BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй

Шийдэл
(Алдаж үл болох нэмэлт өөрчлөлт)


Энэ цаг үеийн хамгийн халуун сэдэв, иргэн бүрт хамаатай асуудал бол Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт юм. Иргэн бүрт хамаатай гэхийн учир та бидний амьд явах, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх зэрэг үндсэн суурь эрхүүд бүгд Үндсэн хуулиар л баталгаажин оршиж байдаг билээ. Мөн өмчтэй байх, халдашгүй байх зэрэг эрхийг олгогч ардчилсан тогтолцоот нийгмийг мөн л Үндсэн хууль өөрөөрөө тунхаглан тогтнуулж байгааг хэлэх нь зөв. Тэгэхээр яалт ч үгүй Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн асуудад бол хүн бүрт хамааралтай нэн чухал асуудал юм. Бид 1992 онд ардчилсан Үндсэн хуулиа баталж байсан.
 
Ардчилсан гэхийн учир энэ хуульд бид хүний эрхийн тухай ойлголтыг хамгийн ихээр суулгаж өгч чадсан. Үүнээс хойш 2000 онд долоон зүйл заалтыг өөрчилсөн нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулсан. Энэ өөрчлөлтийг “дордуулсан долоон өөрчлөлт” хэмээх цол гуншингаар бид мэддэг. Эдгээр өөрчлөлтүүд олон асуудлын эх үүсвэр болоод байгаа, засах шаардлагатай зүйл заалтууд байгааг сүүлийн гурван парламент дамжин ярьсаар, өөрчлөлтийн төсөл боловсруулсаар ирснийг бид мэднэ. Тэдгээрийг шинжлэн үзэхэд нээрэн л зарим зүйл заалтыг өөрчлөх цаг үеийн шаардлага байгааг бид бүгдээр олж хардаг. Гэхдээ хамгийн чухал нь энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг “долоо хэмжиж нэг огтол”-н хийх ёстой. Үүнд иргэд олон нийтийн анхаарал, хараа хяналт маш чухал юм. Ийнхүү бичихийн учир бид түрүүчийн алдаагаа давтах ёсгүй. Нэг өөрчилсөн зүйл заалтдаа бид хуулиараа найман жил, практикаар бараг 20-иод жилдээ өөрчлөлт хийж чадахгүй.
 
Ард нийтийн санал асуулга хэмээх их давааны өмнө ирээд байгаа энэхүү нэмэлт өөрчлөлтийн төслөөс анхаарал татаж буй, олон нийт анхааралдаа авч дүгнэн шинжилвээс зохих ганц нэг заалт дээр өөрийн саналаа хэлье. Уншигч та ч мөн өөрийнхөө өнцгөөс дүгнэнэ биз ээ.
 
Хамгийн эхэнд дурдах зүйл заалт бол байгалийн баялгийн тэгш, ончтой хуваарилалтын асуудал юм.
 
Өнөөдөр манай улсын нийт хүн амын 29,6% нь буюу гурван хүн тутмын нэг нь ядуу амьдарч байна. Бид үйлдвэржээгүй, ажлын байрны багтаамжаа олигтой нэмэгдүүлж чаддаггүй, боловсролын систем, эрүүл мэндийн салбарын хоцрогдол гэхчилэн олон асуудлын үр хөврөл өнөөдөр нийгэмд дундаж давхаргын эзлэх хувь маш нимгэн болжээ. Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй. Үндсэн хуульдаа бид “байгалийн баялаг нь ард түмний өмч мөн” гэж заасан хэдий ч түүний хуваарилалт тэгш бус явсаар ирснийг хүн бүр хүлээн зөвшөөрөх биз. Байгалийн баялгийн лиценз эзэмшин баяжсан 30 гэр бүлийн тухай шуугиан ч оргүй хоосон зүйл биш юм. Энэ нийгэмд тэгш бус хуваарилалт байгаа учир иргэд бухимдалтай байна.
 
Нэг компани л гэхэд ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийг 220 гаруйг эзэмшиж байхад энгийн иргэд хоногийн хоолоо олох гэж зүдэрч буй нь тэгш бус байгаа нь үнэн юм. Бид яагаад байгалийн баялагтай орнуудын сайн туршлагыг нэвтрүүлж болохгүй гэж? Дэлхийд алдартай Норвегийн сан шиг сантай болохыг яагаад зорихгүй байна вэ? Энэ удаагийн өөрчлөлтөөр л монгол хүн бүр Монгол Улсынхаа байгалийн баялгаас хувь хүртэх тэгш боломж олгосон зохицуулалтын үндсийг Үндсэн хуульдаа бат бөхөөр суулгаж өгөх нь маш чухал юм. Стратегийн ач холбогдол бүхий орд газраас гадна эдийн засагт нөлөө бүхий орд газруудын ч 51 хувиас доошгүй хувийг ард түмэн эзэмшиж, байгалийн баялгийн сангийн хуримтлалд орж байх нь маш зөв юм. Ингэж байж байгалийн баялгийн өгөөжийг иргэд тэгш хүртээмжтэй хүртэнэ.
 
Гэхдээ хамгийн чухал нь энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг "долоо хэмжиж нэг огтол"-н хийх ёстой. Үүнд иргэд олон нийтийн анхаарал, хараа хяналт маш чухал юм. Ийнхүү бичихийн учир бид түрүүчийн алдаагаа давтах ёсгүй. Нэг өөрчилсөн зүйл заалтдаа бид хуулиараа найман жил, практикаар бараг 20-иод жилдээ өөрчлөлт хийж чадахгүй.
 
Дараагийн нэг чухал зүйл заалт бол сонгуулийн тогтолцоо юм. Манай улсын сүүлийн жилүүдийн нэг шүдний өвчин энэ яах аргагүй мөн. Эрх баригч нам нь сонгууль болохоос өмнө өөрсдөдөө зориулсан тоглоомын дүрэм зохиож байгаа нь улс оронд, улс орны ардчилалд тун хохиролтой, хортой зүйл юм. Бид дэлхийн сайн туршлагуудаас монголдоо нутагшуулан авах нь зөв юм.
 
Олон судлаачдын хэлж буйгаар төсвийн мөнгийг жалга дов руугаа татан хороож үр ашиггүй болгож байдаг мажоритар системээс нэг алхам урагшлах нь зөв гэж харж байна. НҮБ-аас манай улсад өгсөн зөвлөмжид “холимог систем нь монголд тохирно” хэмээн онцолсон байдаг.Мэдээж яг одоогийн нөхцөл байдалд намд итгэж намын жагсаалтад санал өгөх нь эрсдэлтэй харагдаж байна. Тэгэхээр нэмэлт, өөрчлөлтийн төслөөр улбааг нь үүсгэн улс төрийн намын тухай хуулийг чамбайруулж өгөх хэрэгтэй.
 
Улс төрийн нам нь улс орон даяар үйл ажиллагаа явуулдаг, хүн амын нэг хувь хүртэлх тооны дэмжигчдээр анх үүсгэн байгуулагддаг, санхүүгийн ил тод байдал өндөртэй, дотоод ардчилал нь маш сайн хөгжсөн байх зэрэг шалгууруудыг хууль эрх зүйн орчноор бүрдүүлж өгснөөр эрүүл төр бүрэлдэхэд нэн чухал үүрэгтэй юм. Эндээс улбаалаад төрийн албаны томилгоог ч эрүүлжүүлэх боломжтой. Нам дагаж гүйснийг томилох бус мэдпэг, чадварыг үнэлэх цаг болсон.
 
Мөн шүүхийн хараат бус байдлыг бэхжүүлэх нь нэн чухал асуудал.
 
Энэ цаг үед хууль хүчний байгууллагаар нэгнийгээ намнадаг улстөржилт их болсон шиг санагдана. Шударга шүүх, шүүхэд итгэх иргэдийн итгэл бол энэ нийгмийн амин сүнс. Шүүх шударга байж гэмээнэ хууль дээдэлсэн хүмүүнлэг нийгэм цогцолно. Шүүх шударгаар ажиллахын тулд төрийн эрх мэдэл бүхий институцүүдээс ангид байх хэрэгтэй. Хэр зэрэг ангид байлгаж чадна төдий чинээ шударга байх боломжтой. энэ хэсгийн нэмэлт, өөрчлөлтийг иргэд, олон нийт анхааралтай ажиглаж, хуулийн төсөлд өөрсдийн дуу хоолойгоо хүргэх нь чухал юм.Шүүх өөрөө хараат бус байх нь иргэдийн хуульт засаглалд итгэх итгэлийг бэхжүүлж байдаг.
 
Дээрх гурван асуудлыг Үндсэн хуульдаа ончтой нэмэлт, өөрчлөлтөөр оруулж өгвөл олон сайн өөрчлөлтийг авчирна хэмээн итгэж байна. Хэрхэн ончтой хуулийн хэллэгээр оруулж өгөхийг мэргэжлийн судлаачид илүү нарийвчлан боловсруулах нь лавтай. Үүнээс бусад Засгийн газрын тогтвортой байдлыг хангах зэрэг заалт нь тэр хэвээрээ орох нь зөв гэж харсан. Учир нь 1992 оноос хойш дунджаар 1,8 жилийн настай Засгийн газрууд ажилласан нь өнөөгийн нийгмийн олон асуудлын бас нэг эх үүсвэр мөн юм. Төрийн бодлого тогтвортой хэрэгжиж чадахгүй байх нь иргэд бидэнд, улсын хөгжилд, төсөвт л хамгийн их хохиролтой байдаг. Нутгийн удирдлагын тогтолцоотой холбоотой хэсэгт мөн иргэдэд л таалагдаж санал авах гэсэн суурь судалгаа, үндэслэл муутай заалт байгааг судлаачид шүүмжилж байсан. Сумын Засаг даргыг иргэдээс шууд сонгодог байх нь нэгдмэл улсынхаа тогтолцоог гажуудуулах нэг элемент болох вий гэсэн болгоомжлолыг хүмүүс илэрхийлж байсныг бид ч мөн тунгаах хэрэгтэй юм. УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татдаг хариуцлагын тогтолцоо, УИХ- ын гишүүний давхар дээлийн асуудал зэргийг цэгцэлж өгч байгаа нь сайшаалтай. Харин тэр гишүүний бүрэн эрхийг сунгах, тоог нэмэх зэрэг нь тийм ч сайн туршлага биш юм. Засгийн газрын тогтвортой байдлыг хангахын тулд эрх мэдлийг нь сайжруулж өгч байгаа ч бас буруу замаар будаа тээгээд явахад нь хазаарлаж болох хариуцлагын заалтыг нь ч мөн орхигдуулж үл болох юм.
 
Дахин хэлэхэд бид алдаатай нэмэлт, өөрчлөлт оруулахгүйн тулд иргэн бүр анхаарч, иргэний нийгмийн байгууллагууд, судлаачид энэхүү төсөлд өөрсдийн дуу хоолойгоо хүргэх нь нэн чухал юм. Нэг намын үнэмлэхүй олонхиос бүрдсэн парламентын үед бид орж буй өөрчлөлтийн заалт, цэг таслал бүрийг нарийн анхаарч харах нь бидний ирээдүйнхээ өмнө хүлээж буй үүрэг юм.
 
 
Наран Трейд ХХК-ийн ТУЗ-ийн дарга С.БОЛДХЭТ
http://www.sonin.mn/news/politics-fb-bot/105695

Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй
Бусад мэдээ ▼

1
12-01
НҮБ-ын тэргүүн Ж.Байдентай утсаар ярьжээ

2
12-01
Коронавирусний гурав дахь давлагаа Азийн орнуудад эхэлж магадгүй

3
12-01
Оюутолгойн далд уурхайн зардал хэтэрч, хугацаа хойшилсон шалтгааныг судална

4
12-01
С.Амарсайхан: Татвар нэхэж дарамт үзүүлж байгаа байцаагчдаа тат, зогсоо, хүлээ

5
12-01
Монгол Улсын Төрийн далбаагаар шалны дэвсгэр үйлдвэрлэн зарж байна

6
12-01
АНУ коронавирусийн эсрэг вакцинжуулалтаа энэ сарын 25-аас өмнө эхлүүлнэ

7
12-01
Шударга тоглоцгооё

8
12-01
Хот хооронд зорчих иргэд юуг анхаарах вэ?

9
12-01
Цахим халдлагад өртөхгүйн тулд ЯТГАХ ТУСАМ НЯГТАЛ

10
12-01
Айдсаа дарж, цаашид цар тахалтай зохицож амьдарч сурах хэрэгтэй

11
12-01
Японоос 233 сая ам.долларын зээл авна

12
12-01
Монгол улсын иргэн НҮБ-ын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрхийг хамгаалах хорооны гишүүнээр сонгогдлоо

13
12-01
Арилжааны банкуудын салбарын ажиллах цагийн хуваарь

14
12-01
“ХДХВ, ДОХ-ын асуудалд анхаарал хандуулах дэлхийн өдөр”

15
12-01
Коронавирус туссан өвчтөний 80 хувь нь өөрийн дархлаагаар эдгэж байна

16
12-01
Өнөөдрөөс үйл ажиллагаа нь нээгдэж байгаа байгууллагуудад тээврийн хэрэгслийн QR зөвшөөрлийг ингэж олгоно

17
12-01
ЭМЯ: Архангайд 1, Сэлэнгэд 1, Говьсүмбэрт 1, Улаанбаатарт 7 тохиолдол илэрлээ

18
12-01
МҮОНРТ-ийн Ерөнхий захирлын албан тушаалд нэр дэвшигчид тодорчээ

19
12-01
Оюуны өмчийн тухай хууль өнөөдрөөс эхэлж хэрэгжиж эхэллээ

20
12-01
ШХАБ-ын гишүүн орнуудын Засгийн газрын тэргүүн нарын зөвлөлийн хуралдаанд Я.Содбаатар оролцлоо

21
12-01
Дэлхийн эдийн засаг: Вакцин гарснаар хонгилын үзүүрт гэрэл харагдах уу?

22
12-01
ЖДҮ-гийн хууль дүнгээ өгч эхэлжээ

23
12-01
Дундаж давхаргыг “торгуулийн суман” болгов

24
12-01
Хориг: АН дэмжиж, МАН буцаав

25
11-30
"УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайдын цалин нэмэгдээгүй"

26
11-30
АН-ын бүлэг Ерөнхийлөгчийн хоригийг дэмжлээ

27
11-30
Цар тахлын эсрэг явуулж буй төрийн албаны зарим үйл ажиллагааны туршлагаас

28
11-30
Төсөв сонгон шалгаруулах хорооны хуралд 112 төсөл танилцууллаа

29
11-30
Төрсөн өдөрт оролцсон иргэний шинжилгээний хариу ЭЕРЭГ гарчээ

30
11-30
Халдвартай өвчтөн зарцуулж байгаа төсвийн ЗАДАРГАА

31
11-30
Цахимаар шүүх хуралдаанд оролцох заавар

32
11-30
Монгол Улс коронавирусийн эрсдэл бага орнуудын тоонд багтжээ

33
11-30
Хорио цээрийн дэглэмийн үед хот хооронд зорчих иргэд юуг анхаарах вэ?

34
11-30
НДЕГ: Тэтгэвэр хугацаандаа олгогдож, санхүүжилт дуусах асуудал гарахгүй

35
11-30
Буйдангийн улс төр ба бодит байдал

36
11-30
Ухаалаг утас эрүүл мэнд, боловсролд төдийгүй ардчилалд ч сөргөөр нөлөөлдөг

37
11-30
Далай лам монголчуудад зориулсан айлдвараа хойшлуулжээ

38
11-30
ЭМЯ: Шинээр 7 хүнд халдвар илэрч, Монгол улсад батлагдсан 791 тохиолдол бүртгэгдлээ

39
11-30
Жо Байден Цагаан ордны хэвлэлийн нарийн бичгийн даргаар Жен Псакиг томилохоор төлөвлөжээ

40
11-30
УИХ-аар энэ долоо хоногт хэлэлцэх асуудлын жагсаалтыг батлав

41
11-30
Теле хичээлийн 11 дүгээр сарын 30-наас 12 дугаар сарын 4-нийг хүртэлх хуваарь

42
11-30
Япон, БНХАУ бизнес аяллаа сэргээж байна

43
11-30
Хадгаламжийн хүүг тэглэх нь зөв, буруу

44
11-30
Ерөнхий Сайд У.Хүрэлсүхээ, "Энхсаран" сувиллыг та бүхэн ямар шалгуураар сонгож авсан бэ?

45
11-29
Хувийн автомашинд тоон хязгаартай QR код олгоно

46
11-29
Улаанбаатар, Сэлэнгэ, Архангайд хөл хориог 10 хоногоор сунгав

47
11-29
Орон нутаг буцах иргэдийн шинжилгээ авах ажлыг яамдын ТНБД нар зохион байгуулж байна

48
11-29
BOLOD ДОЛОО ХОНОГИЙН ТОЙМ: Ерөнхийлөгч ирэх оны төсөвт хориг тавьж, бодлогын хүүг бууруулсан ДОЛОО хоног

49
11-28
ШУУРХАЙ: Архангай аймгийн Батцэнгэл, Ихтамир суманд ТЭГ зогсолт хийлээ

50
11-28
"Спутник V" вакцины Беларусьт явуулсан туршилт 95 хувийн үр дүн үзүүлжээ

51
11-28
Танилц: Нэг өвчтөнд зарцуулж буй 6.7-8.9 сая төгрөгний задаргаа

52
11-28
Баянхонгорт Covid-19-ийн сул эерэг тохиолдол бүртгэгджээ

53
11-28
А. Амбасэлмаа: Хөл хориог дахин 14 хоног сунгах саналаа УОК-т өгсөн

54
11-28
Б.Отгон: Эрүүл мэндийн яам хэзээний АВЛИГАЛЧИД-аараа алдартай!!

55
11-28
Б.Одончимэг:Кино бол миний хобби, театр бол миний мэргэжил

56
11-28
Д.Нямхүү: Дэлхий нийтэд хэрэглэж буй эмийг цаг хугацаандаа татаж авсан

57
11-28
Хатуу хөл хорионы 14 хоногт 152 мянган хүн ажилгүй болжээ

58
11-28
УИХ-ын чуулганы хуралдаанд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хэлсэн онцлох 13 эшлэл

59
11-28
"Би"-гээр өвчлөгсөд

60
11-28
ЭМЯ: Улаанбаатар хотод 5 тохиолдол нэмж бүртгэгдэж, хоёр иргэн маш хүнд байна

61
11-27
ГОЛОМТ банкны тэтгэлэгт ШИЛДЭГ 100 ОЮУТАН тодорлоо

62
11-27
ДЭМБ-ын ангиллаар манайд цар тахал тархаагүй гэв

63
11-27
Амралтын өдрүүдэд ихэнх нутгаар хүйтэн байна

64
11-27
Японд 15 мянган хүнд эсрэг биетийн шинжилгээ хийнэ

65
11-27
ОХУ-ын “Вектор” төвийн вакцины туршилтын гурав дахь үе шат эхэлжээ

66
11-27
Диего Марадонаг Буэнос-Айресийн ойролцоох оршуулгын газарт оршуулжээ

67
11-27
ГЗБГЗЗГ-ын дарга Ц.Ганхүү: Хүнээс хүнд, гараас гарт дамждаг байсан төрийн үйлчилгээ өөрчлөгдөж дэвшилтэт технологи дээр суурилан шинэчлэгдлээ

68
11-27
17000 автомашинд QR код бүхий зөвшөөрөл олгосон

69
11-27
КОВИД-19 халдвар хамгааллын олон улсын туршлага: БНХАУ-ын жишээ

70
11-27
Иргэд газрын харилцаатай холбоотой 8 төрлийн үйлчилгээг цахимаар авах боломжтой

71
11-27
Үнийн хөөрөгдлийн талаар иргэд ШӨХТГ-т хэрхэн мэдээлэх вэ?

72
11-27
"И-газар" гар утасны апп-ыг танилцуулж байна

73
11-27
МХЕГ: 1400 албан хаагч МХЕГ, НМХГ, 21 аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар, Хилийн боомтуудад Шуурхай штаб болон эргүүл хяналт, тандалт хийлээ

74
11-27
М.Помпео хамгийн дурсамжтай мөчөөсөө хуваалцжээ

75
11-27
Цар тахлын хөл хорионы энэ үед цахимаар ажиллах мэдээллийг хүргэж байна

76
11-27
Дараалалгүй цахим үйлчилгээ

77
11-27
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Шударга шүүхээр шүүлгэх иргэдийн эрхийг хөсөр хаяж, шударга бусын хонгилыг хамгаалж огт болохгүй

78
11-27
Авлигын Эсрэг Олуулаа Нэгдье

79
11-27
Иргэдийг орон нутагт нь буцаах хуваарь гарлаа

80
11-27
Монгол Улсын Төрийн албаны шинэтгэлд олон улсын зөвлөхүүд хамтарна

81
11-27
БНАСАУ-ын гимнастикч гурван метрийн өндөр хашаа давж, Өмнөд Солонгос руу зугтжээ

82
11-27
А.Амбасэлмаа: 26 хүнээс COVID-19 илэрч, дотоодын халдварын тохиолдол 300 боллоо

83
11-27
Иргэдийн мэдээлэл хайх, олж авах эрх хангагдахгүй байна

84
11-27
Төрийн тахилгат ууланд олгосон лицензүүд-3

85
11-27
G20: Вакциныг тэгш хүртээмжтэй хуваарилна

86
11-27
Хатуу хөл хорионы 14 хоногт 152 мянган хүн ажилгүй болжээ

87
11-27
Ерөнхийлөгчийн 13 дахь хоригийг эрх баригчид хэрхэх бол?

88
11-27
Жо Байден: АНУ дэлхийд тэргүүлэхэд бэлэн байна

89
11-26
Аргентины Ерөнхийлөгч гурав хоногийн үндэсний гашуудал зарлалаа

90
11-26
КОВИД-19 халдвар хамгааллын олон улсын туршлага: ОХУ-ын жишээ

91
11-26
Хот хооронд зорчих иргэдэд өгөх зааварчилгаа

92
11-26
МҮОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөлийн гишүүдийг солино

93
11-26
УОК: Нутаг буцах иргэдийг хувийн болон нийтийн тээврээр арванхоёрдугаар сарын 1-нээс 10-н хооронд явуулна

94
11-26
"Гэрийн хаяг тодорхойгүй, ойрын хавьтлаа нуух зөрчил их байна"

95
11-26
Ши Жиньпин Жо Байденд баяр хүргэжээ

96
11-26
Трамп Үндэсний аюулгүй байдлын туслах асандаа өршөөл үзүүлжээ

97
11-26
Халдвартын үндэсний төвийн урд талын “RAPID MED” төвийн эмчилгээ, оношлогооны газруудаар 11 сарын 02-19-нд үйлчлүүлсэн иргэд ЭМЯ, ХӨСҮТ-тэй яаралтай холбоо барина уу?

98
11-26
ЭМЯ: Шинээр 13 халдвар илэрч, Монгол улсад батлагдсан 712 тохиолдол боллоо

99
11-26
ТАНИЛЦ: Хот болон орон нутагт гацсан иргэдийг буцаах түр журам БҮРЭН ЭХЭЭРЭЭ

100
11-26
Анхдугаар Үндсэн хуулиа баталж, Бүгд Найрамдах улсаа тунхагласан түүхт өдөр тохиож байна