BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Л.Болд: Бидний зовлонгийн эх үүсвэр Үндсэн хуулийн дордуулсан долоон өөрчлөлтөөс болсон

УИХ-ын гишүүн Л.Болдтой ярилцлаа.



-Шударга иргэдийн нэгдсэн эвлэл буюу ШИНЭ нам Улсын дээд шүүхэд бүртгэгдлээ, баяр хүргэе...

-Баярлалаа. Бид зургадугаар сард анхдугаар хурлаа хийж байлаа. Үүнээс хойш гурван сарын дараа Улсын дээд шүүхийн албан ёсны шийдвэрээ гаргаж, манай эвсэл нам болж байна. Бидэнтэй нэгдсэн 68 мянган гишүүд, ард иргэд маань бүгд баярлаж байгаа байх. Одооноос эхэлж бидний хийж хэрэгжүүлж, байгаа маш олон ажлууд албан ёсны болно. Мөн ШИНЭ нам тамга тэмдэгтэй байгууллага болсноороо хийж, хэрэгжүүлэх ажлууд маань цоо шинэ шатанд гарах нөхцөлийг бүрдүүлнэ байх.

-Танай нам хичнээн гишүүнтэй вэ?

-Хуулиараа нам байгуулахад албан ёсны гишүүдийн тоог зааж өгсөн байдаг. Тэр хуулийн хэмжээнд нь манай их хурлын төлөөлөгчид, идэвхтэй гишүүдээ элсүүлж, хуулийн шаардлагаа хангаж Улсын дээд шүүхэд бүртгүүлсэн. Яг манай Шударга иргэдийн нэгдсэн эвлэлийг дэмжиж гарын үсгээ зурж, регистрийн дугаараа бичиж бүртгүүлсэн албан ёсны дэмжигчдийн тоо нийтдээ 70 орчим мянган иргэн бий. Шинэ Үндсэн хууль батлагдах юм бол өнөөдөр дор хаяж 20 гаруй мянган иргэд эвлэлдэн нэгдэж улс төрийн намыг үүсгэн байгуулахаар болсон. Тиймээс шинэ Үндсэн хууль батлагдахад нам байгуулах гишүүний тоог бүрдүүлэх хуулийн шаардлагыг биелүүлчихсэн гэхэд болно.

-Ард нийтийн санал асуулга явуулахыг УИХ-ын чуулганаар дэмжлээ. Энд таны байр суурь ямар байна вэ?

-Бидний зүгээс Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт дээр эсрэг байр суурьтай байсан. Тиймээс өнгөрсөн хугацаанд бид энэ нэмэлт, өөрчлөлтийг сайжруулах зорилготой явж байлаа. Тиймээс саналуудаа төсөлд өгсөн. Бидний олон ч санал төсөлд тусч, энэ өөрчлөлтийн төсөл сайжирсан. Ард иргэдийн санал, бодлын эсрэг гарах гэж байсан олон асуудлуудыг бид болиулж чадсан. Тиймээс бид үүнийг дэмжиж байгаа.

-Та бүхэн Стратегийн орд газрын үр өгөөжийн дийлэнх хувь нь ард түмэнд ногдох заалтыг өөрчлөлтийн төсөлд орууллаа шүү дээ...

-Энэ заалт дээр эцсийн мөч хүртэл бид тэмцэж, аргагүйн эрхэнд томьёоллоо оруулсан. Бидний таван гишүүн хуралдаж, бусад гишүүдээ уриалаад, нийт хорин гишүүн болж, нөгөө талтайгаа нэлээд өргөн хүрээтэй яриа хэлэлцээр хийсний үр дүнд боломжийн томьёоллыг оруулж, санал нэгдсэн. Баялгаа авахын төлөө хийсэн энэ томьёолол түүхэнд үлдэх зөв өөрчлөлт болж чадсан юм. Стратегийн энэ том ордуудын үр өгөөжийг цөөхөн гэр бүлд биш нийт ард иргэдэд хүртээх энэ заалт бидний өнгөрсөн өвөлжингөө ард түмэнтэйгээ хамт тэмцсэний гол зорилго байсан шүү дээ. Энэ зорилго маань биелэхэд нэг шат ойртлоо. Гэхдээ бид хэрэгжүүлэхдээ дагаж гарах хуулиараа л гуйвуулчихдаг шүү дээ. Монгол Улсын Үндсэн хуульд бүх асуудлыг зөв зохицуулсан байдаг. Даанч Үндсэн хуулиа зөрчиж, мөрдөөгүй олон салбар хууль болон органик хуулиудаараа асуудлыг гажуудуулдаг. Бидний дараагийн гол тэмцэл бол энэ баялгийг ард түмэнд хүртээх асуудлыг гажуудуулахгүй байлгахад анхаарч, сонор сэрэмжтэй байх юм. Шинэ Үндсэн хууль батлагдвал үүнээс хойш гарах гэрээ хэлэлцээр, стратегийн орд газартай холбоотой хуулиуд стратегийн орд газрын үр өгөөжийн 50+1 хувь ард иргэдэд ногдох энэ зохицуулалтаар явна.

-Энэ намар УИХ-ын ээлжит бус сонгууль болох нь гэх яриа гарч эхэллээ. Та бүхэн үүнийг дэмжиж байна уу?

-Эхлээд юу ч гэсэн Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөө бэлэн болгоё. Ард нийтийн санал асуулгаа явуулъя л даа. Үүний дараа манай бүлэг энэ асуудлаар байр сууриа илэрхийлэхээр судалгаа хийж байгаа. Монголын өнөөдрийн улс төр, эдийн засаг, нийгмийн нөхцөл байдлыг бүх талаас нь дүгнэж баялагтаа эзэн болох тэр цаг үеийг яаж ойртуулах вэ гэдгийг ярина. Тиймээс энэ их хурал хийж чадах уу, бололцоо бий юу, ёс суртахуун, хүсэл эрмэлзэл байна уу гэдэг дээр манай бүлэг дүгнэлт хийнэ гэсэн үг. Энэ бүх шийдвэрийг шинэ их хурал бүрэлдэж байж гаргах ёстой байж магадгүй. Харин тэгэхдээ ээлжит сонгууль явагдсаны дараа хийх юм уу, эсвэл сонгууль хүртэл хүлээх хугацаа Монголын ард түмэнд байхгүй гэж үзэж байна уу гэдэг л асуулт байна. Бид бүхий л үед нэг зүйл дээр тулгуурлаж шийдвэр гаргаж байгаа. Өнөөдөр ард түмэн юу хүсч байна. Ард түмний шийдвэр юу байна гэдэг л чухал. Тэрнээс энд бид ухаантай царайлж, хуйвалдаж, зөвлөлдөж хийж байгаа асуудалдаа цэг тавих ёстой. Монголын ард түмэн байнгын ажиллагаатай парламентаараа дамжуулж, төрийн эрхийг барьж байна. Ард иргэд төрийн эрхийг барихын тулд л гишүүд байгаа. Чуулган дуусаад бүх тойргоороо гишүүд ажиллах байх. Тэр үеэрээ ард түмнээсээ бүгд захиа даалгавар авах хэрэгтэй. Ард түмэн ээлжит бус сонгуулийг хийе гэдэг шийдвэр гаргаж ч болно шүү дээ. Одоо бол бүх юм нээлттэй. Эндээс эхлээд иймэрхүү чухал асуудлыг ард түмнээрээ шийдүүлдэг үе шат руу орж байна гэж би харж байгаа.

-Ард нийтийн санал асуулга анх удаагаа болох гэж байна. Хуулиндаа хэрхэн явуулахаар заасан байдаг юм бэ?

-1990 оноос хойш анх удаагаа болох гэж байна. Үндсэн хуулийг батлах үйл явцад авууштай зүйл болж байна. Нөгөөх 2000 оны хулгайгаар Үндсэн хуульд орсон дордуулсан долоон өөрчлөлт байна. Тэр сайн, зөв зүйтэй шийдэгдсэн байж болно. Гэхдээ энэ өөрчлөлтийг Үндсэн хуульд оруулсан хуйвалдааны арга нь буруу. Үнэндээ хэдэн гишүүн ганц санал хураагаад л хийчихсэн шүү дээ. Үндсэн хуульд ингэж өөрчлөлт оруулдаггүй юм аа. Япон, АНУ гээд гадны улсуудыг хар. Хэдэн арван жилээр маргалдаж, мэтгэлцэж байж нэг л өөрчлөлтийг эх хуульдаа хийж байна шүү дээ. 2000 оны тэр үйл явдал бол үндсэн хуулиа нухчин дарсан, халдлагад өртүүлсэн өөрчлөлт болсон. Энэ бүх бидний зовлонгийн эх үүсвэр тэр дордуулсан долоон өөрчлөлтөөс болсон шүү дээ. Энэ удаагийн өөрчлөлт үнэхээр парламентаар бодитой хэлэлцүүлэг явж, Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулахад ашиглагддаг хууль нь ажиллалаа. Ерөнхийлөгчийн ахалсан ажлын хэсэг нь гарлаа. Тэгээд бүр ард түмнийхээ ч саналыг сонссон. Энэ бол Үндсэн хуулийг батлах хамгийн зөв дэс дараалал. Энэ Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг ард түмэн дэмжсэн ч, дэмжээгүй ч Үндсэн хуульд халдах гэж байгаа бол үүнээс өөр зам байхгүй гэдгийг мэдрүүлж өглөө.

-Ард нийтийн санал асуулгыг явуулах төсвийг бүрдүүлэхдээ улсын төсвийг танах талаар бас яригдаад байх шиг байна. Түүнчлэн энэ төсвийн мөнгийг идэх гэж байна уу гэх хардлага ч газар авч байна...

-29 тэрбум төгрөг төсөвлөнө гэсэн байна лээ. Сонгуулийн ерөнхий хороо бол 15 тэрбумаар оруулсан гэж хэлсэн. Яагаад зардлыг хоёр дахин нэмсэн юм гэдгийг хянах нь зүйтэй. Гэхдээ өнөөдөр Монголын ард түмэн Стратегийн орд газрыг ард түмний мэдэлд өгөх санал асуулгад 10-20 тэрбум төгрөг зарцуулах нь наад захын асуудал. Үүнд би харамсахгүй байгаа.

-Өнгөрсөн лхагва гаригийн чуулганаар “Стратегийн орд” гэх нэршил дээр нэлээд мэтгэлцээн болох шиг боллоо. Ер нь ингэж явах нь хэр зөв юм бэ?

-Манайхан муйхарлаад л байна. Монгол Улсын Үндсэн хуульд гадаад үг оруулчихлаа гээд л бухимдаад байна. Яахаараа стратеги гэдэг үг гадаад үг байдаг юм. Ер нь бүхий л дэлхийн хэл чинь бие биенээ баяжуулж ирсэн шүү дээ. Тиймээс уянгалаг сайхан монгол хэлээ бид баяжуулах ёстой. Бас хамгаалах ёстой. Тэгэхдээ бидний хэлж байгаа зүйлийг гадаад хэлэн дээр шууд ойлгодог байвал зүгээр. Ялангуяа баялагтай холбоотой зүйлийг. Стратеги гэдэг үгийн оронд бид өөр онцгой сайхан үг зохиогоод оруулахаар гадаад хэлэнд тэр үг чинь буухгүй байна. Гадныхан ойлгохгүй байна. Тиймээс бид баялгаа хамгаалж чадахгүй байгаа биз. Монголд байгаа энэ хуулийн нэр томьёог хэрэглэх нь буруу зүйл биш. Энэ үгийг ашигласнаараа харин ч гарах гарцгүй болгож байна. Стратеги бол хуульдаа байгаа, олон улсын түвшинд хөрвөж буух үг.

-Ерөнхийлөгч албан бичиг хүргүүллээ. Өөрийн бүх төсөл, саналыг татаж, Ард нийтийн санал асуулгаар засаглалын хэлбэрээ асууна гэж ярьж байна. Энд ямар байр суурьтай байна вэ?

-Эцсийн эцэст шийдвэр парламентаас гарна шүү дээ. Парламенттайгаа ярилцаад үзэх хэрэгтэй. Гэтэл шууд л Ерөнхийлөгчийн засаглал гэж хэтрүүлээд, гуйвуулаад явчихаж байгаа үйлдлийг нь хараад би гайхаж байна. Тийм бололцоо угаасаа байхгүй. Монголд бүх эрх мэдлийг Үндсэн хуулиар парламентад өгчихсөн байгаа. Гэтэл парламент нь эрх мэдлээсээ татгалзаж, Монголын ард түмэн парламентаараа дамжуулж төрийн эрхийг барьж байгаа энэ эрхээсээ татгалзана гэдэг боломжгүй. Бид 300 жил харийн дарлалд байхдаа Ерөнхийлөгчийн болон хаант засаглалтай байсан гэсэн үг. Үүнээс үзэхэд ганц хүний засаглалын тогтолцоо манайд болохгүй байна. Өнгөрсөн 30 жилийн түүхэнд олон зүйлийг бид буруу шийдсэн. Гэхдээ Монголдоо буруу шийдэж байна. Монгол толгойгоороо л бодож Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт хийж байна. Ямар ч байсан энэ төсөл ханатай гарч байгаа.

Б.Амартүвшин 

 

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

Л.Болд: Бидний зовлонгийн эх үүсвэр Үндсэн хуулийн дордуулсан долоон өөрчлөлтөөс болсон
Бусад мэдээ ▼

1
10-17
Ирэх жил сонгууль хийх үү, МАН дарга аа?

2
10-16
Энрике Иглесиас, Анна Курникова нар гэрлэсэн үү?

3
10-16
Японд олон мянган барилга сүйджээ

4
10-16
Өнчин улааны ганган Тогосоо буюу залуу жүжигчин Д. Хулан

5
10-16
Өрхийн орлого тэлсэн ч талыг нь инфляц залгиж байна

6
10-16
“Хүннү Эйр” гэмтсэн ажилтнаа үл тоож, асуудлыг нуун дарагдуулсан уу

7
10-16
Google компани Pixel 4 утсаа танилцууллаа

8
10-16
"Joker" осолд оржээ

9
10-16
Трамп улиран сонгогдвол “НATO” үгүй болно

10
10-16
Зэрлэг ан амьтдын шилдэг зурагчныг тодруулжээ

11
10-16
Олон улсын хөлбөмбөгийн холбооны ерөнхийлөгч Жианни Инфантиног хүлээн авч уулзлаа

12
10-16
Монгол, Хятадын дипломат харилцааны онцлогийг шингээсэн марк худалдаанд гарлаа

13
10-16
В. Путин Абу-Дабигийн угсаа залгамжлах хунтайжид цагаан шонхор бэлэглэжээ

14
10-16
АТГ-аас Сэлэнгэ аймгийн засаг даргын албан өрөө болон гэрт нь нэгжлэг хийж байна

15
10-16
Монголчууд Киргизийн багт 2:1-ээр хожигдов

16
10-16
Зэс баяжуулах үйлдвэрт осол гарч, 39 настай эрэгтэй амиа алджээ

17
10-16
Технологийн эрин дэх спикерийн “төрх”

18
10-16
Сар руу робот илгээхээр судалж байна

19
10-16
Н.Золжаргал Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байхдаа “маш нууц” тушаал гарган банкуудад их хэмжээний мөнгө шилжүүлжээ

20
10-16
Нийлэг уутыг хэрэглээнээс халж чадсангүй

21
10-16
Владимир Путин: Дайн болбол хамгийн бага хохирол амсах нь ОХУ

22
10-16
Итгэлийн зээлийн оронд ипотекийг санхүүжүүлбэл 5000 айл байртай болно

23
10-16
Сирийн дүрвэгсэд эх орондоо буцаж эхэлжээ

24
10-16
Ё.Баатарбилэг: Хариуцлага тооцох гэж байгаа юм шиг болж ирээд хуйвалдаж алга болсоор өнөөг хүрлээ

25
10-16
Хятадын иргэн 100 гаруй сая төгрөгтэй тэнцэх валют нууж орж ирэхийг завджээ

26
10-16
Үйлдвэрлэл, урлалын политехникийн коллежийг ямар хүмүүс үймүүлээд байна вэ?

27
10-16
Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын ажилд оролцож байсан ажилчин амиа алдлаа

28
10-16
Засгаас 2020-2024 онд дараах хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхээр боллоо

29
10-16
Саарал жагсаалтын “хаалгач” нь сайд Ц.Нямдорж байжээ

30
10-16
Монголд өнөөдөр шударга бусаар баяжсан хөрөнгөтний төр засаг ноёрхлоо тогтоожээ

31
10-15
Эрээн-Ийву-Занжиажэ - 72 дахь бизнес аялалд бүртгэж байна

32
10-15
Эмэгтэй хүн хүчний байгууллагад ажиллана гэдэг амаргүй даваа байдаг

33
10-15
Электроник, автоматжуулалтын сургалт, судалгааны шинэ лабораторийн нээлт боллоо

34
10-15
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Номхон далайн баруун бүсийн хорооны 70 дугаар чуулган болж өндөрлөлөө

35
10-15
''Эрдэнэс-Тавантолгой'' ХК нэрэмжит төгөлдөө 100 мод тарилаа

36
10-15
Эквадорт онц байдал зарлажээ

37
10-15
Сөүлд дроны фестивал болжээ

38
10-15
Лам нар архидан согтуурч, нэгнийхээ амь насыг хөнөөжээ

39
10-15
The Hu хамтлаг Грэммийн шагналд нэр дэвшин, өрсөлдөж байна

40
10-15
Сөүлд дроны фестивал болжээ

41
10-15
У.Хүрэлсүх эрх мэдлээ тэлсээр...

42
10-15
ЖДҮ-чидийн сан татан буугдана

43
10-15
Улаанбаатар Ховдын чиглэлд 35 хүн тээвэрлэж явсан автобус шатжээ

44
10-15
Гавьяат тамирчин Э.Содномпилжээ "Гиннес"-ийн номонд бичигдлээ

45
10-15
Хүн угаартаж үхээд байхад У.Хүрэлсүх хаачив

46
10-15
37 настай иргэнийг лам хувцастай нь хэрцгийгээр алсан байжээ

47
10-15
Визийн хугацаа хэтрүүлсэн Нигерийн тамирчдыг албадан гаргалаа

48
10-15
Мандатаа манасан улстөрчид малчдад хайр зарлаад эхэллээ

49
10-15
Эмэгтэй хүн хүчний байгууллагад ажиллана гэдэг амаргүй даваа байдаг

50
10-15
Японы улстөрчид уучлалт гуйж байхад, Монголын улстөрчид уурлаж байна

51
10-15
Н.Золжаргалд холбогдох хэргийг маш нууц байдалд хэлэлцэнэ

52
10-15
Монголд суугаа Хойд Солонгосын иргэдийг “саарал жасгаалт”-тай холбогдуулж албадан гаргажээ

53
10-15
Хариуцлагагүй ганц үгний төлөөсийг улсаараа төлдөг

54
10-15
Парисын Дарь эхийн сүмийг сэргээхэд чулуужсан мод ашиглана

55
10-15
Өмч хувьчлалыг шалгана гэдэг үлгэр болоод дууссан уу, сайд аа?

56
10-15
Утаа арилж байна гэж хөөрцөглөх хэрэггүй

57
10-15
Миша Алоян: Н.Төгсцогттой хийсэн тоглолтоос хоцрох шахсан нь ялагдалд нөлөөлсөн

58
10-15
Туркийн эсрэг хориг арга хэмжээний тухай захирамжид гарын үсэг зуржээ

59
10-15
Галактикийн хувьсах орчил ба нар нүх

60
10-15
Монгол иргэд гадаадын тагнуулаар ажилладаг уу?

61
10-15
Шахмал түлшийг биш шахах парламентгүй Засгийн газрыг огцруулъя!

62
10-14
Нэхмэлийн шар байрыг дахин төлөвлөх эрхийг “Фүжи девелопмент” ХК-д шилжүүлэхийг хүслээ

63
10-14
МАНАН бүлэглэлийн сүүлчийн хархны оромж болсон “Хөтөлийн цемент шохойн” үйлдвэрээ ард түмэн луйварчдаас буцаан авах эрхтэй

64
10-14
Та “Tenger bella beauty”-г мэдэх үү?

65
10-14
“Долгормаа охинд амьдрал бэлэглэцгээе”

66
10-14
Хэдийнбээгийн ZARA охин монголын кино урлагт юутай ирэв

67
10-14
Үндэсний сурын “Отго харваа” боллоо

68
10-14
Дуучин Аделийн шинэ цомог хэзээ гарах нь тодорхой болжээ

69
10-14
"Хагибис" хар салхины улмаас амиа алдсан хүмүүсийн тоо нэмэгджээ

70
10-14
Өмнөговь аймагт 4.3 магнитутын хүчтэй газар хөдөлжээ

71
10-14
Б.ДАШЦЭРЭН: Бизнес эрхлэгчдийг хуулиар далайлган залхаан цээрлүүлдэг асуудал газар авсан

72
10-14
Ж.Эрдэнэбатыг яллагдагчаар татсан ч бүрэн эрхийг нь хөндөөгүй байна

73
10-14
Дианы гүнжийн аллагад оролцсон хэмээн Их Британийн нууц албаны ажилтан асан ярьжээ

74
10-14
Үхрийн мах 6500-7200 төгрөгийн үнэтэй байна

75
10-14
Монгол улс "Саарал жагсаалт"-нд орвол иргэд гадаадад картаар гүйлгээ хийх боломжгүй болно

76
10-14
Н.Энхбаяр эргэж ирлээ

77
10-14
Техаст гэртээ байсан хар арьст эмэгтэйг цагдаа буудаж хөнөөсөн хэрэг гарчээ

78
10-14
Хаусны үнэтэй Хөтөлийн хувьчлал

79
10-14
Хоёр орны сэтгүүлчдийн Өвөрмонгол орноор аялсан тэмдэглэл ...

80
10-14
3.1 тонн алт хаачсан бэ?

81
10-14
Албан журмын даатгалын орлогоос арваадхан компани хөлжиж байна

82
10-14
Мастерууд дөрвөн медаль хүртлээ

83
10-14
Засгийн газар “Жаст”-ын Ш.Батхүүгээс сэтэрхий тэвнэ ч авч чадахгүй бололтой

84
10-14
70 кг героин тээвэрлэсэн дипломатчдыг ирэх сард шүүнэ

85
10-14
Худал үнэлгээгээр ховор амьтдаа “ЦААЗАЛСААР” байх уу

86
10-14
Хар салхины улмаас амь үрэгдсэн иргэдийн тоо 19-д хүрчээ

87
10-14
Манай гэр бүлүүдэд байдаг нийтлэг зовлон нь ХАРДАЛТ

88
10-14
Хоёр гүрний худалдааны дайн Монголд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

89
10-14
Хятад улсын алтны гаралт 12 жил дараалан дэлхийд тэргүүлэв

90
10-14
Жаргалтхаан-Чингис хаан хотын замыг “Жонхуу” болгочихсон өнөөх чинь “Гарамгай баатар эр” болчихжээ...

91
10-14
Төрийн ой санамжийн дархлаа нь ахмадууд байдаг

92
10-12
ОУПХ-ны нэрийг барин худал ярьж, “попрох”-гүй байхыг Ж.Батзандан, Л.Болд нарт санууллаа

93
10-12
О.Хулан: Ахтайгаа хамт медаль аваад зогсох мэдрэмж үнэхээр гоё

94
10-12
М.Оюунчимэг: Аюултай хог хаягдалд хэрхэн хяналт тавьж байгаа вэ?

95
10-12
Улсын бүх тендер Ерөнхий сайдын мэдэлд очно

96
10-12
Huawei-гийн шинэ загвар фото, видео дүрсний чанараар дэлхийд тэргүүллээ

97
10-12
Америк, БНХАУ тохиролцоонд хүрлээ

98
10-12
"Хөтөл"-ийн хувьчлалаар ганц ч үг ганхийлгэхгүй байх шалтгаан гишүүн Д.Эрдэнэбатад бий юу?

99
10-12
Монголын ирээдүйд заналхийлсэн “Үдийн хоол хөтөлбөр”

100
10-12
ФОТО: Удам дагасан жүжигчид