BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

The Week: Монгол дараагийн том тоглогч болох уу?

АНУ-ын Пентагоны шинэхэн тэргүүн Монголд айлчилсан нь олон улсын анхаарлыг  ихэд татаж байгаа юм. Хөрш орнууд , тэр дундаа ОХУ-ын хэвлэл 


мэдээллүүд энэ айлчлалтай холбоотой төрөл бүрийн нийтлэл, мэдээлэл, тэр дундаа АНУ-ын Монгол дахь ашиг сонирхол ямар байх талаар таамаглал, тойм гаргаж байсныг өмнө нь бид тоймлон оруулж байсан бол энэ удаад Их Британи, АНУ-д хэвлэгдэн гардаг The Week долоо хоног тутмын сэтгүүлийн цахим хувилбар дээр “Монгол улс дараагийн тоглогч уу?” гэсэн нийтлэл гарсныг товчлон хүргэж байна. 

Монгол улсад АНУ-ын Батлан хамгаалахын шинэ сайд анхны айлчлалынхаа үеэр Монголд саатсан нь Вашингтон бүс нутагт ямар ашиг сонирхолтой байгаатай холбоотой олон асуултыг араасаа дагуулсан юм. 
Долоодугаар сард энэ албан тушаалд очсон Марк Эспер Монголын нийслэлд өндөр албан тушаалтнуудтай уулзан, энэ уулзалтын өмнө “Манай хоёр орны харилцааг улам бүр бэхжүүлэх төрөл бүрийн арга замыг харах боломжтой болж, та бүхэнтэй энд хамт байга нь надад ихээхэн нэр төрийн хэрэг ” хэмээн мэдэгдэж байлаа. 

Монголын тал АНУ-ын Батлан хамгаалахын шинэ сайдыг найрсгаар хүлээн авч, морь бэлэглэсэн юм. 

Гэхдээ Трампын захиргаа мориноос илүүтэйгээр Монголтой илүү нягт харилцаа эрэлхийлж байгаа бололтой. Вашингтон Хятад болон Оросы дунд байх Төв Азийн орныг бүс нутаг дахь стратегийн гол холбоотон гэж харж байна. 

1990 онд авторитар коммунист дэглэмээс салсныхаа дараа энэ улс дэлхийн бусад том гүрнүүдтэй харилцаагаа хөгжүүлэн, Хойд Солонгосын эсрэг НҮБ-ын хоригийг шийдэмгий дэмжин, нэгэнтээ АНУ-ыг “гуравдагч хөрш” хэмээн нэрлэж, Хятад болон Оросоос хамааралгүй байхаар хичээж байлаа. 

Гэтэл Вашингтон Улаанбаатартай нөхөрсөг харилцаа хэдийнэ байсан юм бол АНУ, Монгол хоорондоо саяхнаас гэнэт “зузаарах”-ын учир юу вэ? 

Монгол, Хятадын харилцаа ямар байгаа вэ? 

Хэдийгээр газарзүйн байрлалын хувьд ойр ч гэлээ Монголын эрх баригчид Москва болон Бээжингээс холхон байхын тулд ихээхэн хичээдэг. 

Заримдаа “Монголын Трамп” гэж нэрлэгддэг, бизнесмен Халтмаагийн Баттулга 2017 онд “популист, зарим тохиолдолд Хятадын эсрэг үзэл”-ийн суурин дээр ерөнхийлөгчийн албан тушаалд сонгогдсон нь энэ улсад “Бээжин бүс нутагт ноёлох байдал нь улам бүр нэмэгдэж байгаад” таагүй ханддагийн нэг илрэл гэж Ройтерс бичжээ. 

Түүнчлэн, Foreign Policy сэтгүүлийн бичснээр Монгол улс газразүйн байршлаасаа болж урьдын адил хүндхэн нөхцөлд байгаа хэвээр бөгөөд худалдааных нь 90% Хятадаар дамжиж байгаа юм. 

Блүмберг мэдээлэхдээ, “Монгол улс экспортын гол бүтээгдэхүүнүүдийхээ нэг болох ноос ноолуураа түүхийгээр нь Хятад руу гаргахын оронд үүнийгээ боловсруулахад тусламж авах зэргээр худалдааны боломжит зам, үйлдвэрлэлийн аргуудыг хайж байгаа ” гэжээ. 

Түүнчлэн Монгол улс АНУ-тай цэргийн ажиллагаанд нэгдснээр Хятадын дургүйцлийг төрүүлэх эрсдэлтэй нүүр тулсан бөгөөд Эспер айлчлалынхаа үеэр “Монгол улс Афганистан дахь ажиллагааны найдвартай оролцогчийн дээр энэ улсад АНУ-ын цэргүүдийг эрс тэс уур амьсгалд сургах гайхалтай боломж бий” хэмээн онцолж байв. 

АНУ юу хийх вэ?

Монгол улс Бээжингээс худалдааны хараат бус байдалтай байхыг эрэлхийлж байгаа, түүнчлэн Ерөнхийлөгч Х.Баттулга “гурав дахь хөрш”-үүдээсээ хөрөнгө оруулалт хайж байгаа гэдгээ ойлгуулсан Вашингтон худалдааны салбар дахь орон зайг нөхөхөөр хичээж байгаа бололтой. АНУ Хятадтай худалдааны дайн өрнүүлж байгаа ,  “дайн”-ы оролцогч талууд дэлхин холбоотнуудтайгаа харилцах харилцаагаа бэхжүүлэхийн тулд хөрөнгө оруулалтыг ашиглаж байгаа энэ үед АНУ Монгол руу хөрөнгө оруулалт хийж магадгүй. Хятад болон Орос улс Номхон далай, Зүүн Өмнөд Азийн өмнөд хэсгүүд, Африк, Ойрхи Дорнод руу хөрөнгө оруулалт хийж байхад Монгол улс Төв Ази дахь дийн засгийн гол холбоотон болж АНУ-ын хувьд стратегийн эргэлт болж болох юм. 

Гэхдээ эдийн засгийн ийм түншлэлээс Монгол улс үнэхээр хожих эсэхэд зарим шинжээчид эргэлзэж байна. 
Сөүлийн улс төрийн судалгааны хүрээлэнгийн цахим хуудсанд хэвлэгдсэн  Кардиффын их сургуулийн судлаач Сергей Радченкогийн нийтлэлд“АНУ, Монголын худалдааны харилцаа 2017 онд 100 сая доллар ч хүрээгүй. Харин 2017 онд Монголын экспортын 87,8% нь Хятад, импортын 41,8% нь Хятадад ноогдож байгаа.” хэмээжээ.

Монгол хүчирхэг гүрэн болж чадах уу? 

Магадлал багатай ч энэ нь боломжтой.  Монгол улс байгалийн нөөц баялаг ихтэй, 2000-аад оны ихэнх хэсгийг  1849 онд Калифорнийг дайрсан шиг алтны халуурал дунд өнгөрүүлсэн. Энэ улс түүнчлэн нүүрс, зэс гэсэн Хятад болон Орост шаардлагатай нөөцүүдээр баялаг. 

Монгол улс ашигт малтмалаа идэвхийлэн олборлох болсон нь 2020 он гэхэд энэ улсыг дэлхийн хамгийн хурдацтай өсч буй эдийн засгуудын нэг болно гэж 2010-аад оны эхээр шинжээчид таамаглаж байлаа. 

Гэвч ийм зүйл болсонгүй, эсрэгээрээ энэ улсын өр өсч, валютын өртөг эрс унаж, харин улсын төсвийн хомсдол нэмэгдэж , эдийн засгийн өсөлт бараг л зогссон гэж 2017 онд Блүүмберг мэдээлж байлаа. 

Ийнхүү уналт болсон нь 2010-аад оны дунд үеэр эдийн засаг нь саарсан Хятад улсаас худалдаа болон ашигт малтмалын олборлолт нь ихээхэн хамааралтай байсантай холбоотой гэж Блүүмберг үзсэн бөгөөд мөн ийм шалтгаанаар Монгол улс бусад улстай худалдааны харилцаа тогтоохыг хүсч байгаа юм. 

Хүчирхэг гүрэн гэсэн статусыг батлахад саад болж буй өөр нэг асуудал нь олон улсад харагдаж буй Монголын байр суурь гэж Кардиффын их сургуулийн шинжээч Радченко үзэж байгаа аж.  Монголын өмнөх засгийн газрууд Баруунтай дипломат харилцаагаа гүнзгийрүүлэх гэж нэг бус удаа оролдсон ч “дорвитой үр дүн өгөөгүй” гэж тэрбээр бичжээ. 

Радченкогийн үзснээр, Хойд Солонгосын удирдагч Ким Жон Ун болон АНУ-ын Дональд Трамптай уулзах анхны уулзалтыг зохион байгуулах саналыг Улаанбаатар гаргасан ч Сингапур сонгогдон, энэ саналыг үл хэрэгссэн нь монголчууд өөрсдийгөө олон улсын нөлөө бүхий гэж “хэтрүүлэн үнэлсэн” гэдгийг харуулсан юм. 

Г.Бямбасүрэн

ЭХ СУРВАЛЖ: SHUUD.MN

The Week: Монгол дараагийн том тоглогч болох уу?
Бусад мэдээ ▼

1
08-24
МХЕГ-ААС ХҮНСНИЙ ТАНК ЖУРАМЛААГҮЙ

2
08-24
Агаарын бохирдол баячуудыг ч хордуулах болов

3
08-24
Махны үнийн өсөлт эдийн засагт ээлжит сорилт авчирлаа

4
08-24
Урт удаан наслах энгийн аргыг хэлжээ

5
08-24
Халх гол дахь "Монгол дайчдын хөшөө"-г сэргээн засжээ

6
08-24
О.Баярхүү Жюү-жицүгийн ДАШТ-ээс хүрэл медаль хүртлээ

7
08-24
Найруулагч Квентин Тарантино хүүхэдтэй болно

8
08-24
Агаарын бохирдлыг бууруулахын тулд айл, өрхөө гаргуунд гаргах уу!

9
08-24
Европын хамгийн том лалын сүм Чеченьд нээгдэж байна

10
08-24
“Алтай голд” ХХК Орхоны эх цутгал долоон голын зургааг нь булж, ширгээжээ

11
08-24
МАН шийдэлд хүрсэн ч эвлэрэлд нэгдээгүй

12
08-24
Архангай аймагт дахин нэг уурхайг хаалаа

13
08-24
Гадаадын иргэн, харьяатын газрын даргын урилгаар БНСУ-ын Хууль зүйн яамны Цагаачлал, шилжилт хөдөлгөөний албаны төлөөлөгчид Монгол Улсад айлчиллаа

14
08-24
Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хоёрт "Бөлдөгдүүлсэн" МАН-ын бүлэг

15
08-24
Н.Баярсайхан: Өөрийн гэм бурууг хүлээн зөвшөөрч, маш их ичиж байна

16
08-24
Наадам дуусаагүй байхад цас, хадлан яах вэ

17
08-23
Чернобыль: Хүн төрөлхтний учруулсан шархыг байгаль өөрөө анагаасныг илтгэх баримтууд

18
08-23
Оюутолгойн гадаад, Монгол ажилчдын тэнгэр газар шиг ялгаа

19
08-23
Эрэн сурвалжлагдаж байсан этгээдийг олжээ

20
08-23
Хөвсгөл нуурын эрэг орчмын дэд бүтцийг Азийн хөгжлийн банкны тусламжаар шийдвэрлэхээр болжээ

21
08-23
Арчаатай ба арчаагүй эмэгтэй...

22
08-23
“Fox News” дэх бэлгийн хүчирхийллийн тухай шинэ киноны трейлер гарчээ

23
08-23
Их гүрнүүдийн өрнүүлэх орчин үеийн хүйтэн дайны шатрын нүүдэлд Монгол Улс бэрс болжээ

24
08-23
Далавчных нь том жижиг хүүхдийн тань хэр өндөрт нисэхийг шийднэ

25
08-23
“ХУР” системийг ашигласнаар БНСУ-ын виз мэдүүлэгчид 10 хоногийн дотор хариугаа авах болно

26
08-23
Жүжигчин Б.Батмаагийн зургаас

27
08-23
Ой найман сартай хүүхдийг мөргөж амь насыг нь хохироожээ

28
08-23
Цэцэрлэгийн хүүхдүүдийн бэлтгэх зүйлсийн ЖАГСААЛТ

29
08-23
Гэмт хэргийн тухай мэдээллийг төлбөртэй авна

30
08-23
Камачо: Месси дэлхийн аваргад түрүүлээгүй учир түүхэн дэх хамгийн сайн тоглогч гэж тооцогдохгүй

31
08-23
Пентагон дуунаас хурдан пуужин бүтээнэ

32
08-23
Монгол Улсад цацраг идэвхт үүл нэвтэрсэн тохиолдол ажиглагдаагүй байна

33
08-23
Хятадын оргодол тэрбумтны эзэмшиж байсан “лууны толгой” хэлбэртэй цамхагийг онлайнаар заржээ

34
08-23
Ажил үүргээ гүйцэтгэж явсан алба хаагчид голд живж байсан иргэний амь насыг аварлаа

35
08-23
Булган аймгаас түүхэн дурсгалын олдвор илрүүлсэн байна

36
08-23
ОЙМСОНДОО АВЛИГАА НУУСАН Н.БАЯРСАЙХАН ГЭГЧ ИЙМ Л ӨӨДГҮЙ ХҮН БАЙЖЭЭ

37
08-23
Трамп Гринландыг худалдан авч чадах уу? Үгүй, гэхдээ...

38
08-23
Боссуудын “томилсон” нэр дэвшигчдээс сонгох үүрэг буюу хязгаарлагдсан эрх

39
08-23
ДНБ зоосны зөвхөн нэг талыг харуулдаг

40
08-23
Гишүүний “нүцгэн лайв” хардлага дагуулав

41
08-23
Д.Жигжиднямаа жилийн дотор УБТЗ-ын алтан картнаас 280 сая төгрөг “уншуулжээ”

42
08-23
Хүүхдийг хүүхэд насанд нь хүүхдээр нь байлга

43
08-23
Наадам дуусаагүй байхад цас, хадлан яах вэ

44
08-23
Ж.Эрдэнэбат Тост, тосон бумбын нуруу орчим дахь тусгай зөвшөөрлөө төрсөн дүүдээ шилжүүлсэн нь ил боллоо

45
08-23
Амралтын өдрөөр дугаарын хязгаарлалт үйлчилнэ

46
08-23
Цэцэрлэгийн бүртгэл дууслаа

47
08-23
Төгрөгийн ирээдүй бүрхэг байна

48
08-23
Хэдэн жуулчин дагаж явсан тэмдэглэл

49
08-23
Түмэн үеэрээ орших нутгаа төр хамгаалах нь зөв өө

50
08-23
БХТН-ийн хөрөнгийг Д.Дашзэвэг хурандаа хэрхэн үгүй хийв

51
08-23
Улсынхаа нэр хүндийг унагасан хулхи дипломатчдаасаа салах цаг болжээ

52
08-22
Б.Содномдаржаагийн өмгөөлөгч Г.Баянбилэг шүүхийг шалтгаангүйгээр орхин Сөүл хотыг зорьсон байжээ

53
08-22
ДЭМБ: Бичил хуванцартай ус уух нь одоохондоо аюулгүй

54
08-22
Японд оршин суугаа гадаадын иргэдийг албадан нутаг буцааж байна

55
08-22
Сургуулийн захирал, цэцэрлэгийн эрхлэгчийг сэлгэн ажиллуулна

56
08-22
Бичил уурхайчдад Зөрчлийн тухай хуулиар шийтгэл ногдуулжээ

57
08-22
“37-Р ТОЧКА” киноны хэвлэлийн бага хурал хүн бүрд нээлттэй

58
08-22
Лүн сум орчимд Туул гол үерийн аюултай түвшинг 40 см давсан байна

59
08-22
Хэрхэн өвөлжихийг хэлээд өгөөч Ерөнхий сайд аа

60
08-22
Шөнийн цагаар дээрэм хийдэг дөрвөн бүлэг этгээдийг баривчилжээ

61
08-22
Сургууль, цэцэрлэгийн "хоолыг эргэн харах цаг ирлээ"

62
08-22
Чингис хааны музей байгуулахыг хоёрдугаарт тавъя

63
08-22
Махны үнэ өссөнд экспорт буруугүй

64
08-22
Д.Сумъяабазар сайдыг огцруулахыг шаардав

65
08-22
Халимагт 15 метр өндөр Буддын хөшөө барьж байна

66
08-22
Адуу ачсан машинууд Эмээлтэд хонож байна

67
08-22
Америкийн анхны уугуул нутгийн иргэд Монголорхуу байсан гэжээ

68
08-22
Халхын гол ба СССР-ийн тоглолт

69
08-22
УИХ-ын гишүүдийг суудалтай нь үлдээх зохицуулалт "эцэг" хуулийн шинэчлэлийг нураах эрсдэлтэй

70
08-22
Идлэг шонхор хамгаалах ажлын ихэнх нь үр дүнд хүрсэнгүй

71
08-22
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК тэтгэлэгт хөтөлбөрөө улсын хэмжээнд зарлалаа

72
08-22
Мажоритар тогтолцооноос салж ядаад байвал ядаж мандатаа мадаггүй хуваа

73
08-22
Хятадад анх удаа муурын зулзага клонын аргаар гарган авлаа

74
08-22
Өөрөө унасан хүүхэд уйлдаггүй, Ерөнхий сайд аа

75
08-22
Өмгөөлөгч Г.Батбаяр Төв аймгийн шүүхийг Шүүхийн ерөнхий зөвлөлд өгнө

76
08-22
Aзи тивээ тань

77
08-22
Ш.Батхүү хөрөнгөө төрд өгчихлөө, Г.Алтангийн авлагыг хэн төлөх вэ

78
08-22
У.Хүрэлсүх: …КОНЦЕССДОНО, ЖДҮ-днэ… ИЙМ ТӨР БАЙЖ БОЛОХГҮЙ

79
08-22
Төрийн тэргүүний өмнө толгой гудайлгасан саналууд

80
08-21
П.Ганхүү: Нийгэм, эдийн засгийн нөлөөлөл өндөртэй төслүүдээ эрчимжүүлж байна

81
08-21
Хуульчдад үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэхэд зөвшөөрөл олгоогүй учир цуглаанаа хойшлууллаа

82
08-21
Амазоны ширэнгэн ой хамгийн ихээр шатжээ

83
08-21
"Ачлал" их дэлгүүрийн арын замд хортой могой орж иржээ

84
08-21
RIO MONGOLIA улсын бодлого

85
08-21
Асуувал Монгол ялна, эс асуувал МАН ялагдана

86
08-21
Бүдүүн гэдсийг энгийн аргаар цэвэрлэх 7 арга

87
08-21
68 тарвага тээвэрлэсэн иргэнээр 21 сая төгрөг төлүүлэхээр болжээ

88
08-21
Ц.Мянганбаярын "Монгол газар" болон түүний хамаарал бүхий компаниудын тусгай зөвшөөрлийг цуцаллаа

89
08-21
Парламентын хугацааг таван жил болгох нь эдийн засагт ашигтай

90
08-21
Интеграцчлалд хамгийн эмзэг орнуудын нэг нь Монгол Улс

91
08-21
Түрээсийн орон сууцны сонгон шалгаруулалтад тэнцсэн иргэдийн материалыг хүлээх авах хугацааг сунгажээ

92
08-21
Алтны салбарт “68 хувийн татвар”, “урт нэрт”-ээс ч илүү доргилт өгнө гэв үү

93
08-21
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга ОХУ-ыг зорино

94
08-21
Барилга дээр ажиллаж байсан 17 настай эрэгтэй хүүхэд лифтны хонгил руу унаж, амиа алджээ

95
08-21
105 настай Андрей Вороны эрүүл, урт наслах талаар зөвлөсөн сургамж

96
08-21
Зарим газар нутгийг улсын тусгай хамгаалалтад авах саналыг УИХ-д өргөн мэдүүлнэ

97
08-21
Үүрэг ба биелэлт

98
08-21
“ХИЧЭЭЛ ЭХЭЛЛЭЭ" нээлттэй мэдээллийн өдөр өнөөдөр үргэлжилж байна

99
08-21
Меган Марклийг жинсэн өмд өмсөхийг хоригложээ

100
08-21
БНСУ-ын виз мэдүүлэхэд тулгарч буй хүндрэлийг арилгах талаар ярилцлаа