BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Иргэн, мэдээллийн хэрэгслийг эрүүгийн хуулиар машиндах дугуй эргэлээ

-Эрүү, Зөрчлийн хууль яах вэ. Иргэний хуулиа хэрэглээч эрх баригчид аа-


Хуулийг хуйлдаг эрх баригчидтай болжээ, бид. Байсхийгээд л засдаг, нэмдэг, хасдаг, өөрчилдөг, шинэчилдэг “хуулийн машин” эрх баригчдын дундаас асаж эхлэв. Мотор нь дуу орчихсон ч сигнал нь жигтэйхэн чанга юм. Дугуй нь халцарч элэгдсэн ч эргэсээр л байх “хуулийн машин”-ыг сонгууль дөхөхөөр хэн дуртай нь жолоодоод давхидаг болжээ. Үнэмлэхтэй, үнэмлэхгүй, дүрэм мэддэг мэддэггүй нь ер хамаагүй. Учир нь ийм машинтай эрхмүүд яг л түргэний болон галын машин барьчихсан онцгой эрхтэй жолооч нар шиг ямар ч зохицуулалтгүй давхих дархан эрх өвөртөлсөн байдаг юм, Монголд. Ийм түрэмгий хурдаар машиндчихсан хуулиуд манайд бишгүй. Олонх нь хэрэгжиж эхлээгүй байхдаа замхардаг бол зарим нь хэрэгжих олон салаа зам-тай. Тал бүр тийш салсаар эцсийн уулзвар дээр хоёр сая төгрөгөөс 20 сая төгрөгийн торгуулийн хуудастай болж “мэндэлсэн” ийм хуулийн нэг нь өнөөдөр хүчин төгөлдөр хэрэгжиж байгаа Зөрчлийн тухай хууль. Энэхүү хууль нь эрх баригчдад гэхээсээ илүүтэй иргэнд, хэвлэл мэдээллийн байгууллага, сэтгүүлчдэд “зориулагдсан”. “Хуулийн машин”-ны өөдөөс элдэв эсэргүүцлийн үг дуугарсан, эрх баригчдын буруу, булхайг нь дэлгэсэн, олны дунд шараа болгосон, улс төр дэх нууцыг ил болгосон хэн бүхэн энэ хуулиар “машиндуулах” ёстой.

Ингэж л өнөөгийн улс төрчид өөрсдийг нь сонгосон сонгогч, нэр нүүрийг нь олон талаар алдаршуулан хэн бүхэнд таниулсан сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийнхэнд хатуурхан хүчээ үзүүлж шийтгэлийн хууль баталж өгсөн. Ийм гавьяа байгуулж чадсаныхаа төлөө тэд халдашгүй, дархан эрх хэмээх “хантааз” өмсцгөөсөн. Харин “хуулийн машин”-ны жолооч нарын халаасанд “Гэнэт төрсөн” хуулийнх нь ачаар иргэд, хэвлэл мэдээллийн байгууллага, сэтгүүлчид амаа үдүүлж нүдээ таглуулсан.

Хатуухан хэлэхэд, Зөрчлийн тухай хууль Монголын сэтгүүл-зүйн Эрэн сурвалжлах сэтгүүлчдийн гар хөлийг тушсан. 2020 оны парламентын сонгуулийн уур амьсгал хэдийнээ эхэлсэн энэ чухал цагт өнөөх “хуулийн машин” дахин дохиогоо дуугаргаж эхэллээ. Иргэн, мэдээллийн хэрэгслийг Эрүүгийн хуулиар “машиндах” дугуй эргэлээ. Тодруулбал,

Зөрчлийн тухай хуулийн 6.21 дүгээр заалтад “Хүний нэр төр, алдар хүнд, хуулийн этгээдийн ажил хэргийн нэр хүндийг гутаан доромжилсон худал мэдээллийг нийтэд дэлгэсэн, эсхүл мэдээллийн хэрэгсэл, нийтийн сүлжээгээр тараасан бол хүнийг хоёр мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг хорин мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно” хэмээн тусгасан байдаг.

Өөрөөр хэлбэл, сэтгүүлчийг хоёр сая, хуулийн этгээдийг 20 сая төгрөгөөр торгодог болгож хуулийг “хуйлсан”. Хэдийгээр Эрүүгийн хуулиас гүтгэлэг, доромжлолтой холбоотой заалтыг авч хаясан нь нэг том алхам байсан ч Зөрчлийн хууль хэрэгжих явцдаа Эрүүгийн хуулиас ч шийтгэгдэх байдал нь дордсон. Анх энэ хуульд “Гүтгэлэг” хэмээх 6.21 дүгээр заалт орж ирэхээсээ л сэтгүүлчдийн амыг хаах зорилго нь тод байлаа.

Учир нь Зөрчлийн хуулийг цагдаа шалгадаг. Давж заалдахдаа Эрүүгийн хэргийн шүүхэд давж заалддаг. Өндөр албан тушаалтантай холбоотой зөрчлийн хэргийг шалгах үүргийг Улсын Ерөнхий Прокурорын тушаалаар Нийтийн хэв журам хамгаалах, олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах Албад ногдуулсан нь “но”-той. Мэдээж босоо удирдлагынхаа заавраар цагдаа ажиллах нь хэнд ч ойлгомжтой.

“Глоб интернэшнл төв” ТББ-д бүртгэлтэй хэргийн тоон баримтыг сөхвөл 2017 онд шүүхээс гүтгэх зөрчилтэй холбоотой төрийн өндөр албан тушаалтны зургаан шийдвэрийг хянаж, дөрвийг нь хэвээр үлдээсэн байгаа бол 2018 онд 32 зөрчлийг хянан шүүж 19 шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн байдаг.

Сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн өмнөөс дуу хоолой нь болж байдаг тухайн газраас 300 сэтгүүлчийн дунд судалгаа хийсэн дүн мэдээ анхаарал татна.

Хуулийн этгээдийг 20 сая төгрөгөөр торгодог учраас байгууллага нь сэтгүүлчээ “Чи хоёр сая төгрөгөөр торгуулчих” гэх мэтээр тохирдог байдлаас үүдэж сэтгүүлч өнөөх заргынх нь бай болдог нь нууц биш. Тэгвэл сэтгүүлчийн ёс зүйг ахиулахын оронд сэтгүүлчийг торгож, шийтгэхээр улайрсан Зөрчлийн хуулийнхаа “давсыг” чангаруулж Эрүүгийн хуулиар асуудлыг шийддэг болох эхний хувилбараа дахин ярьж эхэллээ, эрх баригчид.

Гэтэл Иргэний хуулийн гурван том заалтыг хэн ч дурдахгүй хэвээр л. Өөрөөр хэлбэл, энэ харилцааг иргэний хуулиар аль хэдийнээ зохицуулсан байдаг ч манай түшээд алдар хүнд, нэр төрөө хамгаалах хантаазаа улам зузаалж эрүү, зөрчлөө л тойруулж нэмж, хасаж, засаж, шинэчилж өөрчилсөөр.

Ингэхдээ “Гүтгэх” заалтын тухайд эрүүгийн хариуцлага тооцох нь зүйтэй гэж үзэж ХЗДХ-ийн яамнаас уг хуулийг орууллаа. Байнгын хороо, чуулганаар хэлэлцэгдэх нь нэгэнт тодорхой, дэмжигдэх нь ч ойлгомжтой болоод явчихлаа. Эрүүгийн шинэчилсэн найруулгаар “Гүтгэх” заалтын хуулийн зохицуулалт илүү тодорхой, нарийн болно гэнэ. “Гүтгэх” гэдэг заалтын тухайд л гэхэд төрийн албан хаагч, хувь хүн, сэтгүүлч гэсэн байдлаар субъектүүдийг нь заах гэнэ.

Тэгэхээр зөвхөн сэтгүүлчид гэж ялгаж авч үзэхээс гадна нийгэмд учруулж байгаа хор хохирол, хэмжээ ямар байгаа юм, тухайн хүний эрх ашгийг хэрхэн хөндөж байгаа юм гэдгээс хамаараад ялгамжтай зохицуулалт хийсэн гэдгийг ХЗДХ-ийн яамны эх сурвалжууд онцолж байна.

Ингэхдээ сэтгүүлчийг 10 сая, аж ахуйн нэгж байгууллагыг 100 сая төгрөгөөр торгодог байхаар, мөн ял төлөвлөж ч болох байдлаар шинэчлэн үүнийгээ УИХ-аар хэлэлцүүлэхээр болжээ. Тиймээс Иргэний хуулиар ийм төрлийн хэргийг зохицуулах боломжтойг энд онцолъё.

Зөрчлийн тухай хууль нь өөрөө Захиргааны зөрчил хэмээн үздэг.

Гомдол гаргаж буй иргэн эсвэл байгууллага нэр төрөө сэргээх зорилгоор цагдаад ханддаг. Гэвч зөрчлийн тухай хуулиар тус иргэний гаргаж буй нэр төрөө сэргээлгэх гэсэн хүсэлт, үндэслэлийг гүйцэтгэж өгч чаддаггүй юм. Учир нь торгууль тавьсан мөнгийг тэр чигээр нь төр авдаг ба нэр, төрөө сэргээх гэсэн иргэнд ямар нэгэн нөхөн төлбөр олгогддоггүй.

Мөн цагдаа нар сэтгүүлчдийн ажлын онцлогийг хүлээн авч, зохих ёсны дагуу торгууль ногдуулан ажилладаг эсэх нь эргэлзээтэй. Учир нь үнэхээр гүтгэсэн гэх хэргээр цагдаагийн өмнө очиж буй сэтгүүлч шударгаар шүүгдээд, гүтгэсэн хэргээр шийтгүүлж байна уу, эсвэл цагдаагийн дутмаг үнэлэлт дүгнэлтээр торгууль тавиулж байна уу гэдгийг мэдэх хэмжээний мэргэшсэн цагдаа байдаггүй.

Үүн дээрээс хөөж бодъё. Хэрэв “Гүтгэлэг”-ийн тухай заалт Эрүүгийн тухай хуульд орвол сэтгүүлчдэд хамгийн ихээр ноцтой хохирол учруулж эхэлнэ гэсэн үг. Учир нь Эрүүгийн тухай хуулиар ногдуулсан торгууль нь цэвэр гэмт хэрэг гэж үздэг учир сэтгүүлч торгуулсан тохиолдолд тухайн сэтгүүлчийн хувийн хэрэг дээр ял шийтгэл эдэлсэн хэмээн тусгагдах болно. Ингэснээр гадны улс руу томилолт, ажил сургалтаар явахад томоохон асуудалтай нүүр тулгарна гэсэн үг юм.

Эдгээр асуудлыг Иргэний хуулиар шийдвэрлэх бүрэн боломж байтал эрх баригчдад ийм сонирхол алга. Мөн НҮБ-ын Хүний эрхийн хорооноос ирүүлсэн зөвлөмжөөр Эрүүгийн тухай хуулиас “Гүтгэх” зөрчлийг хасах ёстой гэсэн зөвлөмжийг ирүүлж байсан.

Үүний дагуу энэхүү саналыг төр хүлээж авсан ч зүсийг нь хувиргаад Эрүү, Зөрчлийн хуулийг “гороолж” шийтгэврийг хүндрүүлсээр байгаа нь харамсалтай.

М.Мөнхтунгалаг

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин

Иргэн, мэдээллийн хэрэгслийг эрүүгийн хуулиар машиндах дугуй эргэлээ
Бусад мэдээ ▼

1
11-11
Засгийн газрын хууль санаачлах бүрэн эрхэд ХЗДХЯ-ны газрын дарга “халдсан” гэв үү

2
11-11
Д.Одбаярын хэргийг шалгаад прокурорт шилжүүлжээ

3
11-11
Сэрэмжлүүлэг: Хар чавганаас ургамлын амьд хачиг, хөнөөлт шавьж илэрчээ

4
11-11
Эцгийнхээ нэрийг хайралдаггүй хүнд итгэнэ гэж үү

5
11-11
Сэхвэл сэхээд сөнөвөл сөнөцгөөе

6
11-11
Хятадын тэргүүн баячуудын хөрөнгө 1.3 их наяд долларт хүрлээ

7
11-11
С.Зориг агсны ганцхан удаа телевизээр гарсан бичлэг

8
11-11
Хонконг: Цагдаа жагсагчийг бууджээ

9
11-11
Эх хүн ер нь хэзээ эрх чөлөөнд хүрдэг вэ?

10
11-11
Монгол улс дахь Өмнөд Солонгосын элчин сайдыг визтэй холбоотой зөрчлийн улмаас эгүүлэн татжээ

11
11-11
Цэрэг армийн үндсэн бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлнэ

12
11-11
Месси Ла лигт 34 дэх хет-трикээ хийж, Роналдогийн амжилтыг давтлаа

13
11-11
УБТЗ-ын дарга Д.Жигжиднямаад холбогдох хэрэг яагаад удааширч байна вэ?

14
11-11
Шинээр Элчин сайдаар томилогдсон зургаан хүнийг танилцуулж байна

15
11-11
Өвлийн улирал эрүүл мэндэд хэр ашигтай вэ

16
11-11
Хүйтний эрч чангарч байгаатай холбоотой шахмал түлшээр зөв галлахыг онцгойлон анхааруулж байна

17
11-11
“like”-н тоог нуух туршилтыг АНУ-д явуулна

18
11-11
"Бөгс"

19
11-11
"Аrdiinelch.mn"-ий шилдэг залуу улс төрчдийн санал асуулга үргэлжилж байна

20
11-11
Монголбанкийг мөнгө хэвлэх утсан хүүхэлдэй удирдах уу

21
11-11
Д.Одбаярыгаа өмөөрсөн Д.Цогтбаатар сайдын суудал ганхаж эхэлжээ

22
11-11
Боливыг 14 жил удирдсан Эво Моралес огцорлоо

23
11-11
ННҮГ-ын дарга асан Ш.Одончимэгийн завшсан 1.5 тэрбумын хэрэг хаачив

24
11-11
Жагсаалын үеэр Хонконгийн цагдаагийн ажилтан жагсагч руу гал нээн, буудсан хэрэг гарчээ

25
11-11
Допинг илэрсэн бөхчүүдийн шинжилгээг өөрчилж, хахууль авсан байж болзошгүй гэв

26
11-11
Солонгосын "Одбаяр"-ууд буюу бэлгийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх болсон шалтгаан

27
11-11
Даатгалын бодлого нэрээр түмнээ мөлжих нь бидний хүссэн ардчилал биш

28
11-11
ҮХЦ-ийн дарга Д.Одбаяр Монголд ирсэн тухай мэдээлэл ирээгүй гэв

29
11-11
Авлигын хэргийн улмаас 12 их наяд төгрөгийн хохирол учирчээ

30
11-11
Какүрюү М.Ананд аварга Монгол Улсын иргэншлээс татгалзах хүсэлт гаргажээ

31
11-11
Генерал Б.Баярмагнай гэнэт яагаад фронтоо орхиж явах болов

32
11-11
Хасан Рухани: Нефтийн том ордыг нээлээ

33
11-11
Өмнөд Солонгосын тал Д.Одбаярыг тавьж явуулсан уу?

34
11-11
Ц.Элбэгдорж, П.Цагаан нарт залилуулсан гэх Солонгос эр ийм захидал илгээжээ

35
11-11
Мөнгө угаасан гэх хэргээр АТГ-т шалгуулсан найман гишүүн хэн бэ

36
11-11
Шинэ хонгил анхны туршилтаа амжилттай хийлээ

37
11-09
Сарнаас авчирсан дээжийг 40 гаруй жилийн дараа нээн судалж байна

38
11-09
Хүн амын тооллогод идэвхтэй хамрагдана уу

39
11-09
"Цуурхал" МУСК IPTV-д орлоо...

40
11-09
Энэтхэгийн агаарын бохирдол эцэстээ хүрчээ

41
11-09
"НВЦ"-ийн захирал Ц.Баатарбилэг бусдад хахууль өгсөн үү

42
11-09
Цахиурын хөндийн элитүүд хүүхдийнхээ технологийн хэрэглээг ИНГЭЖ хязгаарладаг

43
11-09
Ээждээ гологдсон бяцхан охинд "амьдрал бэлэглэсэн" залуу

44
11-09
Түүхий нүүрс түлээд угаарын хийд хорджээ

45
11-09
Балтийн тэнгисийн эрэг "мөсөн бөмбөлөг"-өөр хучигджээ

46
11-09
Дональд Трамп 2020 оны Ялалтын баярт оролцох хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлжээ

47
11-09
Гаж донтой Францын төрийн албан хаагчийн хэргийг шүүх гэж байгааг мэдээлжээ

48
11-09
Мөөг хавдрын эрсдэлийг бууруулдаг болохыг илрүүлжээ

49
11-09
Археологичид дроны тусламжтай индианчуудын эртний сууринг илрүүлжээ

50
11-09
Эзэн хаан Нарүхитог хаан сэнтийд заларсныг тохиолдуулсан баяр наадам болж байна

51
11-09
“Морь харсан” цагдааг өдөрт нь ажлаас халсан. Өгзөг базсан цэцийн даргыг ирэх долоо хоногт огцруулах уу

52
11-09
Ядуурлын эдийн засгийн бодит жишээ нь бид юм

53
11-09
Чойбалсангийн цахилгаан станцын хүчин чадлыг өргөтгөх ажил эхэллээ

54
11-09
Нийгмээ балмад хүмүүсийн гарт өгөх нь Монголын ард түмний хүсэл мөн үү!

55
11-09
Улсаа шившиглэсэн Д.Одбаярын Цэцийн өндөрлөгт хүрсэн намтарчилсан түүх

56
11-08
АМНАТ-ыг хэн устгав буюу цэцийн даргын сүүлчийн шийдвэр

57
11-08
Популизмын Попури

58
11-08
О.Гүндэгмаа Токиогийн олимпийн эрх авлаа

59
11-08
Дугаарын хязгаарлалтыг долоо хоногт хоёр удаа болгох саналыг НИТХ-ээр хэлэлцэхээр болжээ

60
11-08
"Их тайга" цай хөгц, мөөгөнцөр зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс хэтэрсэн нь тогтоогдож, хулдаанаас татлаа

61
11-08
Түүхий нүүрс тээвэрлэсэн болон хэрэглэсэн тохиолдолд 300 мянгаас гурван сая хүртэлх төгрөгөөр торгоно

62
11-08
Дуустал нь сонсохоос залхдаггүй дуунуудыг нэрлэжээ

63
11-08
Г.Доржзодов ч бас хариуцлага хүлээх ёстой

64
11-08
Цэцийн дарга бол Цэцийн нүүр царай юм

65
11-08
Ө.Энхтүвшин хамаатантайгаа хамт шонхорын наймаанд оролцсон уу

66
11-08
Сэрэмжлүүлэг: Цасан шуурга шуурч, халтиргаа гулгаа үүсч, зам даваа гүвээ хаагдана

67
11-08
Загвар өмсөгч Б.Ялгууны сүүлийн үеийн гэрэл зургаас

68
11-08
Д.Одбаяр БНСУ-ын прокурорт Монгол руу нисэх хүсэлт гаргажээ

69
11-08
АНУ-ын зах зээлд бүтээгдэхүүнээ экспортолж, хөрөнгө оруулалт татах боломжийг 30 аж ахуйн нэгжид олгоно

70
11-08
Ши Жиньпин, Э.Макронтой хэлэлцээр хийв

71
11-08
Японы Эзэн хааны ёслолын парад болно

72
11-08
Газар хөдлөлтөд амиа алдсан иргэдийн 70 хувь нь тавилгандаа дарагдсан байдаг

73
11-08
“Залуу инженерүүдийн үндэсний чуулган 2019”-ыг aмжилттай зохион байгууллаа

74
11-08
Мөрийтэй тоглосон гэх асуудалд УИХ-ын гишүүд тайлбар хийв

75
11-08
Кабинетын зарчим алдагдсан уу

76
11-08
“Аль-Каида” бүлэглэлийн хоёр толгойлогчийн талаарх мэдээлэлд шан амлажээ

77
11-08
“Амжилт”-ынхны амжилт үргэлжилсээр

78
11-08
Сүлжээний залилангийн хэрэгт холбогдсон 759 сэжигтнийг хүлээн авав

79
11-08
“Оюу Толгой”-н гүний уурхайн II босоо амны ажил дуусжээ

80
11-08
Финландын эрэгт олон мянган “мөсөн өндөг” бий болжээ

81
11-08
Хүүхдээ ямар нэг болзолгүйгээр хайрлаарай

82
11-08
Солонгосын цагдаа нарын хайж буй Б.Одбаярын хамсаатан 42 настай А гэж хэн бэ?

83
11-08
Ерөнхий сайд “Петро Чайна Дачин Тамсаг”-ийн үйл ажиллагаатай танилцав

84
11-08
Д.Одбаяр нь тухайн үед онгоцонд согтуу байсан учраас юу болсныг санахгүй байгаа гэж мэдүүлэг өгчээ

85
11-08
Д.Одбаяр дарга аа, та өргөдлөө өгнө үү

86
11-08
Томчууд нь торойж, жижгүүд нь жийгдсэн Монголын бизнесийн орчин

87
11-08
Хүн бүр 10 мянган долларын өртэй болох уу?

88
11-08
Шүүх Ц.Сандуйг бус МАН-ыг яллачихсан юм

89
11-08
ҮХЦ ийн дарга Б.Одбаярын бүдүүлэг үйлдэл бидэнд юу ойлгуулав?

90
11-07
Сайжруулсан халтуурчидтай Улаанбаатар

91
11-07
Үндэсний 50-н "Ардын элч" тодруулах цахим санал асуулгын явцын дүнг танилцуулж байна

92
11-07
"Буянт-ухаа"-д Т.Ариунаатай хамт бут авахад ганцхан хоног үлдлээ

93
11-07
"Дулаахан намар”-тай нэг үдшийг нижгэр өнгөрүүлье

94
11-07
Иргэн Ц.Пүрэвдоржийг эрүүдэн шүүсэн гэх цагдааг шалгаж байна

95
11-07
Мерилин Монро ба (Астрологийн дүгнэлт)

96
11-07
2020 онд НЭР дэвших эрхгүй Г.СОЛТАН

97
11-07
Д.Одбаяртай хамт байсан Монголын иргэн А нь түүний туслах байсан уу

98
11-07
Монгол ҮХЦ-н даргын талаар бичсэн мэдээний доор Солонгосчуудын бичсэн сэтгэдэлээс...

99
11-07
Цэцийн даргыг Н.Чинбат орлоно

100
11-07
Ирэх онд Нийгмийн даатгалд төлөх хэмжээ 26 хувь болж өснө