BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Үндсэн хуулийг өөрчлөх АИХ-ыг байгуулъя

МАН-ын 62 гишүүн Үндсэн хуулийн төслийг санаачлан өргөн бариад гурван сарын хугацаа өнгөрчээ. Чуулганаар хэлэлцэх олон чухал асуудлыг тэд хойшлуулж оруулж ирсэн.  Гэвч эрх баригчид Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийж чадахгүй  нь бараг л тодорхой болж байна. Үндсэн хуулийн  хоёрдугаар хэлэлцүүлгээс эхлээд МАН-ын хагарал сэдэрч, дотооддоо нүдэлцэж эхлэв.  Ерөнхийлөгчийн зүгээс  ч Үндсэн хуулийн  төсөлд хүргүүлсэн саналаа татаж, МАН-ын төсөлд “хориг” тавих нь баараггүй болсон.  Өөрийн гэсэн улс төрийн тоглолтыг эхлүүлж,  ард түмнээс Үндсэн  


хуулийн өөрчлөлтийн тухай биш  Ерөнхийлөгчийн засаглалтай холбоотой асуултыг асуухаар зүтгүүлж эхлэв.   Сөрөг хүчин ч  Үндсэн хуулийн өөрчлөлттэй холбоотой асуудлаас нэрээ татлаа.

Ийнхүү улс төрийн хүрээнд  Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн төлөө гэсэн нэгдмэл санаа үгүй болж, бүгд өөрийн замыг хөөж байна.  Тэгэхээр тархай, бутархай  МАН одоо  Үндсэн хуулийн өөрчлөлт гэж мянгантаа орилоод ч нэмэргүй боллоо.

Ер нь анхнаасаа л МАН-д  Үндсэн хуулийг өөрчлөх бэлтгэл, ёс зүй, сэтгэл байгаагүй гэдэг нь улам тодорч байна.  Үүнийг Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Ерөнхий сайд  У.Хүрэлсүх  нарын үгнээс харж болно.    Ерөнхийлөгчийн зүгээс  Үндсэн хууль өөрчлөх байтугай МАН давамгайлсан УИХ-ыг тарахыг албан ёсоор хоёр ч удаа санал болгосон. Тухайлбал,  2018 оны аравдугаар сарын 29-нд “УИХ бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэх боломжгүй” гэж үзэж өөрөө тарах шийдвэр гаргах бичиг хүргүүлсэн байдаг.  Тус албан бичигт “…2016 оны сонгуулийн үр дүнд бүрэлдсэн УИХ ард түмэнтэй байгуулсан гэрээгээ үл харгалзах, эсрэгээр хэрэгжүүлэх, хууль ёс, журмыг бүдүүлгээр зөрчих, төрийн эрх мэдлийг дур зорго мэт ойлгож авирлах байдалд бүрэн автаж, хэмжээ хязгаарыг давлаа…Мөн УИХ-ын гишүүд албан тушаалын эрх мэдэл, нөлөөгөө ашиглан ЖДҮХС-гаас сарын зээлийг үлэмж хэмжээгээр авсан нь нийтэд ил болсон төдийгүй 75 гишүүний 50 орчим нь уг зээлийг авсан байх ноцтой нөхцөл байдал үүсч, иргэд, олон нийтийн эсэргүүцэл, дургүйцлийг туйлд нь хүргээд байна…” гэжээ.

Түүний дараа 2019 оны тавдугаар сарын 23-нд Ерөнхийлөгч УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцож, “УИХ-ыг тар” гэдэг шаардлагаа дахин тавьсан юм.  Ерөнхийлөгчийн зүгээс анхнаасаа ийм л санаа, зорилготой байсан.

Мөн Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх ч намын гишүүддээ хандаж  “…Хулгай хийнэ, хүн амины хэрэг, хүчингийн хэрэгт холбогдоно, концессдоно, ЖДҮ-днэ ер нь та нар бүх юмыг хийж байгаа. Ийм төр байж болохгүй. Цаашдаа Монголын төрд олигархи, хулгайч нар сонгогдох ёсгүй” гэж загнасан.  Үр дүнд нь өнөөх гишүүд нь Үндсэн хуулийн хэлэлцүүлэгт бойкот хийгээд эхэлсэн байдаг.  Угаасаа л МАН-ын гишүүдийн хамгийн сайн чаддаг зүйл нь энэ юм.  Тэгэхээр яаж ч ямар ч талаас нь харсан энэ парламентад  Үндсэн хуулиа даатгаад  орхиж болохгүй юм.

Одоо бид яах  ёстой вэ.  1992  онд батлагдаж, 27 жилийн хугацаанд үүргээ гүйцэтгэж ирсэн Үндсэн хуулийг өөрчлөх нь цаг хугацааны асуудал болчихоод байгаа.  Уул уурхай, улс төр, нийгэм, эдийн засаг гээд цааш хөгжихөд зайлшгүй эрх зүйн орчноо сайжруулах ёстой гэдэг дээр олонхи эрдэмтэн судлаач санал нэгдсэн.  Ёс зүйгээр маруухан, дотооддоо хямралтай, гадаадаас гар хөлтэй байж болох улстөрчдөөр  Үндсэн хуулиа өөрчлүүлбэл бараг л “амиа хорлосонтой” ялгаагүй асуудал болчих гээд байдаг. Ерөнхийлөгч,  МАН, АН  бүгдэд нь  Үндсэн хууль өөрчлөх түүхэн ажлыг хийх бэлтгэл алга.  Тэд тэгтлээ томроогүй, томоожоогүй, түүхийгээрээ байна.

Харин нэгэнт бид энэ цаг үед ирсэн учраас Ардын Их Хурлыг байгуулж, Үндсэн хуулиа өөрчлөх гарц байгаа. 1992 онд нийслэл,дүүрэг, аймаг, сум бүрийн төлөөллөөс бүрдсэн АИХ-ын 430 депутат 70 гаруй хоног хэлэлцэж Үндсэн хуулиа баталсан байдаг.   430 төлөөлөгчийн 270 нь гэхэд аймаг, сумдаас ирж, Үндсэн хуулиа батлалцаж байлаа.  Тэд өдөр шөнөгүй хуралдаж, олон саналыг авч хэлэлцсэн байдаг. 

“Монгол Улс нийслэлтэй байна” гэж Үндсэн хуульд оруулж байсан ч тухайн үед Бага хурлын гишүүдийг Улаанбаатар гэдэг үгийг авч хаялаа гээд “Монгол Улс нийслэлтэй байна. Нийслэл нь Улаанбаатар байна” гэж эх хуульд оруулж өгсөн. Төлөөлөгчид иргэдийн саналыг нь авч яг л өөрсдөдөө тулгардаг бэршээлтэй асуудлыг  Үндсэн хуульдаа оруулж байсан гэдэг.  Үүгээрээ ардчилал зарчмыг хангаж байсан юм.  АИХ-ын төлөөлөгчид Үндсэн хуулийн заалт бүрийг хэлэлцэн 70 гаруй хоног хуралдаж түүхэн Үндсэн хуулийг баталсан.  Тэр хууль нь 27 жил оршин тогтнож  чадсан байдаг.

Тэгэхээр одоо бид өөрсдийн өмч   болсон Үндсэн хуулиа дан ганц МАН-д даатгаж суухаар Ардын Их Хурлыг байгуулж,  өөрчлөх  боломжтой.  Тухайн үеийг  бодвол мэдээлэл технологийн салбар  харьцангуй хөгжсөн.  Хэн,  хаанаас ч холбогдох боломжтой.  Нийслэл, дүүрэг, аймаг сум бүрээс төлөөлөл бий болгож, зөвхөн  Үндсэн хуулийг өөрчлөхөөс гадна намуудын хувьд өөрсдөдөө  ашигтай хувилбараар баталдаг  Сонгуулийн хуулийг ч  энэ хэлбэрээр өөрчилье. Залуучууд, эмэгтэйчүүд, ахмад үеийнхэн гээд бүгдийнх саналыг оруулъя.  Иргэд  АИХ-ын төлөөлөгчөө сонгож, түүгээрээ дамжуулан саналаа хүргэж, эргээд “миний санал хэрхэн тусгагдсан гэдгийг” хэвлэл мэдээлэл , олон нийтийн сүлжээгээр ч хянаад явах боломжтой. Ингэвэл  нөгөө яриад байдаг ардчилсан  зарчим нь хангагдах гээд байна.    Тэгэхгүй бол энэ удаагийн өөрчлөлт  анхнаасаа ард түмнийхээр биш нам, улстөрчдийн хүсэл сонирхлоор явж ирлээ.  Тиймдээ ч олон ашиг сонирхол огтлолцоод  Үндсэн хууль дээрдэх  битгий хэл дордох   тийшээгээ л явчихлаа.   Ер нь дан гарц нам өөрчлөөд хэзээ ч дээрдээгүй гэдгийг  2000 онд хийсэн дордохын долоон өөрчлөлт харуулдаг.   УИХ-д 72 гишүүний суудалтай одоогийн МАН дангаараа өөрчлөлт оруулсан нь түүхэнд “дордуулсан долоон өөрчлөлт” нэрээр үлдсэн билээ.  Тэгэхээр дахин намаар Үндсэн хуулийн өөрчлүүлэхээ больё. Үндсэн хуулийн өөрчлөх  АИХ-ыг ард түмэн байгуулъя.

Одоо улс төрийн хүрээнд Ерөнхийлөгчийн зүгээс засаглалын хэлбэр, МАН-ын зүгээс өнгөрсөн гурван сарын хугацаанд өөрчлөхөөр ярьсан төслөө өөрчлөх үү үгүй юу гэдгийг асууна гэж байгаа. Ард нийтийн санал асуулга явуулах хугацааг ирэх сарын 30, 31-нд, гадаадад оршин суугаа иргэдийн дунд 19, 20-нд товлоод байна. Санал асуулгад Ерөнхийлөгчийн сонгуульд зарцуулах хэмжээний төсөв гарна гэсэн. Ингэж байхаар АИХ-ыг байгуулж, нийслэл, дүүрэг, аймаг сум бүрээс төлөөллөө авчираад , залуучууд эмэгтэйчүүдээ суулгаад, эрдэмтэн судлаачидтайгаа нэгдээд асуудлыг шууд яриад шийдчихсэн нь арай л шударга, ардчилсан зарчимд нийцнэ дээ уг нь.

Т.Батсайхан

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Үндсэн хуулийг өөрчлөх АИХ-ыг байгуулъя
Бусад мэдээ ▼

1
02-27
Баар, цэнгээний газрыг хууль зөрчиж ажиллуулвал 5 сая хүртэл төгрөгөөр торгоно

2
02-27
Худалдааны дайнаас давсан нөхцөл байдал

3
02-27
Коронавируст (Ковид-19) халдварын нөхцөл байдлын талаарх мэдээлэл

4
02-27
Шинэ төрлийн коронавирус Антарктидаас бусад бүх тивд тархлаа

5
02-27
Өөр улсаар дамжин коронавирусийн голомттой нутгаас Монгол Улсад ирэх тохиодол нэмэгджээ

6
02-27
Япон улс коронавирусын халдварыг 15 минутын дотор тодорхойлох боломжтой технологи боловсруулжээ

7
02-27
Улсын онцгой комиссоос гаргасан ШИЙДВЭРҮҮД

8
02-27
БНХАУ-д коронавирусний халдварын 433 шинэ тохиолдол бүртгэгджээ

9
02-27
The Hu хамтлагийн "Оддын дайн" киноны видео тоглоомд зориулан бүтээсэн клип цацагдлаа

10
02-27
Х.Хатанбаатар: Цагаан сараар баян тарганаа гайхуулах монголчуудын дон нь хулгайч нарт өгөөш болж байна

11
02-27
Дуучин Adele хүнд өвчин туссан уу?

12
02-27
Токиогийн Олимпыг аюулгүй зохион байгуулахад бэлтгэнэ

13
02-27
Ромд чонын сүү хөхөж өссөн хааных гэх бунхныг нээлээ

14
02-27
Зохиолч Д.Нацагдорж, гэргий Д.Пагмадулам нарыг тагнуулын ажилд ашигласан уу?

15
02-27
Монголчуудаа, эзэн хичээвэл заяа хичээнэ гэдэг дээ

16
02-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНХАУ-д айлчилж, коронавирусын асуудлаар туршлага судлана

17
02-27
Танилц: Нийслэлийн Засаг даргын гаргасан захирамж

18
02-27
Нийтийн тээвэр өглөөний 06:00-10:00, оройны 17:00-21:00 цагуудад үйлчилнэ

19
02-27
Эх орноосоо дайжсан экс ерөнхийлөгч

20
02-26
Одоо монгол хүний саруул ухаанд найдах л үлдэв

21
02-26
Өш санасан чоно гурван жил өөрийгөө хуягладаг

22
02-26
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Зам тээврийн ослоор 28 настай залуу нас баржээ

23
02-26
С.Амарсайхан: Баар, караоке, саун, фитнес, амралтын газруудыг хаана!

24
02-26
(COVID-19)-ын эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх цогц арга хэмжээнд шаардагдах нэмэлт төсвийг баталлаа

25
02-26
Бид эрсдэл тээж Эx opoнлyyгаа бyцaxгүй

26
02-26
Боловсорч дууссаны 9 шинж буюу хүн байхын учир

27
02-26
Солонгосын Христийн сүмийнхэн ЗГ-ынхаа эсрэг жагсаж байна

28
02-26
Монголын төр биш Ц.Элбэгдорж Жастин Каплаг "өршөөсөн" юм

29
02-26
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх: Одоо хаана, хорино, шийтгэх арга хэмжээ рүү орно

30
02-26
Эмийн урьдал Remdesivir (Ремдесивир) буюу шинэ коронавирусийн эсрэг БНХАУ-д эхлүүлж буй эмнэлзүйн туршилт

31
02-26
Монгол Улс бэлтгэл хангах цаг ирлээ

32
02-26
Засгийн газрын хуралдаанаас хөдөлгөөн хязгаарлах шийдвэрийг сунгаж, Японы нислэгийг 14 хоногоор цуцалжээ

33
02-26
Итали дахь ЭСЯ-наас монгол иргэддээ анхааруулж байна

34
02-24
Коронавирус ба сарьсан багваахай

35
02-24
Д.Нацагдорж: “Норов-7”, “Банзи-12”, “Мана-4” зэрэг танг ууж байхад биеийг тэтгэж, элдэв халдварт өвчин, ханиад зэргээс сэргийлдэг

36
02-24
Ерөнхий сайд БНСУ-тай хийж буй нислэгүүдэд яаралтай арга хэмжээ авах чиглэл өгчээ

37
02-24
Орон орны цагаан сар: Индонезийн цагаан сарын “УУЦ” нь тахианы мах

38
02-24
Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

39
02-24
Монгол орныг даасан бурхан ОЧИРВААНЬ

40
02-24
У.Хүрэлсүх: Ямар их ХАРИУЦЛАГАТАЙ ард түмэн болохоо энэ цагаан сараар ХАРУУЛЦГААЯ

41
02-24
Хулгайн замаар зорчиж эрсдэлд орсон тохиолдолд дуудлага өгсөн иргэнээс бүх зардлыг гаргуулна

42
02-24
Шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

43
02-24
Х.Баттулга: Монголын уудам нутагт эрүүл энх, элэг бүтэн амьдрал өнөд оршиг

44
02-22
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

45
02-22
Цагдаа, цэргийн бие бүрэлдэхүүн өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжив

46
02-22
Солонгосоос Монгол руу 5 дахин бага шимтгэлтэй гадаад гуйвуулга хийдэг боллоо

47
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

48
02-22
Нийслэлд битүүнээс шинийн гуравныг дуустал нийтийн тээвэр үйлчлэхгүй

49
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

50
02-22
Ямар хосууд илүү таарамжтай вэ

51
02-22
Японы Кумамото хотод 20 настай сувилагч эмэгтэйгээс коронавирус илэрчээ

52
02-22
Хулгана жилийн СУУДЛЫН ЗАСАЛ ба ЗҮГ МӨР гаргах...

53
02-22
Түймэр мэт л тархаж буй Корона вирусээс хайртай хүмүүсээ хамгаалья!

54
02-22
УИХ-ын дарга АНУ-д айлчлахаар төлөвлөжээ

55
02-22
Хүн төрөлхтнийг мөхөөж чадах шумбагч онгоцууд

56
02-22
ОХУ Хятадаас хүнсний бүтээгдэхүүн оруулахыг хориглолоо

57
02-22
Эх орондоо буцах хүсэлт гаргасан БНХАУ-ын 54 иргэнийг явууллаа

58
02-22
Хөөрөг зөрүүлэн мэндлэх ёс

59
02-22
Ирландын гэмт хэрэгтэн 55 сая еврогийн үнэтэй хөрөнгөө алджээ

60
02-22
Хятадад эдгэрсэн өвчтөнүүдээс коронавирус дахин илэрсэн нь тодорхой болжээ

61
02-22
Шинэ коронавирусийн 3,000 оношлуурыг өнөөдөр хүлээн авна

62
02-22
Хотоос гарах, орох хөдөлгөөнийг ням гаригт хаана

63
02-22
БНСУ-д коронавирусний халдварын 142 шинэ тохиолдол илэрчээ

64
02-22
Монгол хэл 1600 жилийн настай

65
02-22
Аяга кофены ард А.Энхманлай, АТГ-ын хэлтсийн дарга Х.Хашбаатар нар юу тохиров?

66
02-22
Таван өнгийн хадагний билэгдэл

67
02-22
Цагаан сарын түүх

68
02-22
Гахай жилийн онцлох 10 үйл явдал

69
02-22
В.Путин: Надад аугаа Орос орон хэрэгтэй

70
02-22
​Жулиан Ассанж: Трамп нэг болзолтойгоор намайг өршөөнө гэж амлаж байсан

71
02-21
XVII жарны “Хотол төгс” хэмээх төмөр хулгана жилийн шинийн нэгний өглөө зүг, мөр гаргах зурхай

72
02-21
“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

73
02-21
WSJ5 Victoria's Secret-ийн 55 хувийг 1,1 тэрбум доллараар зарна

74
02-21
Нийслэлийн ойгоос энэ онд 5100 шоо м мод бэлтгэнэ

75
02-21
Дотоод хэргийн их сургуулийн сонсогчдыг бэлэн байдалд шилжүүлэв

76
02-21
Урт цагаан үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсооно

77
02-21
2021 оноос Оросын сурагчид хиймэл оюун ухаан судална

78
02-21
Приус машиныг өндөрлөхийн ач тус болон хохирол?

79
02-21
365 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэжээ

80
02-21
Талийгаачийн амь насыг Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржоос нэхлээ

81
02-21
“Rio Tinto” компани арбитрын шүүхэд ханджээ

82
02-21
Нийтийн тээврийн паркийг 100 хувь шинэчлэхээр төсөвт суулгажээ

83
02-21
Британид амиа алдсан цагаачдын хэрэгт Вьетнамын долоон иргэнийг буруутгажээ

84
02-21
Үндэсний шигшээ баг 23 спортын төрөлтэй болов

85
02-21
Хубэй мужид коронавирусээр халдварласны улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

86
02-21
Трампын айлчлалд бэлтгэн ядуусын хорооллоо ханаар тусгаарлав

87
02-21
БНСУ-аас ирэх 100 монгол иргэнийг тусгаарлах тухай мэдээллийг үгүйсгэлээ

88
02-21
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу?

89
02-21
280 сая төгрөгийн хохирол учруулсан 13 зөрчлийг илрүүлжээ

90
02-21
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд "Эрдэнэс бонд" эзэмшүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурлаа

91
02-21
Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэргийн шүүх хурал хойшилжээ

92
02-21
Албаны машин унаад алт ухахдаа тултал доош орсон ИТХ-ын төлөөлөгч баригджээ

93
02-21
Коронавирээс дутахгүй аюултай нөхцөлд алаг үрс амиа алдсаар байх уу

94
02-21
Хүнсний улаан буудай, хуурай сүүний импортыг нэмэгдүүлэхээр болов

95
02-21
Цагдаагийн пост мөргөсөн ослын улмаас нэг хүн нас баржээ

96
02-21
Шалгалтад хамрагдсан 39 объектоос 310 зөрчлийг илрүүлжээ

97
02-21
Тээврийн цагдаагийн албанаас сэрэмжлүүлж байна

98
02-21
Ч.Улаан сайдад хариуцлага тооцох цаг нь болсон

99
02-21
Хятадын нэгэн шоронд 200 хоригдол коронавирусээр халдварлажээ

100
02-21
Урт цагааны үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсоохоор болов