Mobile хувилбар
www.BOLOD.mn
Fact.mn | Miss.mn | Ord.mn | Choibalsan.mn |

Архив ангилал
ДЭЛГҮҮР ХУДАЛДААНЫ ТӨВ
» ДАА ХҮРЭЭ (95375)
» ДҮНЖИНГАРАВ ХТ (78836)
» Гранд плаза (73534)
» Боса (41981)
» БӨМБӨГӨР ХТ (72993)
» Замбала (58525)
» Метромолл (63261)
» Миний дэлгүүр (78762)
» Эвридэй (54373)
» Чансаа гутлын дэлгүүр (79103)
» Хар Хорин зах (62181)
» Хүчит Шонхор ХТ (71425)
» ТОСА ХТ (52000)
» Скай их дэлгүүр (47367)
» Сандэй плаза (65157)
» Нарантуул ОУХТ (74363)
» НАРАН ИХ ДЭЛГҮҮР (62270)
» НОМИН (69634)
» АЗ ХҮҮХДИЙН ИХ ДЭЛГҮҮР (53756)
» Оргил худалдааны төв (58395)
» Next Center (126492)
» E-mart (27826)
» БСБ (36074)
» БАРС ХТ (51983)
» UB MART (58716)
ДҮҮРЭГ ХОРОО
» Баянгол дүүргийн хүүхэд залуучуудын хөгжлийн газар (16961)
» БАГАНУУР (72324)
» ЧИНГЭЛТЭЙ (58409)
» ХАН УУЛ (68123)
» СҮХБААТАР (59628)
» НАЛАЙХ (61161)
» БАГАХАНГАЙ (51092)
» БАЯНГОЛ (65839)
» БАЯНЗҮРХ (76283)
» СОНГИНОХАЙРХАН (65949)
БАЙГУУЛЛАГА
» ГЛОБ ИНТЕРНЭШНЛ ТББ (50910)
» ГААЛЬ (74303)
» Барилгын хөгжлийн төв (4559)
» Засгийн газрын авто бааз ТӨҮГ (4888)
» ЗАМЫН ЦАГДАА (84827)
» ИНЕГ-МИАТ (90156)
» ММСУХ- Морин спорт (35097)
» Монголын Дарцын холбоо (49903)
» Монголын Залуучуудын Холбоо (83631)
» Монголын Үндэсний Бөхийн Холбоо (55673)
» МЭРГЭЖЛИЙН ХЯНАЛТ (81165)
» МСНЭ (48407)
» МОНГОЛЫН ЗОХИОЛЧДЫН ХОРОО (59566)
» МОНГОЛЫН ЦАХИЛГААН ХОЛБОО (58658)
» МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖ (76215)
» МОНГОЛЫН САЙТЫН ХОЛБОО (70453)
» МОНГОЛЫН ОЮУТНЫ ХОЛБОО (60107)
» МОНГОЛ УЛСЫН ХҮҮХЭЛДЭЙН ТЕАТР (39052)
» МҮЭХ (56174)
» МҮХАҮТ (50844)
» МҮСХНХ (16563)
» МҮОНРТ (60557)
» Мэдээлэл технологи шуудан харилцаа холбооны газар (49065)
» ЭМНЕСТИ ИНТЕРНЭШНЛ ОУБ (34649)
» ШШГЕГ (53697)
» ШҮҮХ ПРОКУРОР (71797)
» Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар (75360)
» ЧИНГИС ХААНЫ ДЭЛХИЙН АКАДЕМИ (44894)
» Чөлөөт Бүс (52776)
» ЦЕГ (86371)
» Цахилгаан тээвэр (50557)
» ЦОГЦ ХАРИЛЦАА ТӨВ (58955)
» Цөмийн энергийн газар (54011)
» Хил хамгаалах ерөнхий газар (17587)
» Харилцаа Холбооны зохицуулах хороо (52823)
» ХХЕГ (48057)
» ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ЭСРЭГ ҮНДЭСНИЙ ТӨВ (53337)
» УБЦТС TЭЦ-4, 3 (72696)
» УМБГ (47969)
» Улсын мєрдєн байцаах газар (47644)
» УРЛАГ- УЛСЫН ДРАМЫН ЭРДМИЙН ТЕАТР (52386)
» УРЛАГ- УДБЭТ (49256)
» Ус сувгийн удирдах газар (16828)
» ТАГНУУЛ (84926)
» ТАТВАРЫН ЕРӨНХИЙ ГАЗАР (68737)
» ТӨМӨР ЗАМ (94279)
» Тээврийн төлөвлөлтийн хэлтэс (45992)
» Санхүүгийн зохицуулах хороо (17215)
» СОНГУУЛИЙН ЕРӨНХИЙ ХОРОО (56636)
» Сэргээн засалт, сургалт үйлдвэрлэлийн төв (30577)
» НИТХ (40205)
» Нийгмийн даатгал (51848)
» Нийслэлийн ЗДТГ (16916)
» Нийслэлийн газрын алба (20340)
» Нийслэлийн агаарын чанарын алба (47874)
» Нийслэлийн статистикийн газар (17805)
» НАББҮХ (45130)
» НҮБ (45996)
» Авлигатай Тэмцэх Газар (77726)
» Авто тээврийн газар (60982)
» ОБЕГ (63765)
» Оюуны өмчийн газар (14241)
» Үндэсний Дата Төв (44161)
» ҮТЕГ (45235)
» ҮНДЭСНИЙ НОМЫН САН (48112)
БАРИЛГА
» Гангар инвест (46150)
» ГАЗАР ХАШАА (75340)
» ГАНДИРС (33647)
» ГАНГАР ИНВЕСТ (51432)
» Барилгын материал (44410)
» БАЯСАХ ТРЕЙД (34630)
» БАРИЛГА-САЙН МЭДЭЭ (52138)
» БАРИЛГА-ҮНЭ ХАНШ (98642)
» БАРИЛГА (87153)
» ЖИГҮҮР ГРАНД (61285)
» ИХ ҮЙЛСИЙН ЭРЭЛД (33940)
» МУУ МЭДЭЭ (64976)
» ЭКО КОНСТРАКШН (57060)
» ШИНЭ БАЙР (73309)
» ЦАСТ ИМПЕКС (49626)
» УЛААНБААТАР ӨРГӨӨ (32294)
» Тахилт өндөр уул (45372)
» АЛТАЙ КОНСТРАКШН (59239)
» АВЗАГА ТРЕЙД (52938)
» Пума констракшн (48005)
БАРАА БҮТЭЭГДЭХҮҮН
» БҮТЭЭГДЭХҮҮН-АРХИ (74325)
» СЭЖИГТЭЙ БАРАА (70636)
БАНК САНХҮҮ
» ДААТГАЛ (46020)
» ГОЛОМТ (63933)
» ББСБ (47169)
» БАНК САНХҮҮ (75283)
» БАНК (51456)
» МУУ МЭДЭЭ (54819)
» МОНГОЛ ДААТГАЛ (45147)
» МОНГОЛ БАНК (79696)
» МОНГОЛ ШУУДАН (45385)
» ЭРЭЛ (45794)
» ЧИНГИС ХААН (45001)
» ХЗХ (49228)
» ХХБ (48802)
» ХАДГАЛАМЖ (53314)
» ХАС (49944)
» ХААН (64265)
» ХӨГЖЛИЙН БАНК (68219)
» УЛААНБААТАР БАНК (48943)
» ТРАНС (45274)
» ТӨРИЙН БАНК -ЗООС (66274)
» Тээвэр хөгжлийн банк (46052)
» САЙН МЭДЭЭ (48520)
» НАЙМАН ШАРГА (63584)
» АНОД (55972)
» ПРАЙМ ДААТГАЛ (30179)
» КАПИТРОН (44939)
» КАПИТАЛ (47494)
» ҮНДЭСНИЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ (45934)
» ҮНЭ ХАНШ (61416)
БААР РЕСТОРАН ЦАЙНЫ ГАЗАР
» Дреам (45324)
» БААР- ДОРГИО (55578)
» Бусад (47248)
» ЗОЧИД БУУДАЛ (59253)
» Жура ресторан (44578)
» МЕТРОПОЛИС (34019)
» ЧАПЛИН РЕСТОРАН (31561)
» Цайны газар- БЭЭЖИН НУГАС (32684)
» Цайны газар- ХААН БУУЗ (33101)
» СТЕЛЛА (39619)
» СТРИНГС КЛУБ (31032)
» СӨҮЛ РЕСТОРАН (44446)
» АМРИТА (32350)
» The Bull (39231)
» RIVER SOUND (40491)
» Loving hut (38382)
» HOLLYWOOD (40659)
» САУН МАССАЖ (52849)
» SS клуб (42038)
ЗӨВЛӨГӨӨ
» БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨ (606089)
» ЗУРХАЙ (1200557)
» ЗАР (811608)
» ЗӨВЛӨГӨӨ (1417742)
» ИРГЭНИЙ ЭРХ (53852)
» МАРКЕТИНГ МЕНЕЖМЕНТ (72687)
» ХИЧЭЭЛ СУРГАЛТ (82172)
» ХУУЛЬ (776342)
» ХООЛНЫ ЖОР (243376)
» СЕКС ЗӨВЛӨГӨӨ (97403)
» СУРГАМЖ (46956)
» СОНЖОО (119526)
» Сэтгэл зүй (678238)
» РЕКЛАМ БАЙРЛУУЛАХ (32045)
» ПИ АР (65078)
» РЕКЛАМ (56817)
МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ
» ЛАВЛАХ (54196)
» Дартс (41886)
» ГЭМТ ХЭРЭГ (225345)
» ГАДААД МЭДЭЭ (1576451)
» ВИДЕО МЭДЭЭ (972503)
» БИЗНЕС МЭДЭЭ (683399)
» Их хуралдай (63589)
» МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ (461156)
» МЭДЭЭ АЙМААР (162518)
» МЭДЭЭ ҮНЭ ХАНШ (109972)
» ЦУНАМИ (41880)
» Цөмийн хаягдал (42498)
» ХҮНИЙ ХӨГЖИЛ САН (63516)
» ХҮНС (44027)
» ФАКС МЭДЭЭ (45335)
» ФОТО МЭДЭЭ (1100664)
» УРЛАГ (1273011)
» ТЕХНОЛОГИ (1067470)
» ТВ МЭДЭЭ (57323)
» ТАНИН МЭДЭХҮЙ (80752)
» ТОДРУУЛГА (70616)
» СЕКС (1174367)
» СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ (64159)
» СУДАЛГАА (666837)
» СОНИН ХАЧИН (306409)
» СПОРТ (1279499)
» СКАНДАЛ (60962)
» НИЙТЛЭЛ (222597)
» НОЦТОЙ МЭДЭЭ (415470)
» Өвөр Монголын мэдээ (49334)
» NEWS /Russia/ (47952)
» NEWS /English/ (44918)
» NEWS /China/ (56598)
ЯРИЛЦЛАГА
» БИЗНЕС (1048708)
» УЛС ТӨР (1051389)
» УРЛАГ (1045381)
» СПОРТ (1045275)
» НИЙГЭМ (1046307)
ЯАМ
» ГАДААД ХЭРГИЙН ЯАМ (56047)
» Барилга хот байгуулалтын яам (25780)
» БСШУЯ (79679)
» БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЯАМ (58462)
» БОАЖЯ (47832)
» Зам, тээврийн хөгжлийн яам (41495)
» ЯАМ (42506)
» ЭМЯ (64177)
» ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ЯАМ (41653)
» Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яам (4548)
» ХХААХҮЯ (43297)
» ХҮНС, ХӨДӨӨ АЖ АХУЙ, ХӨНГӨН ҮЙЛДВЭРИЙН ЯАМ (38737)
» Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам (46328)
» Соёлын яам (3497)
» САНГИЙН ЯАМ (43679)
» ҮХЯ (30083)
» ХЗДХЯ (39180)
ЭРҮҮЛ МЭНД
» ЙОНСЕЙ эмнэлэг (48509)
» ГЯЛС ТӨВ (36673)
» ГАРЬД МАГНАЙ эмнэлэг (44102)
» МОНОС (47644)
» Мөнх-Үйлстэн (38179)
» ЯТТ 103 (42917)
» ЭМДЕГ (6831)
» ЭМИЙН САН (62571)
» ЭМНЭЛЭГ-АЧТАН (43106)
» ЭМНЭЛЭГ (74781)
» ЭМ БЭЛДМЭЛ (51546)
» ЭХ НЯЛХАС (50528)
» ЭРYYЛ МЭНД (127604)
» ЭРҮҮЛ МЭНД ЗӨВЛӨГӨӨ (154552)
» Шинжлэх ухаан (39214)
» Халдварт Өвчин Судлалын ҮТ (44453)
» ХАВДАР СУДЛАЛ (42001)
» УЛАМЖЛАЛТ АНАГААХ (36843)
» УЛААН ТУУЗ эмнэлэг (44892)
» СЭТГЭШГҮЙ эмнэлэг (40084)
» СОНГОДО эмнэлэг (48809)
» ЁН МЭЛМИЙ эмнэлэг (34073)
ШИНЭ НОМ
» ШИНЭ НОМ (879454)
» НОМ (55778)
Шинэ 8 ангилал
» Ярилцах цаг (6676)
» Энтертаймент (21756)
ШАР МЭДЭЭ
» ШАР МЭДЭЭ (1100637)
ХҮМҮҮС
» Д.Дагвадорж /сумоч/ (70010)
» Д.Сумьяабазар /бөх/ (52882)
» ГАДААД ХҮМҮҮС (76635)
» БОЛОД.М Утга зохиол (63675)
» БОЛОД.М Нийтлэл (58439)
» ИЛТГЭЛҮҮД (52116)
» ИРГЭДИЙН ЗАХИДАЛ (858110)
» ЯРИЛЦЛАГА (1187681)
» Ц.Мянганбаяр (53810)
» ХҮМҮҮС-ТҮҮХ НАМТАР (159054)
» ХҮМҮҮС (1107853)
» ХҮНИЙ АМЬДРАЛ (120873)
» ТӨРИЙН ХУТГУУР (75382)
» Тэр хэн бэ? нэвтрүүлэг (15158)
» СЭЖИГТЭЙ ХҮМҮҮС (113031)
» С.Жавхлан /дуучин/ (57397)
» ОДДЫН АМЬДРАЛ (1107099)
УЛС ТӨРЧ
» Лу.Болд (47261)
» Л.Гантөмөр /АН/ (45818)
» Л.Гансүх АН (44838)
» Л.Гүндалай АН (48095)
» Д.Лүндээжанцан /МАН/ (43722)
» Д.Дондог (39578)
» Д.Дорлигжав /АН/ (46070)
» Д.Дамба-Очир (43716)
» Д.Дэмбэрэл /МАН/ (48212)
» Д.Ганхуяг (45065)
» Д.Балдан-Очир (44009)
» Д.Батбаяр /АН/ сумоч (56483)
» Д.Бат-Эрдэнэ /Ажнай/ (43615)
» Д.Зоригт /МАН/ (52775)
» Д.Зоригт /АН/ (40955)
» Д.Загджав МАН (44541)
» Д.Идэвхтэн /МАН/ (41753)
» Д.Энхбат /Ногоон нам/ (51479)
» Д.Эрдэнэ-Бат /АН/ (42466)
» Д.Хаянхярваа (44519)
» Д.Тэрбишдагва (47746)
» Д.Нямхүү (42856)
» Д.Амарбаясгалан /МАН/ (38876)
» Д.Арвин (47275)
» Д.Одбаяр /МАН/ (44338)
» Д.Одхүү АН (43649)
» Д.Очирбат (44124)
» Д.Оюунхорол /МАН/ (45448)
» Г.Батхүү АН (50897)
» Г.БАЯРСАЙХАН (47926)
» Г.Занданшатар /МАН/ (46804)
» Г.Мөнхбаяр (45920)
» Г.Шийлэгдамба МАН (42938)
» Г.Уянга (48478)
» Бадмаанямбуу. Бат-Эрдэнэ /МАН/ (64388)
» Баабар (45220)
» Батж.Батбаяр /АН/ (47403)
» Б.Баттулга (38781)
» Б.Жаргалсайхан /БНН/ (57148)
» Б.Чойжилсүрэн (52074)
» Б.Наранхүү АН (40962)
» Б.Нямтайшир (43563)
» З.Энхболд (50241)
» З.Алтай (45864)
» Ж.Батзандан (45731)
» Ж.Батсуурь (45406)
» Ж.Бат-Эрдэнэ (44448)
» Ж.Мөнхбат /МАН/ (45025)
» Ж.Энхбаяр (47216)
» Ж.Цолмон /ЭМЯ/ (47409)
» Ж.Сүхбаатар /МАН/ (42437)
» М.Зоригт / ИЗН/ (46966)
» М.Энхболд МАН (48926)
» М.Энхсайхан (49424)
» М.Сономпил (38677)
» Я.Батсуурь (41117)
» Э.Батүүл (70823)
» Э.Мөнх-Очир (42834)
» Ш.Сайхансамбуу (53741)
» Ч.Хүрэлбаатар (44881)
» Ч.Улаан (48050)
» Ч.Сайханбилэг (50097)
» Ц.Даваасүрэн (46121)
» Ц.Дашдорж (42547)
» Ц.Батбаяр /МАН/ (48505)
» Ц.БАЯРСАЙХАН (42311)
» Ц.Жанлав МАН Дорнод (32460)
» Ц.Мөнх-Оргил /МАН/ (47683)
» Ц.Элбэгдорж АН (72569)
» Ц.Шинэбаяр (48260)
» Ц.Шаравдорж /МАН/ (43753)
» Ц.Цэнгэл (44378)
» Ц.Сэдванчиг (41773)
» Ц.Нямдорж МАН (56499)
» Ц. Оюунгэрэл (52202)
» Х.Болорчулуун (40464)
» Х.Бадамсүрэн (40762)
» Х.Баттулга АН (55648)
» Х.БАДАМСҮРЭН (40674)
» Х.Жекей (41868)
» Х.Тэмүүжин /АН/ (73886)
» Х.Наранхүү (42547)
» УЛС ТӨРЧ (69514)
» У.Барсболд /МАН/ (39902)
» У.Хүрэлсүх МАН (50418)
» Т.Ганди (51910)
» Т.Бадамжунай /МАН/ (47381)
» Т.Энхтайван (38500)
» Сү.Батболд (48586)
» Су.Батболд МАН (45252)
» С.Ламбаа /АН/ (44724)
» С.Дэмбэрэл /ТАНХИМ/ (45122)
» С.Ганбаатар (45823)
» С.Баяр МАН (61494)
» С.БАЯРЦОГТ /АН/ (57539)
» С.Бямбацогт (47735)
» С.Эрдэнэ АН (50645)
» С.Оюун (49009)
» Р.Гончигдорж (51256)
» Р.Содхүү (45320)
» Р.Раш (45040)
» Р.Амаржаргал /АН/ (50222)
» Н.Ганбямба (44635)
» Н.Болормаа (46600)
» Н.Батбаяр /АН/ фортуна (56777)
» Н.Баяртсайхан (40727)
» Н.Энхбаяр (78400)
» Н.ЭНХБОЛД (46370)
» Н.Удвал МАХН (45628)
» Н.Номтойбаяр МАН (56635)
» Н.Алтанхуяг АН (55643)
» А.Мөнхбат МЗХ (39543)
» А.Тлейхан (40019)
» Ё.ОТГОНБАЯР (52235)
» О.Магнай (44149)
» О.Чулуунбилэг /АН/ (36595)
» О.Чулуунбат (44802)
» П.Алтангэрэл АН (45620)
» Ө.Энхтүвшин МАН (44291)
» Ч.Ганхуяг (46466)
УЛС ТӨР
» ЕРӨНХИЙЛӨГЧ (75994)
» ЕРӨНХИЙ САЙД (70519)
» Гал үндэстэн (44139)
» БХЯ Цэрэг (41385)
» ЗАСГИЙН ГАЗАР (79646)
» ЗАСАГ ДАРГА (41037)
» ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨН (49377)
» МАХН /new/ (45750)
» МҮАН нам (37789)
» ЭЛЧИН (42157)
» УЛС ТӨР (1406355)
» УИХ-дарга (57816)
» УИХ (67205)
» Төлбөртэй (23038)
» Тєрийн ордон (43820)
» Нам- Монголын консерватив нам (27344)
» НАМЗХ /МАСЗХ/ (41306)
» НАМОХ /МАСОХ/ (38252)
» НАМ-ИРГЭНИЙ ЗОРИГ (42100)
» НАМ-НН (38206)
» НАМ- АРДЧИЛСАН НАМ (87373)
» НАМ - МАН (63587)
» НАМ (76990)
» ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭС (41235)
» Өргөдлийн байнгын хороо (20690)
УУЛ УУРХАЙ
» ДАРХАНЫ ТӨМӨРЛӨГИЙН ҮЙЛДВЭР (44298)
» ДОРНОТ УРАНЫ ОРД (41268)
» ГАШУУН СУХАЙТ (40019)
» ГАЦУУРТ ХХК (48386)
» БАГАНУУР УУРХАЙ (48009)
» БАГАНУУР (41235)
» БОРОО ГОУЛД (49420)
» БОРОО ОРД (39929)
» БҮРЭН ХААН ОРД (29991)
» МАРДАЙ (45978)
» МАК /МОНГОЛ АЛТ/ (50748)
» МОНГОЛРОСЦВЕТМЕТ (43453)
» МОНГОЛ ГАЗАР (40029)
» МОНГОЛ 999 (38964)
» ЭМЭЭЛТ МАЙНЗ (32047)
» Энержи ресурс (44556)
» ЭРДЭНЭТ (72148)
» ЭРДЭНЭС МЖЛ (40446)
» ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ (66828)
» ШИВЭЭ ОВОО ОРД (49665)
» Чалко (36722)
» ЦАЙРТ МИНЕРАЛ (31026)
» ЦАГААН СУВАРГА (42540)
» ХАН РЕСОРСЕЗ Инк (39349)
» ХӨШӨӨТИЙН УУРХАЙ (120902)
» УУЛ УУРХАЙ (100385)
» УРАН (43376)
» Тавантолгой Түлш ХХК (21869)
» Тавантолгой төмөр зам (16183)
» ТАВАНТОЛГОЙ (78337)
» ТӨМӨРТЭЙН ОВОО (42979)
» ТӨМӨРТЭЙН ОРД (44958)
» РИО ТИНТО (48433)
» НИНЖА (42958)
» Нийтлэлч Болормаа (23495)
» НАРИЙН СУХАЙТ (39879)
» АЙВЕНХОУ МАЙНЗ (39655)
» АЛТАНДОРНОД МОНГОЛ (59474)
» АДУУНЧУЛУУН ХК (39583)
» АЖНАЙ (45478)
» АШИГТ МАЛТМАЛ (44853)
» Арева “Кожеговь” (36460)
» ОЛОН ОВООТ (47138)
» ОЮУТОЛГОЙ (114900)
» ПЕТРО ЧАЙНА ДАЧИН ТАМСАГ (61044)
» ПОЛО РЕСОУРСЕС (29843)
УРАН ЗОХИОЛ
» ДУУНЫ ҮГ (83218)
» ЗҮЙР ЦЭЦЭН ҮГ (73212)
» ШИНЭ ДУУ (70636)
» ШҮЛЭГ (158836)
» ХАЙРЫН ЗАХИДАЛ (49369)
» ХYYХДИЙН ЗОХИОЛ (52585)
» УТГА ЗОХИОЛ (60084)
» ТЭМДЭГЛЭЛ (61172)
» ТҮҮХ (78206)
» АФОРИЗМ (105149)
» АРДЫН УРАН ЗОХИОЛ (52610)
» ОНИГОО (949447)
» ОНЬСОГО (58289)
» ӨГҮҮЛЛЭГ (1117958)
СОНГУУЛЬ
» СОНГУУЛЬ (89566)
НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСАГ
» БАЙГАЛ ОРЧИН (103689)
» БАЯР НААДАМ (100683)
» ЭДИЙН ЗАСАГ-ДЭЛХИЙ (60900)
» ЭДИЙН ЗАСАГ (1273692)
» ШИНЖЛЭХ УХААН (54654)
» ШАШИН (1121381)
» ХУВЬЦАА (47615)
» УЛААНБААТАР ХОТ (130457)
» ТАТВАР (45250)
» НИЙГЭМ (1222012)
» ОЮУТАН (62172)
» ОРОН НУТАГ (82391)
АЙМАГ
» Дорноговь (56271)
» ДУНДГОВЬ (69217)
» ДАРХАН УУЛ (85399)
» ДОРНОД (72798)
» Говьсүмбэр (49752)
» ГОВЬ-АЛТАЙ (76787)
» Баян-Өлгий (62028)
» БУЛГАН (63099)
» БАЯНХОНГОР (73954)
» ЗАВХАН (63621)
» ЭРДЭНЭТ (51571)
» ХЭНТИЙ ӨНДӨРХААН (77436)
» ХОВД (67075)
» ХӨВСГӨЛ (82122)
» Увс (76443)
» ТӨВ (49702)
» СЭЛЭНГЭ (65750)
» АРХАНГАЙ (55212)
» ОРХОН (55046)
» ӨМНӨГОВЬ (73857)
» Өвөрхангай (63956)
» СҮХБААТАР (62247)
АГЕНТЛАГ
» Мал эмнэлгийн ерөнхий газар (4431)
КОМПАНИ
» Дацан трейд (45041)
» ДЭВШИЛ (30141)
» ДАШВААНЖИЛ (46801)
» ДОНШИН (43003)
» ГОВЬ (46659)
» ГОЁО (32501)
» Витафит (45393)
» Витсамо Фрутт Жүүс ХХК (51116)
» Вагнер Ази (49608)
» ВОЯАЖ (32328)
» БИШРЭЛТ (42941)
» БИТ ХЭВЛЭХ (29091)
» Боорчи (50013)
» БУЯН ХОЛДИНГ (34653)
» БАМБУУШ (30392)
» БYТЭЭГДЭХYYН-КОКА КОЛА (31206)
» Бөхбат (46667)
» БӨXӨГ (29378)
» Зиг Заг (30394)
» ЖЕМ (49305)
» ЖИ МОБАЙЛ (57283)
» Жигүүр гранд (62629)
» ЖУУЛЧИН (30159)
» ЖАСТ ОЙЛ ШТС (52673)
» ИММО ТРЕЙД ХХ (42547)
» Имарт (15267)
» Изинис Эйрвэйс (49649)
» Их-Өвөр (54995)
» МИГ даатгал (44285)
» Монгол газар (55675)
» Монгол Шилтгээн ХК (47535)
» Монгол тамхи СО ХХК (53706)
» Мон-ад (44479)
» Мон Эн Ко (64486)
» Макс групп (56039)
» МЦХ, МОНГОЛ ШУУДАН (45975)
» МАХ ИМПЕКС (53213)
» МАК (62978)
» МОБИКОМ (76371)
» МОНДАВС ХХК (35640)
» МОНГОЛ МАХ ЭКСПО (32728)
» МОНФРЭШ (50834)
» МОНСУДАР (29594)
» МОНРОУД (42417)
» МОННИС (48920)
» МОН УРАН (60853)
» Мөнхийн үсэг (43724)
» ЮНИТЕЛ (67818)
» ЭДМОН (32157)
» ЭРЭЛ ХХК (45495)
» ШУНХЛАЙ ШТС (50028)
» Хамо (40821)
» Хаан хүнс хк (47682)
» ХОС ГАРЬД ХХК (33242)
» Хүннү-Эйр (46488)
» УЛУСНЭТ (29673)
» УЛААНБААТАР ПРИНТ (31520)
» УРЛАХ ЭРДЭМ ХЭВЛЭХ (31507)
» ТЭСО (14179)
» ТАЛХ ЧИХЭР (54807)
» ТАВАН БОГД (44237)
» Тэнгэр даатгал (42434)
» Тэнүүн-Огоо (43955)
» СББ (45041)
» Синчи-Ойл (58366)
» Саун- ТҮНДЭМҮН (35747)
» СЭЖИГТЭЙ БАЙГУУЛЛАГА (69410)
» СОДМОНГОЛ ШТС (60799)
» СОЁМБО ХЭВЛЭХ (32579)
» СКАЙТЕЛ (48425)
» СҮҮ ХК (55202)
» НОМИН ХОЛДИНГ (53044)
» АЛЕЙСК ИМПЕКС- Алейка гурил (35075)
» АЛТАЙ КАШМЕР (35740)
» АЛТАН ТАРИА (54175)
» АДМОН (30774)
» Алко групп (43519)
» Алтай Констракшн (44492)
» Алтай хүдэр (45151)
» АЭРОМОНГОЛИА ХХК (45828)
» АТАР ӨРГӨӨ (54214)
» АСА групп (42959)
» АПУ (58453)
» ОБ КАПИТАЛ (30279)
» ПЕТРОВИС НИК ШТС- (68739)
» КОМПАНИУД (52551)
» UFC (61651)
» Prophecy resource (51469)
» ӨГӨӨЖ (45151)
» Ospring (30074)
» MАГНАЙ ТРЕЙД ШТС (53405)
» MILL HOUSE-АТАР ГУРИЛ (38790)
» MCS (73900)
BOLOD STUDIO
» Иргэний үг (4078)
» МАНАЙД ИРЭЭРЭЙ НЭВТРҮҮЛЭГ (6833)
» Хүүхдийн ертөнц (8839)
» Фото сурвалжлага (4314)
» Таны мэдлэгт | Animation (4907)
» Нийгмийн төрх - Хуулийн зөвлөгөө (4940)
» Нийгмийн төрх (4657)
» Асуудлыг тодруулъя (7215)
» Онцлох хүмүүс (4503)
» Оточ - Эмчийн зөвлөгөө подкаст (3894)
» Контентууд (5586)
» Petrichor /Гэгээлэг нийгмийн үнэр/ (6752)
» LIVE (9100)
» Expert podcast (3763)
» Bolod Studio | Ярилцлага (7668)
» Bolod Studio | Реклам (7634)
» Bolod Studio | Онцлох нийтлэл (4683)
» Bolod News (12827)
» 7 хоногийн тойм (13979)
» "Тэр хэн бэ?" ярилцлагын нэвтрүүлэг (7609)
» "Нутаг нэг" подкаст (6636)
   

Чин сүзэгт номун хан Лувсанноровшаравын Ордост зохиосон гүр дуунаас

Чин сүзэгт номун хан Лувсанноровшаравын Ордост зохиосон гүр дуунаас
2013-03-10

Dr. Лувсанноровын Эрдэнэчимэг, (Indiana University), echimeg2002@yahoo.com

ХҮIII зууны тэргүүн хагасын Монголын дуун урлахуй ухааны томоохон төлөөлөгч, уран сэтгэгч “Чин сүзэгт номун хан” өргөмжлөлт гэгээнтэн Лувсанноровшарав (1701-1768) нь буддын шашны хөгжимт утга зохиолын дуун урлахуйн[1]гүн ухаан, түүний гүн увдисын мөн чанарыг шашин сүм хийдийн дуу хөгжмийн уран бүтээл, түүний монгол хувилбарт тэмдэглэл, ая шүлэг сэтгэлгээ бясалгалын нийлэг зангилаагаар нүүдэлч монголчуудын ахуй сэтгэлгээний өвөрмөц онцлогийг тусган гаргахыг эрмэлзсэн дуун урлах ухааны  нэрт төлөөлөгч бөгөөд долоон боть зохиолтой ажээ.  Номун хан Лувсанноровшарав нь Хуучны Сайн ноён хан аймаг, одоогийн Баянхонгор аймгийн Галуут сумын нутаг болох тухайн үедээ “Чин сүзэгт номун ханы хүрээ хийд” хэмээн алдаршиж байсан, Халхын Засаг Шаарын хошуунд Энх Амгалангийн 40 он буюу 1701 онд төржээ.  Тэрээр бага наснаас лам болж шарын шажны ном номлолд нилээд сайн мэргэшсэн учир Өндөр гэгээн Жавзундамба хутагт түүнд “Эрдэнэ ноён цорж” хэмээх цол хэргэмээр шагнаж хутагт хувилгаадын зэргэд оруулсан байна”[2]. [Я.Ц. 1990.124].  Түүнээс хойш Лувсанноровшарав нь олны дотор хүндийг олж, нэр нь алдаршиж байсан учир Ордос их зуугийн чуулганы олон хошуудын засаг, тайж ардууд хүсэж түүнийг нутагтаа урин залж, багш болгон тахиглаж, гуч гаруй жил өнгөрсний дараа Найралт төвийн 10-р он буюу 1732 онд Ордос их зуугийн Хангин бэйсийн хошууны  нутагт тэдний засгуудтай эвсэж, “Шар зуу” хэмээх сүм байгуулж лам банди нарыг ном эрдэмд сурган хурал ном хуруулж байжээ. Тэнгэр тэтгэсний 10-р он буюу 1745 онд Лувсанноровшарав нь Ордосын нутаг дахь “Шар зуу” хэмээх сүмээ орхин, Халхын нутагтаа эргэж ирээд Одоогийн Баянхонгор аймгийн Галуут сумын нутаг Ханхарын Өвөр Цагаан Цэцэрлэг хэмээх  голын тус газар сүм дуган  суварга хэд хэдийг бүтээжээ. Хэдэн жилийн дараа шавь нар ард нийтдээ 200 гаруй өрх болон  өргөжсөн байна.  Түүнчлэн Тэнгэр тэтгэсний 16-р он буюу 1751 онд хязгаар орныг тогтоож, зүүн этгээдийн туслагч жанжин Цэрэн, Лувсанноровшаравт “Халхын эрдэнэ ноён цоржийн шавь нар бүгдийг захирах тамга” хэмээсэн үг үсэг бүхий тамга олгож, Шанзодва [3] байгуулжээ. Үүний дараа “Тэнгэр тэтгэсний 20-р он буюу 1755 онд Манжийн хаанаас Эрдэнэ ноён цорж Лувсанноровшаравыг Амарсанаагийн хутагт хүрээнд очиж, ном уншиж олныг тохинуултугай! хэмээн даалгаж, тусгайлан “Чин сүзэгт номун хан цол”-оор өргөмжлөн, тамгын үсэгт оруулан мөнгөөр цутгаж, Манж, Монгол, Төвд үсгээр сийлсэн тамгыг олгож, томоохон хутагт хувилгаадын зэрэг дэв олгож байжээ. Тэр цагаас эхлэн Лувсанноровшарав нь тамга бүхий хутагт хувилгаан болж, хошууны эрхтэй болсон цагаас хойш, ардын хувьсалын үе (1924 он хүртэл) нийт  200-д жилийн дотор бүгд зургаан үеийн хувилгаан дүр зөвхөн  энэ газар оронд тодорч “Чин сүзэгт номун хан хутагтын шавь”  хэмээн шавь нарын албатыг захирч байсан байна” [Я.Ц 2.1990.125]. Эдгээр хутагт хувилгаадын талаар “Зарлигаар тогтоосон олон аймгийн хутагт хувилгаад нарын шастиp[4]” дээрд доорд дэвтэрт тэмдэглэснээс иш татан, эрдэмтэн Я.Цэвэл өөрөө тэр нутгийн хүний хувьд Лувсанноровшаравын удаа дараагийн дүрүүд болон ялангуяа сүүлийн дүрүүдийн талаар тодорхой дэлгэрүүлэн бичжээ. Чин сүзэгт номун хан хутагтын зургаан дүр тодорсон гэж үздэг байна.

 Анхдугаар дүр     Лувсанноровшарав   (1701-1768) нийт  68 ,

 хоёрдугаар дүр   Лувсандандарванчиг (1768-1827) нийт  59,

 гуравдугаар дүр  Бадамдорж                (1830-1882) нийт   52,

 дөрөвдүгээр дүр Лувсанданзан            (1884-1893) нийт    9,

 тавдугаар дүр      Цэдэнбалжир            (1896-1921) нийт   25,

 зургадугаар дүр Галсан-Ёндон         (1922-1967) нийт 45 насыг тус тус насалсан байна[5]. [Л.Э 1990.10-16] “Дээрх хутагт хувилгаад нарын захирамж мэдлийн дор “Чин сүзэгт’ буюу “Номун ханы хүрээ” гэж алдаршсан тэр газарт нэг бага шиг хүрээ хийдэд 500 орчим лам нар шавьлан суудаг байжээ. Газар нутгийн хувьд баруун этгээдээр 160 газар буюу 85 орчим км газраар Сайн ноён хан аймгийн  Эрдэнэ ван Жамъяндоржийн хошуутай, өмнө этгээдээр 80 гаруй газар буюу 40 км газраар Дашдорж гүний хошуутай зах нийлсэн 5000 гаруй ам дөрвөлжин нутгийг эзэмшиж байжээ. Номун  ханы хүрээ нь Баруун, Зүүн, Күшиг, Пилва хэмээх дөрвөн том дацантай, Цогчин, Жүд, Чойр, Мамба хэмээх тусгай мэргэжлийн дацангуудтай, бүх лам нар өөрсдийн дур сонирхлын дагуу эмнэлэг, гүн ухаан, одон орон, зурхай, утга соёлын хурал номын сургууль үйлдэж байдаг байв”.  [Я. Ц 1990. 127] Номун ханы хүрээ бол зарим том хүрээ хийдийг бодвол бага ч гэсэн шашны ёс заншил, шашны дуу хөгжим бусад зүйлийн талаар дутуу юмгүй, маш өвөрмөц уламжлалтай хийд байжээ.

Одоогоор бидэнд Чин сүзэгт номун хан Лувсанноровшаравын  “Гүр[6]дууны бичиг” нэртэй найман гар бичмэл бясалгалын дууны дэвтэр олдоод байна. Эдгээр дууны гар бичмэл дэвтэрт нийт 64-108 дуу орсон байх бөгөөд 2-р гар бичмэл дэвтрийн дотор ятга хөгжмийн үүслийн тухай  домог болон гүр дууг ятгаар хэрхэн хөгжимдөх тухай хөгжмийн ноот “рол-ег[7]” ноот бичлэг орсон бол 4-р дэвтэрт 96 дууг нийт 40 бүлэг болгон бүлэг бүрийг нэгэн аялгуунд хамруулсан 36 зүйлийн  “ян-ег[8]” ноот бичлэг оруулсан байгаа нь монгол  дуу хөгжмийн түүхэнд шинэлэг зүйл болсон юм. Номун хан Лувсанноровшарав  ба түүний дараагийн дүрүүд нь шашин сүм хийдийн номын найрт зориулсан Гүр дууг янз бүрийн газар орноор аялж явахдаа зохиосон талаар тэмдэглэсэн байна. Үүнд:

1742 онд 41 сүүдэр дээрээ Ордосын газар “Диваажингийн орон” , 1753 онд 52 сүүдэр дээрээ “Гадаад их далай”-г Бээжин Датун орох замд, “Ногоон Дарь эхийн залбирал”, “Цагаан дарь эхийн залбирал”, “Намрын саран”, “Мөнх бусын дурдатгал”, “Илбийн заан”, “Бурхны зохиол”, “Ламын ач” хэмээх дуунуудыг Ордос нутгаар аялж явахдаа зохиожээ. Үүнээс үзэхэд Чин сүзэгт номун хан Лувсанноровшаравын туурвисан гүр дууны агуулга, зохиомж болон түүний зохиогдсон газар орныг нягтлан үзэхэд маш өргөн орон зайг хамарч байгаа  юм. Гэвч энэ удаад бид “Гүр дууны бичигт” буй тайлбар мэдээг үндэс болгон Ордос нутагт зохиосон дуунуудыг тусгайлан авч үзэхийг хичээв. Эх бичгийн 14 /а/ талд:

1. “Бас дөчин нэгэн сүүдэр дээрээ Ордосын газар байгуулсан шинэ сүмд олон ноёд Ламын гэгээнтэнд тансаг мандал өргөн найр наадам бэлэглэн үйлдэн байх цагт Ламын гэгээнтэн бээр их хамаг амьтан Сухавадийн оронд төрөл авах болтугай хэмээн Авид бурхан ба Сухавадийн орны эрдмийг дурдаж “Диваажингийн орон” хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй” гэжээ.  Жич: шүлэгт “Их Сухавади” буюу “Сухавадийн орон” хэмээн гарчиглаж байгаа боловч тайлбар дотроо “Диваажингийн орон” хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй хэмээн бичсэн байна. Иймээс эл дууг Сухавадийн орон буюу Диваажингийн орон хэмээн нэрлэжээ.

1. Зээ, Газар зүгийг цардаад[9]

2. Элдэв цэцэг дэлгэж

3. Сайхан үнэр шатаан

4. Шүхэр дувазыг босгоод

5. Эрдэнийн лавир татвай

6. Эндээс баруун зүгт

7. Зуун мянган

8. Түг түмэн

9. Галт ертөнцийн цаана

10. Сухавадийн оронд

11. Абид бурхан суумой. 14 б тал:

12. Арван зүгийн ордыг

13. Гэрлээр гийгүүлэн

14. Цаглашгүй бодисад

15. Хягаарлашгүй шарванууд

16. Хүрээлэн суумой.

17. Эрдэнийн бодь модны

18. Гол салаа навч цэцэг

19. Алтан мөнгөн биндэръяа

20. Сувд болор бадмаараг

21. Мөн чанар болой нь

22. Зөөлөн салхи хөдлөв.

23. Эрдэнийн бовь модны

24. Номын дуу гаргаад

25. Хуучин цэцэг гүвж

26. Шинэ цэцэг ургамой.

27. Эрдэнэс лянхугаас

28. Элдэв гэрэл гараад

29. Гэрэл бүрийн үзүүрт

30. Бурханы хувилгаан сууж

31. Эгшиглэн номловой.

32. Арван зүгийн бодисад

33. Абид бурханы гэгээн нь

34. Үзэх ба мөргөх

35. Тахил өргөхийн тулд

36. Хуран цаглаж ирмүй.

37. Тэнд төрөл авагчид  15 а тал:

38. Эрдэнэсийн лянхуагаас

39. Хувилж төрөл аваад

40. Хүчин буян

41. Зөн билэг

42. Хотол төгс болой нь

43. Хатан сүйх бугуйвч

44. Морин чимэг хуулавч

45. Алтан тоорт бүс ба

46. Жиргэхүй дуутай

47. Хонхын тоороор чиммүй.

48. Эрдэнийн харшийн доторх

49. Үзэсгэлэнт тэнгэрийн

50. Зуун мянган охидоор

51. Хүрээлүүлэн цэнгэж

52. Баясалцан жаргамуй.

53. Хүжсийн үнэр үнэртэм

54. Самдын идээгээ эдэлюү.

55. Хувцас чимэг сүршилгэ

56. Ийм сайхан таван хүсэл

57. Ханаш үгүй эдэлмүй.

58. Сайнхан үнэр үнэртэм

59. Элдэв цэцэг удвал,

60. Бадамлянхуа, гумуда,

61. Үелж ургаад

62. Найгалзаж хийснэ

63. Хүчит мөрөн урснам

64. Тунгалаг нуурын дотор

65. Элдэв лянхуа ургаад

66. Галиванга, тогос, тоть 15 б тал

67. Эгшиглэн донгодном

68. Элдэв үүл гараад

69. Хүжисийн хур ороод

70. Луугийн дуу хүрхэрээд

71. Тэнгэрийн охид бүжиглэн

72. Элдэв тахил өргөмүй

73. Сухавадийн орны эрдэм хийгээд

74. Жаргалан нь галваас

75. Галав дор өгүүлж

76. Сэтгэж баршгүй болой нь

77. Цаглашгүй гэрэлт

78. Абид бурхан логшир

79. Очирваань нөхөр сэлт

80. Их нигүүлсэхүйгээр

81. Энд ирэн соёрх

82. Өөд болж ирэх нь

83. Одон дунд саран мэт

84. Аюул үгүй арслан

85. Алтан сүмбэр ууланд

86. Явах мэт болой нь

87. Бодисад хүрээлэн

88. Шарвануудаар жигдлэн

89. Баруун этгээд эсрүүн

90. Зүүн этгээд хурмаст

91. Тахисаао суумой.

92. Тэнгэрээс чуулган мандаад  16 а тал:

93. Хинарын хаан дагуулан

94. Тэнгэрийн охид эгшиглэн

95. Элдэв цэцэг цацаад

96. Цэнгэсээр дагамуй. 

97. Элдэв хүжисийн саванд

98. Агар зандан шатаан

99. Элдэв чимэг бариад

100. Зуун мянган хөг дуун

101. Хүнгэнэтэл дэлдвэй

102. Охид болж ирвэй

103. Мутар өлмийн лянхуад

104. Оройгоороон тулгаж

105. Залбирч мөргөмүй.

106. Адистэдлэн соёрх,

107. Номын хэнгэрэг дэлдээд

108. Номын хур буулгаад

109. Номын лавай татаад

110 Номын зул шатаан

111. Удирдан соёорх

112. Абид бурханы нэр ба

113. Сухавадийн орон нь

114. Зуун галав боловч

115. Сонсохуйяа бэрх нь

116. Удамбар мэт лэ

117. Их хамаг амьтан

118. Буян сайтар үйлдэн  16 б тал:

119. Хоёр чулган  хураан

120. Сухавадийн оронд

121. Бүгд хүрэх болтугай

122. Бурханы шажин дэлгэрч

123. Богдосын өлмий батдаад

124. Эх хамаг амьтан

125. Туулсан бүгдийг

126. Түргэн олох болтугай.  “Диваажингийн орон гэнэм” гэжээ.  

2. “Бас Ордосын нутагт ахуй ялгуусан нэг түг Лимаа Дарь эхийн суумал гэгээнтний бие баруун зүг дор өөрөөн хандаж байсныг үзэж айлдаад “Шарын зүгт” миний үйлс дэлгэрч, шажин амьтны тус үйлдэхийн дохио ажгуу хэмээн дарь эхийн гэгээнд маш хэтэрхий  сүжиг төрмүй хэмээн айлдаж, “Дарь эхийн залбирал” хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй” .“Ногоон дара эхийн залбирал” 14-р дууны шүлэгт: 22б тал:

  1. Зээ, Хонсимбодисадва
  2. Нигүүлсэхүйн хувилгаан
  3. Гэтэлгэгч дара эх
  4. Бадам саран дээр
  5. Маргадын өнгөтэй
  6. Идэр залуу дүртэй
  7. Үзээд ханашгүй
  8. Мишээсэн царайтай
  9.  Дэлгэрсэн саран ла

10.   Аврагч дара эх

11.   Амирласан болоод нигүүлсэхүй

12.   Мөн чанар энэрч үзэгч

13.  Лянхуан тал нүдтэй

14.  Найлзуур модон мэт

15.  Зөөлөн сайхан мутартай

16.   Гилбэлзсэн хөөрхий

17.   Оройн чимэг дара эх

18.  Гурван цагийн бурхадыг үүсгэгч

19.  Эхээр бадмаарагийн өнгөтэй

20.  Абид бурхан  титэмтэй

21.  Хөхөмдөг үнэрийг

22.  Асуутал унжуулан

23.  Үзэсгэлэн хөөрхий

24.  Гэтэлгэгч дара эх

25.  Сайхан үнэр ханхлахуй

26.   Хөхөмдөг удвал

27.  Баруун зүүн этгээдэд   23 а тал

28.  Үзэсгэлэн найгалзан

29.  Тэнгэрийн хөвүүдийг

30.  Асуутал амсаж

31.  Үзэсгэлэн хөөрхий

32.  Энэрэгч дара эх

33.  Чандмань эрдэнийн

34.  Элдэв сайхан чимэгтэй

35.  Солонгод адил

36.  Элдэв хэвийн шамдалтай

37.  Эх бурхан чамдаан

38.  Зүрхнээс залбирмой

39.  Адистэдлэн соёорх

40.  Олдошгүй аврал

41.  Лагшин төгс биетэй

42.  Эсрүүн эгшиг зарлигтай

43.  Нигүүлсэхүй сэтгэлтэй

44.  Чиний өлмийн

45.  Лянхуа дор

46.  Залбирч мөргөмүү

47.  Адистэдлэн соёорх

48.  Нигүүлсэж удирд

49.  Хамаг төрөл тутамд

50.  Гэтэлгэгч чамайгаа

51.  Хагацал үгүй дагаж

52.  Сухавадийн оронд

53.  Сайтар төрөл аваад

54.  Гэтэлгэгч чамай юугаан

55.  Үргэлжид баясган   23- б тал:

56.  Бурхан болох болтугай.  Ногоон дара эхийн залбирал гэнэм.   

3. “Бас Ордосын ноён түшмэд Гэндэн ахай Гонгор ба олон ард дор Ламын гэгээнтэн бээр Цагаан дарь эхийн үүдсэнээс насны шид бумба бүтээж төгсөөд  цагаан дарь эхийн дан соёрхол хайрлаж, дарь эх дор сүсэг төрмүй хэмээн айлдаж, Намрын саран хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй” 25 а талд:

  1. Зээ, гурван цагийн бурхадыг
  2. Үүсгэгч дара эх та
  3.  Мянган талт цагаан бадма
  4.  Саран дэвсгэр дээр
  5. Болор сүмбэр ууланд
  6.  Нарны гэрэл туссан
  7.  Арван тавны сар мэт
  8.  Тунгалаг сайхан нүдтэй
  9.   Үзэсгэлэн товгор хөхний
  10.   Гэгээ  нь  илхэн
  11.   Хөхөмдөг үсний
  12.   Үзэсгэлэнг унжуулна
  13.   Баруун мутар дээд өглөг
  14.   Зүүн мутарт удвал барьсан
  15.   Элдэв эрдэнийн чимгээр
  16.   Маш сайхан чимсэн
  17.   Тэнгэрийн элдэв хээг
  18.   Нар гартал өмсөн
  19.   Дэлгэр саран түшлэгтэй
  20.   Очир завилан суумой.
  21.   Үзвэл нь ханашгүй
  22.   Дагшин төгс биетэй
  23.   Сонсвол нь ханашгүй
  24.   Жаран гишүүн зарлигтай  25 б тал
  25.   Шагшавадын сайхан үнэр
  26.   Хамаг зүгт түгээмэл
  27.   Зовлонгоос гэтэлгэгч
  28.   Эх дара эх тань дор
  29.   Бие хэл сэтгэлээр
  30.   Залбирч мөргөмү
  31.   Элдэв тахил өргөөд
  32.   Өөрийн биеэ өргөсү
  33.   Элдэв хилэнц бүхнээ
  34.   Гэмшин наминчилмуй
  35.   Хамаг буян зүрхнээс 
  36.   Үнэхээр даган баясмой
  37.   Өргөж номыг дурьдмой
  38.   Орчлон хоосон болох инару
  39.   Бат суун соёорх
  40.   Хамаг төрөл тутамд
  41.   Хагацал үгүй болтугай
  42.   Их хамаг амьтан
  43.  Бурхан болох болтугай.    “Намрын саран гэнэм” .

4. “Бас Гэгээнтэн тавин хоёр сүүдэр дээрээ Бээжинд заларч урьд шүтсэн Далай ламын Галсан Равнайтнаас олон зүйлийн Ван жонон сонсож тэндээс Ордосын[10] ван Жамъяндоржийн ордон дээр залрахын замд Да-тун[11] хэмээх хотын дундуур заларч явсны нэгэн этгээдэд нэгэн хятад хүмүүн хуур[12] хөгжимдөж дуулсаар суухын аялганд нийлүүлэн “Гадаад их далай” хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй” гээд.   

  1. Зээ, гадаад их далай
  2.  Лусын хааны ордонд
  3.  Хүслийг хангагч
  4.  Чандмани эрдэнэ
  5.  Амьтны тусад
  6.  Хотол төгссөн
  7.  Хан хөвгүүн тэрбээр
  8.  Асрахуй хүчин бээр
  9.  Агч тэр богд нар
  10.  Өглөгийг бүтээвээ 39 б тал
  11.  Эртний маш сайхан
  12.  Ерөөлийн хүчээр
  13. Хааны орд харш
  14.  Дэлгэр их Бээжинд
  15.  Саадгүй хүрээд
  16.  Дээд Очихдарь ламдаан
  17.  Учраад нүссэн номуудыг
  18.  Ханатал сонсвоо
  19.  Бодьсад минь лэ
  20.  Тунгалаг огторгуйд
  21.  Үүлни йдотор
  22.  Хүрхэрэхүй дуут
  23.  Олон луугийн
  24.   Дуун бээр
  25.   Тачигнан донгодон
  26.   Сайхан хурын ус
  27.   Асгартал ороод
  28.   Дэлхийн үр жимс
  29.   Арвижин дэлгэрээд
  30.   Боловсон болмуй
  31.   Амьтны тусад
  32.   Дээд их богд нар
  33.   Хувь лугаа төгссөн
  34.   Амьтны оронд
  35.   Элдэв үйлээр хувилан
  36.   Дээд номын хурыг 
  37.   Маш сайтар буулган        40 а тал
  38.   Жаргалант үрс нь
  39.   Боловсон болмуй
  40.   Ачит богд нар минь.
  41.   Зуны цагийн
  42.   Дэлхийн өнгшө нь
  43.   Сайхан болоод
  44.   Олон өнгийн цэцгүүүд
  45.   Үелж ургаад
  46.   Найгалзаж хийснэ.
  47.   Тунгалаг нуурт
  48.    Элдэв зүйлийн шувуу
  49.   Сонсохуйяа зохимжтой
  50.   Яруу дуун гаргаад
  51.   Сэтгэлд сэрхийтэл
  52.   Хааны их төр
  53.   Маш бат болоод
  54.   Олон иргэн ард бээр
  55.   Зохиодож,  зуд үгүй
  56.   Энх сайхан болоод
  57.   Дээд ном буян
  58.   Хичээж үйлдэн
  59.   Амтат номуудыг
  60.   Үргэлжид сонсон
  61.   Хүсэхүй мэт лэ
  62.   Аяа намар болоход
  63.  Өвс мод шарлаад    40 б тал
  64.   Ирсэн шувуу бүгд
  65.   Мөнх бусын дуртгал
  66.   Ганганасаар харьмуй
  67.   Сайхан элдэв цэцэг
  68.   Хувирч унамой
  69.   Сэрүүн хүйтэн салхиар
  70.   Үргэлжид салхилан гуних мэт
  71.    Сайхан идэр залуу нас нь өтлөн
  72.    Өнгө сайхан царай атирч
  73.    Өнгөгүй муухай болоод
  74.   Сайхан хар үс
  75.   Хөх цагаан болмуй
  76.   Жигдэлж ургасан шүд бээр унамой
  77.   Эрхгүй нөгцмүй
  78.   Энэхүү бие бээр мөнхгүй тул
  79.   Эрдэнэт бодь сэтгэл үүсгэн
  80.   Хичээж оюуныг судлан
  81.   Бусдын тусад
  82.   Чуулганыг хураан
  83.   Үзэгдэхүүн  бүгд
  84.   Үнэнгүй хоосон
  85.   Номын чанар ла         41а тал
  86.   Бурханы шажин бээр
  87.   Арван зүгт дэлгэрээд
  88.   Шажныг баригчдын
  89.   Өлмий лянхуа батдан
  90.   Үйлс дэлгэр болтугай
  91.   Төрөл тутамд
  92.   Лам юугаан баясган
  93.   Их хамаг амьтан
  94.   Бурхан болох болтугай
  95.   Хүсэл тэр буй . “Гадаад их далай гэнэм”. 

5. “Гэгээнтэн тавин зургаан сүүдэр дээрээ Ордосын нутагт заларч байх цагт Ван Жамъяндорж тус орноон ажирсан бөгөөд Ламын гэгээнтнийг залсан ажгуу. Тэр үед Вангийн хатад Ага нарт сургааль зарлиг хайрлаж, “Мөнх бусын дурдатгал” хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй”гэжээ. Мөнх бусын дурдатгал,

  1. Зээ Ач төгөлдөр ламаа санаж
  2. Зүрхнээс залбирмой.
  3. Орчлон бүгд хүрд мэт
  4. Урвахын ёсыг санаад
  5. Сэтгэл минь тэсэлгүй
  6. Уяран гийгүүлж одно.
  7. Хайрлан санасан амрагаас
  8. Эцэст салах нь магад л
  9. Бүтсэн цогц бие нь
  10. Бууран орхих нь магад л  45 а тал
  11. Харамлан хураасан эд мал нь
  12. Зөгийн бал адил
  13.  Зээл дээрээ хурсан амьтан мэт
  14.  Эцэст тархаж одно.
  15. Хилэнцийн үйл хор адил
  16. Аминдаа хүрэвч тэвчилтэй.
  17. Буяны үйл рашаан мэт
  18. Хоёр чуулган хураасу.
  19. Амьтнаа тус
  20. Эх дор адил
  21. Бусдын тусад зүтгэсү.
  22. Бодь сэтгэл үүсгэж
  23. Бурхны хутгийг олъё. “Мөнх бусын дуртгал гэнэм” гэжээ.

6. “Бас Ордосын газар олон шавь нартаа ном хайрлаж суутал Дүү Засаг Андабоди нас нөгчсөнийг сонсон,  ноён ижийн илгээсэн бичгийг үзвээс:

            Ижий чинь би гагцхүү

Сайн хүлгээн гүйлгэн орхивой,

Чандмань мэт чамаасаан холдов,

Нэгэн сайн үрээсээн хагацав,

Хоёр нүд буй атал  балай мэт болов

Үнсэнд хөлбөрсөн аалз  мэт

Аргаан барсан гаслахуй нулимсаар

Нүүрээн угаасан эжийгээн энэрэн

эмгэнэн ирж золгосугай! чи минь,  чамайг, гэсэн бичгийг бүгдээр үзэж дагасан шавь нар ихэд эмгэнэн уйлахад: . . Норвшарав:  Та нар бүү гаслагтун! номоон чээжилсээр суу! хураан үүдсэн мөнх бус намрын үүлэн адил! хэмээн айлдаад “Илбийн заан” хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй” гэжээ.

  1. Зээ дээд гурван эрдэнэ дор
  2. Бодь дор хүртэл итгэмүй.
  3. Гурван сансар
  4. Мөнх бус
  5. Намрын үүл адил
  6. Зуны цагт
  7. Ургасан цэцгүүд
  8. Намар бүгд унамуй.
  9. Нүдэнд бодит мэтээр
  10. Илбийн заан дор адил
  11. Эдүгээ дэх хамаг үзэгдэл
  12. Зүүд мэт болно.
  13. Энэхүү бүтсэн бие
  14. Эвдрэн одох магад л
  15. Чанад ертөнцийн
  16. Их нүүдэл     60 б тал
  17. Егүүтгэхүйн цаг нь орй л
  18. Мөнхгүй энэ хайран биеийг
  19. Юунд алсан адил
  20. Эвдрэн одохын урьд
  21. Өрсөж буян үйлдсү.
  22. Эдүүгээгээс  бодь хүртэл
  23. Дээд гурван эрдэнэ
  24. Өдөр шөнө тасралгүй
  25. Буяны үйлэнд хичээлтэй.
  26. Бурхны шажин
  27. Машид дэлгэрэн
  28. Өнөд орших атугай.
  29. Ламын өлмий батдан
  30. Үйлс дэлгэрэх атугай.
  31. Эх болсон амьтан
  32. Бурхны хутгийг олтугай.  Илбийн заан гэнэм.

7. “Бас гучин найман сүүдэр дээрээ Ордосын нутагт удтал заларч байгаад буцах замдаа Онгийн гол /32/ таарч, дүү Тойн ану Говь газрын их халуунд яваад хангайд хүрч ирэхэд хамаг газар хөхрөн байв. Ийм сайхан газарт таныгаа залж сууваас юутай хэмээхэд Ламын гэгээнтэн Янагуухын үзэгдэл бүхэн эвдрэх тул мөнх юм үгүй хэмээн айлдаж “Арван зүгийн бурхад” хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй” гэжээ.  Гучдугаар бүлэг, 62-р дуу “Арван зүгийн бурхад”

  1. Зээ арван зүгийн бурхадын
  2.  Мөн чанар
  3. Ламдаа залбирмой.
  4. Ямар үйлийн хүсэлд
  5. Дээд чухаг гурван эрдэнэ
  6. Шажин лугаа уулзсан
  7. Хүнийтөрөл олох бэрх
  8. Чухаг энэ насыг
  9. Хэрэгтэй үйлээр нөхцөөлтэй.
  10. Зуны цагт ургасан цэцгүүд
  11. Жигдэлж ургаад
  12.  Намар өвөл болоход урваж
  13.  Ямар болохыг санагтун
  14. Маний энэ нас ч бууран
  15. Элдэв зүйлээр урваж
  16. Эцэст нь гагцаар одоход, 74 б тал
  17. Гагц буян тустай.
  18. Салалгүй суухыг хүсэв.
  19. Үл болохын тулд
  20. Хамтдаа төрөхийн ерөөлийг
  21. Бас бас тавилтай,
  22. Ач үрийн үнэн дор хянаж
  23. Хилэнцийг тэвчилтэй.
  24. Олон санааг алгасан бууж
  25. Ганц сэтгэл барилтай,
  26. Янагуухын үзэгдэл бүгд
  27. Зүүдэн дор адил
  28. Өөрийн сэтгэлийг сургаж
  29. Зургаан бармдыг эдлэлтэй,
  30. Хамаг сэтгэлийг
  31. Хураан зохилдон
  32. Дөрвөн номоор явалтай,
  33. Өөрийн сэтгэл онов,
  34. Бурхны чанар лугаа
  35. Нэгэн би
  36. Хамаг сав ертөнц
  37. Эрдэнийн орд харш болоод, 75 а тал
  38. Хамаг шим амт бүгдээр
  39. Эцэг эх болоод
  40. Амгалан жаргалангийн
  41. Өлзий хутаг орших болтугай.  “Арван зүгийн бурхад” гэнэм.

8.“Бас Ордосын нутаг дахь сүмд нэр олсон ба шажныг дэлгэрүүлсэн зэргийн гүн таалалд нийлсэнээн санаж, мөнх үгүй энэхэн бяцхан наснаа хэдэн жилийн дотор эдүй чинээ олон амьтанд ном номлосон ба энэ мэт маш дэлгэрэгч нь лам хийгээд Шигмуни 35 бурханы ач ажгуу хэмээн айлдаж “ Бурханы зохиол” хэмээх нэгнийг шүлэглэчихүй” гэжээ. Жич энэ дууг “Ханасан сэтгэл” буюу “бурханы зохиол хэмээнэ” гэж нэрлэсэн боловч, дууны тайлбарт “Эртний дивангар” гэжээ. “Гучиннэгдүгээр бүлэг, 64-р дуу “Бурхны зохиол”

  1. Зээ, Шагжамуни бурхан бээр
  2. Түвдийн орноос бууж
  3. Ариун идээт хааны хүүхэн
  4. Сайтар болон хувилвай
  5. Үлэмж тэгшгүй тэрбээр
  6. Хааны хамаг жаргал орхиод
  7. Залуухан хорин есөн насандаа
  8. Тэвчиж муухайгаар гарвал
  9. Хэтэрхий лагшин төгс
  10.  Бие бээр алжаан
  11. Зургаан жилд хатуужин
  12. Эцэс бодь хутаг олоод
  13. Шулмасыг сайтар номлон дарав, 77 б тал
  14. Хотол төгс
  15. Их амьтнытусад
  16. Үлэмж орон бодисад
  17. Дээд номын
  18. Хүрдийг эргүүлэн
  19. Хамгийг сайтар барин жолоодов.
  20. Сүүдэр наян тав хуртлээ
  21. Олныг маш сайтар тонилгоод
  22. Үлэмж очир мэт биеэ эвдэж
  23. Нирваан болох болвол
  24. Тийм цаглашгүй бие гээж
  25. Нирваан болох болвоос
  26. Бид бээр юун мөнх болмуй.
  27. Өршөөж буяныг үйлдээ
  28. Хүний төрлийг олоод
  29. Шажнаар уулзсан цагтаа
  30. Шажин ба амьтны тусад
  31. Үнэхээр сайтар зүтгэсү.
  32. Аливаа эд таваар бүхнээ, 78 а тал
  33. Буянд барагдтал зараад
  34. Дээд төрөл олхын тул
  35. Чуулган маш сайтар хураа,
  36. Бүгд эх хамаг амьтан
  37. Бүрнээ гэмүүдийг тэвчээд
  38. Бурханы дээд бодь хутгийг
  39. Шамдан түргэн олох болтугай.  Бурхны зохиол гэнэм. Гэгээнтэн Норовшарав Ордос Их зуугийн  Хангин бэйсийн хошуунд “Шар заа” хэмээх сүмийг байгуулалцаж олон шавь нарыг сургаж байх үестээ эдгээр дууг зохион уурвиж байжээ. Лувсанноровшарав хэдийгээр буддын шашны зүтгэлтэн байсан хэдий ч дуу хөгжмийн зүйлээ монгол хэл дээр зохион туйрвисан явдал нь монгол хөгжмийн онол түүхийн хуудаснаа шинэ дэвшилтэт үйл болсон юм. Ялангуяа  Номун хан Буддын утга зохиолт дуу хөгжимд “ухааны арван орны” ном эрдмийн дотроос хөг эгшгийн дуун ухааны аймаг салбарт хамаарах “Сайн оюунтны хоолойн чимэг”, “Ролмойн данчой” хэмээх эртний Энэтхэг Төвдийн хөгжмийн шастирын сонгодог бүтээлүүдтэй танилцан, дорно дахины хөгжмийн эгшгийн эвсүүлэн найруулах зарчим, эгшгийн жим, дууны таван магад, дуулан эгшиглэх долоон магад, дууны зургаан жүр хөг, жаран эгшгийн зарлигийн онол сургаалийн үндсэнд тулгуурлан монгол дуу хөгжмийн онол сургаалийн сонгодог хэлбэр, гүр дууллын шинэ монгол хувилбарыг зохион туйрвижээ. “Гүр дууны бичиг”-н бүтцэд гоцлол дуу, ятгаар ая хавсрах хамсраа хөгжим (аккомпанимент), найрал дууны урлаг дэг сургуулийг анхлан байгуулж, дууны уран бүтээлийн дан найрал дуу (акапелла), шашин сүм хийдийн мөргөлийн  магтуу дууны төрөл (кантата) хөгжих эхлэлийг тавьж, ятга зэрэг иргэний урлагийн зүйлийг шашин сүм хийдэд нэвтрүүлэн шашны болон иргэний чиглэлтэй соёл боловсролыг хөгжүүлэх үүдэл санаачлагыг гаргажээ. Номун хан буддын дуун ухааны эгшгийн дуурьслыг дүрсжүүлэн танин барих асуудалд гол анхаарлаа чиглүүлж монгол дууг шашин номын уншлага, дуудлага, бясалгалтай нягт шүтэлцүүлсэн эгшгийн дохио тэмдгийн дүрслэлийг дорнын гүн ухааны тав, зургаан махбодын тулгуур дээр буй болгох үүдэл санаачлагыг гарган,  гурван зүйлийн ноот тэмдэглэл “дан ег”- уншин дуудах хэлбэр, “ян ег”- дуулах хэлбэр, “рол ег”- хөгжимдөх хэлбэрийн ноот тэмдэглэлийг зохион гаргасан нь монгол хөгжмийн  түүхэнд чухал ач холбогдолтой болсон юм. Номун хан гүр дундаа монгол урт аялгуут дууны уртлаг хэмийн сэтгэлгээний онцлогийг шашин номын бясалгалын гүн ухаарлын шүлэглэлийг монгол бичгийн хэлний сонгодог жишээн дээр авч тэдгээрийн холбоон дээр “Гүр дуу” хэмээх өвөрмөц нэгэн бясалгалын дууны төрлийг зохион буй болгожээ[13]”. [Л.Э 2001.270-276]. Норовшаравын гүр дууны зохиомж агуулгын онцлог нь: бодит ертөнцийн юмс үзэгдлийг хийсвэржүүлэн түүнээсээ эргээд бодитойруу шилжих утгын гүн хэлхээ холбооны үйл үр дүнг, дууны оргил хэсэгт илрэх хүний сэтгэлгээний дотоод ертөнцийн гүн бодролын дээд шүтэлцэлт хэлбэрийг аялгуугүй аялгуу, хэмнэлгүй хэмнэл, дүрслэлгүй дүрслэл, дүргүй дүрээр баяжуулан, тасархай ба үл тасархайн нэгдлээр эгшгийг холбон найруулж шүтэлцүүлсэнд оршино. 

Дүгнэлт

Монголын дуун урлахуйн ухаан болоод нийгэм, ёс суртахууны сэтгэлгээний түүхэнд уг сэтгэгчийн гүйцэтгэсэн үүрэг, байр суурийн талаар доорхи хэдэн зүйлийг дүгнэлт болгон үзэх байна. Чин сүзэгт номун хан Лувсанноровшаравын дуун урлахуйн гүн ухаан, нийгэм ёс суртахууны үзэл нь өөрийн эх судлагдахуун, авч үзсэн цар хүрээ, тэдгээрийг боловсруулсан байдал зэргээрээ тухайн цаг үеэсээ төдийлөн халиагүй ч эртний дорно дахины Энэтхэг Төвдийн буддын шашны дуун ухааны үлэмж хөгжингүй байсан “Танин мэдэхүйн сэтгэлгээ”, “юмсын гүн утгыг номлох”, “хоосон чанар”-ын сэтгэлгээг өвлөн авч, шашин сүм хийдийн амьдралд жирийн иргэн ардын монгол зан үйлийг тохируулан шинэ нөхцөлд, шинээр боловсруулан гаргажээ. Номун хантан үзэхдээ хүний сэтгэлийг хөдөлгөгч хүч нь дуу хөгжмийн эгшигт нуугдаж байдаг, эгшгээр дамжуулан хүний сэтгэлийн уйтгар гуниг, баяр баяслыг авчрах тэр хүч нь сэтгэл хөдлөлийн үр дүнд байдаг тул сэтгэлийг сэтгэлээр судлах бус сэтгэлийг ухаанаар жолоодохын чухлыг заан гаргаснаараа өмнөх сэтгэгчдээс давуу талтай байв.  Гүр дууллын урлалыг  сэтгэл ухаанаар танин  мэдэж болох боловч хөг эгшгийн дуурьслын эх сурвалж нь ямар нэгэн биетэй бодтой, тасархай, нийлмэл, хязгааргүй,орчил, цэг, шугам, маш нарийн хэмжээст квант, энерги, эгэл бөөмсийн хөдөлгөөн, авиа чимээ, анир нь бодит байх албагүй, хийсвэр хийгээд хийсвэр дотор бодитой байж болно гэх үзэл юм. Өөрөөр хэлбэл дууны мэдрэгдэн хүртэгдэж байгаа  нь материаллаг тал нь мөн боловч, түүнд хийсвэр шинж байна, тэрхүү хийсвэрлэлийн доторч “далд мэдрэхүй”, (нууцлаг биет) “далд биет” (матери) байна гэж үзсэн. Иймч учраас буддын дуун урлахуйн ухаанд дуун эгшиглэн бол хүний сэтгэлийн хүчээс шалтгаалан хүний дотоодоос түрэгдэн гарах “амьд-эрчим”-ээс үүснэ, иймд хөгжмийн мэргэд юун түрүүнд хүний сэтгэлийг булаан түүнийг эзэмдэж байж сая сэтгэлээр дамжуулан ухааныг судлахын чухлыг заажээ. Дээрхээс дүгнэн үзэхүл: илт байх юмс-шалтгаанаас учирч бүтэх тул шүтэн барилдахуй шинжтэй, далд байх юмс-илтийн харгацаанд байх бөгөөд өөрсдийн хувьд харгацаж байж мөн чанарыг олдог, илт далд юмсын шүтэлцээнд байх юмс нэгдэн нэрийтгэсэн утгыг олдог. Иймээс юмс үзэгдэл бүхэн “ гурамсан шүтэлцээ” тэдгээрийн далд оршино, учирна, харгацна, нэгдэнэ, хөгжинө, мөхнө, төрнө, төлжинө, хөдлөнө, үргэлжилнэ. Энэхүү үргэлжийн бүрдлийн тасралтгүй чанар нь үйл үрийн холбоонд байна гэсэн диалектик санаагаа хөгжил хувьсал нь аяндаа бус тусгай хууль ёсоор гарч байдаг“ хэмээн ёртөнцийн зүй тогтолт хөдөлгөөн болгон зоргондоо гарахгүй, юмс бүхэн өөрийн шалтгаан хуультай тул хөдөлгөөн ч атугай шалтгаантай ажээ. Шалтгаан үр нь үйл үрийн холбогдлоор илэрнэ. Иймээс үйл үрийн холбоо нь хоосон чанараар илэрч болно. Иймд “хоосон чанар гэдэг нь: бодлог ил-далд юмсын шүтэлцлээс ч ангид, нийлбэрээс ч ангид, орчлон ёртөнцийн юмс үзэгдлийн “дотоод гүн мөн чанар” хүний гурав дахь чих, гурав дахь сонор, гурав дахь нүдний хуран нэгдэх долоо дахь мэдрэхүй, найм дахь ухамсар мөн” [Л. Э]. Танин мэдэхүйн ертөнц дэх хүний аливаа үйл ажиллагаа нь эцсийн дүндээ хүний оюун ухаан, ухамсар сэтгэлээс хамаардаг гэсэн нь Чин сүзэгтийн хөгжмийн гүн ухааны үзлээс урган гарч буй дүгнэлт юм. Ийнхүү Гүр дуу гэдэг нь: уг сэтгэгчийн дуун эгшиглэнгийн гүн ухаарлын үндэс аялгуугүй аялгуу, гүн бодрол дахь гүн нууцын заллага хэмнэлгүй хэмнэл, гүн эгшиглэнгийн увдис үр дүн хэмээн үзэж байна.   

Сайн үйлс дэлгэрэх болтугай!     


[1]Буддын шашны их таван ухаанд: да риг ба- дуун ухаан, дан циг риг ба- шалгах ухаан, со риг ба- урлахуй ухаан, сова риг ба- тэжээх ухаан, нан риг ба- дотоод ухаан зэрэг багтдаг бол бага таван ухаанд: гар зэй- зурхай, дэвжор- холбон найруулах, нинаг- зохист аялгуу, дойгар- дууриал бүжиг, онжод- ёгт нэр зэрэг  багтдаг болно.
 

[2] Я.Цэвэл “Чин сүзэгт номун хан хутагтын шавь”өгүүлэл, Түүхийн судлал .№ 1,УБ, 1990, 125-135,

[3] Шанзодба- номын хур буулгах ёс,

[4] Зарлигаар тогтоосон олон аймгийн хутагт хувилгаад нарын шастир. Дээрд доорд дэвтэр. УТНСан эртний хөмрөг.

[5]  Л.Эрдэнэчимэг ”Гүр дууны бичиг”, “ Шувуун саарал” хэвлэлийн газар, УБ 1994, 10-16-р тал,.

[6]  Гүр гэдэг нь эртний төвд хэлний дуудлагаар  сүлд дуу, бясалгалын дуу гэсэн утгатай юм,

[7]  Рол-ег гэдэг нь буддын шашны хөгжимдөх байдлыг тэмдэглэсэн ноот бичлэгийн нэр,

[8] Ян-ег гэдэг нь буддын шашны хурал номыг аялан  дуулах байдлаар тэмдэглэсэн ноот бичлэг, 

[9] Дууны шүлэг нь бадагчилсэн бус нэг мөрийн шүлэг байгаа тул эрдэм шинжилгээний эх бичгийг судлах нөхдөд дөхөм болгон мөр бүрийг дугаарласан болно.

[10]Ордос нутаг

[11]Датун хотын нэр

[12]Хятад хүн хуучир хөгжим хуурдаж суусан болов уу.

[13] Л.Эрдэнэчимэг” Монгол гүр дууны гүн эгшиглэнгийн увдис”, УБ.2001 он  


Чин сүзэгт номун хан Лувсанноровшаравын Ордост зохиосон гүр дуунаас
Bolod.mn


Сэтгэгдэл (0)


Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

   



Хөрсний гулгалтаас болж алга болсон 3 хүн нас барсан байжээ
15:44

Японы баруун хэсгийн Эхимэ мужийн албаны хүмүүс Мацуяма хотын хөрсний гулгалтын үеэр алга болсон гурван хүн олдсон гэж мэдээлэв.

Хөрсний гулгалтаас болж алга болсон 3 хүн нас барсан байжээ

Японы баруун хэсгийн Эхимэ мужийн албаны хүмүүс Мацуяма хотын хөрсний гулгалтын үеэр алга болсон гурван хүн олдсон гэж мэдээлэв.

»»
Түймэр илэрсэн цэгт агаараас тандах ажиллагаа хийж байна
12:56

Хөвсгөл аймгийн Онцгой байдлын газрын алба хаагчид ой хээрийн түймрийн хоёр дуудлагаар ажиллаж нэг түймрийг бүрэн 

Түймэр илэрсэн цэгт агаараас тандах ажиллагаа хийж байна

Хөвсгөл аймгийн Онцгой байдлын газрын алба хаагчид ой хээрийн түймрийн хоёр дуудлагаар ажиллаж нэг түймрийг бүрэн 

»»
ЗӨВЛӨГӨӨ: Шумуулд хазуулсан үед хумсаараа маажиж болохгүй
10:20

Шумуулд хазуулсан үед ямар арга хэмжээ авах талаар Гэмтэл согог судлалын үндэсний төвөөс дараах зөвлөгөөг хүргэж байна.

ЗӨВЛӨГӨӨ: Шумуулд хазуулсан үед хумсаараа маажиж болохгүй

Шумуулд хазуулсан үед ямар арга хэмжээ авах талаар Гэмтэл согог судлалын үндэсний төвөөс дараах зөвлөгөөг хүргэж байна.

»»
Орон нутгийг зорих авто замын хөдөлгөөний ачаалал ИХ байна
10:40

Орон нутгийг зорих авто замын хөдөлгөөний ачаалал их байгааг Цагдаагийн ерөнхий газраас анхаарууллаа. 

Орон нутгийг зорих авто замын хөдөлгөөний ачаалал ИХ байна

Орон нутгийг зорих авто замын хөдөлгөөний ачаалал их байгааг Цагдаагийн ерөнхий газраас анхаарууллаа. 

»»
БӨХЧҮҮД: Бүтэн жилийн хөдөлмөр нь хиймэл зүлгэний халтиргаанаас болж нурж байгаа харамсалтай тохиолдол их гарч байна
19:32

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын 

БӨХЧҮҮД: Бүтэн жилийн хөдөлмөр нь хиймэл зүлгэний халтиргаанаас болж нурж байгаа харамсалтай тохиолдол их гарч байна

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын 

»»
Унасан бөхчүүдийн шалтаг болгож буй зүлэг үнэндээ ямар ч асуудалгүй, FIFA-гийн шаардлага хангажээ
18:50

Өчигдрөөс эхлэн нийгмийн сүлжээнд зарим улсын наадамд барилдан өвдөг шороодсон бөхчүүд, тэдний найз нөхөд 

Унасан бөхчүүдийн шалтаг болгож буй зүлэг үнэндээ ямар ч асуудалгүй, FIFA-гийн шаардлага хангажээ

Өчигдрөөс эхлэн нийгмийн сүлжээнд зарим улсын наадамд барилдан өвдөг шороодсон бөхчүүд, тэдний найз нөхөд 

»»
Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ
10:15

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

»»
Өнөөдөр Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар усархаг бороо орох тул болзошгүй аюулд сэрэмжтэй байхыг анхааруулж байна
10:10

Өнөөдөр /2024.07.12/ Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар усархаг бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орох тул 

Өнөөдөр Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар усархаг бороо орох тул болзошгүй аюулд сэрэмжтэй байхыг анхааруулж байна

Өнөөдөр /2024.07.12/ Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар усархаг бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орох тул 

»»
Поп од Тэйлор Свифтэд хүндэтгэл үзүүлж, Германы Гельзенкирхен хотын нэрийг Свифткирхен болгоно
07:52

Германы Гельзенкирхен хот энэ сарын сүүлээр АНУ-ын поп од Тэйлор Свифтэд хүндэтгэл үзүүлж, хотын нэрээ “Свифткирхен” 

Поп од Тэйлор Свифтэд хүндэтгэл үзүүлж, Германы Гельзенкирхен хотын нэрийг Свифткирхен болгоно

Германы Гельзенкирхен хот энэ сарын сүүлээр АНУ-ын поп од Тэйлор Свифтэд хүндэтгэл үзүүлж, хотын нэрээ “Свифткирхен” 

»»
Аман хүзүүний хээр азарга хасагдаж, уулс хүрэн айргийн тавд багтлаа-
15:14

Хурдан морины комисс хуралдаж, аман хүзүүд орж ирсэн Архангай аймгийн Ихтамир сумын уугуул Уясахын Тодбаярын хээр соёолон хээр азаргыг хасахаар шийдвэрлэлээ.

Аман хүзүүний хээр азарга хасагдаж, уулс хүрэн айргийн тавд багтлаа-

Хурдан морины комисс хуралдаж, аман хүзүүд орж ирсэн Архангай аймгийн Ихтамир сумын уугуул Уясахын Тодбаярын хээр соёолон хээр азаргыг хасахаар шийдвэрлэлээ.

»»
Дархан аварга Г.Өсөхбаяр тэргүүтэй 512 бөх зодоглохоор бүртгүүлжээ
15:09

Ардын хувьсгалын 103 жилийн ойн үндэсний их баяр наадмын бөхийн оноолт гарчээ. 

Дархан аварга Г.Өсөхбаяр тэргүүтэй 512 бөх зодоглохоор бүртгүүлжээ

Ардын хувьсгалын 103 жилийн ойн үндэсний их баяр наадмын бөхийн оноолт гарчээ. 

»»
Архангай аймгийн Их тамир сумын уяач О.Тодбаярын хурдан хээр азарга түрүүллээ
12:48

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, 

Архангай аймгийн Их тамир сумын уяач О.Тодбаярын хурдан хээр азарга түрүүллээ

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, 

»»
Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв
11:06

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

»»
Өнөөдөр Нийслэлд 29 хэм дулаан, бага зэрэг аадар бороо орно
11:05

Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлэх мэдээ:

Өнөөдөр Нийслэлд 29 хэм дулаан, бага зэрэг аадар бороо орно

Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлэх мэдээ:

»»
Наадмын өдрүүдэд худалдааны төвүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдийн ажиллах цагийн хуваарь
10:59

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын 

Наадмын өдрүүдэд худалдааны төвүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдийн ажиллах цагийн хуваарь

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын 

»»
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Булчин, шөрмөс татсан үед гол усанд орохоос татгалзаарай
18:01

Үндэсний их баяр наадмын амралтын өдрүүд эхэлж буйтай холбоотойгоор аялж зугаалах гэж буй иргэдэд хандан албаныхан 

СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Булчин, шөрмөс татсан үед гол усанд орохоос татгалзаарай

Үндэсний их баяр наадмын амралтын өдрүүд эхэлж буйтай холбоотойгоор аялж зугаалах гэж буй иргэдэд хандан албаныхан 

»»
“Улаанбаатар” цэцэрлэг хүрээлэнд Төрийн далбаа мандууллаа
15:25

Монгол Улсын Их Хурлаас 2008 онд Монгол төрийн бэлгэ тэмдэг болсон Төрийн далбаандаа хүндэтгэлтэй хандах, түүх, соёл, түүхэн уламжлалаа нандигнан өвлөх үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх зорилгоор Төрийн далбааны өдөртэй болох хуулийг батлан жил бүрийн долоодугаар сарын 10-ны өдөр тэмдэглэн өнгөрүүлж ирсэн.

“Улаанбаатар” цэцэрлэг хүрээлэнд Төрийн далбаа мандууллаа

Монгол Улсын Их Хурлаас 2008 онд Монгол төрийн бэлгэ тэмдэг болсон Төрийн далбаандаа хүндэтгэлтэй хандах, түүх, соёл, түүхэн уламжлалаа нандигнан өвлөх үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх зорилгоор Төрийн далбааны өдөртэй болох хуулийг батлан жил бүрийн долоодугаар сарын 10-ны өдөр тэмдэглэн өнгөрүүлж ирсэн.

»»
Үндэсний их баяр наадмын өдрүүдэд томоохон худалдаа, үйлчилгээний газруудын ажиллах цагийн хуваарийг хүргэж байна
13:21
Нийслэлийн төв талбайд алтан соёмбот төрийн далбаагаа мандууллаа
13:04

Монгол Улсын Их Хурлаас 2008 онд Монгол төрийн бэлгэ тэмдэг болсон Төрийн далбаандаа хүндэтгэлтэй хандах, түүх, соёл, түүхэн уламжлалаа нандигнан өвлөх үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх зорилгоор Төрийн далбааны өдөртэй болох хуулийг батлан жил бүрийн долдугаар сарын 10-ны өдөр Нийслэлийн төв талбайд алтан соёмбот далбаагаа мандуулж, цэргийн ёслол хүндэтгэлийн ажиллагааг зохион байгуулсаар ирсэн.

Нийслэлийн төв талбайд алтан соёмбот төрийн далбаагаа мандууллаа

Монгол Улсын Их Хурлаас 2008 онд Монгол төрийн бэлгэ тэмдэг болсон Төрийн далбаандаа хүндэтгэлтэй хандах, түүх, соёл, түүхэн уламжлалаа нандигнан өвлөх үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх зорилгоор Төрийн далбааны өдөртэй болох хуулийг батлан жил бүрийн долдугаар сарын 10-ны өдөр Нийслэлийн төв талбайд алтан соёмбот далбаагаа мандуулж, цэргийн ёслол хүндэтгэлийн ажиллагааг зохион байгуулсаар ирсэн.

»»
“iPhone 16” зураг авах, видео бичлэг хийхэд ашиглах шинэ товчлууртай болно
12:48

“iPhone 15” бол бидний туршилтын үр дүнд гарсан хамгийн шилдэг утаснуудын нэг юм. Гэхдээ “iPhone 15” худалдан авахдаа 

“iPhone 16” зураг авах, видео бичлэг хийхэд ашиглах шинэ товчлууртай болно

“iPhone 15” бол бидний туршилтын үр дүнд гарсан хамгийн шилдэг утаснуудын нэг юм. Гэхдээ “iPhone 15” худалдан авахдаа 

»»
Зөвлөмж: Төрсний дараах сэтгэл гутрал болон "baby blues" синдромыг ялгах нь
12:24

Төрсний дараа эмэгтэйчүүдэд баяр хөөр, итгэл найдвар нэмэгддэг ч нөгөө талд айдас сандрал, уйтгар гуниг зэрэг сөрөг мэдрэмж илрэх нь бий. 

Зөвлөмж: Төрсний дараах сэтгэл гутрал болон

Төрсний дараа эмэгтэйчүүдэд баяр хөөр, итгэл найдвар нэмэгддэг ч нөгөө талд айдас сандрал, уйтгар гуниг зэрэг сөрөг мэдрэмж илрэх нь бий. 

»»
Нийслэлчүүд энэ жил ШАХМАЛ ТҮЛШ ХЭРЭГЛЭХГҮЙ
12:22

Парламентын шинэ гишүүн М.Нарантуяа буюу Нара “Гэр хорооллын бүсийн иргэд хэрэглэж дадсан түүхий нүүрсээ түлэх 

Нийслэлчүүд энэ жил ШАХМАЛ ТҮЛШ ХЭРЭГЛЭХГҮЙ

Парламентын шинэ гишүүн М.Нарантуяа буюу Нара “Гэр хорооллын бүсийн иргэд хэрэглэж дадсан түүхий нүүрсээ түлэх 

»»
17 настай хүү тогтоол усанд осолдож амиа алдлаа
11:16

Өнөөдөр /2024.07.09/-ний өдрийн 12:08 цагт Сонгинохайрхан  дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах тогтоол усанд хүн осолдсон гэх дуудлага мэдээллийг ирүүлсэн. 

17 настай хүү тогтоол усанд осолдож амиа алдлаа

Өнөөдөр /2024.07.09/-ний өдрийн 12:08 цагт Сонгинохайрхан  дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах тогтоол усанд хүн осолдсон гэх дуудлага мэдээллийг ирүүлсэн. 

»»
Дуу цахилгаантай бага зэргийн аадар бороо орно
10:58
“Playtime 2024” -н үеэр дуучин руу лааз шидсэн гэх Die In Despair хамтлагийнхан уучлалт гуйжээ
10:52

Өнгөрсөн амралтын өдрөөр болсон “Playtime 2024” хөгжмийн наадмын үеэр нэгэн залуу уран бүтээлч тайзнаасаа бууж үзэгчтэй нударга зөрүүлээд авсан бичлэг тарсан билээ. 

“Playtime 2024” -н үеэр дуучин руу лааз шидсэн гэх Die In Despair хамтлагийнхан уучлалт гуйжээ

Өнгөрсөн амралтын өдрөөр болсон “Playtime 2024” хөгжмийн наадмын үеэр нэгэн залуу уран бүтээлч тайзнаасаа бууж үзэгчтэй нударга зөрүүлээд авсан бичлэг тарсан билээ. 

»»
Наадмын өдрүүдэд худалдааны төвүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдийн ажиллах цагийн хуваарь
10:52

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, 

Наадмын өдрүүдэд худалдааны төвүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдийн ажиллах цагийн хуваарь

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, 

»»
УИХ-ын Ёс зүй, дэгийн байнгын хорооны даргаар Б.Баярбаатарыг томиллоо
10:48

Улсын Их Хурлын Ёс зүй, дэгийн байнгын хороо өнөөдөр (2024.07.09) Төрийн ордны “Үндсэн хууль” танхимд хуралдаж, Байнгын хорооны даргыг сонгох тухай болон 

УИХ-ын Ёс зүй, дэгийн байнгын хорооны даргаар Б.Баярбаатарыг томиллоо

Улсын Их Хурлын Ёс зүй, дэгийн байнгын хороо өнөөдөр (2024.07.09) Төрийн ордны “Үндсэн хууль” танхимд хуралдаж, Байнгын хорооны даргыг сонгох тухай болон 

»»
Хэт халалтаас үүдэн тархины харвалт, зүрхний шигдээсээр өвдөх эрсдэлтэй
09:37

Ойрын өдрүүдэд ихэнх нутгаар 30-аас дээш хэм хүрч халах талаар Цаг уур орчны шинжилгээний газраас анхааруулж буй. 

Хэт халалтаас үүдэн тархины харвалт, зүрхний шигдээсээр өвдөх эрсдэлтэй

Ойрын өдрүүдэд ихэнх нутгаар 30-аас дээш хэм хүрч халах талаар Цаг уур орчны шинжилгээний газраас анхааруулж буй. 

»»
Хотоос гарах замын хөдөлгөөний ачаалал эрс нэмэгдэж байна
09:35

Үндэсний их баяр наадамтай холбоотой Хүй долоо худаг болон орон нутаг руу зорчих хөдөлгөөн нэмэгдэж Улаанбаатар 

Хотоос гарах замын хөдөлгөөний ачаалал эрс нэмэгдэж байна

Үндэсний их баяр наадамтай холбоотой Хүй долоо худаг болон орон нутаг руу зорчих хөдөлгөөн нэмэгдэж Улаанбаатар 

»»
Тогтоол усанд 17 настай хүүхэд осолдож амиа алдлаа
09:28

Өнөөдөр /2024.07.09/-ний өдрийн 12:08 цагт Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах тогтоол 

Тогтоол усанд 17 настай хүүхэд осолдож амиа алдлаа

Өнөөдөр /2024.07.09/-ний өдрийн 12:08 цагт Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах тогтоол 

»»
Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(8)
15:25

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(7)
15:23

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(6)
15:21

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(5)
15:18

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(4)
15:14

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу (3)
15:10

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(2)
15:08

Хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийг наадмын дараа олгоно
14:58

Долдугаар сард нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж, хөнгөлөлт, тусламжийг олгох хуваарь гарчээ.

Хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийг наадмын дараа олгоно

Долдугаар сард нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж, хөнгөлөлт, тусламжийг олгох хуваарь гарчээ.

»»
Өнгөрсөн хоногт усны ослоор гурван хүн амь насаа алдсаны хоёр нь ХҮҮХЭД байна
14:56

Аялал зугаалгаар зорчихдоо хүүхэд, өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг анхаарч, зориулалтын бус хийлдэг завь, гудас, цагариг болон бусад хөвөх хэрэгсэл 

Өнгөрсөн хоногт усны ослоор гурван хүн амь насаа алдсаны хоёр нь ХҮҮХЭД байна

Аялал зугаалгаар зорчихдоо хүүхэд, өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг анхаарч, зориулалтын бус хийлдэг завь, гудас, цагариг болон бусад хөвөх хэрэгсэл 

»»
Түр зуурын бороотой, өдөртөө 30 хэмийн дулаан
14:56

2024 оны 07-р сарын 09-ний цаг агаарын урьдчилсан мэдээ:

Түр зуурын бороотой, өдөртөө 30 хэмийн дулаан

2024 оны 07-р сарын 09-ний цаг агаарын урьдчилсан мэдээ:

»»
Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу (1)
13:50

Хятадын уламжлалт хувцас дэлхийн харааг баясгана
13:43

Хятадын соёлын чухал бэлгэ тэмдэг болсон Хятадын уламжлалт хувцас дэлхийн өнцөг булан бүрт тоо томшгүй олон "фэнүүдтэй" болжээ.

Элсэлтийн шалгалтаар 77 шалгуулагч 800 оноо авчээ
08:55

2024 оны элсэлтийн шалгалт дууслаа.

Элсэлтийн шалгалтаар 77 шалгуулагч 800 оноо авчээ

2024 оны элсэлтийн шалгалт дууслаа.

»»
”Чан Э-6” буцах аппарат аюулгүй газардлаа
18:41

"Чан Э-6" буцах аппарат сарны алс талаас сарны дээж авч,06-р сарын 25-ны өдрийн 14 цаг 07 минутад ӨМӨЗО-ны Дөрвөд хошууны урьдчилан тогтоосон бүсэд аюулгүй газардсан байна. ХКН-ын Төв Хорооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Хятад улсын дарга, Цэргийн Төв Зөвлөлийн дарга Ши Жиньпин Намын төв хороо, Төрийн зөвлөл болон Цэргийн төв зөвлөлийн нэрийн өмнөөс баярын цахилгаан илгээж, Сарны хайгуулын төслийн Чан Э-6 үүрэг даалгаварын командлалын газар болон үүрэг даалгаварт оролцсон бүх нөхдүүдэд баяр хүргэж, чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлсэн байна.

”Чан Э-6” буцах аппарат аюулгүй газардлаа

"Чан Э-6" буцах аппарат сарны алс талаас сарны дээж авч,06-р сарын 25-ны өдрийн 14 цаг 07 минутад ӨМӨЗО-ны Дөрвөд хошууны урьдчилан тогтоосон бүсэд аюулгүй газардсан байна. ХКН-ын Төв Хорооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Хятад улсын дарга, Цэргийн Төв Зөвлөлийн дарга Ши Жиньпин Намын төв хороо, Төрийн зөвлөл болон Цэргийн төв зөвлөлийн нэрийн өмнөөс баярын цахилгаан илгээж, Сарны хайгуулын төслийн Чан Э-6 үүрэг даалгаварын командлалын газар болон үүрэг даалгаварт оролцсон бүх нөхдүүдэд баяр хүргэж, чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлсэн байна.

»»
Хөдөө орон нутгийн хөгжилд ”Дижитал жигүүр” ургуулна
18:37

Сүүлийн жилүүдэд хөдөө орон нутгийн дижитал хэрэглээ үргэлжлэн бий болж, хөдөөгийн хөгжилд "дижитал жигүүр" ургууллаа. Хятадын Кибер аюулгүй байдал, мэдээллийн технологийн төв хорооны ажлын алба, Хөдөө аж ахуй, хөдөө тосгоны яам, Улсын хөгжил, шинэчлэлийн хороо, Аж үйлдвэр, мэдээллийн технологийн яам зэрэг 11 байгууллага нэгж бүс нутгийн янз бүрийн нөхцөлд хөдөөгийн дижитал хөгжлийн зам, арга барилыг судлан, хөдөөг иж бүрэн сэргээн хөгжүүлэх, хөдөө аж ахуйн гүрний бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэхэд хүчтэй дэмжлэг үзүүлж байна.

Хөдөө орон нутгийн хөгжилд ”Дижитал жигүүр” ургуулна

Сүүлийн жилүүдэд хөдөө орон нутгийн дижитал хэрэглээ үргэлжлэн бий болж, хөдөөгийн хөгжилд "дижитал жигүүр" ургууллаа. Хятадын Кибер аюулгүй байдал, мэдээллийн технологийн төв хорооны ажлын алба, Хөдөө аж ахуй, хөдөө тосгоны яам, Улсын хөгжил, шинэчлэлийн хороо, Аж үйлдвэр, мэдээллийн технологийн яам зэрэг 11 байгууллага нэгж бүс нутгийн янз бүрийн нөхцөлд хөдөөгийн дижитал хөгжлийн зам, арга барилыг судлан, хөдөөг иж бүрэн сэргээн хөгжүүлэх, хөдөө аж ахуйн гүрний бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэхэд хүчтэй дэмжлэг үзүүлж байна.

»»
”Бүс ба Зам” олон улсын ур чадварын хоёр дахь уралдаан болж байна
18:33

 "Бүс ба Зам" олон улсын ур чадварын хоёр дахь тэмцээн 06-р сарын 24-ний орой Чончин хотод нээлтээ хийсэн бөгөөд үзэсгэлэнд оролцохоор 61 улс, бүс нутгийн нийт 590 төлөөлөгч, шүүгч, холбогдох ажилтнууд хүррэлчин ирсэн бөгөөд дунджаар 22 настай, 30 ба түүнээс доош насны тоглогчид бүх оролцогчын 95 хувь гаруйг нь эзэлжээ.

Хятадын “Ногоон хөлөг” дэлхийг тойрон аялна
18:27

Дэлхий даяар шинээр үйлдвэрлэсэн хөлөг онгоцны 10 захиалга тутмын 60 хувь нь Хятадаас ирдэг. Тэр дундаас “Хятадад үйлдвэрлэсэн ногоон хөлөг онгоц” гэсэн хандлага бүр ч их анхаарал татаж байна. 2023 онд Хятадын шинэ ногоон хөдөлгүүрт хөлөг онгоцны захиалгын олон улсын эзлэх хувь 57 хувьд хүрч, гол үндсэн төрлийн хөлөг онгоцыг бүрэн хамрах болсон. 2024 оны эхний гурван сард дэлхийн олон тооны ногоон хөлөг онгоцны шинэ захиалга Хятадад төвлөрчээ. Эрчим хүчний шинэ хүч, мэдээллийн технологийг тасралтгүй хөгжүүлснээр "ногоон хөлөг онгоц" нь Хятадад үйлдвэрлэлийн шинэ хуудсыг нээсэн юм.

Хятадын “Ногоон хөлөг” дэлхийг тойрон аялна

Дэлхий даяар шинээр үйлдвэрлэсэн хөлөг онгоцны 10 захиалга тутмын 60 хувь нь Хятадаас ирдэг. Тэр дундаас “Хятадад үйлдвэрлэсэн ногоон хөлөг онгоц” гэсэн хандлага бүр ч их анхаарал татаж байна. 2023 онд Хятадын шинэ ногоон хөдөлгүүрт хөлөг онгоцны захиалгын олон улсын эзлэх хувь 57 хувьд хүрч, гол үндсэн төрлийн хөлөг онгоцыг бүрэн хамрах болсон. 2024 оны эхний гурван сард дэлхийн олон тооны ногоон хөлөг онгоцны шинэ захиалга Хятадад төвлөрчээ. Эрчим хүчний шинэ хүч, мэдээллийн технологийг тасралтгүй хөгжүүлснээр "ногоон хөлөг онгоц" нь Хятадад үйлдвэрлэлийн шинэ хуудсыг нээсэн юм.

»»
Хятад, Монгол улс хамтран цөлжилттэй тэмцэж байна
18:17

Сүүлийн жилүүдэд Хятад, Монгол хоёр улс биологийн олон янз байдал, экологийн аюулгүй байдал, ядуурлыг бууруулах, тогтвортой хөгжилд дэлхий даяар ноцтой нөлөө үзүүлж буй дэлхийн хэмжээний асуудал болох цөлжилттэй хамтран тэмцэх арга замыг эрэлхийлж байна.

Хятад, Монгол улс хамтран цөлжилттэй тэмцэж байна

Сүүлийн жилүүдэд Хятад, Монгол хоёр улс биологийн олон янз байдал, экологийн аюулгүй байдал, ядуурлыг бууруулах, тогтвортой хөгжилд дэлхий даяар ноцтой нөлөө үзүүлж буй дэлхийн хэмжээний асуудал болох цөлжилттэй хамтран тэмцэх арга замыг эрэлхийлж байна.

»»
Хятадын уламжлалт Луут завины баярын үүсэл
22:05

Жил бүрийн билгийн тооллын 05-р сарын 05-нд болдог Хятадын уламжлалт Луут завины баяр нь хүн төрөлхтний соёлын биет бус өвд бүртгэгдсэн.Энэхүү баяр мөн Цагаан сар, Ханш нээх өдөр, Намрын дунд сарын 15 буюу Тэргэл сарны баяр нь Хятадын дөрвөн их уламжлалт баяр хэмээгддэг бөгөөд эдгээр баяраар Хятадад бүх нийтээрээ амардаг.

Хятадын уламжлалт Луут завины баярын үүсэл

Жил бүрийн билгийн тооллын 05-р сарын 05-нд болдог Хятадын уламжлалт Луут завины баяр нь хүн төрөлхтний соёлын биет бус өвд бүртгэгдсэн.Энэхүү баяр мөн Цагаан сар, Ханш нээх өдөр, Намрын дунд сарын 15 буюу Тэргэл сарны баяр нь Хятадын дөрвөн их уламжлалт баяр хэмээгддэг бөгөөд эдгээр баяраар Хятадад бүх нийтээрээ амардаг.

»»
Ганц хоногт хилээр гарч орох зорчигчдын тоо 1.75 саяд хүрэх төлөвтэй
21:50

Луут завины баярын үеэр хилээр гарч орох зорчигчдын урсгал дээд цэгтээ хүрэх төлөвтэй байна. Хятадын Цагаачлалын хяналт удирдлагын үндэсний газар 6-ны өдөр төсөөлснөөр, луут завины баярын үеэр үндэсний хэмжээнд хилээр нэвтрэх зорчигчдын урсгал өдөрт дунджаар 1.75 саяд хүрч, өнгөрсөн оны мөн үеэс 32.5 хувиар нэмэгдэх юм байна.

Ганц хоногт хилээр гарч орох зорчигчдын тоо 1.75 саяд хүрэх төлөвтэй

Луут завины баярын үеэр хилээр гарч орох зорчигчдын урсгал дээд цэгтээ хүрэх төлөвтэй байна. Хятадын Цагаачлалын хяналт удирдлагын үндэсний газар 6-ны өдөр төсөөлснөөр, луут завины баярын үеэр үндэсний хэмжээнд хилээр нэвтрэх зорчигчдын урсгал өдөрт дунджаар 1.75 саяд хүрч, өнгөрсөн оны мөн үеэс 32.5 хувиар нэмэгдэх юм байна.

»»
Дональд Трамп сонгуулийн сурталчилгааны үеэр буудуулжээ
15:46

АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп сонгуулийн сурталчилгааны арга хэмжээний үеэрээ чихэндээ буудуулсан байна.

Дональд Трамп сонгуулийн сурталчилгааны үеэр буудуулжээ

АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп сонгуулийн сурталчилгааны арга хэмжээний үеэрээ чихэндээ буудуулсан байна.

»»
Хөрсний гулгалтаас болж алга болсон 3 хүн нас барсан байжээ
15:44

Японы баруун хэсгийн Эхимэ мужийн албаны хүмүүс Мацуяма хотын хөрсний гулгалтын үеэр алга болсон гурван хүн олдсон гэж мэдээлэв.

Хөрсний гулгалтаас болж алга болсон 3 хүн нас барсан байжээ

Японы баруун хэсгийн Эхимэ мужийн албаны хүмүүс Мацуяма хотын хөрсний гулгалтын үеэр алга болсон гурван хүн олдсон гэж мэдээлэв.

»»
Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ
10:15

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

»»
Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв
11:06

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

»»
В.Орбаныг Москвад айлчилна гэж мэдээлжээ
13:10

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан долоодугаар сарын 5-нд Москвад айлчилж, Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзана гэж эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Пани Саболч болон 

В.Орбаныг Москвад айлчилна гэж мэдээлжээ

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан долоодугаар сарын 5-нд Москвад айлчилж, Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзана гэж эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Пани Саболч болон 

»»
Жо Байден сонгуульд өрсөлдөх хэвээрээ гэв
10:48

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль ирэх арваннэгдүгээр сард болно. Тус улсын улс төрийн хоёр том хүчин болох, Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын нэр дэвшигчид сүүлийн шатанд өрсөлдөх билээ. 

Жо Байден сонгуульд өрсөлдөх хэвээрээ гэв

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль ирэх арваннэгдүгээр сард болно. Тус улсын улс төрийн хоёр том хүчин болох, Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын нэр дэвшигчид сүүлийн шатанд өрсөлдөх билээ. 

»»
В.Орбан Украины Ерөнхийлөгчтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт иржээ
10:18

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленскийтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт хүрэлцэн ирсэн тухай Унгарын төрийн тэргүүний 

В.Орбан Украины Ерөнхийлөгчтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт иржээ

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленскийтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт хүрэлцэн ирсэн тухай Унгарын төрийн тэргүүний 

»»
Жо Байден, Доналд Трамп нар эхний мэтгэлцээнээр юуг ОНЦЛОВ?
12:37
Шинэ Зеландынх шиг УИХ-тай болж, Засгийн газраа байгуулахаар ярьж эхэллээ
11:43

Энэ удаад монголчууд урьдныхаас шал өөрөөр “сонгуульдаж” УИХ-ыг сонгов. Сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдөж, гишүүдийн тоо нэмэгдсэн. 

Шинэ Зеландынх шиг УИХ-тай болж, Засгийн газраа байгуулахаар ярьж эхэллээ

Энэ удаад монголчууд урьдныхаас шал өөрөөр “сонгуульдаж” УИХ-ыг сонгов. Сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдөж, гишүүдийн тоо нэмэгдсэн. 

»»
Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ
14:09

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус улсын одоогийн Ерөнхийлөгч Жо Байден, Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп нарын мэтгэлцээн эхэллээ.

Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус улсын одоогийн Ерөнхийлөгч Жо Байден, Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп нарын мэтгэлцээн эхэллээ.

»»
Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ
11:06

АТЛАНТА, 2024 оны зургаадугаар сарын 28 /CNN/. АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус 

Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ

АТЛАНТА, 2024 оны зургаадугаар сарын 28 /CNN/. АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус 

»»
Цагдаа нарын гарт 23 иргэн алагдсаны дараа Кенийн ерөнхийлөгч татварын шинэ хуулийн төслөө буцаан татлаа
13:58

Кени улсын парламент Мягмар гарагт хэд хэдэн татварын хэмжээг өсгөх шинэ хуулийн төслийг хэлэлцэж, баталсан нь 

Цагдаа нарын гарт 23 иргэн алагдсаны дараа Кенийн ерөнхийлөгч татварын шинэ хуулийн төслөө буцаан татлаа

Кени улсын парламент Мягмар гарагт хэд хэдэн татварын хэмжээг өсгөх шинэ хуулийн төслийг хэлэлцэж, баталсан нь 

»»
Бээжин Трампыг дахин Ерөнхийлөгчөөр сонгогдохоос айж байна гэв
10:55

Тайваньд халдлага үйлдэхэд бэлэн байгаа Хятадын Засгийн газар Ерөнхийлөгч асан Трампыг дахин Ерөнхийлөгчөөр 

Бээжин Трампыг дахин Ерөнхийлөгчөөр сонгогдохоос айж байна гэв

Тайваньд халдлага үйлдэхэд бэлэн байгаа Хятадын Засгийн газар Ерөнхийлөгч асан Трампыг дахин Ерөнхийлөгчөөр 

»»
Боливид төрийн эргэлт хийхийг завджээ
10:47

СУКРЕ, 2024 оны зургаадугаар сарын 27 /BBC/. Боливийн Ерөнхийлөгч Луис Арсе ерөнхийлөгчийн ордон байрладаг 

Боливид төрийн эргэлт хийхийг завджээ

СУКРЕ, 2024 оны зургаадугаар сарын 27 /BBC/. Боливийн Ерөнхийлөгч Луис Арсе ерөнхийлөгчийн ордон байрладаг 

»»
Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагджээ
13:40

“Викиликс” сайтыг үүсгэн байгуулагч Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагдаж, онгоцоор төрөлх Австрали улс руугаа ниссэн тухай тус цахим хуудас олон нийтийн X сүлжээнд мэдээлжээ.

Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагджээ

“Викиликс” сайтыг үүсгэн байгуулагч Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагдаж, онгоцоор төрөлх Австрали улс руугаа ниссэн тухай тус цахим хуудас олон нийтийн X сүлжээнд мэдээлжээ.

»»
Өмнөд Солонгосын баттерейны үйлдвэрт өнөөдөр гал гарч, 20 ажилтан амиа алджээ
13:28

Өмнөд Солонгосын Хвасон хотын лити батерейны үйлдвэрт гал гарч, 20 гаруй ажилчин амиа алджээ. Өнөөдөр болсон хүчтэй 

Өмнөд Солонгосын баттерейны үйлдвэрт өнөөдөр гал гарч, 20 ажилтан амиа алджээ

Өмнөд Солонгосын Хвасон хотын лити батерейны үйлдвэрт гал гарч, 20 гаруй ажилчин амиа алджээ. Өнөөдөр болсон хүчтэй 

»»
Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагджээ
13:12

ЛОНДОН, 2024 оны зургаадугаар сарын 25 /TASS/. “Викиликс” сайтыг үүсгэн байгуулагч Жулиан Ассанж Их Британийн 

Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагджээ

ЛОНДОН, 2024 оны зургаадугаар сарын 25 /TASS/. “Викиликс” сайтыг үүсгэн байгуулагч Жулиан Ассанж Их Британийн 

»»
Хойд Солонгос тусгаарлах хилийн хана барьж байна
10:22

Хиймэл дагуулын авсан зургаас үзвэл, Хойд Солонгос өмнөдийн хил дагуу хэсэгчилсэн хана босгосон байна. 

Хойд Солонгос тусгаарлах хилийн хана барьж байна

Хиймэл дагуулын авсан зургаас үзвэл, Хойд Солонгос өмнөдийн хил дагуу хэсэгчилсэн хана босгосон байна. 

»»
Дагестанд гурван өдрийн гашуудал зарлажээ
10:42

МОСКВА, 2024 оны зургаадугаар сарын 24 /TASS/. Махачкала, Дербент хотуудад зэвсэгт этгээдүүд халдлага үйлдсэнтэй 

Дагестанд гурван өдрийн гашуудал зарлажээ

МОСКВА, 2024 оны зургаадугаар сарын 24 /TASS/. Махачкала, Дербент хотуудад зэвсэгт этгээдүүд халдлага үйлдсэнтэй 

»»
Олимпын үеэр Парис хотын нисдэг таксиг туршина
21:17

2024 оны олимпын үеэр нисдэг таксиг Парис хотын дээгүүр турших болно гэж Францын Тээврийн сайд Патрис Вергрие мэдэгджээ. 

Олимпын үеэр Парис хотын нисдэг таксиг туршина

2024 оны олимпын үеэр нисдэг таксиг Парис хотын дээгүүр турших болно гэж Францын Тээврийн сайд Патрис Вергрие мэдэгджээ. 

»»
Авлигачид ялах уу, ард түмэн ялах уу?
20:36
Ахмадуудад туслах робот хүүг зохион бүтээжээ
14:45

Германий “Navel Robotics” гэх гарааны компани өндөр настнуудын асрамжийн газарт ашиглах зориулалттай робот үйлдвэрлэж эхэлжээ.

Ахмадуудад туслах робот хүүг зохион бүтээжээ

Германий “Navel Robotics” гэх гарааны компани өндөр настнуудын асрамжийн газарт ашиглах зориулалттай робот үйлдвэрлэж эхэлжээ.

»»
Газар тариалан, гурилын үйлдвэрлэл жилд 3-4% ашигтай. Харин уул уурхайн үйлдвэрлэл 40-50% ашигтай
20:57
Дубай хотод “нисдэг хүмүүс”-ийн анхны уралдаан зохион байгуулагджээ
14:35

Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Дубай хотод өчигдөр анх удаагаа “нисдэг хүмүүс”-ийн уралдаан зохион байгуулагджээ.

Дубай хотод “нисдэг хүмүүс”-ийн анхны уралдаан зохион байгуулагджээ

Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Дубай хотод өчигдөр анх удаагаа “нисдэг хүмүүс”-ийн уралдаан зохион байгуулагджээ.

»»
ОХУ-ын Алс Дорнодын Сахалин мужид их хэмжээний цас орсон байна
11:28

ОХУ-ын  Алс Дорнодын Сахалин мужид энэ сарын 24-ний өдрөөс эхлэн их хэмжээний цасан шуурга гурван өдөр үргэлжилж, урд өмнө нь болж байгаагүй байгалийн аюулт үзэгдэл тохиолоо. 

ОХУ-ын Алс Дорнодын Сахалин мужид их хэмжээний цас орсон байна

ОХУ-ын  Алс Дорнодын Сахалин мужид энэ сарын 24-ний өдрөөс эхлэн их хэмжээний цасан шуурга гурван өдөр үргэлжилж, урд өмнө нь болж байгаагүй байгалийн аюулт үзэгдэл тохиолоо. 

»»
Хятад-Монголын олон улсын худалдааны хот
17:13
“Алтан холбоо” 1 – Хилийн Эрээн боомт
17:02

“Алтан холбоо” нэвтрүүлгийн эхний дугаараар та бидний сайн мэдэх Эрээн – Замын-Үүд боомтыг танилцууллаа.

“Алтан холбоо” 1 – Хилийн Эрээн боомт

“Алтан холбоо” нэвтрүүлгийн эхний дугаараар та бидний сайн мэдэх Эрээн – Замын-Үүд боомтыг танилцууллаа.

»»
Орос үндэстний цорын ганц шян
16:30

“Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

Орос үндэстний цорын ганц шян

“Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

»»
Шинэ Барга зүүн хошууны Соёлын ордон
18:24

Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

Шинэ Барга зүүн хошууны Соёлын ордон

Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

»»
Мияа: Мөрөөдөл эхэлсэн газар
17:41

Гадаад хүмүүс Хятадад

Мияа: Мөрөөдөл эхэлсэн газар

Гадаад хүмүүс Хятадад

»»
Гацууртын Л.Чинбат гарал үүслийн бичиггүй 300 тооны адууг нь нутагтаа оруулахыг эсэргүүцсэн малчдыг машинаараа дайрав
11:38

Гацуурт компанийн ерөнхий захирал Л.Чинбат адууг нь албадан гаргах гэсэн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын малчдыг 

Гацууртын Л.Чинбат гарал үүслийн бичиггүй 300 тооны адууг нь нутагтаа оруулахыг эсэргүүцсэн малчдыг машинаараа дайрав

Гацуурт компанийн ерөнхий захирал Л.Чинбат адууг нь албадан гаргах гэсэн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын малчдыг 

»»
Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая
17:58

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая Утас: 8071-6660 /шууд/ Хаан банк #5417007768

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая Утас: 8071-6660 /шууд/ Хаан банк #5417007768

»»
“Tesla” компанийн салбарыг Монголд байгуулахыг хүсэв
10:08

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өчигдөр АНУ-ын “Tesla”, “SpaceX” компанийн гүйцэтгэх захирал, “Twitter” компанийн 

“Tesla” компанийн салбарыг Монголд байгуулахыг хүсэв

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өчигдөр АНУ-ын “Tesla”, “SpaceX” компанийн гүйцэтгэх захирал, “Twitter” компанийн 

»»
С.Ганбаатар: Надад гуравхан сар ерөнхийлөгч, ерөнхий сайдынхаа суудлыг өгчих. Би яаж энэ улсыг босгох вэ? гэдгийг харуулъя
10:51

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар сэтгүүлчдийн асуултанд хариуллаа.

С.Ганбаатар: Надад гуравхан сар ерөнхийлөгч, ерөнхий сайдынхаа суудлыг өгчих. Би яаж энэ улсыг босгох вэ? гэдгийг харуулъя

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар сэтгүүлчдийн асуултанд хариуллаа.

»»
Жолооч нар зогсоол дээр маргалдаж, санаатайгаар нэгнийхээ автомашиныг мөргөжээ
09:05

Нийслэлийн Баянгол дүүргийн 9 дүгээр хороонд байрлах орон сууцны гадна, хүүхдийн талбайн зогсоол дээр "Хүмүүс нэгнээ 

Жолооч нар зогсоол дээр маргалдаж, санаатайгаар нэгнийхээ автомашиныг мөргөжээ

Нийслэлийн Баянгол дүүргийн 9 дүгээр хороонд байрлах орон сууцны гадна, хүүхдийн талбайн зогсоол дээр "Хүмүүс нэгнээ 

»»
Л.Аззаяа: Бэлэг гээд өгсөн цагаан торонд мөнгө байгааг мэдээгүй. Харанхуй, хүйтэн байсан учраас гэртээ очоод задалсан
17:44

Хөгжлийн Банкны гэх хэргийн гэм буруугийн шүүх хуралдаан Улаанбаатар чуулгын байранд долоо дахь өдрөө үргэлжилж байна. 

Л.Аззаяа: Бэлэг гээд өгсөн цагаан торонд мөнгө байгааг мэдээгүй. Харанхуй, хүйтэн байсан учраас гэртээ очоод задалсан

Хөгжлийн Банкны гэх хэргийн гэм буруугийн шүүх хуралдаан Улаанбаатар чуулгын байранд долоо дахь өдрөө үргэлжилж байна. 

»»
Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан
10:55

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан. 

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан. 

»»
Ч.Хүрэлбаатар: Х.Баттулга арьс, ширний экспортыг зогсоосон нь маш буруу бодлого байсан
18:20
Монголбанкны Эрдэнэсийн сангаас түүх, соёлын үнэт зүйлс алдагдаагүй
09:58

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн /2023.03.31/ хуралдаан эхэллээ. Хуралдаанаар Монголбанкнаас 2022 оны арванхоёрдугаар 

Монголбанкны Эрдэнэсийн сангаас түүх, соёлын үнэт зүйлс алдагдаагүй

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн /2023.03.31/ хуралдаан эхэллээ. Хуралдаанаар Монголбанкнаас 2022 оны арванхоёрдугаар 

»»
Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон цусаа хандивлалаа
18:40

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон өнөөдөр цус хандивлах ээлжит өдөрлөгөө зохион байгууллаа. Тус байгууллага нь цус сэлбэлт судлалын үндэсний төвтэй хамтран уг өдөрлөгийг 2018 оноос хойш жилд хоёр удаа зохион байгуулдаг юм байна.

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон цусаа хандивлалаа

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон өнөөдөр цус хандивлах ээлжит өдөрлөгөө зохион байгууллаа. Тус байгууллага нь цус сэлбэлт судлалын үндэсний төвтэй хамтран уг өдөрлөгийг 2018 оноос хойш жилд хоёр удаа зохион байгуулдаг юм байна.

»»












bolod.mn logo
RSS Feeds | Холбоо барих | Маркетингийн алба |
Мэдээлэл хуулбарлах хориотой. © 2005-2024 Bolod Мэдээллийн сүлжээ сайт. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. Developed by: "Онлайн Хүрээ" ХХК