BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Мандатаа манасан улстөрчид малчдад хайр зарлаад эхэллээ

2019.10.11


Мал хулгайлах гэмт хэрэгт ногдуулах ялыг чангатгах агуулга бүхий хоёр ч хуулийн төслийг гишүүд “овог, бүлээрээ” долоо хүрэхгүй хоногийн зайтай УИХ-д уламжлаад байна. Хачирхалтай нь, энэ хоёр төслийн агуулга нь агаар нэг. Гэтэл Засгийн газраас ч хуулийн төсөл боловсруулан бэлэн болгож, үүнтэй төстэй зохицуулалтуудыг хуульчлахыг зорьж буйгаа мэдэгдээд амжсан.

Эхлээд буюу энэ сарын 5-нд өргөн мэдүүлсэн Эрүүгийн хуульд өөрчлөлт, Зөрчлийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийн “эзэд” нь Завханаас сонгогдсон З.Нарантуяа, Хэнтийн Б.Бат-Эрдэнэ, Булганы Ж.Бат-Эрдэнэ, Архангайн хоёр болох Ж.Мөнхбат, Г.Тэмүүлэн нар.

Удаах нь болох Эрүүгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон холбогдох бусад хуулийн төслийн “автор” нь Дорнодоос сонгогдсон Х.Болорчулуун, Ховдын О.Батнасан, Орхоны Д.Дамба-Очир, Өвөрхангайн Я.Содбаатар, Баянхонгорын Л.Элдэв-Очир, Өмнөговийн Л.Энхболд гэх зэрэг 24 гишүүн. Мал хулгайлах гэмт хэрэгт ногдох ялыг чангатгах энэхүү гарамгай үйлсэд одоогоор хөдөөнөөс сонгогдсон, нийт 29 гишүүн гар бие оролцох гэж байгаа нь энэ. Малын хулгайн талаар хөндөж буй учраас магад “хөдөөний” гишүүд сэтгэл чилээж таарна. Энэ удаагийн парламентад аймаг, орон нутгаас сонгогдсон 47 гишүүн (Д.Гантулгыг тооцохгүй) бий. Үүнээс 29 нь хэдийгээр хоёр тусдаа төсөл санаачилсан ч “сүүлгүй боохой”-нуудад “дайн зарлаж” байгааг нь харахаар малчдын өмнөөс сэтгэл хөдөлмөөр ч юм шиг. Үлдсэн 18 нь удахгүй өөр өөрсдөө, эсвэл хэд хэдээрээ дээрхтэй адил төсөл өргөн баривал гайхах хэрэггүй. Сая ухаарсан мэт саймширч гүйлдэх нь аргагүй, тэд.

MAN-iin ajiltnuud-2

2019.10.05

Учир нь хууль тогтоогчид ийн хөл алдах шалтгаан, нөхцөл бүрдээд хэдэн жилийн нүүр үзэж буй. 2017 оны тавдугаар сарын 11-нд баталсан Эрүүгийн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн хүрээнд уг хуулийн 17.12 дугаар зүйлийн дагуу наймаас дээш тооны бод, 24-өөс дээш тооны бог хулгайлбал хүндрүүлэх нөхцөлд тооцож хорих, бусад тохиолдолд хорихоос өөр төрлийн ял ногдуулдаг болсон. Өөрөөр хэлбэл, дээрх тооны бод, бог хулгайлсан тохиолдолд нийтийн тустай хөдөлмөр эрхлүүлэх, зорчих эрхийг хязгаарлах, эсхүл зургаан сараас таван жил хүртэл хугацаагаар хорих ял ногдуулах зохицуулалт Эрүүгийн хуульд буй. Мал хулгайлсан гэмт хэрэгтэнд ногдуулах ялын хэмжээг ингэж бууруулснаар “сүүлгүй боохойнууд” ял завшиж, улмаар энэ төрлийн хэрэг өсөж байгаа.

Тавдугаар сард баталж, мөрдсөн эл зохицуулалтаас болж мал хулгайлах гэмт хэргийн тоо өмнөх оноос даруй нэмэгдсэн нь оны эцсийн дүн, мэдээллээс илт харагдана. Өөрөөр хэлбэл, хуулийн зохицуулалт тохиромжгүй, муу байгааг малчид ч, цаасан дээрх тоо ч хэлж ирсэн. 2019 оны эхний улирлын байдлаар мал хулгайлах 524 гэмт хэрэг бүртгэгдсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 89.2 хувиар өссөн дүн аж. Мэдээж энэ бүхнийг түшээдэд тойргийнхон нь уламжилсан. Тэд сонссон. Харамсалтай нь, сонгуулийн өмнө, одоо л олноороо оноо цуглуулах хөзөр болгон дэлгэж буй нь энэ. Энэ хооронд хэдэн хулгайч ял завшиж, хэчнээн малчин хохирсон бол. Шүүхийн практикаас харахад цөөн тооны мал хулгайлсан этгээдэд хорихоос өөр төрлийн буюу нийтэд тустай хөдөлмөр эрхлэх шийтгэл хүлээлгэх нь түгээмэл байгаа бөгөөд энэ төрлөөр шийтгүүлсэн этгээдүүдийн дийлэнх нь малчинд учруулсан хохирлоо нөхөн төлөлгүй, малаа алдсан иргэд хохирч буй.

Юутай ч мал хулгайлсан гэмт үйлдэлд ногдуулах хариуцлагын хэмжээг Эрүүгийн болон Зөрчлийн тухай хуулиар зааглахаар дээрх төслүүдэд тусгасан байна. Ингэхдээ мал хулгайлсан этгээдэд заавал эрүүгийн хариуцлага ногдуулахаар заажээ. Мөн хүндрүүлэх нөхцөлтэй бол хорихоос өөр төрлийн ял ногдуулж буйг өөрчилж, илүү тодорхой болгон, ялыг ялгамжтай ногдуулах гэнэ. Мөн “олон тооны мал” (24 бог, найман бодоос дээш, богийг бодод шилжүүлэхдээ нэг бодыг гурван богоор тооцно)-д тооцох хэмжээний мал хулгайлаагүй тохиолдолд хөнгөн хэлбэрийн хариуцлага хүлээлгэж байгаа бөгөөд ингэж хавтгайруулж заасныг хасах нь. Жишээ нь, Зөрчлийн тухай хуульд “Мал хулгайлсан үйлдэлд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол 240-250 цаг хүртэл хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх, зөрчил үйлдэхэд ашигласан эд зүйлс, хууль бусаар олсон хөрөнгө, орлогыг хурааж, учруулсан хохирол, нөхөн төлбөрийг гаргуулж, хүнийг 1000 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, 7-30 хүртэл хоног баривчлах шийтгэл оногдуулна” гэсэн зүйлийг нэмэхээр тусгажээ. Түүнчлэн учирсан хохирлыг нь барагдуулах зохицуулалт бий болгох юм байна.

Ойрын өдрүүдэд ирэх оны улсын төсөв, мөнгөний бодлогын баримт бичгүүдийг баталж, Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, эсэхээ шийдчихвэл амьдралаас урган гарсан энэ хуулийг батлах тийм ч түвэгтэй биш. Батлах хүртлээ “Малын хулгайчид ногдуулах ялыг чангатгах хуулийн төсөл санаачилсан шүү” гэж баахан ярина. Үүний тулд л хоёр тусдаа хуулийн төсөл санаачилсан биз. Дараа нь баталсан хуулиа “Би хуулийн төсөл санаачилж байж батлуулсан” хэмээн бүгд сайрхана. Ерөөс ингэж ярих гэж л энэ хуулийн төслийг хоёр жил хав дарсан хойно, яалтай ч билээ.

Цаашлаад мандатаа манасан улстөрчдийн малчдад барих “бэлэг”-ийн цуваа олон хачирхалтай зүйлсээр хөврөх биз. Үе үеийн улстөрчид ингэж л явж ирсэн. Мал аж ахуйн эх орон гэгддэг Монголын улстөрчид сонгууль дөхөхөөр л гэнэтийн бэлгээ задалдаг нь нууц биш. Түрүүчийн парламентын бүрэн эрхийн хугацаа дуусах тийшээ хандаж, сонгууль хаяанд ирсэн үед тухайн үеийн эрх баригч АН-ынхан баахан “сайн” тодотголтой хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлсэн юм даг. Тэдгээрийн нэг нь мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийн бүтээмж, үр ашгийг сайжруулж, малчид, фермерийн орлогыг нэмэгдүүлэх “Сайн малчин” хөтөлбөр. Үүний хүрээнд малчны зээлийн хүү жилийн бараг 30 хувь байсныг арав, арван хувиар даруй хоёр удаа буюу бараг гурав дахин бууруулсан санагдана.

Уг нь хүн амын талаас илүү нь нийслэлд аж төрж буй. Тиймээс ч бүх ард түмний төлөөллийн байгууллага болох УИХ-ын 76 гишүүний ядаж талыг нь Улаанбаатараас сонгох ёстой гэх шүүмжлэл үе үе өрнөдөг ч тэгсхийгээд намддаг. Учир нь өнөөдрийг хүртэл хөдөөнөөс сонгогдсон гишүүд хууль тогтоох байгууллагад жин дарж ирсэн. Энэ удаагийн УИХ-д гэхэд л гишүүдийн 40 хүрэхгүй хувийг нийслэлээс сонгогдсон түшээд бүрдүүлж байна. Тиймээс манай малчид мооднос гартлаа хол. Улстөрчдийн амлалтын гол бай байсан хэвээр үлдэнэ. Иймд малчид, ер нь манай нийт сонгогчид улайм цайм сонгууль “ханхлуулаад” байгаа итгэл үл төрүүлэх амлалт, ярианаас аль болох болгоомжлох ёстой. Сонгогчдоос санал авах гэж сайхан зүйл ярьж, түүнийгээ албажуулан шийдвэрлэсэн болгох гэж хөнгөн хуумгай хандан, хөрөнгө мөнгөөр “зодож”, хүчээр хэрэгжүүлэх гэдэг нь аль ч сонгуулийн өмнө моодонд ордгийг хэзээ ч мартаж болохгүй.

Б.Номин

Эх сурвалж: Өнөөдөр сонин

Мандатаа манасан улстөрчид малчдад хайр зарлаад эхэллээ
Бусад мэдээ ▼

1
11-18
Ашиглалтын шаардлага хангахгүй орон сууцуудыг нурааж, шинээр барина

2
11-18
Ө.Энхтүвшин эхнэрийнхээ хууль бус үйлдлүүдийг хаацайлан иргэдийг дарамталдаг болжээ

3
11-18
АНУ Ираны жагсагчдыг дэмжиж буйгаа илэрхийлжээ

4
11-18
Хятадуудыг хууль бусаар ОХУ-д оруулдаг монгол бүсгүйд ял оноожээ

5
11-18
Ерөнхийлөгч, АН хоёр санасандаа хүрсэнгүй

6
11-18
Хугацаа хэтэрсэн зээлийн хэмжээ буурчээ

7
11-18
Хүүхдийн хүчирхийллийн эсрэг тууштай тэмцэцгээе

8
11-18
АНУ-ын цэргийг байрлуулахын тулд жилд $8 тэрбумыг төлөхийг Трамп Японоос шаардсан гэнэ

9
11-18
С.Сэргэлэн: Манай дээдсийн бичээс төрийн хамгаалалтад байна уу, Туркийн хамгаалалтад байна уу?

10
11-18
Нүглээ өөрсдөө бүтээж, буянаа сайн дураараа бузарлав

11
11-18
Зэсийн үнэ буурах төлөвтэй байна

12
11-18
Хамгийн түрэмгий жолооч нартай хотоор Улаанбаатар нэрлэгджээ

13
11-18
Албаны машиныг хувьдаа ашиглавал ажлаас нь чөлөөлнө

14
11-18
Хонконгийн жагсаал эрчимжлээ

15
11-18
Арваннэгдүгээр сарын 26, 27-ны өдөр бүх нийтээр амарна

16
11-18
Вьетнамд хулгайн гэмт хэрэг үйлдсэн гэх зургаан Монгол иргэний зургийг нийтэлжээ

17
11-18
Анагаах эм аюултай хор болох цаг дор

18
11-18
Алтанширээ суманд 12 км төмөр замыг ашиглалтад хүлээн авлаа

19
11-18
Ерөнхийлөгч нийгмийн даатгалын шимтгэлийн нэмэгдэлд хориг тавина

20
11-18
Азийн хамгийн хөөрхөн эмэгтэйчүүдийг нэрлэжээ

21
11-18
Монголын нисэх хүчин 2 ширхэг МиГ-29 сөнөөгч онгоц хүлээн авлаа

22
11-18
"HU" хамтлагийг "Чингис хаан" одонгоор шагнахаар болжээ

23
11-18
Д.Одбаяр дарга аа, ичиж амьдар

24
11-18
ЖДҮ, 60 тэрбум хоёрын аль нь төгс үйлдэгдсэн гэмт хэрэг вэ!!!

25
11-18
Д.Сугар нар “Цэцийн дарга”-д Г.Баясгаланг томилуулъя гэсэн бол Ерөнхийлөгч Х.Баттулга “эмэгтэй” гишүүдээсээ сонго гэжээ

26
11-18
Холион бантан

27
11-18
Д.Одбаяр Цэцийн даргаа өгөөд зогсохгүй Цэцийн гишүүнээс чөлөөлөгдөх ёстой

28
11-18
МАН-ын бүлэг “ЖДҮ-гийн хэрэг”-ийн талаар ингэж ярьжээ

29
11-18
Боломжийн хөгжиж буй Боливид “бослого” дэгдсэн шалтгаан

30
11-18
Улс төрчдийн шоу: Мөнгөний эрэлд

31
11-15
Олон тооны судар улсын хилээр гаргах гэж байсныг илрүүлжээ

32
11-15
Хар тамхины хэргээр баривчлагдсан дипломат ажилтнууд үнэтэй байранд амьдарч байжээ

33
11-15
Герман улс бүсгүйчүүдийн хормойн доороос зураг авахыг гэмт хэрэгт тооцох гэж байна

34
11-15
"Худалч гишүүн"

35
11-15
Үндсэн хуулийн өөрчлөлт Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад Монголыг 10 жил "эрхшээх" боломж олгов уу

36
11-15
Алдартнууд дуугарч байж бэлгийн дарамтын эсрэг тэмцэл үр дүнд хүрдэг юм

37
11-15
​Ойрх Дорнод дахь хүйтэн дайны хураангуй

38
11-15
Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөд сонгуулийн шинэчлэл багтсангүй

39
11-15
Тагнуулын ерөнхий газраас юуны тухай мэдээллэв

40
11-15
Орост нефтийн өөрийн өртөг 40 доллароос давсан нь хэр бодитой тоо вэ?

41
11-15
Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлт батлагдсаны дараа УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын хэлсэн үг

42
11-15
Хорин дөрвөн компанитай Б.Ундармаагаасаа бидний 240 тэрбумыг авч өг…!

43
11-15
ТҮҮХЭН ШИЙДВЭР: МАН дангаараа Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг баталлаа

44
11-15
Хотын захирагч С.Амарсайхан ''Нэг хот-Нэг стандарт'' зөвлөгөөний төлөөлөгчдөд үүрэг өгөв

45
11-15
Татвараа төлөөгүй жолоочийн машины дугуйг түгжинэ

46
11-15
Төрийн тахилгат уул Сутай хайрхан

47
11-15
Форекс дээр үнэт цаасны арилжаа хийх

48
11-15
Үр хөндөлт хийж амьгүй болсон ургыг хогийн цэг дээр хаядаг байсан хоёр эмчид Эрүү үүсгэжээ

49
11-15
АТГ-ын нэрийг барьсан этгээдийг шалгаж байна

50
11-15
Одессын алдарт "гарз нохой" гэгч Давид Курляндын амьдралаас

51
11-15
Эрдэнэт үйлдвэрлэлийн үндсэн үзүүлэлтүүд бүгд биелжээ

52
11-15
Хиймэл оюун ухаанд түшиглэж үйлдвэр нээнэ

53
11-15
Алдагдалтай баталсан төсөвтөө орлогын эрсдэлээ тооцоолсонгүй

54
11-15
Үндсэн хуулийн ямар заалтуудыг яаж өөрчлөв?

55
11-15
"Аялгуут намар" тоглолтын орлогыг сэтгүүлч Ж.Жаргалсайханы эмчилгээний зардалд хандивлана

56
11-15
Филиппин улс луйврын сүлжээ ажиллуулдаг Хятадын 312 иргэнийг нутаг буцаажээ

57
11-15
Элчин сайдын үүрэг гүйцэтгэгч асан Ж.Сүхээ яагаад хоригдсон бэ?

58
11-15
Хятадын нүүрсний импорт он дуустал удааширч болзошгүй

59
11-15
”ЧИНГИСИЙН ЦОМ” Монгол туургатны холимог тулааны " МGL-1 FIGHTING CHAMPIONSHIP 13" зохион байгуулагдана

60
11-15
БЗД-ийн Хүүхдийн төлөө зөвлөл хуралдлаа

61
11-15
Б.Энх-Амгалан сайдын өөрийнх нь “Мишээл экспо” цэцэглэснийг, өрөөлийн Дарханы замын сэглэгдсэнийг хар даа!

62
11-15
Тагнуулын ерөнхий газраас "Монголын үндэсний фронт"-од сануулга өглөө

63
11-15
Парисын гэрээнээс гарснаар АНУ өөрөө илүү хохирно

64
11-15
Ц.Элбэгдоржийг прокурорт дуудлаа

65
11-15
Монгол улсын Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг эцэслэн баталлаа

66
11-15
Ерөнхий сайдын “хаанчлал” айсуй

67
11-15
УИХ-ын гишүүд уурхайг хянуулахаас жийрхсэн үү

68
11-14
Иргэн Ц.Пүрэвдоржийн гомдлын дагуу шалгалт хийж, буруутай алба хаагчдад хариуцлага тооцов

69
11-14
Дундаж давхаргынхны “Турсагыг Хуулах” харгис бодлого

70
11-14
“ФАУСТ” жүжгийг үзэх 5 ШАЛТГААН

71
11-14
Дэлхийн зах зээлд байгалийн ШИНГЭРҮҮЛСЭН ХИЙН илүүдэл үүсжээ

72
11-14
Охин хүүхэд хүмүүжүүлэхдээ анхаарах 10 чухал зүйл...

73
11-14
Нэрт зохиолч, яруу найрагч Чойжилын Чимэд гуайн тухай дурсамж

74
11-14
Таны хүүхэд 4-5 настай юу?

75
11-14
Б.Амархүү ШИЙДЭХ ТОГТООЛТОЙГОО танилцжээ

76
11-14
27 удаагийн үйлдлээр 150 орчим бод мал хулгайлсан нь тогтоогджээ

77
11-14
Монгол банкны ерөнхийлөгч Н.Баяртсайхан ОГЦОР!!!

78
11-14
“Хишиг арвин индустриал” компани иргэн Б.Болороогоос уучлал гуйжээ

79
11-14
Төрийн шагналт, Үндэсний хөгжлийн газрын дэд дарга Н.Нацагням, төрийн гэсгээлт хоёрын балайрал эрх баригчид ард түмнийг дорд үздэгийн илрэл боллоо

80
11-14
“Мэдээлэлд ойрхон албан тушаалтнууд тэрбум, тэрбумаар нь авчихдаг нь үнэн юм билээ”

81
11-14
Ой санамжаа гээсэн парламент

82
11-14
Тавантолгой түлш ХХК-ийн авто бааз нээлтээ хийлээ

83
11-14
Хонконгод гурав дахь өдрөө дараалан хотын тээвэр гацаанд оржээ

84
11-14
Тавантолгой түлш ХХК-ийн авто бааз нээлтээ хийлээ

85
11-14
Эдийн засгаа солонгоруулна гэсэн амлалт хаана замхарчихав аа

86
11-14
Ж.Энхбаяр ЖДҮ-ийг хэргээс мултарчихаж...

87
11-14
52 насандаа нүцгэлсэн топ Э.Одгэрэлийн "өөрчлөлт"

88
11-14
Ирэх оны төсөв, зарцуулах хөрөнгийг баталлаа

89
11-14
Женнифер Лопес луйварчин эмэгтэйн дүр бүтээв

90
11-14
Хүүхдэд унтахаас нь өмнө өгч болохгүй хүнс

91
11-14
УИХ-ын даргын квотоор Цэцийн гишүүн болсон Д.Одбаяр ажлаа өгнө

92
11-14
Тэд “гэрчлэв”, шүүх нотлов, тарах үлдэв

93
11-14
Зүг чигээ алдсан түмэн

94
11-14
ЯТТ-ийн удирдлагуудыг 80 000 ам.доллар завшсан байж болзошгүй хэрэгт шалгаж байна

95
11-14
А.Өнөржаргал: Дэлхийн дэвжээн дээр гарч үзсэн нь миний бахархал

96
11-14
Akipress: 10-т байсан Улаанбаатар агаарын бохирдлоороо 64-т бичигдлээ

97
11-14
УИХ: 20 мянган иргэн эвлэлдэн нэгдэж, нам байгуулж болно

98
11-14
Монголд албан тушаалтнууд хэрэгт орооцолдохоор оноодог ялын “дээд хэмжээ” нь ажлаас чөлөөлөх

99
11-14
"Жараахай" л намнаад байх уу, Ерөнхийлөгчөө?!

100
11-13
Газраа орон сууцаар солих боломжтой 19 байршил