BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Төрийн тэргүүний өмнө толгой гудайлгасан саналууд

Монгол Улсад хууль санаачлах эрхийг УИХ, Засгийн газар, Ерөнхийлөгч гэсэн гурван институц эдэлдэг. Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөл ч ялгаагүй энэ гуравт л хамаатай. Тиймээс ч “Эцэг хууль”-д оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн хоёр төслийг Ерөнхийлөгч хийгээд УИХ-ын нэр бүхий 62 гишүүн санаачилж, тэдгээрийг нэгтгэн уялдуулахаар Төрийн тэргүүний ахалсан зөвшилцлийн ажлын хэсэг ажиллаж байна. Гэхдээ хууль санаачлах эрхтэй тэдэнд тус бүрт нь хамаатай тодорхой хязгаарлалт бий. Тухайлбал, хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа Үндсэн хуулиар өөрт 


нь олгосон бүрэн эрхийг нэмэгдүүлэх, хязгаарлах (өөрөө өөрийнхөө эрх мэдлээс хумслах санаа гаргана гэдэг юу л бол), бүрэн эрхийн хугацаагаа сунгах, Төрийн тэргүүний төлөө өрсөлдөгчдөд сонгуулиар тавих шаардлагыг сулруулах агуулгатай төсөл Ерөнхийлөгч санаачилж болохгүй. УИХ, Засгийн газрын хувьд ч адил төдийгүй тэдний зүгээс шүүх эрх мэдэл рүү халдахыг хориглодог. Жишээ нь, 62 гишүүний санаачилсан төслийн эхний хэлэлцүүлгийг хийсний дараа УИХ-д өргөн барьсан Ерөнхийлөгчийн саналд УИХ-ын гишүүдийн тоог 108 болгож, бүрэн эрхийн хугацааг нь таван жил болгох заалт бий. Үүнийг УИХ-ын гишүүд биш, Ерөнхийлөгч санаачилсан учраас хэлэлцэж байгаа юм.

Гишүүдийн санаачилсан төсөлд шүүх эрх мэдлийн хариуцлагыг дээшлүүлж, хараат бус байдлыг хангах чиглэлээр тусгасан зохицуулалтуудыг дэмжихгүй гэдгээ Ерөнхийлөгч шулуухан илэрхийлсэн. Бүр тодорхой хэлбэл, гишүүдийн санаачилсан төслөөс 49.5, 49.6, 49.7, 49.8, 51.1, 51.2, 51.3, 51.5 дахь хэсгийг бүхэлд нь хасах санал гаргасан. Ерөнхийдөө гишүүдийн санаачилсан төслөөс шүүх эрх мэдлийн хариуцлагыг дээшлүүлж, хараат бус байдлыг хангахтай холбоотой бүх заалтыг хасах санал гаргасан гэсэн үг. Шүүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэх үйл явц дахь Ерөнхийлөгчийн оролцоог хязгаарлах замаар бие даасан байдлыг нь хангах зорилготой зохицуулалтуудыг өнөөгийн Төрийн тэргүүн тууштай эсэргүүцэж буй хэрэг.

Хэдийгээр түүний өргөн барьсан төсөлд дээр дурдсан тэр тэр заалтыг хасна гэсэн тухайлан заагаагүй ч эс үйлдэхүйгээрээ хэтийдсэн эрх мэдэлтэйгээ үлдэхийг санаархаж буй нь энэ. Шүүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэх явцад манай үе үеийн Ерөнхийлөгчийн оролцоо, нөлөөлөл өдөр ирэх тусам нэмэгдэж, түүнийгээ өөр бусад хуулиар баталгаажуулсаар ирсэн нь хараат бус байдлыг нь алдагдуулж, хяналт, хариуцлагыг үгүй хийсэн талаар судлаачид, улстөрчид төдийгүй, олон улсын ажиглагчид хэлж ирсэн тул “хэтийдсэн” гэвэл буруудахгүй биз. Үнэндээ ч энэ санаагаа хэрэгжүүлээд явж байх шиг. 

Учир нь зөвшилцлийн ажлын хэсэг Улсын дээд шүүх ерөнхий шүүгч, 21 шүүгчээс бүрдэх тухай 51.1, Шүүхийн ерөнхий зөвлөл нь бүх шатны шүүхийн шүүгчийг томилох шийдвэрээ Ерөнхийлөгчид хүргүүлж, Ерөнхийлөгч түүнийг нь батламжлахтай холбоотой 51.2 дахь хэсгийг хасахаар Ерөнхийлөгчөөс гаргасан саналыг хүлээн авахаар тогтсон юм. Мөн бүх шатны шүүхийн ерөнхий шүүгчийг тухайн шүүхийн шүүгчдийн дотроос нийт шүүгчийн олонхын саналаар гурван жилийн хугацаагаар сонгохоор тусгасан 51.5 дахь заалтыг хасах саналыг нь ч зөвшилцлийн ажлын хэсэг хүлээн аваад буй. Улсын дээд шүүхийн шүүгчийг 12 жилийн хугацаагаар зөвхөн нэг удаа томилохоор тусгасан байсныг ч хасав.

Үндсэндээ гишүүдийн санаачилсан төслөөс шүүгчид тавих болзол, шалгуурын талаарх “Хууль зүйн дээд боловсролтой, хуульчийн мэргэжлээр таваас доошгүй жил ажилласан, 30 нас хүрсэн, Монгол Улсын иргэнийг анхан шатны шүүхийн шүүгчээр томилно. Давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч нь тухайн шүүн таслах ажлын төрлөөр дагнан анхан шатны шүүхэд зургаагаас доошгүй жил шүүгчээр ажилласан байна. Улсын дээд шүүхийн шүүгчээр хууль зүйн дээд боловсролтой, хуульчийн мэргэжлээр 15-аас доошгүй жил ажилласан, 40 нас хүрсэн, Монгол Улсын иргэнийг томилно” гэх заалт л хэвээр үлдэж байгаа сурагтай. Бусад 49.5, 49.6, 49.7, 49.8 дахь заалтын талаар зөвшилцлийн ажлын хэсэг хэрхэн тогтсон нь хараахан тодорхойгүй байна.

Үндсэн хуульд заавал тусгах шаардлагагүй, бусад хуулиар зохицуулах боломжтой цөөнгүй асуудлыг “Эцэг хууль” руу нэмэлт, өөрчлөлт нэрээр чихэх гээд байгаа талаар Д.Лүндээжанцан гишүүн анхааруулж буй. Харин Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын хувьд Улсын дээд шүүхийн шүүгчийн тоог Үндсэн хуулиар тогтоох туйлын шаардлага байхгүй гэж үзэж байгаа. Хурдацтайгаар хувьсан өөрчлөгдөж буй нийгмийн алс хэтийн битгий хэл өнөөгийн хэрэгцээ, шаардлагыг бүрэн тооцоолох боломжгүй энэ үед Дээд шүүхийн шүүгчийн тоо гэх мэт зүйлийг холбогдох хуулиудад нь тусгах боломжтой хэмээж буй. Үнэхээр ч тийм. Одоо Үндсэн хуульд Дээд шүүх нь ерөнхий шүүгч, шүүгчдээс бүрдэнэ гэх заалт л бий. Тэгж яривал Дээд шүүхийн шүүгчийн тоог ингэж Үндсэн хуульдаа заасан улс төдийлөн байдаггүй гэх. Гэвч манайд Дээд шүүхийн шүүгчийн тоог нэмэх, цөөрүүлэх замаар хараат бус байдалд нь нөлөөлөх эрсдэл байгааг судлаач, хуульчид анхааруулдаг. 

Ер нь шүүгчийн хараат бус байдалд халддаг арга сүүлийн үед нарийсаж, эрх зүйн орчноор нь дамжуулан шүүх эрх мэдэлд нөлөөлдөг болж буй. Өөрөөр хэлбэл, бүтэц, зохион байгуулалтыг нь өөрчлөх замаар шүүгчдийг өөр тийш нь томилох, орон тоог нь нэмж, хасах байдлаар хараат бусаар ажиллаж буй шүүгчдэд нөлөөлөх гэж оролдох болсон нь нууц биш. Тухайлбал, Дээд шүүхийн шүүгчийн тоог гурван сарын зайтай өөрчилсөн түүх манайд бий. Тодруулбал, Шүүхийн тухай хуулийг 1993 онд батлахад Дээд шүүхийг ерөнхий шүүгч, 16 шүүгчээс бүрдэхээр заасан байсан ч 2002 онд шинэчлэхдээ ерөнхий шүүгч, 10 шүүгчтэй байхаар өөрчилсөн. Гэтэл 2002 оны есдүгээр сарын 1-нээс мөрдсөн энэ хуулийг ердөө гурван сарын дараа өөрчилж, өмнөх шигээ ерөнхий шүүгч, 16 шүүгчээс бүрдэхээр хуульчилсан байдаг. Нэгэнт ийм замыг туулаад ирсэн учраас дахин нүүр тулахгүй гэх баталгаа үгүй.

Өдгөө “ШЕЗ-өөс Улсын дээд шүүхийн шүүгчдийг УИХ-д танилцуулснаар, бусад шүүхийн шүүгчдийг ШЕЗ-ийн санал болгосноор тус тус Ерөнхийлөгч томилно. Ерөнхий шүүгчийг Улсын дээд шүүхийн санал болгосноор гишүүдийнх нь дотроос зургаан жилийн хугацаагаар Ерөнхийлөгч томилно” гэсэн заалт Үндсэн хуульд бий. Бүх шатны шүүхийн шүүгчийг томилуулахаар ШЕЗ санал болгох зохицуулалт хуульд ч, төсөлд ч байна. Ялгаатай нь төсөлд ШЕЗ-ийн таван гишүүнийг 10 болгон нэмэгдүүлж, тэдгээрийг Ерөнхийлөгч бус, УИХ болон шат шатны шүүхээс сонгоход оршиж байгаа. Тодруулбал, гишүүдийн боловсруулсан төсөлд ШЕЗ-ийн 10 гишүүний тавыг УИХ-ын холбогдох байнгын хороо нэр дэвшүүлэн, томилгооны сонсгол хийж, чуулганы хуралдаанд оролцсон гишүүдийн гуравны хоёроос доошгүйн саналаар томилохоор тусгасан. 

Тэр ч бүү хэл ШЕЗ-ийн даргыг нь Ерөнхийлөгч томилж буй одоогийн тогтолцоог халж, 10 гишүүн нь хуралдаад, дотроосоо олонхын санал авснаараа удирдуулахаар байгаа. Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын хувьд ШЕЗ-ийн гишүүдийн томилгоонд УИХ оролцох нь шүүх эрх мэдлийн хараат бус байдлыг алдагдуулж, улстөржсөн байгууллага болж хувирна гэж үзэж буй аж. Хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх эрх мэдлийн чухам алинд хамаарах нь ч ойлгомжгүй Ерөнхийлөгч өөрийнх нь томилсон хийгээд УИХ-аас нэр дэвшүүлэн бүрдүүлсэн ШЕЗ-ийн санал болгосон шүүгчдийг томилоход алиных нь илүү хараат бусаар ажиллахыг бодож үзэх л хэрэг. Тэгээд ч шүүгчийг томилохтой холбоотой ШЕЗ-ийн шийдвэрийг Ерөнхийлөгч 21 хоногийн дотор батламжилж, татгалзсан тохиолдолд үндэслэлээ нийтэд мэдээлэхээр гишүүдийн төсөлд тусгасан нь өнөөгийн Төрийн тэргүүний хувьд хүлээн авч боломгүй санал байсан бололтой.

Харин Дээд шүүхийн шүүгчийг 12 жилийн хугацаагаар зөвхөн нэг удаа томилох заалт тусгаснаа гишүүд томилсон этгээдээсээ хараат бусаар ажиллах боломж гэж харж байгаа бол Ерөнхийлөгчийн зүгээс Үндсэн хуулийн 14.2 дахь хэсгийн “Хүнийг …эрхэлсэн ажил, албан тушаал, …боловсролоор нь ялгаварлан гадуурхаж үл болно…” гэсэнтэй нийцэхгүй, “Эцэг хууль”-ийн суурь үзэл баримтлалтай харшилна хэмээн тайлбарлаж буй юм.

Б.Номин

Эх сурвалж: Өнөөдөр сонин

Төрийн тэргүүний өмнө толгой гудайлгасан саналууд
Бусад мэдээ ▼

1
02-27
БНСУ-ын аялал жуулчлалын “C-3”, транзит “В-2” визтэй Монгол иргэдийн анхааралд

2
02-27
Спирт, архины үйлдвэрүүдийн түүхий эдийг ариутгалын бодис руу шилжүүлнэ

3
02-27
Ө.Энхтүвшин: Ерөнхийлөгчийг БНХАУ-аас ирсний дараа 14 хоног тусгаарлана

4
02-27
Гадаад эмч нарын мэдээллээс

5
02-27
БНСУ дахь Монголын ЭСЯ-наас мэдээлж байна

6
02-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга айлчлалынхаа хүрээнд Ши Жиньпин, Ли Көцян нартай цаг үеийн асуудлаар ярилцана

7
02-27
Баар, цэнгээний газрыг хууль зөрчиж ажиллуулвал 5 сая хүртэл төгрөгөөр торгоно

8
02-27
Худалдааны дайнаас давсан нөхцөл байдал

9
02-27
Коронавируст (Ковид-19) халдварын нөхцөл байдлын талаарх мэдээлэл

10
02-27
Шинэ төрлийн коронавирус Антарктидаас бусад бүх тивд тархлаа

11
02-27
Өөр улсаар дамжин коронавирусийн голомттой нутгаас Монгол Улсад ирэх тохиодол нэмэгджээ

12
02-27
Япон улс коронавирусын халдварыг 15 минутын дотор тодорхойлох боломжтой технологи боловсруулжээ

13
02-27
Улсын онцгой комиссоос гаргасан ШИЙДВЭРҮҮД

14
02-27
БНХАУ-д коронавирусний халдварын 433 шинэ тохиолдол бүртгэгджээ

15
02-27
The Hu хамтлагийн "Оддын дайн" киноны видео тоглоомд зориулан бүтээсэн клип цацагдлаа

16
02-27
Х.Хатанбаатар: Цагаан сараар баян тарганаа гайхуулах монголчуудын дон нь хулгайч нарт өгөөш болж байна

17
02-27
Дуучин Adele хүнд өвчин туссан уу?

18
02-27
Токиогийн Олимпыг аюулгүй зохион байгуулахад бэлтгэнэ

19
02-27
Ромд чонын сүү хөхөж өссөн хааных гэх бунхныг нээлээ

20
02-27
Зохиолч Д.Нацагдорж, гэргий Д.Пагмадулам нарыг тагнуулын ажилд ашигласан уу?

21
02-27
Монголчуудаа, эзэн хичээвэл заяа хичээнэ гэдэг дээ

22
02-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНХАУ-д айлчилж, коронавирусын асуудлаар туршлага судлана

23
02-27
Танилц: Нийслэлийн Засаг даргын гаргасан захирамж

24
02-27
Нийтийн тээвэр өглөөний 06:00-10:00, оройны 17:00-21:00 цагуудад үйлчилнэ

25
02-27
Эх орноосоо дайжсан экс ерөнхийлөгч

26
02-26
Одоо монгол хүний саруул ухаанд найдах л үлдэв

27
02-26
Өш санасан чоно гурван жил өөрийгөө хуягладаг

28
02-26
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Зам тээврийн ослоор 28 настай залуу нас баржээ

29
02-26
С.Амарсайхан: Баар, караоке, саун, фитнес, амралтын газруудыг хаана!

30
02-26
(COVID-19)-ын эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх цогц арга хэмжээнд шаардагдах нэмэлт төсвийг баталлаа

31
02-26
Бид эрсдэл тээж Эx opoнлyyгаа бyцaxгүй

32
02-26
Боловсорч дууссаны 9 шинж буюу хүн байхын учир

33
02-26
Солонгосын Христийн сүмийнхэн ЗГ-ынхаа эсрэг жагсаж байна

34
02-26
Монголын төр биш Ц.Элбэгдорж Жастин Каплаг "өршөөсөн" юм

35
02-26
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх: Одоо хаана, хорино, шийтгэх арга хэмжээ рүү орно

36
02-26
Эмийн урьдал Remdesivir (Ремдесивир) буюу шинэ коронавирусийн эсрэг БНХАУ-д эхлүүлж буй эмнэлзүйн туршилт

37
02-26
Монгол Улс бэлтгэл хангах цаг ирлээ

38
02-26
Засгийн газрын хуралдаанаас хөдөлгөөн хязгаарлах шийдвэрийг сунгаж, Японы нислэгийг 14 хоногоор цуцалжээ

39
02-26
Итали дахь ЭСЯ-наас монгол иргэддээ анхааруулж байна

40
02-24
Коронавирус ба сарьсан багваахай

41
02-24
Д.Нацагдорж: “Норов-7”, “Банзи-12”, “Мана-4” зэрэг танг ууж байхад биеийг тэтгэж, элдэв халдварт өвчин, ханиад зэргээс сэргийлдэг

42
02-24
Ерөнхий сайд БНСУ-тай хийж буй нислэгүүдэд яаралтай арга хэмжээ авах чиглэл өгчээ

43
02-24
Орон орны цагаан сар: Индонезийн цагаан сарын “УУЦ” нь тахианы мах

44
02-24
Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

45
02-24
Монгол орныг даасан бурхан ОЧИРВААНЬ

46
02-24
У.Хүрэлсүх: Ямар их ХАРИУЦЛАГАТАЙ ард түмэн болохоо энэ цагаан сараар ХАРУУЛЦГААЯ

47
02-24
Хулгайн замаар зорчиж эрсдэлд орсон тохиолдолд дуудлага өгсөн иргэнээс бүх зардлыг гаргуулна

48
02-24
Шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

49
02-24
Х.Баттулга: Монголын уудам нутагт эрүүл энх, элэг бүтэн амьдрал өнөд оршиг

50
02-22
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

51
02-22
Цагдаа, цэргийн бие бүрэлдэхүүн өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжив

52
02-22
Солонгосоос Монгол руу 5 дахин бага шимтгэлтэй гадаад гуйвуулга хийдэг боллоо

53
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

54
02-22
Нийслэлд битүүнээс шинийн гуравныг дуустал нийтийн тээвэр үйлчлэхгүй

55
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

56
02-22
Ямар хосууд илүү таарамжтай вэ

57
02-22
Японы Кумамото хотод 20 настай сувилагч эмэгтэйгээс коронавирус илэрчээ

58
02-22
Хулгана жилийн СУУДЛЫН ЗАСАЛ ба ЗҮГ МӨР гаргах...

59
02-22
Түймэр мэт л тархаж буй Корона вирусээс хайртай хүмүүсээ хамгаалья!

60
02-22
УИХ-ын дарга АНУ-д айлчлахаар төлөвлөжээ

61
02-22
Хүн төрөлхтнийг мөхөөж чадах шумбагч онгоцууд

62
02-22
ОХУ Хятадаас хүнсний бүтээгдэхүүн оруулахыг хориглолоо

63
02-22
Эх орондоо буцах хүсэлт гаргасан БНХАУ-ын 54 иргэнийг явууллаа

64
02-22
Хөөрөг зөрүүлэн мэндлэх ёс

65
02-22
Ирландын гэмт хэрэгтэн 55 сая еврогийн үнэтэй хөрөнгөө алджээ

66
02-22
Хятадад эдгэрсэн өвчтөнүүдээс коронавирус дахин илэрсэн нь тодорхой болжээ

67
02-22
Шинэ коронавирусийн 3,000 оношлуурыг өнөөдөр хүлээн авна

68
02-22
Хотоос гарах, орох хөдөлгөөнийг ням гаригт хаана

69
02-22
БНСУ-д коронавирусний халдварын 142 шинэ тохиолдол илэрчээ

70
02-22
Монгол хэл 1600 жилийн настай

71
02-22
Аяга кофены ард А.Энхманлай, АТГ-ын хэлтсийн дарга Х.Хашбаатар нар юу тохиров?

72
02-22
Таван өнгийн хадагний билэгдэл

73
02-22
Цагаан сарын түүх

74
02-22
Гахай жилийн онцлох 10 үйл явдал

75
02-22
В.Путин: Надад аугаа Орос орон хэрэгтэй

76
02-22
​Жулиан Ассанж: Трамп нэг болзолтойгоор намайг өршөөнө гэж амлаж байсан

77
02-21
XVII жарны “Хотол төгс” хэмээх төмөр хулгана жилийн шинийн нэгний өглөө зүг, мөр гаргах зурхай

78
02-21
“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

79
02-21
WSJ5 Victoria's Secret-ийн 55 хувийг 1,1 тэрбум доллараар зарна

80
02-21
Нийслэлийн ойгоос энэ онд 5100 шоо м мод бэлтгэнэ

81
02-21
Дотоод хэргийн их сургуулийн сонсогчдыг бэлэн байдалд шилжүүлэв

82
02-21
Урт цагаан үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсооно

83
02-21
2021 оноос Оросын сурагчид хиймэл оюун ухаан судална

84
02-21
Приус машиныг өндөрлөхийн ач тус болон хохирол?

85
02-21
365 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэжээ

86
02-21
Талийгаачийн амь насыг Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржоос нэхлээ

87
02-21
“Rio Tinto” компани арбитрын шүүхэд ханджээ

88
02-21
Нийтийн тээврийн паркийг 100 хувь шинэчлэхээр төсөвт суулгажээ

89
02-21
Британид амиа алдсан цагаачдын хэрэгт Вьетнамын долоон иргэнийг буруутгажээ

90
02-21
Үндэсний шигшээ баг 23 спортын төрөлтэй болов

91
02-21
Хубэй мужид коронавирусээр халдварласны улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

92
02-21
Трампын айлчлалд бэлтгэн ядуусын хорооллоо ханаар тусгаарлав

93
02-21
БНСУ-аас ирэх 100 монгол иргэнийг тусгаарлах тухай мэдээллийг үгүйсгэлээ

94
02-21
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу?

95
02-21
280 сая төгрөгийн хохирол учруулсан 13 зөрчлийг илрүүлжээ

96
02-21
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд "Эрдэнэс бонд" эзэмшүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурлаа

97
02-21
Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэргийн шүүх хурал хойшилжээ

98
02-21
Албаны машин унаад алт ухахдаа тултал доош орсон ИТХ-ын төлөөлөгч баригджээ

99
02-21
Коронавирээс дутахгүй аюултай нөхцөлд алаг үрс амиа алдсаар байх уу

100
02-21
Хүнсний улаан буудай, хуурай сүүний импортыг нэмэгдүүлэхээр болов