BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй

Шийдэл
(Алдаж үл болох нэмэлт өөрчлөлт)


Энэ цаг үеийн хамгийн халуун сэдэв, иргэн бүрт хамаатай асуудал бол Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт юм. Иргэн бүрт хамаатай гэхийн учир та бидний амьд явах, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх зэрэг үндсэн суурь эрхүүд бүгд Үндсэн хуулиар л баталгаажин оршиж байдаг билээ. Мөн өмчтэй байх, халдашгүй байх зэрэг эрхийг олгогч ардчилсан тогтолцоот нийгмийг мөн л Үндсэн хууль өөрөөрөө тунхаглан тогтнуулж байгааг хэлэх нь зөв. Тэгэхээр яалт ч үгүй Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн асуудад бол хүн бүрт хамааралтай нэн чухал асуудал юм. Бид 1992 онд ардчилсан Үндсэн хуулиа баталж байсан.
 
Ардчилсан гэхийн учир энэ хуульд бид хүний эрхийн тухай ойлголтыг хамгийн ихээр суулгаж өгч чадсан. Үүнээс хойш 2000 онд долоон зүйл заалтыг өөрчилсөн нэмэлт, өөрчлөлтийг оруулсан. Энэ өөрчлөлтийг “дордуулсан долоон өөрчлөлт” хэмээх цол гуншингаар бид мэддэг. Эдгээр өөрчлөлтүүд олон асуудлын эх үүсвэр болоод байгаа, засах шаардлагатай зүйл заалтууд байгааг сүүлийн гурван парламент дамжин ярьсаар, өөрчлөлтийн төсөл боловсруулсаар ирснийг бид мэднэ. Тэдгээрийг шинжлэн үзэхэд нээрэн л зарим зүйл заалтыг өөрчлөх цаг үеийн шаардлага байгааг бид бүгдээр олж хардаг. Гэхдээ хамгийн чухал нь энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг “долоо хэмжиж нэг огтол”-н хийх ёстой. Үүнд иргэд олон нийтийн анхаарал, хараа хяналт маш чухал юм. Ийнхүү бичихийн учир бид түрүүчийн алдаагаа давтах ёсгүй. Нэг өөрчилсөн зүйл заалтдаа бид хуулиараа найман жил, практикаар бараг 20-иод жилдээ өөрчлөлт хийж чадахгүй.
 
Ард нийтийн санал асуулга хэмээх их давааны өмнө ирээд байгаа энэхүү нэмэлт өөрчлөлтийн төслөөс анхаарал татаж буй, олон нийт анхааралдаа авч дүгнэн шинжилвээс зохих ганц нэг заалт дээр өөрийн саналаа хэлье. Уншигч та ч мөн өөрийнхөө өнцгөөс дүгнэнэ биз ээ.
 
Хамгийн эхэнд дурдах зүйл заалт бол байгалийн баялгийн тэгш, ончтой хуваарилалтын асуудал юм.
 
Өнөөдөр манай улсын нийт хүн амын 29,6% нь буюу гурван хүн тутмын нэг нь ядуу амьдарч байна. Бид үйлдвэржээгүй, ажлын байрны багтаамжаа олигтой нэмэгдүүлж чаддаггүй, боловсролын систем, эрүүл мэндийн салбарын хоцрогдол гэхчилэн олон асуудлын үр хөврөл өнөөдөр нийгэмд дундаж давхаргын эзлэх хувь маш нимгэн болжээ. Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй. Үндсэн хуульдаа бид “байгалийн баялаг нь ард түмний өмч мөн” гэж заасан хэдий ч түүний хуваарилалт тэгш бус явсаар ирснийг хүн бүр хүлээн зөвшөөрөх биз. Байгалийн баялгийн лиценз эзэмшин баяжсан 30 гэр бүлийн тухай шуугиан ч оргүй хоосон зүйл биш юм. Энэ нийгэмд тэгш бус хуваарилалт байгаа учир иргэд бухимдалтай байна.
 
Нэг компани л гэхэд ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийг 220 гаруйг эзэмшиж байхад энгийн иргэд хоногийн хоолоо олох гэж зүдэрч буй нь тэгш бус байгаа нь үнэн юм. Бид яагаад байгалийн баялагтай орнуудын сайн туршлагыг нэвтрүүлж болохгүй гэж? Дэлхийд алдартай Норвегийн сан шиг сантай болохыг яагаад зорихгүй байна вэ? Энэ удаагийн өөрчлөлтөөр л монгол хүн бүр Монгол Улсынхаа байгалийн баялгаас хувь хүртэх тэгш боломж олгосон зохицуулалтын үндсийг Үндсэн хуульдаа бат бөхөөр суулгаж өгөх нь маш чухал юм. Стратегийн ач холбогдол бүхий орд газраас гадна эдийн засагт нөлөө бүхий орд газруудын ч 51 хувиас доошгүй хувийг ард түмэн эзэмшиж, байгалийн баялгийн сангийн хуримтлалд орж байх нь маш зөв юм. Ингэж байж байгалийн баялгийн өгөөжийг иргэд тэгш хүртээмжтэй хүртэнэ.
 
Гэхдээ хамгийн чухал нь энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг "долоо хэмжиж нэг огтол"-н хийх ёстой. Үүнд иргэд олон нийтийн анхаарал, хараа хяналт маш чухал юм. Ийнхүү бичихийн учир бид түрүүчийн алдаагаа давтах ёсгүй. Нэг өөрчилсөн зүйл заалтдаа бид хуулиараа найман жил, практикаар бараг 20-иод жилдээ өөрчлөлт хийж чадахгүй.
 
Дараагийн нэг чухал зүйл заалт бол сонгуулийн тогтолцоо юм. Манай улсын сүүлийн жилүүдийн нэг шүдний өвчин энэ яах аргагүй мөн. Эрх баригч нам нь сонгууль болохоос өмнө өөрсдөдөө зориулсан тоглоомын дүрэм зохиож байгаа нь улс оронд, улс орны ардчилалд тун хохиролтой, хортой зүйл юм. Бид дэлхийн сайн туршлагуудаас монголдоо нутагшуулан авах нь зөв юм.
 
Олон судлаачдын хэлж буйгаар төсвийн мөнгийг жалга дов руугаа татан хороож үр ашиггүй болгож байдаг мажоритар системээс нэг алхам урагшлах нь зөв гэж харж байна. НҮБ-аас манай улсад өгсөн зөвлөмжид “холимог систем нь монголд тохирно” хэмээн онцолсон байдаг.Мэдээж яг одоогийн нөхцөл байдалд намд итгэж намын жагсаалтад санал өгөх нь эрсдэлтэй харагдаж байна. Тэгэхээр нэмэлт, өөрчлөлтийн төслөөр улбааг нь үүсгэн улс төрийн намын тухай хуулийг чамбайруулж өгөх хэрэгтэй.
 
Улс төрийн нам нь улс орон даяар үйл ажиллагаа явуулдаг, хүн амын нэг хувь хүртэлх тооны дэмжигчдээр анх үүсгэн байгуулагддаг, санхүүгийн ил тод байдал өндөртэй, дотоод ардчилал нь маш сайн хөгжсөн байх зэрэг шалгууруудыг хууль эрх зүйн орчноор бүрдүүлж өгснөөр эрүүл төр бүрэлдэхэд нэн чухал үүрэгтэй юм. Эндээс улбаалаад төрийн албаны томилгоог ч эрүүлжүүлэх боломжтой. Нам дагаж гүйснийг томилох бус мэдпэг, чадварыг үнэлэх цаг болсон.
 
Мөн шүүхийн хараат бус байдлыг бэхжүүлэх нь нэн чухал асуудал.
 
Энэ цаг үед хууль хүчний байгууллагаар нэгнийгээ намнадаг улстөржилт их болсон шиг санагдана. Шударга шүүх, шүүхэд итгэх иргэдийн итгэл бол энэ нийгмийн амин сүнс. Шүүх шударга байж гэмээнэ хууль дээдэлсэн хүмүүнлэг нийгэм цогцолно. Шүүх шударгаар ажиллахын тулд төрийн эрх мэдэл бүхий институцүүдээс ангид байх хэрэгтэй. Хэр зэрэг ангид байлгаж чадна төдий чинээ шударга байх боломжтой. энэ хэсгийн нэмэлт, өөрчлөлтийг иргэд, олон нийт анхааралтай ажиглаж, хуулийн төсөлд өөрсдийн дуу хоолойгоо хүргэх нь чухал юм.Шүүх өөрөө хараат бус байх нь иргэдийн хуульт засаглалд итгэх итгэлийг бэхжүүлж байдаг.
 
Дээрх гурван асуудлыг Үндсэн хуульдаа ончтой нэмэлт, өөрчлөлтөөр оруулж өгвөл олон сайн өөрчлөлтийг авчирна хэмээн итгэж байна. Хэрхэн ончтой хуулийн хэллэгээр оруулж өгөхийг мэргэжлийн судлаачид илүү нарийвчлан боловсруулах нь лавтай. Үүнээс бусад Засгийн газрын тогтвортой байдлыг хангах зэрэг заалт нь тэр хэвээрээ орох нь зөв гэж харсан. Учир нь 1992 оноос хойш дунджаар 1,8 жилийн настай Засгийн газрууд ажилласан нь өнөөгийн нийгмийн олон асуудлын бас нэг эх үүсвэр мөн юм. Төрийн бодлого тогтвортой хэрэгжиж чадахгүй байх нь иргэд бидэнд, улсын хөгжилд, төсөвт л хамгийн их хохиролтой байдаг. Нутгийн удирдлагын тогтолцоотой холбоотой хэсэгт мөн иргэдэд л таалагдаж санал авах гэсэн суурь судалгаа, үндэслэл муутай заалт байгааг судлаачид шүүмжилж байсан. Сумын Засаг даргыг иргэдээс шууд сонгодог байх нь нэгдмэл улсынхаа тогтолцоог гажуудуулах нэг элемент болох вий гэсэн болгоомжлолыг хүмүүс илэрхийлж байсныг бид ч мөн тунгаах хэрэгтэй юм. УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татдаг хариуцлагын тогтолцоо, УИХ- ын гишүүний давхар дээлийн асуудал зэргийг цэгцэлж өгч байгаа нь сайшаалтай. Харин тэр гишүүний бүрэн эрхийг сунгах, тоог нэмэх зэрэг нь тийм ч сайн туршлага биш юм. Засгийн газрын тогтвортой байдлыг хангахын тулд эрх мэдлийг нь сайжруулж өгч байгаа ч бас буруу замаар будаа тээгээд явахад нь хазаарлаж болох хариуцлагын заалтыг нь ч мөн орхигдуулж үл болох юм.
 
Дахин хэлэхэд бид алдаатай нэмэлт, өөрчлөлт оруулахгүйн тулд иргэн бүр анхаарч, иргэний нийгмийн байгууллагууд, судлаачид энэхүү төсөлд өөрсдийн дуу хоолойгоо хүргэх нь нэн чухал юм. Нэг намын үнэмлэхүй олонхиос бүрдсэн парламентын үед бид орж буй өөрчлөлтийн заалт, цэг таслал бүрийг нарийн анхаарч харах нь бидний ирээдүйнхээ өмнө хүлээж буй үүрэг юм.
 
 
Наран Трейд ХХК-ийн ТУЗ-ийн дарга С.БОЛДХЭТ
http://www.sonin.mn/news/politics-fb-bot/105695

Нийгмийн хэт ялгарал нь улс оронд сайн сайхан ирээдүйг авчирдаггүй
Бусад мэдээ ▼

1
03-04
“ОЮУТОЛГОЙ” ХХК НЬ ТАТВАРЫН АЛБАНААС НОГДУУЛСАН 649.4 ТЭРБУМЫН ТОРГУУЛЬ, АЛДАНГИЙГ БАРАГДУУЛЛАА

2
03-04
“Амазон” компани Лондон хотод кассын ажилтангүй дэлгүүрээ нээж байна

3
03-04
Bolod News | Дархлаажуулалт ба вакцины тухай

4
03-04
Нийслэл хотод 13200 хүн вакцинд хамрагдаад байна

5
03-04
Олимпын медальтнуудаа “Монгол шуудан”-гийн марк дээр мөнхлөв

6
03-04
БНСУ-д “АстраЗенека” вакциныг хийлгэсэн хоёр хүн нас баржээ

7
03-04
Мьянмарт болсон мөргөлдөөний үеэр 38 хүн амиа алджээ

8
03-04
Л.Оюун-Эрдэнэ: Банкны салбарын санал, хүсэлтийг шийдье

9
03-04
Төрийн ордонд нас барсан Г.Батхүү агсны хэргийг хаах санал хүргүүлжээ

10
03-04
Tөр засгийн анхаарлыг тээвэрчдэд хандуулахыг хүсэж байна

11
03-04
Мьянмарт өчигдөр 38 хүн амиа алдлаа

12
03-04
Ж.Эрдэнэбат "Хаврын чуулганаар" УИХ-ын гишүүний тангаргаа өргөхөөр болжээ

13
03-04
Хүчтэй газар хөдлөлтийн голомт бүхий ЗУРГААН ХАГАРАЛ дунд улаанбаатарчууд налайж сууна

14
03-04
С.Жавхлан: Олон жил Монгол түмнээ ерөөж баясгасан гэж шийтгэж байгаа юм уу

15
03-04
Хэнтийд мөнгөөр бороо оруулж, болсон болоогүй “шавар” овоолохоо больё

16
03-04
Завханд батлагдсан тохиолдлууд Өвөрхангай аймгийн Номин худалдааны төв, Петровис ШТС-аар үйлчлүүлжээ

17
03-04
ЭМЯ: 44 тохиолдол шинээр илэрсний хоёрынх нь эх уурхай тодорхойгүй байна

18
03-04
U&D Сонин содон барааны дэлгүүрээс сонгогдсон бараа бүр 50 хувийн хямдралтай худалдаалагдаж байна

19
03-04
Улсын хэмжээнд ШАТАХУУН 39 хоногийн буюу 155 мянган тн нөөцтэй байна

20
03-04
МУГЖ Т.Ариунаа: Миний хань Г.Буяндорж 16 удаа шүүх хуралд оролцож, 5 удаа хоригдож хилсдүүлсэн

21
03-04
Олон орон Хятадын ”Хоёр чуулган”-ы дэлхийн ач холбогдлыг анхаарч байна

22
03-04
ЗГ: Монгол, Хятадын хилийн боомтод тээвэр хийж байгаа жолооч нарыг энэ сард багтаан вакцинд хамруулахаар болжээ

23
03-04
"Буянт-Ухаа-2" хорооллын 1042 дугаар байрнаас КОВИД-19 илэрч, хөл хорио тогтоолоо

24
03-04
МАН-ын ахмадууд ЕНБД Д.Амарбаясгаланд МАХН-тай нэгдэх уриалга гардуулав

25
03-04
МАН-ын 100 жилийн ойд зориулсан хос номын нээлт боллоо

26
03-04
Нэгдсэн намын нэр нь МАН (МАХН) байхаар ярилцжээ

27
03-04
Жо Байден: Насанд хүрсэн бүх иргэнээ вакцинжуулна

28
03-04
Шүлснээс коронавирус илрүүлэх оношлуур нэвтрүүлнэ

29
03-04
Б.Баасанцогтын “байгуулсан“ шүүхийн сүлжээний төлөвлөснөөр том хэргүүдийн хувь заяа шийдэгддэг үү?

30
03-04
ШУУРХАЙ: Увс аймгаас ирсэн 3 иргэнээс коронавирус илэрчээ

31
03-03
Баянгол дүүргийн "Усан спорт сургалтын төв" 3-р сарын 4-нд нээлтээ хийнэ

32
03-03
Маргааш АН-ын даргад нэр дэвшигчид ТОДОРНО

33
03-03
Гавьяат жүжигчин Т.Ариунаа нөхрийн хамт суулт зарлажээ

34
03-03
Улаанбаатараас Завхан аймагт очсон хоёр иргэнээс халдвар илэрчээ

35
03-03
С.Амарсайхан: PCR шинжилгээ өгөөд орон нутагт очсон бол тусгаарлагдах шаардлагагүй

36
03-03
ТАНИЛЦ: Энэ сарын 15-наас эхлэх УИХ-ын чуулганы хэлэлцэх асуудлууд

37
03-03
Спутник V вакцин Токиогийн олимпийн тоглолтыг аврах шидэт дохиур нь болох уу?

38
03-03
Сэрэмжлүүлэг: Ноцтой ослын улмаас нэг хүн амиа алджээ

39
03-03
Илон Маск шинэ хот байгуулна

40
03-03
Ашиг сонирхлын зөрчилд хамаарах 64 гомдлыг шалгав

41
03-03
Ерөнхий сайд асан Ж.Эрдэнэбатыг суллах шийдвэр гаргажээ

42
03-03
ХӨСҮТ: Вакцинжуулалтад хамрагдсан иргэдэд халуурах, толгой өвдөх шинж тэмдэг илэрч байна

43
03-03
Иргэн Х.Ананда хохирогчоор мэдүүлэг өгчээ

44
03-03
"Аав зарна" гэж нийтэлсэн нь зар сурталчилгааны тухай хуулийг зөрчжээ

45
03-03
ХӨСҮТ: Шинээр 32 халдварын тохиолдол нэмж бүртгэгдлээ

46
03-03
Аудитын газрын дарга Д.Занданбат хоёр жил дараалан 800 сая төгрөгийн компьютер худалдан авах тендер зарлажээ

47
03-03
Эрэгтэй хүүхдүүд нэгнээ бэлгийн хүчирхийлэл үйлдсэн гэх хоёр хүүхдийг хорих 461 дүгээр ангид саатуулагдаж байна

48
03-03
Дуучин Б.Амархүү: Амьдралдаа би дэндүү гоомой, том алдаа хийсэн

49
03-03
Эзнээ унтахад саад болдоггүй гар утасны апп бүтээнэ

50
03-03
Л.Энх-Амгалан сайд аа, салбарын статистик чинь зөрөөд байна

51
03-03
Олон хүнтэй харьцдаг ажлын байрны жагсаалтыг гаргаж, шинжилгээний цаг товлоно

52
03-03
Вакцинаа энэ сард татан авч, орон даяар дархлаажуулалтыг эхлүүлнэ

53
03-03
БНСУ шинэ үеийн сөнөөгч онгоц бүтээж байна

54
03-03
Австри улс "Спутник V" вакциныг үйлдвэрлэх сонирхолтой

55
03-03
Зургаан дүүргийн 22 цэгт шинжилгээ авч байна

56
03-03
Хилийн чанадад байгаа иргэдэд хүргэх төрийн цахим үйлчилгээний төрлийг тодорхой болгоно

57
03-03
Тамга ч үгүй, дарга ч үгүй АН

58
03-03
Тахилгат уулсаа дархлах уу, уул уурхайг шүтэх үү?

59
03-02
УИХ-ын гишүүдийг ирэх долоо хоногт ВАКЦИНЖУУЛНА

60
03-02
Соёл, урлагийн салбарынхан Төрийн дээд шагнал хүртлээ

61
03-02
Хилийн боомтуудад эрсдэлийн үнэлгээ хийж, хилээ нээх бэлтгэл ажлыг хангаж байна

62
03-02
Ц.Ганзориг: Залуусыг фитнест явуулахад 500 тэрбум төгрөг зарцуулна гэдэг худал

63
03-02
"Алтан бөмбөрцөг" кино наадмын шилдэг бүтээлүүд тодорлоо

64
03-02
ХХААХҮЯ: 5000 орчим тонн тусламжийн тэжээл хүргэгдээд байна

65
03-02
ЭМЯ:48 хүнээс халдвар илэрч, батлагдсан тохиолдол 3000 боллоо

66
03-02
Тэр хэн бэ? LIVE: MC Collection хамтлагийн реппер МВ

67
03-02
ГХЯ: III сард 12 удаагийн тусгай үүргийн нислэгээр 1920 иргэнээ авчрахаар төлөвлөсөн

68
03-02
Нийтийн албанд томилогдох 147 этгээдийн урьдчилсан мэдүүлгийг хянан шийдвэрлэв

69
03-02
"Сайн ах" ажиллагаануудын төстэй ба ялгаатай тал

70
03-02
Фото мэдээ: Кино театр, караоке, фитнес, амралтын газруудад хяналт тавьж ажиллаж байна

71
03-02
Дэлхийн хүн төрөлхтөн Марсад суурьших уу?

72
03-02
Б.Бямбадорж: Улаанбаатараас орон нутгийн эрүүл бүс рүү халдвар зөөх эрсдэл өндөр байна

73
03-02
ЦЕГ: Дуучин Т.Дэлгэрмөрөнг гэр бүлийн хүчирхийллийн хэргээр шалгаж байна

74
03-02
Комикс: Өрсөлдөөний тухай хуулиар зохицуулах асуудал ба нэмэлт, өөрчлөлт

75
03-02
Долларын ханш 86.56 төгрөгөөр өсчээ

76
03-02
Дубайн гэрээг Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас өмнө өөрчилнө

77
03-02
Зургаан хувийн зээл бүтээхэд 5.5-6 сая төгрөгийн авлига нэхдэг гэв

78
03-02
Хятадын “TTJVCO”компани “Эрдэнэс таван толгой” ХК-ийг шүүхэд өгчээ

79
03-02
Хөвсгөл аймгийн Ханх суманд газар хөдөлжээ

80
03-02
Зөвшөөрөлгүйгээр их хэмжээний тунгаагдсан усыг Туул голын сав газар руу зайлуулсан нь тогтоогдсон

81
03-02
Д.Трамп гэргийн хамт коронавирусний вакцин хийлгэжээ

82
03-02
Жүжигчин О.Гэрэлсүх АЛТАНГАДАС одонгоор шагнагдлаа

83
03-02
Б.Амархүү магадлангаар суллагджээ

84
03-02
Шүүхийн хууль хэрэгжиж эхэллээ

85
03-02
Бодлогын хүүг тэглэж байж гурван хувийн хүүтэй зээл хэрэгжих үү?

86
03-02
Хилийн боомтуудад эрсдлийн үнэлгээ хийж, хилээ нээх бэлтгэл ажлыг хангаж байна

87
03-02
Д.Трамп Ж.Байденыг түүхэндээ хамгийн муу ерөнхийлөгч гэж үзэж байна

88
03-01
Б.Баасанцогт амиа хорлохыг завдсан хэргээр мэдүүлэг өгчээ

89
03-01
Бид тусгаар тогтнолоо хэрхэн олж авч ирсэнийг МУ-ын ерөнхий сайд асан МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийн “Тусгаар тогтнол хөгжлийн зуун" илтгэлээс товчлон хүргье!

90
03-01
10 их наяд төгрөгөөс 500 тэрбумаар нь залуусын

91
03-01
Т.Дэлгэрмөрөнг гэр бүлийн хүчирхийллийн хэргээр шалгаж эхэлжээ

92
03-01
МАН-ын 100 жилийн ойн баяраар 100 насны төрсөн өдөр нь тохиож буй МАН-ын ахмад зүтгэлтэн Ж.Цэрэн гуайд хүндэтгэл үзүүлэв

93
03-01
У.Хүрэлсүх: МАН-ын 100 жилийн ойг амжилт, бүтээлээр угтаж буйдаа баяртай байна

94
03-01
"Өргөө" амаржих газрын даргаар Ж.Энхцэцэгийг томилжээ

95
03-01
ХӨСҮТ: Шинээр ковид-19 халдварын 45 тохиолдол илэрлээ

96
03-01
“Шилэн” Цогоо Г.Ёндон сайдад дахин сануулга өгөв

97
03-01
Л.Энх-Амгалан: Төлбөр авч гадаадын тэтгэлэгт хамруулж өгье гэсэн хүнийг надад мэдээлээрэй

98
03-01
Энэ сард тусгай үүргийн 12 НИСЛЭГ үйлдэнэ

99
03-01
МҮОХ Төрийн тусгай албан хаагчдын эмнэлэгтэй хамтран ажиллана

100
03-01
Хувийн хэвшлийнхэнд хөл дээрээ босоход багадаа нэг жил хэрэгтэй гэв