BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй

Шийдэл
(Алдаж үл болох нэмэлт өөрчлөлт)


Энэ цаг үеийн хамгийн халуун сэдэв, иргэн бүрт хамаатай асуудал бол Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт юм. Иргэн бүрт хамаатай гэхийн учир та бидний амьд явах, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх зэрэг үндсэн суурь эрхүүд бүгд Үндсэн хуулиар л баталгаажин оршиж байдаг билээ. Мөн өмчтэй байх, халдашгүй байх зэрэг эрхийг олгогч ардчилсан тогтолцоот нийгмийг мөн л Үндсэн хууль өөрөөрөө тунхаглан тогтнуулж байгааг хэлэх нь зөв. Тэгэхээр яалт ч үгүй Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн асуудад бол хүн бүрт хамааралтай нэн чухал асуудал юм. Бид 1992 онд ардчилсан Үндсэн хуулиа баталж байсан.
 
Ардчилсан гэхийн учир энэ хуульд бид хүний эрхийн тухай ойлголтыг хамгийн ихээр суулгаж өгч чадсан. Үүнээс хойш 2000 онд долоон зүйл заалтыг өөрчилсөн нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулсан. Энэ өөрчлөлтийг “дордуулсан долоон өөрчлөлт” хэмээх цол гуншингаар бид мэддэг. Эдгээр өөрчлөлтүүд олон асуудлын эх үүсвэр болоод байгаа, засах шаардлагатай зүйл заалтууд байгааг сүүлийн гурван парламент дамжин ярьсаар, өөрчлөлтийн төсөл боловсруулсаар ирснийг бид мэднэ. Тэдгээрийг шинжлэн үзэхэд нээрэн л зарим зүйл заалтыг өөрчлөх цаг үеийн шаардлага байгааг бид бүгдээр олж хардаг. Гэхдээ хамгийн чухал нь энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг “долоо хэмжиж нэг огтол”-н хийх ёстой. Үүнд иргэд олон нийтийн анхаарал, хараа хяналт маш чухал юм. Ийнхүү бичихийн учир бид түрүүчийн алдаагаа давтах ёсгүй. Нэг өөрчилсөн зүйл заалтдаа бид хуулиараа найман жил, практикаар бараг 20-иод жилдээ өөрчлөлт хийж чадахгүй.
 
Ард нийтийн санал асуулга хэмээх их давааны өмнө ирээд байгаа энэхүү нэмэлт өөрчлөлтийн төслөөс анхаарал татаж буй, олон нийт анхааралдаа авч дүгнэн шинжилвээс зохих ганц нэг заалт дээр өөрийн саналаа хэлье. Уншигч та ч мөн өөрийнхөө өнцгөөс дүгнэнэ биз ээ.
 
Хамгийн эхэнд дурдах зүйл заалт бол байгалийн баялгийн тэгш, ончтой хуваарилалтын асуудал юм.
 
Өнөөдөр манай улсын нийт хүн амын 29,6% нь буюу гурван хүн тутмын нэг нь ядуу амьдарч байна. Бид үйлдвэржээгүй, ажлын байрны багтаамжаа олигтой нэмэгдүүлж чаддаггүй, боловсролын систем, эрүүл мэндийн салбарын хоцрогдол гэхчилэн олон асуудлын үр хөврөл өнөөдөр нийгэмд дундаж давхаргын эзлэх хувь маш нимгэн болжээ. Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй. Үндсэн хуульдаа бид “байгалийн баялаг нь ард түмний өмч мөн” гэж заасан хэдий ч түүний хуваарилалт тэгш бус явсаар ирснийг хүн бүр хүлээн зөвшөөрөх биз. Байгалийн баялгийн лиценз эзэмшин баяжсан 30 гэр бүлийн тухай шуугиан ч оргүй хоосон зүйл биш юм. Энэ нийгэмд тэгш бус хуваарилалт байгаа учир иргэд бухимдалтай байна.
 
Нэг компани л гэхэд ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийг 220 гаруйг эзэмшиж байхад энгийн иргэд хоногийн хоолоо олох гэж зүдэрч буй нь тэгш бус байгаа нь үнэн юм. Бид яагаад байгалийн баялагтай орнуудын сайн туршлагыг нэвтрүүлж болохгүй гэж? Дэлхийд алдартай Норвегийн сан шиг сантай болохыг яагаад зорихгүй байна вэ? Энэ удаагийн өөрчлөлтөөр л монгол хүн бүр Монгол Улсынхаа байгалийн баялгаас хувь хүртэх тэгш боломж олгосон зохицуулалтын үндсийг Үндсэн хуульдаа бат бөхөөр суулгаж өгөх нь маш чухал юм. Стратегийн ач холбогдол бүхий орд газраас гадна эдийн засагт нөлөө бүхий орд газруудын ч 51 хувиас доошгүй хувийг ард түмэн эзэмшиж, байгалийн баялгийн сангийн хуримтлалд орж байх нь маш зөв юм. Ингэж байж байгалийн баялгийн өгөөжийг иргэд тэгш хүртээмжтэй хүртэнэ.
 
Гэхдээ хамгийн чухал нь энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг "долоо хэмжиж нэг огтол"-н хийх ёстой. Үүнд иргэд олон нийтийн анхаарал, хараа хяналт маш чухал юм. Ийнхүү бичихийн учир бид түрүүчийн алдаагаа давтах ёсгүй. Нэг өөрчилсөн зүйл заалтдаа бид хуулиараа найман жил, практикаар бараг 20-иод жилдээ өөрчлөлт хийж чадахгүй.
 
Дараагийн нэг чухал зүйл заалт бол сонгуулийн тогтолцоо юм. Манай улсын сүүлийн жилүүдийн нэг шүдний өвчин энэ яах аргагүй мөн. Эрх баригч нам нь сонгууль болохоос өмнө өөрсдөдөө зориулсан тоглоомын дүрэм зохиож байгаа нь улс оронд, улс орны ардчилалд тун хохиролтой, хортой зүйл юм. Бид дэлхийн сайн туршлагуудаас монголдоо нутагшуулан авах нь зөв юм.
 
Олон судлаачдын хэлж буйгаар төсвийн мөнгийг жалга дов руугаа татан хороож үр ашиггүй болгож байдаг мажоритар системээс нэг алхам урагшлах нь зөв гэж харж байна. НҮБ-аас манай улсад өгсөн зөвлөмжид “холимог систем нь монголд тохирно” хэмээн онцолсон байдаг.Мэдээж яг одоогийн нөхцөл байдалд намд итгэж намын жагсаалтад санал өгөх нь эрсдэлтэй харагдаж байна. Тэгэхээр нэмэлт, өөрчлөлтийн төслөөр улбааг нь үүсгэн улс төрийн намын тухай хуулийг чамбайруулж өгөх хэрэгтэй.
 
Улс төрийн нам нь улс орон даяар үйл ажиллагаа явуулдаг, хүн амын нэг хувь хүртэлх тооны дэмжигчдээр анх үүсгэн байгуулагддаг, санхүүгийн ил тод байдал өндөртэй, дотоод ардчилал нь маш сайн хөгжсөн байх зэрэг шалгууруудыг хууль эрх зүйн орчноор бүрдүүлж өгснөөр эрүүл төр бүрэлдэхэд нэн чухал үүрэгтэй юм. Эндээс улбаалаад төрийн албаны томилгоог ч эрүүлжүүлэх боломжтой. Нам дагаж гүйснийг томилох бус мэдпэг, чадварыг үнэлэх цаг болсон.
 
Мөн шүүхийн хараат бус байдлыг бэхжүүлэх нь нэн чухал асуудал.
 
Энэ цаг үед хууль хүчний байгууллагаар нэгнийгээ намнадаг улстөржилт их болсон шиг санагдана. Шударга шүүх, шүүхэд итгэх иргэдийн итгэл бол энэ нийгмийн амин сүнс. Шүүх шударга байж гэмээнэ хууль дээдэлсэн хүмүүнлэг нийгэм цогцолно. Шүүх шударгаар ажиллахын тулд төрийн эрх мэдэл бүхий институцүүдээс ангид байх хэрэгтэй. Хэр зэрэг ангид байлгаж чадна төдий чинээ шударга байх боломжтой. энэ хэсгийн нэмэлт, өөрчлөлтийг иргэд, олон нийт анхааралтай ажиглаж, хуулийн төсөлд өөрсдийн дуу хоолойгоо хүргэх нь чухал юм.Шүүх өөрөө хараат бус байх нь иргэдийн хуульт засаглалд итгэх итгэлийг бэхжүүлж байдаг.
 
Дээрх гурван асуудлыг Үндсэн хуульдаа ончтой нэмэлт, өөрчлөлтөөр оруулж өгвөл олон сайн өөрчлөлтийг авчирна хэмээн итгэж байна. Хэрхэн ончтой хуулийн хэллэгээр оруулж өгөхийг мэргэжлийн судлаачид илүү нарийвчлан боловсруулах нь лавтай. Үүнээс бусад Засгийн газрын тогтвортой байдлыг хангах зэрэг заалт нь тэр хэвээрээ орох нь зөв гэж харсан. Учир нь 1992 оноос хойш дунджаар 1,8 жилийн настай Засгийн газрууд ажилласан нь өнөөгийн нийгмийн олон асуудлын бас нэг эх үүсвэр мөн юм. Төрийн бодлого тогтвортой хэрэгжиж чадахгүй байх нь иргэд бидэнд, улсын хөгжилд, төсөвт л хамгийн их хохиролтой байдаг. Нутгийн удирдлагын тогтолцоотой холбоотой хэсэгт мөн иргэдэд л таалагдаж санал авах гэсэн суурь судалгаа, үндэслэл муутай заалт байгааг судлаачид шүүмжилж байсан. Сумын Засаг даргыг иргэдээс шууд сонгодог байх нь нэгдмэл улсынхаа тогтолцоог гажуудуулах нэг элемент болох вий гэсэн болгоомжлолыг хүмүүс илэрхийлж байсныг бид ч мөн тунгаах хэрэгтэй юм. УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татдаг хариуцлагын тогтолцоо, УИХ- ын гишүүний давхар дээлийн асуудал зэргийг цэгцэлж өгч байгаа нь сайшаалтай. Харин тэр гишүүний бүрэн эрхийг сунгах, тоог нэмэх зэрэг нь тийм ч сайн туршлага биш юм. Засгийн газрын тогтвортой байдлыг хангахын тулд эрх мэдлийг нь сайжруулж өгч байгаа ч бас буруу замаар будаа тээгээд явахад нь хазаарлаж болох хариуцлагын заалтыг нь ч мөн орхигдуулж үл болох юм.
 
Дахин хэлэхэд бид алдаатай нэмэлт, өөрчлөлт оруулахгүйн тулд иргэн бүр анхаарч, иргэний нийгмийн байгууллагууд, судлаачид энэхүү төсөлд өөрсдийн дуу хоолойгоо хүргэх нь нэн чухал юм. Нэг намын үнэмлэхүй олонхиос бүрдсэн парламентын үед бид орж буй өөрчлөлтийн заалт, цэг таслал бүрийг нарийн анхаарч харах нь бидний ирээдүйнхээ өмнө хүлээж буй үүрэг юм.
 
 
Наран Трейд ХХК-ийн ТУЗ-ийн дарга С.БОЛДХЭТ
http://www.sonin.mn/news/politics-fb-bot/105695

Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй
Бусад мэдээ ▼

1
04-10
ЗГ: Энэ сарын 9, 12-нд орж ирэх байсан 600 мянган тун вакцины татан авалт хойшилсон

2
04-10
BOLOD ДОЛОО ХОНОГИЙН ТОЙМ: Хатуу хөл хорио тогтоож, иргэн бүрт 300 мянган төгрөгийн дэмжлэг үзүүлсэн ДОЛОО ХОНОГ

3
04-10
Өнөөдрөөс дараах 15 салбарын үйл ажиллагаа хэвийн явагдана

4
04-10
"Цэргүүдийг бүсэлсэн, буудалцаан гаргахгүйгээр барихаар ажиллаж байна"

5
04-10
НОК: Хөл хорионы үеэр дэлгүүрүүд 07:00-21:00 цаг хүртэл ажиллана

6
04-10
ТАНИЛЦ: Халдвар шинээр бүртгэгдсэн аймгууд

7
04-10
ЭМЯ: 689 шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, дахин нэг хүн нас барж, маш хүнд хүний тоо 22 боллоо

8
04-09
Банкуудын сүлжээнд саатал гарч, АТМ-ууд бэлэн мөнгөгүй болж байна

9
04-09
О.Эрдэнэхишиг: Урцандаа шатаж амиа алдсан эмэгтэйн хэргийн газар ажилласан цагдаагийн албан хаагчдад албаны шалгалт явуулж байгаа

10
04-09
ФОТО: Томоохон худалдааны төвүүдийг чиглэсэн автозамуудад ачаалал их байна

11
04-09
Гадаадад буй иргэд ebarimt-аар тусламжийн мөнгөө яаж авах вэ?

12
04-09
"Өмгөөлөгч Б.Баасанцогт шүүгч нарт нөлөөлсөн нь тогтоогдсон" гэв

13
04-09
Улсын начин Э.Энхбатыг БНСУ-д эмчлүүлнэ гэв

14
04-09
Ногоон бүсийн эргүүл хяналтыг эрчимжүүллээ

15
04-09
Бараа бүтээгдэхүүний хомсдол үүсгэж, үнээ нэмсэн аж ахуйн нэгжүүдэд хуулийн дагуу хатуу хариуцлага тооцно

16
04-09
COVID-19: Вакцины гэрчилгээгээ хэрхэн авах вэ

17
04-09
Хатуу хөл хорионы үеэр ажиллах албан байгууллагын ЖАГСААЛТ

18
04-09
ХХЕГ: Харуулын даргаа буудаж хөнөөсөн цэргүүд 45 сумтай буутай, ууланд бүгэж байна

19
04-09
ЭМЯ: 714 тохиолдол бүртгэгдэж, 1 хүн нас барж, хүндэвтэр 435 хүн эмчлүүлж байна

20
04-09
ЦЕГ: Цэргүүд галт зэвсэгтэй яваа учир иргэд болгоомжтой байхыг анхааруулъя

21
04-09
Ц.Байгалмаа: Голомт банк “Жендэрийн тэгш байдлын хороо”-г 2020 онд байгуулсан

22
04-09
Цагдаа нарын "хэрэг илрүүлэх" норм хүний эрх зөрчдөг үү?

23
04-09
300 мянган төгрөгийг иргэдийн дансанд шилжүүлж эхэллээ

24
04-09
"Хүчит Шонхор" захыг чиглэсэн тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөн огцом ихэсчээ

25
04-09
Улаанбаатарт 14 хэм дулаан байна

26
04-09
Хоёр цэрэг харуулын даргаа буудаж хөнөөгөөд буутай зугтжээ

27
04-09
Засгийн газар: Таваас ихгүй хүнтэйгээр агаар салхинд гарах нь нээлттэй

28
04-09
Ерөнхий сайд эдийн засгаа сэргээх 10 их наядын цогц төлөвлөгөөний хэрэгжилтийн талаар мэдээлэл хийнэ

29
04-09
Ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг хязгаарласан, хязгаарлаагүй

30
04-09
Алексей Навальный сүрьеэ туссан байж болзошгүй гэв

31
04-08
Иргэн бүрт 300 мянган төгрөг олгох Ерөнхий сайдын мэдэгдэлд иргэд ам сайтай байна

32
04-08
​БГД-ийн Засаг даргын уриалгад 120-р цэцэрлэг нэгдэж, 'БАЯНГОЛ-ХҮҮХЭД ХЭРЭГЛЭГЧ' арга хэмжээг хэрэгжүүлж эхэллээ

33
04-08
Та хүүгээ цэрэгт явуулах уу?

34
04-08
Дайчдын ар гэрийнхэнд “Цэргийн нэг өдөр” нээлттэй өдөрлөгийг зохион байгууллаа

35
04-08
Улаанбаатарт идэвхтэй 60 гаруй голомт байна, цаашид ч нэмэгдэнэ

36
04-08
PCR шинжилгээний цаг авсан иргэдийн 60% нь л үйлчлүүлж байна

37
04-08
Засгийн газар: Хөл хорионы үед иргэдээ дэмжих зорилгоор иргэн бүрт 300,000 төгрөг олгохоор боллоо

38
04-08
ЗГ: Бямба гарагаас эхлэн 14 хоног хөл хорио тогтоож, иргэн бүрт 300 мянган төгрөг олгоно

39
04-08
Яагаад үнэт зүйл хадгалах үйлчилгээг сонгох хэрэгтэй вэ?

40
04-08
Дархан цаазат газрыг дархалсан хэвээр нь үлдээе

41
04-08
МЗХ "Мөрөөдлийн цэргийн анги" уралдаан зарлаж байна

42
04-08
Э.Эрдэнэбаатар: Орон нутаг руу ПСР шинжилгээ заавал өгч, аймгийн онцгой комиссын зөвшөөрлөөр зорчино

43
04-08
Засгийн газар 14.00 цагаас ээлжит бусаар хуралдана

44
04-08
Аргентинд хорио цээрийн дэглэмийг чангатгажээ

45
04-08
ЭМЯ: 554 шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, дахин нэг хүн нас барлаа

46
04-08
Нийтийн эзэмшлийн талбайд зөвшөөрөлгүй барьсан барилгыг буулгалаа

47
04-08
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, З.Энхболд нарын санаачилсан 6.2-р заалт төр засаг, ард түмний хооронд яс хаясан

48
04-08
Ээж модны домог буюу дуу бичсэн түүх

49
04-08
Оюутолгойн хэлэлцээр: Хожил хоёр тийшээ

50
04-08
Ц.Ганзориг: Ойрын хавьтлыг төлбөртэй тусгаарлах нь хуулийн заалттай зөрчилдсөн тул төлбөрийг төр хариуцна

51
04-08
БЗД: Гурван цаг илүү ажилласны урамшуулал болох 17.000 төгрөгийг шилжүүлсэн

52
04-08
Хатуу хөл хориог Ерөнхий сайд дэмжээгүй учир УОК дахин судлахаар болов

53
04-08
Соёлын сайд Ч.Номин найман тэрбумын өртөгтэй эхний “тууз”-аа хайчиллаа

54
04-08
Сурагчдын алдагдсан цаг хугацаа эдийн засагт хүнд цохилт өгнө

55
04-08
С.Амарсайхан: Хөдөлгөөний хатуу хязгаарлалт хийж, тархалтыг хумих шаардлага үүсч байна

56
04-07
Ажлын үнэмлэх хийнэ

57
04-07
А.Ариунзаяа: Хүнсний талоноороо бүх дэлгүүрээс бүтээгдэхүүн худалдан авах боломжтой

58
04-07
Ямар хүнийг гэрийн тусгаарлалтанд эмчлэх вэ?

59
04-07
Зэвсэгт хүчний салбарын цэвэрлэгээг ЗХЖШ-ын дарга Д.Ганзоригоос эхэлье

60
04-07
Засгийн газар: Тавантолгойн нүүрс ачих логистикийн төвийг хоёрдугаар улирлаас барьж эхэлнэ

61
04-07
Хятад: Олон улсаас Олимп бойкотлож байгааг зүгээр өнгөрүүлэхгүй

62
04-07
ШУУРХАЙ: Бямба гарагаас дахин хатуу хөл хорио тогтоох уу?

63
04-07
Шинэ национал социализм өндийж байгаа юм биш биз!!!

64
04-07
Л.Бор: "Гурвансайхан" компани хууль зөрчин уран олборлосоор байна

65
04-07
С.Зориг агсанд Монгол Улсын баатар цол нэхэн олгох санаачилга гаргалаа

66
04-07
Зорин ирсэн үйлчлүүлч бүрт чин сэтгэлээр үйлчлэх Сон Медикал Улаанбаатар эмнэлэг

67
04-07
АНУ-д коронавирусын дөрөв дэх давалгаа болж байна гэж судлаачид үзэж байна

68
04-07
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга шадар туслахаа шүүгчээр томилуулахаар болжээ

69
04-07
Дархлаажуулалтын цэгүүд амралтын өдөр ажиллана

70
04-07
Шинээр 575 тохиолдол илэрч, 4 хүн нас баржээ

71
04-07
Ц.Ганзориг: Батлагдсан тохиолдлын ойрын хавьтлыг төлбөртэй тусгаарлана

72
04-07
Нийслэлийн ногоон бүсэд хөдөлгөөнт эргүүл ажиллаж эхэллээ

73
04-07
Европын эмийн агентлаг: АстраЗенека вакцины тарилга цус бүлэгнүүлдэг

74
04-07
Дэлхийн 190 улсад вакцинжуулалт эхэлжээ

75
04-07
АстраЗенека вакцины хүүхдэд хийх туршилтыг зогсоолоо

76
04-07
“Hubble” хэт хүнд масстай хар нүх бүхий мушгиа галактикийн зургийг буулгажээ

77
04-07
"Их дэлгүүр"-т гарсан галын хохирлыг 24 тэрбум төгрөгөөр тогтоож, ШҮҮХЭД шилжүүлжээ

78
04-07
Дубайд зүй зохисгүй зураг авахуулсан 6 хүнийг шоронд хорьж магадгүй байна

79
04-06
Б.Батнягт: Хүүхдийн парк бол "Бодь интернэйшнл" группийн нийгмийн бүтээн байгуулалтын хамгийн гоё амбиц

80
04-06
Өвдөгний үе солих мэс заслийн төгс эмнэлэг- Сон Медикал Улаанбаатар

81
04-06
Төрөх дөхсөн Монгол эмэгтэй Унгар улсад коронавируст халдварын улмаас нас баржээ

82
04-06
Их Британи манай 10 их наядтай төстэй санхүүгийн схемээр ЭДИЙН ЗАСГАА СЭРГЭЭХ хөтөлбөр боловсруулжээ

83
04-06
Халдвар авсан хүн 10 хоноод ажлаа үргэлжлүүлэн хийх боломжтой

84
04-06
Худалдаа хөгжлийн банк 200 мянган харилцагчаа хэзээ вакцинжуулах вэ?

85
04-06
Залуус архидан согтуурч, нэгнийхээ амийг хөнөөжээ

86
04-06
В.Путин Оросыг 83 нас хүртлээ удирдах эрхтэй боллоо

87
04-06
Таныг таних код - ХААН Банкны TPIN үйлчилгээ

88
04-06
Хөхүүл хүн вакцин хийлгэж болно

89
04-06
ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин Монгол цэргийн музейг “Эх орны дайны ялалтын дурсгалын медаль”-аар шагналаа

90
04-06
Д.Цэнд-Аюуш: Мэргэжлийн хяналтын байгууллага зөвлөн туслах байдлаар хяналт, шалгалт хийж байна

91
04-06
Тусгаарлан ажиглах 99 байранд 3794 иргэн байна

92
04-06
ЭМЯ: 831 шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, 60 хүний биеийн байдал хүнд, нэг хүн нас барлаа

93
04-06
Имартынхан уриалга гаргажээ

94
04-06
Бидний амар тайван амьдрах эрхийг хэн хамгаалах вэ?

95
04-06
“Баганат Өргөө” компани цэвэр усны шугам дээр зөвшөөрөлгүй барилга барьж байна

96
04-06
409-р хаалттай хорих ангид коронавирусын 70 тохиолдол илэрчээ

97
04-06
Тэр хэн бэ? LIVE: Баянгол дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгч *Э.Миеэгомбо*

98
04-06
Баян-Өлгий аймагт коронавирусийн батлагдсан тохиолдол бүртгэгдсэн тул 48 цагийн хугацаатай тэг зогсолт хийж байна

99
04-06
Н.Түвшинбаяр аваргыг 20 хоног хорино

100
04-06
Хүний эрх хамгаалагчийг долдугаар сарын 1-нээс хуулиар хамгаалж эхэлнэ