BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Асуувал Монгол ялна, эс асуувал МАН ялагдана

Манай улстөрчид “галтай асуудал”-ыг PR-аар шийдэх нь элбэг. 


Улаан нүүрээрээ тулах нь ховор. Ер нь дургүй. Чадахгүй, мэдэхгүй, эрх мэдэлгүйдээ биш байх. Уг асуудлын эрсдэл өөр дээр нь буух, улс төрийн карьерт нь хасах оноо болохоос болгоомжилдог хэрэг. Үндсэн хуулийн өөрчлөлт тийм  “галтай сэдэв” бүхий хэд хэдэн асуултын тэмдэгтэй. Тэдгээрийн нэг нь өөрчлөлтийг ард түмнээс асуух, эс асуух тухай маргаан.

АН ард түмнээс асуух ёстой гэв. Асуухгүй бол Үндсэн хуулийн зөвшилцлөөс гарна гэнэ. Энэ бол АН-ын үнэн санаа биш, ердөө  улс төр нь. МАН-ын зарим хүн Долоон буудлын Должин эмээ юугаа мэддэг юм, түүнд Үндсэн хуулийн өөрчлөлт хамаагүй гэх. Тийм ээ, Должин эмээ мэдэхгүй байж болно. Мэдэх ч албагүй. Гэхдээ эмээ нийгмийн олонлогийн нэгэн амьд эс.  Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг Должин эмээ мэдэхгүй ч, түүнд хүлээн зөвшөөрөгдөж байж хүчтэй болно. Ойн тухай хууль, Авто тээврийн тухай хууль Должин эмээд ёстой хамаагүй. Харин Үндсэн хууль хамаатай.

Зуутын доллар адил нийгмийн олонхид таалагдах ёстой, хүн бүхэнд хамаатай ганц хууль бол Үндсэн хууль, түүний өөрчлөлт юм.  Яагаад гэвэл Үндсэн хууль, түүний өөрчлөлт нь аль нэгэн салбар, нийгмийн нэг сегментэд зориулагдаагүй. Үндсэн хууль нь хууль, нийгмийн гэрээний хослол. Барилгаар бол таны мөрөөдлийн байшингийн суурь нь Үндсэн хууль. Монголчууд бидний байгуулахаар зорьж буй нийгмийн “замын зураг” нь Үндсэн хууль. Иймд Үндсэн хуулийн өөрчлөлт ард түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдөх нь түүнд оруулсан өөрчлөлтөөсөө чухал. Хүлээн зөвшөөрөгдөх нь бараг нэгд эрэмбэлэгдэнэ.

Парламент хууль батлах эрхтэй. Үнэн. Гэхдээ Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн тухайд парламентын баталсан хэлбэр бол де-факто. Харин ард түмнээс асуух замаар тэдэнд хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэлбэр нь де-юре болно.

Тэгвэл ард түмэнд  яаж хүлээн зөвшөөрөгдөх вэ? Ганц л арга буй. Тэр нь ард түмнээс асуух, тэдний дэмжлэгийг авах. Ард түмнээсээ асууж дэмжүүлсэн Үндсэн хуулийн өөрчлөлт илүү хүчтэй болно. Тийм өөрчлөлтөөс Монгол хожно.  Ард түмнээсээ асуугаагүй, кнопны хүчээр баталсан өөрчлөлт улс төрийн сэдэв л болно. Асуугаагүй баталсан Үндсэн хуулийн нэмэлт нь улс төрийн сэдэв болохын зэрэгцээ оруулсан эерэг сайн өөрчлөлтөө ч ач холбогдолгүй болгох эрсдэлтэй. Хоёр жишээ хэлье. Үндсэн хуулийн 2000 оны өөрчлөлтөд сайн заалт ч бий, муу  нь ч бий. Гэвч энэ өөрчлөлт нийгэмд “Дордохын долоо” гэх муу нэр нь илүү. Зөвхөн энэ өөрчлөлтийг шүүмжилж ярьсаар УИХ-д сонгогдсон, улс төр хийж яваа хүн ч бий. Энэ бол 2000 оны өөрчлөлт ард түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүйн сул талыг улс төр болгон ашигласан хэрэг. Хэрвээ тухайн үед ард түмнээсээ асуусан бол 2000 оны өөрчлөлтийн муу, сөрөг заалт нь ард түмний шүүлтүүрээр шүүгдэж хасагдах, хамгийн багадаа хожмоо “Дордохын долоо” гэх нэр хоч авахгүй байв. Ер нь ард түмний олонхийн дэмжсэнийг, ард түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдсөнийг шүүмжилдэг, үгүйсгэдэг ард түмнээсээ илүү ухаантан гэж одоогоор байхгүй. Өөр нэгэн жишээ.

Өнөөгийн УИХ, Ерөнхийлөгч аль аль нь тийм сайн нэргүй. Тэгэхдээ ард түмний байгуулсан УИХ, ард түмнээс сонгогдсон Ерөнхийлөгч учраас нийгэмд, нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдөж байна. Өмнө нь ч ийм л байсан. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн амьдрах чадвар  энэ хоёр жишээтэй төстэй. Хэрвээ ард түмнээс асууж тэдний олонхи  дэмжсэн хувилбарыг баталбал хамгийн багадаа л  АН, МАХН, экс Ерөнхийлөгч  Н.Энхбаяр нар 2020 оны сонгуульд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр МАН-ын өөлөх сэдэвгүй үлдэнэ. Асуухгүй баталбал тэдэнд өөрийгөө баалах бэлэн сэдвийг МАН өөрөө бэлдэж өгснөөс ялгаагүй. Үндсэн хуулийг өөрчлөхдөө ард түмнээ мартсан МАН-ынхан өнөөдөр ард түмнээсээ санал гуйж явна гэх шүүмжийг захын сэтгүүлч бичнэ. Татвар, торгуулиа бүрэн төлсөн тээврийн хэрэгслийг замын хөдөлгөөнд оролцуулах эсэхийг ард түмнээсээ асуудаг хэрнээ Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг болохоор ард түмнээс асуусангүй гэдгийг захын горилогч хэлнэ. Тэр цагт МАН-ынхан юу гэж хариулах вэ?

2000 оны өөрчлөлт гэдэг нь одоогийн АН-ын байгуулсан хоёр нам засгийн эрх барьж байхдаа 1999 онд Үндсэн хуульд хийсэн өөрчлөлт юм. Сөрөг хүчинтэйгээ зөвшилцөж хийсэн.  Түүнээс хойш УИХ-ын таван удаагийн сонгууль болжээ. АН-ынхан нэгд нь ч УИХ-ын олонхи болоогүй. Харин 2004, 2012 онд арай олон суудал авч, эвслийн Засгийн газар байгуулж байв. Дараалсан энэ олон ялагдалд нь ард түмнээсээ асуухгүйгээр хийсэн “Дордохын долоо” нэртэй Үндсэн хуулийн өөрчлөлт шууд нөлөөлсөн гэхэд хэцүү. Гэхдээ 1999 оны өөрчлөлт нь олон Засгийн газарт засаглалын хямралын эх болсон нь үнэн юм.  Энэ ялагдлын түүхийг МАН давтаж болно. АН-ын алдааг МАН дагаж бас болно.  2020 оны оны сонгуулийн ялагдлын  эрсдэлээс МАН айхгүй байж ч болно. Энэ нь МАН-ын л хэрэг.  Харин ард түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй Үндсэн хуулийн бас нэгэн өөрчлөлтийг Монголын нийгэм хүсч байгаа юу. “Дордохын долоо”-гийн үлгэр үргэлжлэх ёстой юу.

Зөвхөн улс төрийн өнцгөөс харвал болзошгүй байгалийн гамшигтай адилтган аюулын зэргээр үнэлбэл ард түмнээсээ асуусан байхад МАН-ын хувьд хожих нь их, хожигдох нь бага. Харин ард түмнээс асуухгүйгээр Ерөнхийлөгчийн дэмжлэгт эрдвэл, 64 кнопоор бярдвал МАН хожих нь бага, хожигдох магадлал нь илүү их.

Үйл явцыг харвал асуухын болон асуухгүйн зовлонгийн аль аль нь МАН-д байна. Жишээ нь, “давхар дээл”-ийг бүрэн хориглоогүй өөрчлөлтийг ард түмэн дэмжихгүй талдаа. УИХ-ын гишүүн сайдаар ажиллахыг бүрэн хоригловол парламентын засаглалын сонгодог хэлбэр, дэлхийн жишгээс өөр зүгт явчих гээд байдаг.  Гишүүдийн тоог 108 болгож, УИХ-ын бүрэн эрхийг таван жил болгохыг ард түмэн дэмжихгүй. Иймд “Давхар дээл”-ээ авч үлдэж, Ерөнхийлөгчийн саналаар 108 гишүүн, 5 жилийн бүрэн эрхээ Үндсэн хуулийн заалт болгоё гэвэл ард түмнээс асуухгүйгээр батлахаас өөр хувилбаргүй. Тэгж баталсны сөрөг нь МАН-д, эерэг нь тэдний өрсөлдөгчдөд ирнэ. Тэр цагт саналыг Ерөнхийлөгч гаргасан, Ерөнхийлөгч шахсан гэж мянга тайлбарлаад нэмэргүй. Цуурай адил болно. Ерөнхийлөгч ямарч санал гаргах эрхтэй. Харин саналыг шүүрэн авч хууль болгон баталсан нь, мөн ард түмнээс асуух шаардлагагүй гэж эцсийн  шийдвэр гаргасан нь МАН-ын бүрдүүлсэн УИХ гэдгийг хэн ч мэднэ. Ийм кейс үүслээ гэхэд ямарч PR нэмэр болохгүй.  Товчоор, ард түмнээс асуух замаар тэдэнд хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй Үндсэн хуулийн өөрчлөлт бол “Дордохын долоо”-гийн хоёрдугаар дэвтэр л болох магадлал нь их.

Г.Отгонбаяр

Эх сурвалж: Itoim.mn

Асуувал Монгол ялна, эс асуувал МАН ялагдана
Бусад мэдээ ▼

1
09-20
О.Баасанхүү гишүүн Батцагаан хийдийг шорон байсан хэмээжээ

2
09-20
Амь нас цаг минутаар хэмжигдэх мөчид хүн ёс суртахуунаа гээдэг

3
09-20
Их цэвэрлэгээг ингэж хийхээс аргагүй...

4
09-20
Замд бус тархинд буй бидний түгжрэл

5
09-20
Монгол залуус гар утасны дагалдах хэрэгслийг эх орондоо үйлвэрлэж эхэллээ

6
09-20
Төрийн банк утааг бууруулахад бодитой хувь нэмэр оруулахаар ажиллаж байна

7
09-20
Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг Энэтхэг улсын Ерөнхийлөгч Рам Натх Ковинд албан ёсоор угтан авлаа

8
09-20
Хурд хэмжигч ажиллаж байна

9
09-20
Сүүлийн 50 жилд гурван тэрбум шувуу үгүй болжээ

10
09-20
Улсын хоёрдугаар төв эмнэлгийн дарга Г.Баясгаланг ажлаас нь чөлөөлжээ

11
09-20
ӨМӨЗО-ыг БНХАУ-ын өмнөд бүстэй холбосон нүүрс тээвэрлэх төмөр зам ашиглалтад орно

12
09-20
‘’Ус-Амин Эрдэнэ’’ гар зургийн уралдаан зарлалаа

13
09-20
ТЕГ-аас Т.Чимгээг УЛСЫН НУУЦ ЗАДРУУЛСАН хэргээр шалгаж байна

14
09-20
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК олон улсын “ISO“ стандартуудын гэрчилгээ гардан авлаа

15
09-20
Гарын үсэг зурсан гишүүд дахин нэр дэвшихгүй гэдгээ амлах ёстой

16
09-20
Шавь нараа дэлхийн дэвжээнээс 10 медаль авахуулсан аатай дасгалжуулагч

17
09-20
1000 оюутны байранд 290 мянгын хагас автомат угаалгын машиныг 2 САЯ төгрөгөөр шахсан түүхээс ...

18
09-20
УИХ-ын гишүүн Л.Болд С.Зоригийн хэргийн сэжигтнүүдтэй холбоотой ил захидал илгээлээ

19
09-20
“Huawei” шинэ ухаалаг гар утсаа танилцууллаа

20
09-20
Өмнөд хөрш Монголын хамгийн том ажил олгогч болоход ойрхон байна

21
09-20
Судлаач Д.Ганхуяг: Монголчуудын "онолдох" өвчин ба сонгууль...

22
09-20
Хүний биеийн тухай сонирхолтой баримтууд

23
09-20
МАН-ын бүлгийн гишүүд УИХ-ыг тараах эсэхээр дахин хуваагдав

24
09-20
Бяцхан үрсээ жорлонгийн нүхэнд “алдсаар” байх уу

25
09-20
Дуучин Б.Амархүүг ХАР ТАМХИНЫ хэргээр цагдан хорьжээ

26
09-20
Алхаж сурахаасаа өмнө мөлхөж сур

27
09-20
Лидергүй болсон АН-ын зовлон буюу Ерөнхийлөгчөөс Ардчиллаа аврах төлөвлөгөө

28
09-20
НӨАТ-ын тохирол энэ сарын 22-нд явагдана

29
09-20
Ядууралд МОНГОЛ ЯЛАГДЛАА

30
09-20
Солонгос, Хонгконг, Казахстан, буриад дахь тэмцэл хөдөлгөөнүүд

31
09-20
Кремлиэс буг чөтгөрийг зайлуулахаар алхаж яваа Якут бөөг замд нь баривчилжээ

32
09-20
Ерөнхийлөгч Энэтхэгээс юу богцолж болох вэ

33
09-20
МАН 65 кнопоо ашиглаж чадсангүй ДЭЭ

34
09-20
Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг хумьсан Үндсэн хуулийн өөрчлөлт

35
09-20
Харийн мафийнханд элэг нэгтнүүдээ золиослогч бол Үндэсний аюулгүй байдлын эсрэг хэрэгтэн

36
09-19
БНХАУ: “Хонгконгийн бослогод барууны орнуудыг буруутгалаа

37
09-19
НҮБ -ын “утгагүй” зөвлөмжгүйгээр агаарын бохирдол буурахгүй гэж үү

38
09-19
Николь Шерзингер хамтлагтаа эргэн ирнэ

39
09-19
ОХУ-д суух элчин сайдад Сү.Батболдын нэр яригдаж эхэлжээ

40
09-19
УИХ-ыг тараах гишүүд нь бүрдсэн ч шалтаг нь олдоогүй байна

41
09-19
Эвхэгддэг ''Samsung Galaxy'' 4856 ам.долларт хүрэв

42
09-19
Хурдтай арга хэмжээ авахгүй бол хувьцааны зах зээл хөлдөх нь

43
09-19
Дэлхийн хамгийн баян бас ядуу орон

44
09-19
Али Хаменей: АНУ яаж ч дарамталсан Иран хэлэлцээр хийхгүй

45
09-19
Зураг түүх өгүүлнэ: Гавьяат дуучин Т.Ариунаа

46
09-19
Э.Сноудений номыг Германд худалдаалж эхэлжээ

47
09-19
Гадаад өр нэмэгдэхэд валютын ханшийн өсөлт нөлөөлж байна

48
09-19
Билл Гейтс энэ онд 35 тэрбум доллар хандивласан ч нийт хөрөнгийн хэмжээ нь нэмэгджээ

49
09-19
Канадын Ерөнхий сайд хүлцэл өчжээ

50
09-19
Хуучны 3000 гаруй ном судрыг сэргээн засварлажээ

51
09-19
Г.Доржзодов: Ц.Сандуй хуулиас зугатаад 192 хонолоо

52
09-19
Мексиктэй залгаа хилийн дагуух ханан дээр Д.Трамп гарын үсгээ үлдээжээ

53
09-19
Ж.Батзандан: Шинэ нам УИХ-ыг тарахыг дэмжиж байгаа

54
09-19
Ард нийтийн санал асуулга: МАН-ын тулгалт уу, ард түмний сонголт уу

55
09-19
Өмнөд Солонгосын хамгийн том цуврал аллагын эзнийг 30-аад жилийн дараа илрүүлжээ

56
09-19
БНХАУ, ОХУ-ын харилцан нээлттэй байдлыг бэхжүүлэхийг санал болгожээ

57
09-19
Шонхорын анчин арабуудад хэлмэрч хийж байсан этгээд малчин эмэгтэйг зодож, хүчинджээ

58
09-19
“Gatwick” нүүр царай таних технологи нэвтрүүлнэ

59
09-19
Хууль бус алт олборлолтыг зогсоов

60
09-19
МАН-ын дарга нар юунд найдаж Ээлжит бус сонгуулийг хүснэ вэ?

61
09-19
Монгол хүний хүн байх суурь чадвар “сэжиглэх”-ийг хэн сүжгээр сольж орхив оо?

62
09-19
Гайхамшигт галт уулны тал нутаг

63
09-19
Хэрвээ УИХ тарвал онц байдал, тэгээд засаглалын өөрчлөлт рүү орох төлөвлөгөө байна уу?

64
09-19
Монголчуудын амжилт буурсаар...

65
09-19
Хэрэг хуучирдаггүйн учир буюу нэхэн тоолох хугацаа

66
09-19
Мансуурч буй Монголын ирээдүй

67
09-19
Ж.Эрдэнэбат МАН-аас УИХ-д нэр дэвшиж чадахааргүй болжээ

68
09-19
Итгэ, гэхдээ шалга

69
09-18
Эрүүл мэндийн салбарт хийгдсэн дэвшилтэт технологи, томоохон хөрөнгө оруулалтыг танилцууллаа

70
09-18
ОУ-ын наадамд "Хөх тавилан" кино шалгарчээ

71
09-18
Б.Бат-Эрдэнэ МҮБХ-ны албан ёсны тамга тэмдгийг хүлээн авлаа

72
09-18
Нийтэд хүрэлцдэггүй НИЙТИЙН ТЭЭВЭР

73
09-18
Парламентыг тарааж, ээлжит бус сонгуулийг хүссэн “хий үзэгдэл” тэнүүчилж эхэллээ

74
09-18
3 нас хүртэл нь ХҮҮХЭДДЭЭ заавал ЗААХ хэрэгтэй зүйлс

75
09-18
Улаанбаатарын агаар угаартай хэвээрээ л байна

76
09-18
Тагнуулынхан шалгалт хийгээд ч махны үнэ хямдарсангүй

77
09-18
Эрх мэдэл, мөнгөнд бөхийсөн Монголын бокс

78
09-18
Монгол Улсад шинээр байгуулагдах цахилгаан станцуудад Герман технологийг нэвтрүүлэх саналаа уламжиллаа

79
09-18
Парламентад сууж цөм баяжсан Н.Амарзаяа

80
09-18
Орхон аймгийн дараагийн Засаг дарга хэн бэ?

81
09-18
ДУНДГОВЬ: Айрагны баяр боллоо

82
09-18
Хөөн хэлэлцэх хугацааг яллагдагчаар татах хүртэл ТООЛОХ хуулийн төсөл өргөн барилаа

83
09-18
Л.Болд: Бидний зовлонгийн эх үүсвэр Үндсэн хуулийн дордуулсан долоон өөрчлөлтөөс болсон

84
09-18
Гурван ерөнхийлөгч юу шийдсэн бэ?

85
09-18
Адольф Гитлерийн хоолыг амталж, өөр дээрээ туршдаг байсан эмэгтэйн гунигт дурсамж

86
09-18
Улаан бал - Э.Бат-Үүл: Элбэгдорж, Баттулга бид 3 найз

87
09-18
УИХ-ын гишүүн Н.Учралын сургуульд ХАР ТАМХИ хэрэглэдэг багш хичээл заадаг байжээ

88
09-18
Ээлжит бус сонгууль энгийн иргэдэд бус эрх баригчдад л хэрэгтэй

89
09-18
Английг дууриах гэнэхэн оролдлого Монголыг сүйрэлрүү хөтөлсөөр...

90
09-18
Төрийн дэмжлэггүйгээс авлигатай тэмцэх ажил урагшилдаггүй

91
09-18
“Гэмтнүүдийн чуулбар” суугаад үлдэнэ гэв үү

92
09-17
Маршал Ю.Цэдэнбалын хөшөөнд цэцэг өргөж, хүндэтгэл үзүүлэв

93
09-17
Ардын авьяастнуудаас уучлал гуйхыг шаардлаа!!!

94
09-17
Тив дэлхийн 12 рекордыг эзэмшдэг Э.Содномпилжээд Хөдөлмөрийн баатар цол олгоё

95
09-17
“Монголын эзэнт улсын түүх” цуврал 5 боть зохиолын тухай

96
09-17
Өмнөд Солонгосын сөрөг хүчний намын дарга эсэргүүцлээ илэрхийлж, үсээ хусуулав

97
09-17
Роналду дээд амжилт руу дөтөлсөөр

98
09-17
Сибириэс Монголд дүрвэсэн баавгай 30 гаруй бог мал иджээ

99
09-17
“40 САЯЫН ГҮҮР”-ИЙН ТУХАЙ ГУРВАН ШҮҮМЖ

100
09-17
"Тамын тавь" буюу Дорнодчуудын амь насны аранга!!!