BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Сонгуулиар л “амь ордог” Сонгуулийн ерөнхий хороо

Үндсэн хуульд гарцаагүй нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хэрэгтэй хэмээн саяхан л санал нэгдэж байсан улс төрийн хүчнүүд, улстөрчид


одоо яавал энэ өөрчлөлтийг хийлгэхгүй, саад хийх вэ гэсэн уралдаанд гарсан нь, бас төсөлд орох боломжгүйг нь мэдсээр байгаа хэрнээ нүд бүлтийлгэж, чих дэлдийлгэм заалтууд санаачилснаа байсхийгээд зарлаж буй нь сонгууль дөхсөний дохио л доо. “Өнгөрсөн 30 жилийн алдаа оноогоо цэгнэж, ирэх 30 жилийнхээ өнгө төрхийг тодорхойлох Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг хийх гэж байна” гэцгээх хэрнээ өөрсдөө энэ талаар бодож буй гэдэгт нь итгэхэд бэрх хүмүүс “Юу гэж хэлээд иргэдэд таалагдчих вэ, байз” гэсэн байдлаар асуудалд хандах нь цөөнгүй харагдана. Улстөрчдийн хэлэх үг, хийх үйлдэл бүхэн сонгуульд зориулагддаг зовлонт жил хаяанд иржээ.

Одоо хоног хугацаа өнгөрөх тусам сонгуулийн солиорол хүчээ авч, улам аюултай түвшинд хүрнэ. Бид ийм л улстөрчидтэй. Хамгийн эмгэнэлтэй нь сонгогчид үүнд нь итгэнэ. Хэдий чинээ ичгүүргүй, худалч байна, төдий чинээ сонгогдох магадлал өндөр. “Ямар ард түмэн байна, тийм төр тогтдог” гэдэг. Сонгож, бүрдүүлсэн парламентаа хараад л монголчууд ямархуу хэмжээнд сэтгэдэг, аль түвшний хүмүүс гэдгээ тодорхойлчих. Ингэхээр сонгогчдын боловсрол гэж тун чухал хэрнээ манайд оргүй хаягдсан зүйлтэй холбогдчихдог.

Манай сонгогчдын улс төрийн боловсрол асар дорой байгаа талаар олон улсын болон дотоодын мэргэжилтэн, судлаачид олон жилийн өмнөөс ярьж ирсэн. Харамсалтай нь, энэ талаарх яриа сонгуулийн өмнө хэсэг зуур өрнөөд, сонгуулийн дүн гарангуут мартагдчихдаг. Тэгээд гурван жил гаруй таг чиг байснаа дараагийн сонгуулийн өмнө нэг хэсэг шуугина. Ийм жишиг тогтоод багагүй хугацаа улирчээ. Энэ хооронд сонгогчдын улс төрийн боловсрол гээч нь улам л доройтсоор ирснийг бүрдэж буй парламент нь бэлээхэн хэлээд өгнө.

Өмнөх парламентыг О.Баасанхүү, З.Баянсэлэнгэ гэх мэтийн “оймсонд хавчуулагдаж үсэрсэн” гишүүдтэй хэмээн гоочилдог байсан бол энэ удаагийнхыг “Бандааш, Мурат” гэсэн түлхүүр үгээр ялгах боллоо. Ёс суртахуун, боловсрол, чадварын доройтол Монголын төрд урьд хожид дуулдаж байгаагүйгээр нүүрлээд буй нь өнөөх л “Ямар ард түмэн байна, тийм төр тогтдог” гэх гашуун үгийг сануулдаг. Өөрөөр хэлбэл, сонгогчдын боловсрол гээч зүйл бидэнд үгүй болсон учраас ийм хүмүүст итгэж, толгой дээрээ залчихаад байгаа хэрэг.

Иргэд сонгуульд оролцохдоо “Хэн юу амлав, түүнийг сонгосноор би юу хожих вэ” гэж харж, өгсөн бэлэг, тараасан мөнгөнд нь хууртан, саналаа худалдах явдал хавтгайрсны гор нь өнөөгийн төр, засаг, парламент. Улс орны хувь заяанд аль бодлого нь нөлөөтэй вэ гэж харах улс төрийн боловсрол дутмаг, зөвхөн өөрийгөө, өнөө маргаашаа боддог, популизмд автан найр тавьдаг богино ухааны “шагнал” нь өнөөгийн завхрал. Үүнийг дээр дооргүй хүлээн зөвшөөрдөг.

Ерөнхий сайд асан М.Энхсайхан “Олон түмэн яагаад эдийн засгийн буруу бодлого сонгодог вэ” сэдэвт илтгэлдээ “Сонгогчдын эдийн засгийн буруу ойлголт сонголтод нөлөөлж байна. Тиймээс сонгогчдын боловсролыг дээшлүүлэх хэрэгтэй” хэмээн дурдаж байв. 2016 оны УИХ-ын сонгуулийг ажигласан Европын аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны байгууллагын шинжээчдийн багийн ахлагч, Элчин сайд Одри Гловер “Монголд сонгогчдод мэдлэг олгох системтэй зохицуулалт алга” хэмээн дүгнэсэн удаатай.

Ингэхэд, сонгогчдод улс төрийн мэдлэг, мэдээлэл, боловсрол олгох ажлыг хэн хийх ёстой билээ. Хуулиас шүүрдвэл, Сонгуулийн төв байгууллагын тухай хуульд ард нийтийн санал асуулгын болон сонгуулийн хууль тогтоомжийг нийтэд тайлбарлан таниулах, сонгогчдын боловсролыг дээшлүүлэх, энэ талаар сургалт, судалгаа явуулахыг СЕХ-ны бүрэн эрхэд оруулсан байна. Сонгогчдод боловсрол олгох нь СЕХ-ны бүрэн эрхийн асуудал байх нь.

Гэтэл тус байгууллагын дарга Ч.Содномцэрэн “Шударга сонгуулийг зохион байгуулах нэн чухал хүчин зүйл бол иргэний нийгмийн хяналт, сонгогчдын боловсрол. Сонгогчдын боловсролыг дээшлүүлэх, сонгуулийн үйл явцыг ажиглаж, иргэний нийгмийн хяналт тавих чиглэлээр ажилладаг төрийн бус байгууллагууд байдаг. Цаашид сонгуулийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн бус байгууллагуудыг чадавхжуулах, сонгогчдын боловсролд чиглэсэн далайцтай ажлуудыг хийх нь зүйтэй” хэмээн энэ ажлыг өөрөөсөө түлхсэн байх юм.

Хуульд “Сонгогчдод боловсрол олгох нь СЕХ-ны бүрэн эрх” гээд заачихсан, бусад оронд ч сонгуулийн төв байгууллага нь сонгогчдын боловсролыг дээшлүүлэх үүрэг хүлээж, энэ ажлаа тасралтгүй явуулдаг. Гэтэл манай СЕХ энэ чухал үүргээ төрийн бус байгууллагуудад ацагласаар өнөөг хүрсэн. Үр дүнд нь Монголын сонгогчдын боловсрол “тэг заасан” хэвээр дараагийн сонгуультайгаа золгож байна.

Сонгогчдын боловсролыг дээшлүүлэх талаар цөөн хэдэн төрийн бус байгууллага ам ангайдаг. Сонгуулийн чимээнээр сэрж, адил агуулгатай хэдэн мэдэгдэл ёс төдий хийгээд алга болдог тэдгээр байгууллагын зорилго нь үнэхээр сонгогчдын улс төрийн боловсролыг дээшлүүлэх үү, гадаад, дотоодын төсөл хөтөлбөрөөс мөнгө саах уу гэдэг нь ч эргэлзээтэй. Сайн дураараа ажиллаж буй, хэн нэгний өмнө үүрэг хүлээгээгүй төрийн бус байгууллагууд ч яах вэ. Харин хуульд заасан үүрэгтэй, тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулах ёстой, УИХ, Засгийн газарт санал оруулж, шийдүүлэх бүрэн эрхтэй сонгуулийн төв байгууллага яагаад үүнд анхаардаггүй нь гайхалтай.

Бусад улс оронд сонгогчдоо сонгуульд бүрэн оролцуулахын тулд цагаач иргэддээ мэдээлэл бүрэн хүргэхээр 10-20 хэлээр хэвлэл мэдээлэл, урлаг уран сайхан, тэмцээн уралдаан гэх мэт бүх л сувгаар түгээж болоод байхад манайх ганц монгол хэлээрээ, ганц нийслэл хотдоо бүрэн дүүрэн мэдээлэл тарааж чадахгүй сууж байдаг. Сонгуулийн бэлтгэх хангаж, санал хураалт явуулах, сонгуулийн хороодын үйл ажиллагааг нэгтгэн зохион байгуулахаас өөр ажил хийхгүй байгаа нь байнгын ажиллагаатай СЕХ-ны хувьд үнэндээ чамлалттай юм.

Сонгогчдыг харанхуй, бүдүүлэг, боловсролгүй, дээр нь хэн дуртай нь юу хүссэнээ сараачиж болдог цагаан цаас шиг байлгах нь популист улстөрчдийн хүсэл юм бол сонгогчдыг боловсруулж, гэгээрүүлэх үүрэг хүлээсэн сонгуулийн төв байгууллага ажлаа хийхгүй байгаа нь эс үйлдэхүйгээрээ тэдэнд тусалж буй хэрэг шүү.

А.Амина

Эх сурвалж: Өнөөдөр сонин

Сонгуулиар л “амь ордог” Сонгуулийн ерөнхий хороо
Бусад мэдээ ▼

1
09-20
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК олон улсын “ISO“ стандартуудын гэрчилгээ гардан авлаа

2
09-20
МАН-ын ГЕНСЕК ГЭЭД ШАЗРУУН БАЦААН ХЭН БИЛЭЭ? ТЭРЭНД ХЭЛЬЕ!

3
09-20
Гарын үсэг зурсан гишүүд дахин нэр дэвшихгүй гэдгээ амлах ёстой

4
09-20
Шавь нараа дэлхийн дэвжээнээс 10 медаль авахуулсан аатай дасгалжуулагч

5
09-20
1000 оюутны байранд 290 мянгын хагас автомат угаалгын машиныг 2 САЯ төгрөгөөр шахсан түүхээс ...

6
09-20
УИХ-ын гишүүн Л.Болд С.Зоригийн хэргийн сэжигтнүүдтэй холбоотой ил захидал илгээлээ

7
09-20
“Huawei” шинэ ухаалаг гар утсаа танилцууллаа

8
09-20
Өмнөд хөрш Монголын хамгийн том ажил олгогч болоход ойрхон байна

9
09-20
Судлаач Д.Ганхуяг: Монголчуудын "онолдох" өвчин ба сонгууль...

10
09-20
У.Хүрэлсүх стиль гаргаж ажилчдаа загнасан Л.Эрдэнэчулууныг албан тушаалаас нь авч хаяхаар болжээ

11
09-20
Хүний биеийн тухай сонирхолтой баримтууд

12
09-20
МАН-ын бүлгийн гишүүд УИХ-ыг тараах эсэхээр дахин хуваагдав

13
09-20
Бяцхан үрсээ жорлонгийн нүхэнд “алдсаар” байх уу

14
09-20
Дуучин Б.Амархүүг ХАР ТАМХИНЫ хэргээр цагдан хорьжээ

15
09-20
Алхаж сурахаасаа өмнө мөлхөж сур

16
09-20
Лидергүй болсон АН-ын зовлон буюу Ерөнхийлөгчөөс Ардчиллаа аврах төлөвлөгөө

17
09-20
НӨАТ-ын тохирол энэ сарын 22-нд явагдана

18
09-20
Ядууралд МОНГОЛ ЯЛАГДЛАА

19
09-20
Солонгос, Хонгконг, Казахстан, буриад дахь тэмцэл хөдөлгөөнүүд

20
09-20
Кремлиэс буг чөтгөрийг зайлуулахаар алхаж яваа Якут бөөг замд нь баривчилжээ

21
09-20
Ерөнхийлөгч Энэтхэгээс юу богцолж болох вэ

22
09-20
МАН 65 кнопоо ашиглаж чадсангүй ДЭЭ

23
09-20
Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг хумьсан Үндсэн хуулийн өөрчлөлт

24
09-20
Харийн мафийнханд элэг нэгтнүүдээ золиослогч бол Үндэсний аюулгүй байдлын эсрэг хэрэгтэн

25
09-19
БНХАУ: “Хонгконгийн бослогод барууны орнуудыг буруутгалаа

26
09-19
НҮБ -ын “утгагүй” зөвлөмжгүйгээр агаарын бохирдол буурахгүй гэж үү

27
09-19
Николь Шерзингер хамтлагтаа эргэн ирнэ

28
09-19
ОХУ-д суух элчин сайдад Сү.Батболдын нэр яригдаж эхэлжээ

29
09-19
УИХ-ыг тараах гишүүд нь бүрдсэн ч шалтаг нь олдоогүй байна

30
09-19
Эвхэгддэг ''Samsung Galaxy'' 4856 ам.долларт хүрэв

31
09-19
Хурдтай арга хэмжээ авахгүй бол хувьцааны зах зээл хөлдөх нь

32
09-19
Дэлхийн хамгийн баян бас ядуу орон

33
09-19
Али Хаменей: АНУ яаж ч дарамталсан Иран хэлэлцээр хийхгүй

34
09-19
Зураг түүх өгүүлнэ: Гавьяат дуучин Т.Ариунаа

35
09-19
Э.Сноудений номыг Германд худалдаалж эхэлжээ

36
09-19
Гадаад өр нэмэгдэхэд валютын ханшийн өсөлт нөлөөлж байна

37
09-19
Билл Гейтс энэ онд 35 тэрбум доллар хандивласан ч нийт хөрөнгийн хэмжээ нь нэмэгджээ

38
09-19
Канадын Ерөнхий сайд хүлцэл өчжээ

39
09-19
Хуучны 3000 гаруй ном судрыг сэргээн засварлажээ

40
09-19
Г.Доржзодов: Ц.Сандуй хуулиас зугатаад 192 хонолоо

41
09-19
Мексиктэй залгаа хилийн дагуух ханан дээр Д.Трамп гарын үсгээ үлдээжээ

42
09-19
Ж.Батзандан: Шинэ нам УИХ-ыг тарахыг дэмжиж байгаа

43
09-19
Ард нийтийн санал асуулга: МАН-ын тулгалт уу, ард түмний сонголт уу

44
09-19
Өмнөд Солонгосын хамгийн том цуврал аллагын эзнийг 30-аад жилийн дараа илрүүлжээ

45
09-19
БНХАУ, ОХУ-ын харилцан нээлттэй байдлыг бэхжүүлэхийг санал болгожээ

46
09-19
Шонхорын анчин арабуудад хэлмэрч хийж байсан этгээд малчин эмэгтэйг зодож, хүчинджээ

47
09-19
“Gatwick” нүүр царай таних технологи нэвтрүүлнэ

48
09-19
Хууль бус алт олборлолтыг зогсоов

49
09-19
МАН-ын дарга нар юунд найдаж Ээлжит бус сонгуулийг хүснэ вэ?

50
09-19
Монгол хүний хүн байх суурь чадвар “сэжиглэх”-ийг хэн сүжгээр сольж орхив оо?

51
09-19
Гайхамшигт галт уулны тал нутаг

52
09-19
Хэрвээ УИХ тарвал онц байдал, тэгээд засаглалын өөрчлөлт рүү орох төлөвлөгөө байна уу?

53
09-19
Монголчуудын амжилт буурсаар...

54
09-19
Хэрэг хуучирдаггүйн учир буюу нэхэн тоолох хугацаа

55
09-19
Мансуурч буй Монголын ирээдүй

56
09-19
Ж.Эрдэнэбат МАН-аас УИХ-д нэр дэвшиж чадахааргүй болжээ

57
09-19
Итгэ, гэхдээ шалга

58
09-18
Эрүүл мэндийн салбарт хийгдсэн дэвшилтэт технологи, томоохон хөрөнгө оруулалтыг танилцууллаа

59
09-18
ОУ-ын наадамд "Хөх тавилан" кино шалгарчээ

60
09-18
Б.Бат-Эрдэнэ МҮБХ-ны албан ёсны тамга тэмдгийг хүлээн авлаа

61
09-18
Нийтэд хүрэлцдэггүй НИЙТИЙН ТЭЭВЭР

62
09-18
Парламентыг тарааж, ээлжит бус сонгуулийг хүссэн “хий үзэгдэл” тэнүүчилж эхэллээ

63
09-18
3 нас хүртэл нь ХҮҮХЭДДЭЭ заавал ЗААХ хэрэгтэй зүйлс

64
09-18
Улаанбаатарын агаар угаартай хэвээрээ л байна

65
09-18
Тагнуулынхан шалгалт хийгээд ч махны үнэ хямдарсангүй

66
09-18
Эрх мэдэл, мөнгөнд бөхийсөн Монголын бокс

67
09-18
Монгол Улсад шинээр байгуулагдах цахилгаан станцуудад Герман технологийг нэвтрүүлэх саналаа уламжиллаа

68
09-18
Парламентад сууж цөм баяжсан Н.Амарзаяа

69
09-18
Орхон аймгийн дараагийн Засаг дарга хэн бэ?

70
09-18
ДУНДГОВЬ: Айрагны баяр боллоо

71
09-18
Хөөн хэлэлцэх хугацааг яллагдагчаар татах хүртэл ТООЛОХ хуулийн төсөл өргөн барилаа

72
09-18
Л.Болд: Бидний зовлонгийн эх үүсвэр Үндсэн хуулийн дордуулсан долоон өөрчлөлтөөс болсон

73
09-18
Гурван ерөнхийлөгч юу шийдсэн бэ?

74
09-18
Адольф Гитлерийн хоолыг амталж, өөр дээрээ туршдаг байсан эмэгтэйн гунигт дурсамж

75
09-18
Улаан бал - Э.Бат-Үүл: Элбэгдорж, Баттулга бид 3 найз

76
09-18
УИХ-ын гишүүн Н.Учралын сургуульд ХАР ТАМХИ хэрэглэдэг багш хичээл заадаг байжээ

77
09-18
Ээлжит бус сонгууль энгийн иргэдэд бус эрх баригчдад л хэрэгтэй

78
09-18
Английг дууриах гэнэхэн оролдлого Монголыг сүйрэлрүү хөтөлсөөр...

79
09-18
Төрийн дэмжлэггүйгээс авлигатай тэмцэх ажил урагшилдаггүй

80
09-18
“Гэмтнүүдийн чуулбар” суугаад үлдэнэ гэв үү

81
09-17
Маршал Ю.Цэдэнбалын хөшөөнд цэцэг өргөж, хүндэтгэл үзүүлэв

82
09-17
Ардын авьяастнуудаас уучлал гуйхыг шаардлаа!!!

83
09-17
Тив дэлхийн 12 рекордыг эзэмшдэг Э.Содномпилжээд Хөдөлмөрийн баатар цол олгоё

84
09-17
“Монголын эзэнт улсын түүх” цуврал 5 боть зохиолын тухай

85
09-17
Өмнөд Солонгосын сөрөг хүчний намын дарга эсэргүүцлээ илэрхийлж, үсээ хусуулав

86
09-17
Роналду дээд амжилт руу дөтөлсөөр

87
09-17
Сибириэс Монголд дүрвэсэн баавгай 30 гаруй бог мал иджээ

88
09-17
“40 САЯЫН ГҮҮР”-ИЙН ТУХАЙ ГУРВАН ШҮҮМЖ

89
09-17
"Тамын тавь" буюу Дорнодчуудын амь насны аранга!!!

90
09-17
Нүүдэлчин Монголчуудын уламжлалт мэдлэг, бэлчээрийн ургамлын ашиг тус дэлхийн түвшинд үнэлэгдэж байна

91
09-17
С.Молор-Эрдэнэ: Өөрийнхөө амьдралыг тохиолдолд орхи!

92
09-17
Монголбанкны ерөнхийлөгч асан Н.Золжаргалын хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ

93
09-17
Нүүрс: Монголын экспорт нэмэгдэж, Хятадын импорт буурч байна

94
09-17
Орост хэн хамгийн өндөр цалин авдаг вэ

95
09-17
БУУРАЛ ДАРГЫН БУРХАН УХААН

96
09-17
20 жилийн өмнөх хийн хоолойн ТЭЗҮ В.Путины ширээн дээр эргэн ирэх нь

97
09-17
Бөхийн холбоо нэгдсэн гэв үү

98
09-17
Төрийн банк сурагчийн карт, кредит карт, гялс банкны үйлчилгээг санал болгож байна

99
09-17
Хийлч Дээгий дахиад л Баярсайхантай “лагерь” дээр байжээ

100
09-17
Ой сайтай охин аав хоёр “Гайхамшигт хүмүүс”-ийг гайхшируулав