бодисын найрлагыг тодорхойлж, эмийн болон хүнсний үйлдвэр, гоо засал, хєрс, ус хамгаалал, цацраг идэвхит бодисыг шингээх зэрэгт єргєн ашиглах боллоо..Чацарганын үр жимсэнд тосны ханаагүй хүчил болох линол, линолейн, олейний зэрэг гурван хүчил их хэмжээтэй агуулагддагаас гадна хүнсний гол бодис болох уураг-/1,5%/, тос /4-6%/ мєн C, A, E, B, B, PP аминдэмїїд, биоидэвхит бодис, органик хүчил харьцангуй их хэмжээгээр агуулагддагаараа бусад бүхий л жимс, ногооноос онцлог давуу талтай байна. Энэ утгаар нь чацарганыг цорын ганц “байгалийн поливитаминт” ургамал гэж нэрлэдэг. Чацарганыг жимс жимсгэнэ байдлаар хэрэглэхээс гадна тосыг ялгаж хэрэглэдэг.

Чацарганы тос

Чацарганы тосыг эмчилгээнд хэрэглэхдээ гол тєлєв арьс, салст бүрхүүлийн үрэвсэлт шархлаат євчин, ялангуяа цацраг туяанаас үүссэн түлэнхийн шарх зэргийг эмчлэхэд маш сайн үр дүнтэй ажээ.

Мєн зүрх судасны євчин, ходоод, улаан хоолойн шарх, арьсны хєлдєлт түлэгдэлт, үрэвсэлт, рентген цацраг идэвхит туяаны хордолт зэрэг 30 гаруй тєрлийн євчний эмчилгээнд хэрэглэдэг. Тос нь хүний бие махбодид явагдах єєх тосны солилцоонд идэвхтэй оролцдог эссэнциаль шинжтэй бєгєєд хэрвээ хүний биед дутагдваас цусны судасны хана хатуурах, зузаарах, хэврэгшиж гэнэтхэн хагарах болдог байна. Дэлхий даяар маш их дэлгэрсэн, бараг түгээмэл гэж хэлж болох энэ євчнийг атеросклероз гэж нэрлэдэг.

“Атеросклероз” бол ноцтой хүнд євчин бєгєєд хүний биеийн єєх, тосны солилцоонд гүнзгий хямрал учруулдаг нэг хэсэг бодис, нэгдлүүд хэт илүүдэх ба нєгєє хэсэг нь хомсдсоноор биед гиперхолестеринемия давамгайлж уг євчнийг үүсгэх гол шалтгаан нь болдог гэж олонхи судлаачид үздэг.

Уг євчний шалтгаан эмгэг нь цус єтгєрч судасны дотор талын хананд сэв суух бєгєєд цусны биохимийн бусад єєрчлєлтүүд ч хямралд ордог байна. єєрєєр хэлбэл атеросклерозын шалтгаан эмгэг нь хүний бие дэх єєх тосны хямралтай шууд холбоотой гэж тайлбарладаг. Хэрвээ та зїрхний титэм судасны атеросклерозтой бол єєртєє анхаараарай.

Эдгээр хүмүүст амьсгаадах, зүрх нь дэлсэх, толгой євдєх, толгой эргэх, ой ухааны сулрал, биеийн ерєнхий болон алхаа гишгээний сулрал мэдэгддэг. Мєн зүрхний атеросклерозоос гадна тархины судасны євчлєлийн шинжүүд: Толгой євдєх, толгой эргэх, гуйвах, их зүүдлэх, бие ядрах шинжүүд илэрдэг байна. Энэ шинж тэмдэг илэрсэн євчтєнд хийсэн судалгаанаас үзвэл:

Хүмүүсийн нас хүйсийн байдал

Ихэнх нь 46-55 насны хүмүүс байлаа. Хяналтын хүмүүст титэмийн ба тархины судасны атеросклероз, цусны даралт ихтэй байх тохиолдол голчилж байна.

Хяналтын хүмүүсийн ажил эрхлэлт

Судалгаанаас үзэхэд хүмүүсийн ихэнх нь оюуны хєдєлмєр эрхэлдэг байв. Хүний эрхтэн системийн аль хэсэгт боловч євчлүүлж буй атеросклерозын үед эмчилгээ-урьдчилан сэргийлэх болон бас бусад аргуудтай хослуулан чацарганы тосыг эмчилгээний хэлбэрээр хэрэглэхийг зєвлєж байна. Та эмчилгээний туршид нэгэн ижил калорийн илчлэгтэй тусгай хоолыг хэрэглэх нь зүйтэй. үүнд: уураг 70-90 гр, нүүрс-ус 300-400 гр, малын єєх тос 50-60 гр хоолонд орж байхаар тогтоох хэрэгтэй. Чацарганы тосоо єдєрт 10.0 гр-аар єглєє, єдєр, орой хоолноос ємнє нэг сарын турш хэрэглэж байх нь зүйтэй. Чацарганы тосыг 30 хоног хэрэглэсний дараа атеросклерозын үед илэрдэг ерєнхий зовиурууд нэлээд хєнгєрнє. Удаан хугацаагаар хэрэглэхэд элдэв гаж нєлєє гарахгүй.
Зарим нэг хүмүүс наранцэцгийн тосыг мєн адил хэрэглэхэд биед сайн гэж ярилцдаг хэдий ч эмчилгээний үр дүн тєдий л ахицтай биш. Наранцэцгийн тос хэрэглэсэн хүмүүст зүрхний євдєлт,зүрх дэлсэх, толгой євдєх, толгой эргэх, биеийн сульдал зэрэг шинж тэмдгүүд бага зэрэг засрах хэдий ч ихэнхи зовиур хэвээр байдаг. Цусны холестериний түвшинг наранцэцгийн тосноос илүү чацарганы тос илүү хүчтэй бууруулдаг.

ДАВС БОЛ ХООЛ БИШ

Давс бол хүний биед хортой нєлєє үзүүлдэг аюултай бүтээгдэхүүн юм. Үүнийг батлах дараах баримтуудыг авч үзье.

Давс бол хоол биш
Давс бол организмд боловсордоггүй, шингэдэггүй, тэжээлийн ач холбогдол байхгүй. Давсанд витамин, органик болоод бусад тэжээлийн бодис агууллагддаггүй.Харин ч бєєр зүрх, цусны судсууд, цєс зэрэгт муу нєлєє үзүүлдэг. Давс эдийг усгүйжүүлдэг.
Давс бол зүрхний хор юм. Мєн тэр нь мэдрэлийн ситемийн цочролыг ихэсгэдэг.
Давс нь организмаас кальциг гаргадаг бєгєєд ходоод гэдсийг бүрхэж байгаа давхаргад үйлчилдэг.

Давс организмд хортой юм бол яагаад ийм єргєн дэлгэр хэрэглэгддэг юм бэ?

Ихэнх эрдэмтдийн үзэж байгаагаар олон мянган жилийн туршид бий болсон дадал заншлын үр дүн гэж үздэг. Зарим ард түмэн тухайлбал, эскимосчууд ерєєсєє давс хэрэглэдэггүй. Гэрийн тэжээмэл шувуудын хувьд давс бол үхлийн хор болдог. Мєн гахайнд их хэмжээгээр єгєхєд үхдэг. Түүнээс гадна натри нь жимс ногоо, загас, маханд нилээд их хэмжээтэй байдаг. Энэ натурал натри организмын хэвийн шаардлагыг бїрэн хангаж чадна гэж їздэг.

Єдєрт дунджаар хичнээн хэмжээний давс хэрэгтэй вэ?

Эрдэмтдийн їзэж байгаагаар 0.5-1гр хэрэгтэй. Бид давстай хоол хэрэглэснээрээ энэ хэм хэмжээг 15-20 дахин хэтрїїлж байгаа юм аа.

Чацаргана

Хувийн хашаа, жижиг талбайд чацаргана тарихдаа заавал урьдчилан хагалалгүйгээр тарихын өмнөх жилийн намар 40-50 см диаметртэй, 35-40 см гүн нүх ухаж бэлтгэнэ. Хүнд шаварлаг хөрстэй бол ухаж гаргасан шороондоо 2:1:1 хэмжээгээр бууц, элс хольж хөрсөө сайжруулж бэлтгэнэ. Сийрэг саарал хөрстэй бол элс заавал холих шаардлагагүй. Харин нүх бүрт 4-8 кг бууц, 200-400г суперфосфатыг заавал хийж өгнө. Чацаргана тарихаар бэлтгэсэн талбайгаа хэд хэд услах ба суулгацаа нүхэнд суулгахын өмнө сайжруулж бэлтгэсэн хөрсөө нүхний гүнийн гуравны нэг хувь хүртэл дүүргээд 40-60 л ус хийж услана.

Бутны эгнээ хооронд 4 м, бут хооронд 2-2,5 м зайтай, өөрөөр хэлбэл нэг бутанд 6 м. кв-аас багагүй хэмжээтэй тэжээлийн талбай оногдохоор тарих бүдүүвчээ сонгож авна, Чацарганы суулгацыг хавар, намрын аль ч улиралд тарьж болох бөгөөд хавар тарих бол бутны нахиа хөөхийн өмнө буюу 4-р сарын сүүлч, 5-р сарын эхээр, намар тарих бол газар хөлдөхөөс 20-40 хоногийн өмнө буюу 9-р сарын сүүлч, 10-р сарын эхээр тус тус тариална. Нүхэндээ суулгацаа суулган үндэсний үзүүрээс дээш 10-15′см зузаан.нойтон шороогоор булаад суулгацаа тойруулан зөөлөн гишгэж шороогоо нягтруулан чигжинэ. Суулгацыг тарьсан өдөртөө ус гүйх шан ба нүхээ усаар дүүргэн сайтар услана. Ус газрын хөрс рүү шингэж дууссны дараа суулгацын хазайлт, үндэс нь ил гарсан эсэхийг шалгаж, хэрэв зөрчил илэрвэл, гадас шааж уяж тэгшлэх, бага зэрэг шороо нэмж өгөх зэргээр хамгаалалтыг сайжруулна.

Чацарганыг тарихдаа 8-10 эм суулгацад нэг эр суулгацбайхаар бодож түүнийг ноёлох салхин талд нь суулгана.Цаашид хөрсийг нь үе үе сийрэгжүүлэх, хөрсний чийглэгийг ’60-80 хувьд тогтмол барьж байхаар тарьсан жил нь 8-аас доошгүй, дараагийн жилүүдэд 6-аас доошгүй удаа услана. Усалгааг аль болохоор суваг, шуудуу ашиглаж хийх хэрэгтэй бөгөөд 9-р сарын сүүлч, 10-р сарын эхээр хөрсийг нэвчтэл норгон услаж өгнө. Чацарганы сортуудын дотроос ОХУ-ын “Дар катуни”, “Масличная”, “Новость Алтая”, “Щербинка”, ; “Золотой початок”, “Обильная”, эрдэмтэн Б.Лааган, Б.Бат–Очир нарын гаргаж авсан “Улаангом”, “Тэс”, “Чандмань”сортууд манай орны аль ч нутагт сайн ургажжил бүр арвин ургац өгөх боломжтой бөгөөд эдгээр сортууд зэрлэг чацарганатай харьцуулахад өргөс багатай, ургацын хэмжээ илүү байдаг.

Эх сурвлаж:emch.mn