BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

“Ардын элч”-ийн Дарьбазар

- Гавьяатгүй гавьяатыг эргэн дурсахуй –


Саяхан “Сэтгэлээс гарсан үг сэтгэлд шингэнэ” хэмээх 28 эрхэм хүнтэй хийсэн ярилцлагын номоо хэвлүүллээ. Ярилцлага авах байсан ч амжаагүй олон сайхан хүний тухай дурсамж тэмдэглэлийн дэвтэрт бас сонины хуудсанд мөнхрөн үлджээ. Тэр сайхан хүмүүсийн нэг бол нэрт жүжигчин Жамбалын Занабазар гуай юм. Залуу халуун насаа дэлгэцэнд мөнхлөн үлдээнэ гэдэг хүн болгонд олдоод байдаг хувь тавилан биш. Занабазар гуайн олон арван дүрийг жар, дал, наяад оны уран сайхны киноноос үе үеийн үзэгчид харж, биширдэг.

Манай нутгаас ийм л нэг энгийн мөртлөө эгэлгүй авьяастан төрөн гарсан билээ.

Нар сарны урсгалд 40 гаруй жил амьдарч яваа эл хугацаандаа олон сайхан тэнгэрлиг хүмүүстэй гар барьж, хундага тулгаж, хамтдаа зургаа татуулж, халуун дотно яриа үүсгэх их хувь тохиолыг сэтгүүлч хэмээх эрхэм нандин мэргэжил надад олгосонд баярлахгүй байхын аргагүй. Сэрүүн тунгалаг яваа гэрэлт хүмүүстэй уулзаж учирдагтаа сэтгэл цэлмэг явдаг боловч бидний дунд орон зайгаа үлдээгээд бурхны орноо одсон хэн нэгнийг дурсаж суух томилолт ч бас ирдэг. Тийм сайхан хүмүүсийн нэг бол нэрт жүжигчин, “Ардын элч”-ийн Дарьбазар буюу Жамбалын Занабазар юм. Бүтээсэн дүрээрээ түмэн олны танил болох шиг их хувь заяанаас өөр зүйл гэж юу сан билээ. Их урлагт насаараа зүтгэсэн энэ хүмүүн 1925 онд одоогийн Хөвсгөл аймгийн Цэцэрлэг сумын нутагт эгэл жирийн малчны гэрт төржээ. Ямар нэгэн сургууль соёл дүүргээгүй, цэвэр байгалийн унаган авьяасаараа урлагийн тэргүүн жанжин шугаманд хүрнэ гэдэг олон аавын хүүхдэд тэр бүр заяагаад байдаггүй тавилан. Ардын хувьсгалын жилүүдэд мэндэлсэн Занабазар хүү Ардын хувьсгалын түүхийг өгүүлсэн “Ардын элч” кинонд санамсаргүй тохиолдлоор тоглосон нь ирээдүйн нэрт жүжигчин болохын эхлэл байлаа. 1959 онд Ардын жүжигчин, Төрийн шагналт нэрт кино найруулагч Д.Жигжид өөрийн найруулсан уг кинондоо Занабазарыг Дарьбазарын дүрд тохирох хүн гэж сонгож авсан нь түүний олон арван дүр бүтээх их замын эхлэлийг тавьжээ. “Тунгалаг тамир”, “Эх бүрдийн домог”, “Гологдсон хүүхэн”, “Говийн зэрэглээ”, “Талын цуурай”, “Өндөр ээж”, “Загийн алим”, “Тод магнай”, “Үүр цайхын өмнө”, “Байлдааны даалгавар”, “Тэнгэрийн амьтан”, “Ач тус, атаа хорсол”,”Хайрхан өндөр хаана байна” зэрэг 30 гаруй уран сайхны кинонд гол ба туслах дүр бүтээсэн байна. Тэр багаасаа бөхийн хорхойтой нэгэн байсан төдийгүй овоо тахилгын наадмын түрүү, үзүүрийг хүртэж байсан нь цөөнгүй. Занабазар 1945 оны Чөлөөлөх дайнд оролцож зүүн хойд Хятадыг чөлөөлөлцөн “Бид ялав” медалиар энгэрээ мялааж явсан аж. Цэргээс халагдаад Хөвсгөл аймгийн театрт жүжигчнээр ажиллаж байхад нь 1958 онд Дуурь бүжгийн академик театр татан авчээ. Тэнд “Учиртай гурван толгой”, “Шарай голын гурван хаан”, “Севилийн үсчин" зэрэг гадна дотны томоохон олон дуурьт тоглож байгаад 1997 онд гавьяаныхаа амралтанд гарсан байна. Өөрөөр хэлбэл түүний ажил амьдрал Дуурийн театртай бүх насаараа холбогддог боловч дэлгэцийн урлагаас салгаж ойлгохын аргагүй юм.
Занабазар гуайн эхнэрийг Ч.Лхамжав гэдэг. Энэ хоёр 50 гаруй жил ханилан хорвоогийн жаргал зовлонг аяга цайндаа багтаажээ. Халдвартын эмнэлэгт насаараа ажилласан Лхамжав гуай өвгөнөөсөө хойш нэг их олон жил болоогүй. Дөрвөн эрэгтэй, дөрвөн эмэгтэй хүүхэд төрүүлсөн тэр “Алдарт эх, Ачлалт эмч хүн” байв. Найман хүүхдээс аавынхаа мэргэжлийг сонгосон хүн гараагүй бөгөөд жолооч, зураач, геофизикч, эмч зэрэг мэргэжлийг эзэмшжээ. Харин дунд охин Эрдэнэцэцэг нь “Байлдааны даалгавар” кинонд, бага хүү Энхбаатар нь “Уулзалт” кинонд жижиг дүр бүтээснээс цаашгүй. Занабазар гуай үр хүүхдүүдээ зодож зандарч хүмүүжүүлээгүй бөгөөд гэм хийсэн нэгнийг нь өмнөө суулгаад шөнөжингөө “Номын дуу” сонсгодог байж. Засагт ханы хөх эрчүүлийг муу морь унадаггүй, муруй ташуур барьдаггүй, харгуй алдаж төөрдөггүй, харанхуй шөнөөс айдаггүй гэж ярьцгаадаг. Засагт хан аймгийн Эрдэнэдүүрэгч вангийн хошууны энэ хотгойд эрийг дуулчихдаг, жүжиглэчихдэг, ноцолдчихдог бас ч үгүй ан хоморгонд нугасгүй хээгүй, гүндүүгүй наргианч нэгэн байсан гэж нэгэн цаг үеийн жүжигчид нь хуучилдаг. Гадаадын кино наадмаас удаа дараа шагнагдаж байсан “Ардын элч”-ийн Дарьбазар, Дүлзэн хоёр бодит амьдрал дээр нэг нутгийн, нэг байгууллагын хоёр болоод ч тэр үү үй зайгүй найзууд байжээ. Харамсалтай нь Занабазар, Готов гэдэг энэ хоёр нэрт жүжигчин гавьяат гэсэн алдар хүртэж чадалгүй ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлсэнд өдгөө би сэтгэл дундуур явдаг юм. Гавьяат жүжигчин гэдэг цолыг заавал жүжигчин бүхэн хүртэх ёстой биш л дээ. Гэхдээ л ганц хоёр шальдар, бульдар туслах дүрэнцэр бүтээгээд энгэрээ цоолсон хүмүүсийн дэргэд Дүлзэн, Дарьбазар, Сэдэд агаа нар жинхэнэ хийсэн юмтай, хэлэх үгтэй хүмүүс шүү гэдэгт л гол учир нь байгаа юм. Гэтэл эднийг одоо зөвхөн дэлгэцнээс л хардаг болсон. Тэдний тухай дурсаж суугаа нь ч хэд бол. Хүмүүс бид чинь бие биедээ халуун дулаан үг хэлж, урам хайрлах, дэмжиж туслах тал дээрээ хайнга хүмүүс шиг санагддаг. Энэ нутгаас төрсөн дээрхи хоёр сайхан жүжигчин сэтгэл дундуур хүний орчлонг орхисон. Занабазар гуай “Хүлээлт” хэмээх дууг чадварлаг дуулдаг байсан Палам гэдэг хүнтэй үй зайгүй үерхдэг байж. Тэр хоёр тарвага агнана. Улаан Ява мотоциклио унаад Палам андыгаа суулгаад хотын зүүн хойд зүг рүү гарч өгнө. Буцахдаа дүүрэн тарвага ганзагалчихсан ирдэг байсан аж. Ийм нэг эгэл мөртлөө эгэлгүй сайхан хүмүүн манай нутаг усанд төрж өсөж өндийсөн хэрэг. Тэрээр амьдралынхаа сүүлийн өдрүүдэд унасан газар, угаасан усаа ярьсаар л ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлжээ. Сайн хүний үйл хэрэг мянган он улиран одовч үл мартагдана. Нүдний өмнүүр “Ардын элч”-ийн Дарьбазар, “Тод магнай”-н Очир уяач, “Шинэ хотын гэрэл”-ийн өвгөн Балдан, “Эх бүрдийн домог”-ийн Мөнгөншагайгийн эцэг, “Нар хиртсэн жил”-ийн Гочоо заан, “Говийн зэрэглээ”-гийн усчин өвөө, “Тунгалаг тамир”-ын Өлзий өвгөн, “Ичээнд нь” киноны Балдандорж чекист жирэлзэн өнгөрнө. Намайг 1985 онд сурагч байхад Цэцэрлэг сумын найман жилийн сургуулийн 60 жилийн ой болж, Улаанбаатар хотод аж төрдөг тус сургуулийг төгсөгч эрдэмтэн, доктор, профессор, генерал, дарга нарын хамт Занабазар гуай ирж билээ. Тэгж л анх нэрт жүжигчнийг харсан юм даг. Дараа нь 1997 онд сэтгүүлийн ангийн оюутан байхдаа ярилцлага авахаар гэрт нь очиход нутгийн хүүхэд хэмээн сэтгэл нь хөдөлж, найрсагхан хүлээж авсныг тодхон санах юм. Харамсалтай нь тэр үед Занабазар гуайн бие тааруу учир бид хоёрын яриа хойшлоход хүрсэн. Нутагтаа амарчихаад намар нь мөнөөх хүнтэйгээ уулзахаар очтол нэг их том жаазтай зураг угтаж билээ. Дурсамжаар л амьдардаг хорвоо юм байна даа.

Д.Хулганаа

“Ардын элч”-ийн Дарьбазар
Бусад мэдээ ▼

1
02-27
Шинэ төрлийн коронавирус Антарктидаас бусад бүх тивд тархлаа

2
02-27
Өөр улсаар дамжин коронавирусийн голомттой нутгаас Монгол Улсад ирэх тохиодол нэмэгджээ

3
02-27
Япон улс коронавирусын халдварыг 15 минутын дотор тодорхойлох боломжтой технологи боловсруулжээ

4
02-27
Улсын онцгой комиссоос гаргасан ШИЙДВЭРҮҮД

5
02-27
БНХАУ-д коронавирусний халдварын 433 шинэ тохиолдол бүртгэгджээ

6
02-27
The Hu хамтлагийн "Оддын дайн" киноны видео тоглоомд зориулан бүтээсэн клип цацагдлаа

7
02-27
Х.Хатанбаатар: Цагаан сараар баян тарганаа гайхуулах монголчуудын дон нь хулгайч нарт өгөөш болж байна

8
02-27
Дуучин Adele хүнд өвчин туссан уу?

9
02-27
Токиогийн Олимпыг аюулгүй зохион байгуулахад бэлтгэнэ

10
02-27
Ромд чонын сүү хөхөж өссөн хааных гэх бунхныг нээлээ

11
02-27
Зохиолч Д.Нацагдорж, гэргий Д.Пагмадулам нарыг тагнуулын ажилд ашигласан уу?

12
02-27
Монголчуудаа, эзэн хичээвэл заяа хичээнэ гэдэг дээ

13
02-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНХАУ-д айлчилж, коронавирусын асуудлаар туршлага судлана

14
02-27
Танилц: Нийслэлийн Засаг даргын гаргасан захирамж

15
02-27
Нийтийн тээвэр өглөөний 06:00-10:00, оройны 17:00-21:00 цагуудад үйлчилнэ

16
02-27
Эх орноосоо дайжсан экс ерөнхийлөгч

17
02-26
Одоо монгол хүний саруул ухаанд найдах л үлдэв

18
02-26
Өш санасан чоно гурван жил өөрийгөө хуягладаг

19
02-26
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Зам тээврийн ослоор 28 настай залуу нас баржээ

20
02-26
С.Амарсайхан: Баар, караоке, саун, фитнес, амралтын газруудыг хаана!

21
02-26
(COVID-19)-ын эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх цогц арга хэмжээнд шаардагдах нэмэлт төсвийг баталлаа

22
02-26
Бид эрсдэл тээж Эx opoнлyyгаа бyцaxгүй

23
02-26
Боловсорч дууссаны 9 шинж буюу хүн байхын учир

24
02-26
Солонгосын Христийн сүмийнхэн ЗГ-ынхаа эсрэг жагсаж байна

25
02-26
Монголын төр биш Ц.Элбэгдорж Жастин Каплаг "өршөөсөн" юм

26
02-26
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх: Одоо хаана, хорино, шийтгэх арга хэмжээ рүү орно

27
02-26
Эмийн урьдал Remdesivir (Ремдесивир) буюу шинэ коронавирусийн эсрэг БНХАУ-д эхлүүлж буй эмнэлзүйн туршилт

28
02-26
Монгол Улс бэлтгэл хангах цаг ирлээ

29
02-26
Засгийн газрын хуралдаанаас хөдөлгөөн хязгаарлах шийдвэрийг сунгаж, Японы нислэгийг 14 хоногоор цуцалжээ

30
02-26
Итали дахь ЭСЯ-наас монгол иргэддээ анхааруулж байна

31
02-24
Коронавирус ба сарьсан багваахай

32
02-24
Д.Нацагдорж: “Норов-7”, “Банзи-12”, “Мана-4” зэрэг танг ууж байхад биеийг тэтгэж, элдэв халдварт өвчин, ханиад зэргээс сэргийлдэг

33
02-24
Ерөнхий сайд БНСУ-тай хийж буй нислэгүүдэд яаралтай арга хэмжээ авах чиглэл өгчээ

34
02-24
Орон орны цагаан сар: Индонезийн цагаан сарын “УУЦ” нь тахианы мах

35
02-24
Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

36
02-24
Монгол орныг даасан бурхан ОЧИРВААНЬ

37
02-24
У.Хүрэлсүх: Ямар их ХАРИУЦЛАГАТАЙ ард түмэн болохоо энэ цагаан сараар ХАРУУЛЦГААЯ

38
02-24
Хулгайн замаар зорчиж эрсдэлд орсон тохиолдолд дуудлага өгсөн иргэнээс бүх зардлыг гаргуулна

39
02-24
Шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

40
02-24
Х.Баттулга: Монголын уудам нутагт эрүүл энх, элэг бүтэн амьдрал өнөд оршиг

41
02-22
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

42
02-22
Цагдаа, цэргийн бие бүрэлдэхүүн өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжив

43
02-22
Солонгосоос Монгол руу 5 дахин бага шимтгэлтэй гадаад гуйвуулга хийдэг боллоо

44
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

45
02-22
Нийслэлд битүүнээс шинийн гуравныг дуустал нийтийн тээвэр үйлчлэхгүй

46
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

47
02-22
Ямар хосууд илүү таарамжтай вэ

48
02-22
Японы Кумамото хотод 20 настай сувилагч эмэгтэйгээс коронавирус илэрчээ

49
02-22
Хулгана жилийн СУУДЛЫН ЗАСАЛ ба ЗҮГ МӨР гаргах...

50
02-22
Түймэр мэт л тархаж буй Корона вирусээс хайртай хүмүүсээ хамгаалья!

51
02-22
УИХ-ын дарга АНУ-д айлчлахаар төлөвлөжээ

52
02-22
Хүн төрөлхтнийг мөхөөж чадах шумбагч онгоцууд

53
02-22
ОХУ Хятадаас хүнсний бүтээгдэхүүн оруулахыг хориглолоо

54
02-22
Эх орондоо буцах хүсэлт гаргасан БНХАУ-ын 54 иргэнийг явууллаа

55
02-22
Хөөрөг зөрүүлэн мэндлэх ёс

56
02-22
Ирландын гэмт хэрэгтэн 55 сая еврогийн үнэтэй хөрөнгөө алджээ

57
02-22
Хятадад эдгэрсэн өвчтөнүүдээс коронавирус дахин илэрсэн нь тодорхой болжээ

58
02-22
Шинэ коронавирусийн 3,000 оношлуурыг өнөөдөр хүлээн авна

59
02-22
Хотоос гарах, орох хөдөлгөөнийг ням гаригт хаана

60
02-22
БНСУ-д коронавирусний халдварын 142 шинэ тохиолдол илэрчээ

61
02-22
Монгол хэл 1600 жилийн настай

62
02-22
Аяга кофены ард А.Энхманлай, АТГ-ын хэлтсийн дарга Х.Хашбаатар нар юу тохиров?

63
02-22
Таван өнгийн хадагний билэгдэл

64
02-22
Цагаан сарын түүх

65
02-22
Гахай жилийн онцлох 10 үйл явдал

66
02-22
В.Путин: Надад аугаа Орос орон хэрэгтэй

67
02-22
​Жулиан Ассанж: Трамп нэг болзолтойгоор намайг өршөөнө гэж амлаж байсан

68
02-21
XVII жарны “Хотол төгс” хэмээх төмөр хулгана жилийн шинийн нэгний өглөө зүг, мөр гаргах зурхай

69
02-21
“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

70
02-21
WSJ5 Victoria's Secret-ийн 55 хувийг 1,1 тэрбум доллараар зарна

71
02-21
Нийслэлийн ойгоос энэ онд 5100 шоо м мод бэлтгэнэ

72
02-21
Дотоод хэргийн их сургуулийн сонсогчдыг бэлэн байдалд шилжүүлэв

73
02-21
Урт цагаан үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсооно

74
02-21
2021 оноос Оросын сурагчид хиймэл оюун ухаан судална

75
02-21
Приус машиныг өндөрлөхийн ач тус болон хохирол?

76
02-21
365 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэжээ

77
02-21
Талийгаачийн амь насыг Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржоос нэхлээ

78
02-21
“Rio Tinto” компани арбитрын шүүхэд ханджээ

79
02-21
Нийтийн тээврийн паркийг 100 хувь шинэчлэхээр төсөвт суулгажээ

80
02-21
Британид амиа алдсан цагаачдын хэрэгт Вьетнамын долоон иргэнийг буруутгажээ

81
02-21
Үндэсний шигшээ баг 23 спортын төрөлтэй болов

82
02-21
Хубэй мужид коронавирусээр халдварласны улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

83
02-21
Трампын айлчлалд бэлтгэн ядуусын хорооллоо ханаар тусгаарлав

84
02-21
БНСУ-аас ирэх 100 монгол иргэнийг тусгаарлах тухай мэдээллийг үгүйсгэлээ

85
02-21
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу?

86
02-21
280 сая төгрөгийн хохирол учруулсан 13 зөрчлийг илрүүлжээ

87
02-21
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд "Эрдэнэс бонд" эзэмшүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурлаа

88
02-21
Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэргийн шүүх хурал хойшилжээ

89
02-21
Албаны машин унаад алт ухахдаа тултал доош орсон ИТХ-ын төлөөлөгч баригджээ

90
02-21
Коронавирээс дутахгүй аюултай нөхцөлд алаг үрс амиа алдсаар байх уу

91
02-21
Хүнсний улаан буудай, хуурай сүүний импортыг нэмэгдүүлэхээр болов

92
02-21
Цагдаагийн пост мөргөсөн ослын улмаас нэг хүн нас баржээ

93
02-21
Шалгалтад хамрагдсан 39 объектоос 310 зөрчлийг илрүүлжээ

94
02-21
Тээврийн цагдаагийн албанаас сэрэмжлүүлж байна

95
02-21
Ч.Улаан сайдад хариуцлага тооцох цаг нь болсон

96
02-21
Хятадын нэгэн шоронд 200 хоригдол коронавирусээр халдварлажээ

97
02-21
Урт цагааны үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсоохоор болов

98
02-21
Хилийн боомтуудын амрах хуваарь

99
02-21
Талийгаач Болормаагийн аав Сүхээ: Орой хуралтай гээд гарсан хүүхдээ маргааш нь нас барсан байхад нь оллоо

100
02-21
Зүүнбаянгийн төмөр замыг барихын тулд 1 сая ажлын байр бий болгох мөнгийг салхинд хийсгэх гэж байна