BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Орос ах

Би орос ахыг хун шиг цагаан ч гэхгүй, хэрээ шиг хар ч гэхгүй, шаазгай шиг алаг гэнэ.


Орос ахыгаа бид 100 жил магтсан. Одоо ч амаа урчих гэж буй. Орос ахыгаа “нар”-тай адилтгасан ч сэтгэл ханаагүй. Сүүлдээ “нар”-ыг орос ахтайгаа зүйрлээд ч ханаагүй. Яагаад тэгтлээ зусардав гэвэл маш их айснаас ингэтлээ хулчийсан юм. Тэгтэл яасан гээч? “Монголчууд та нарыг аврах ганц ах чинь бид. Биднийг гүйцэх өөр сайн ах та муусайнд хорвоод үгүй” гэж биеэ тэнгэрт тултал магтаж асан орос ах маань эдүгээ “орос ах гэж нялуурдгаа болиод өгөөч” гэж гуйдаг болсон нь даяаршлын зуунд “Баруун”-аас ичээд тэр. Шударга хүсэлт. Гэвч ах нарын шударга хүсэлт коммунизмын тогоонд 70 жил буцалж мэдээгүйжсэн мануусыг сэхээж чадсангүй. Маанагтсан монголчууд оюунлаг эринийг мэдрэхгүй “ах нар” хэмээн улам нялуурч өөрсдийгөө гутаахын дээр хамгийн гол нь ах нараа дэлхийд муухай харагдуулж эхлэв. Үүнийг би тэвчилгүй аварга хөршдөө чөлөөт зах зээлийн менежментээр долигонож “Орос ах” нэртэй ном бичив. Зуун дамнасан нөгөө л бялдуучиллаа янших нь гэж бүү бөхүүрхээрэй. Орос ах сайн нь сайн. Гэхдээ 100 жил жаргал зовлонгоо хуваалцсан хүмүүст хэлмээр үг үүссэн үү гэвэл үүссэн. Нуусан үг өмхийрдөг. Худал магтаал бүр ч хортой. Мөнхийн хөршүүд илэн далангуй айлсвал том бага гэлтгүй хоёуланд хожоотой гээд цээжинд хургасан үгээ үргээж, дэлгэхээр зориглов.

Ар Монголыг гадаад ертөнцөөс тасалж тулмайдаад, зуун жил хашчихсан тул бүх тусламж ЗХУ-ынх. Тэгээд магтаж гарсан. Магтаж буй нь ч магтуулж буй нь ч жинхэнэ тэнэгэрсэн дээ. Сургагч мэргэжилтэн нил орос. Багш эмч орос. Аз дайрвал ЗХУ-д суралцана. Өөр хувилбаргүй. Оросоос ондоо гүрний бараа тасрав. Хөөчихсөн. Хөрөнгөтний хэл сурах хориотой. Монголчууд америк кино үзэх болоогүй. Гэгээ гэрэлтэй бүхэн зөвлөлтийн ач тус. Хөрш Хятад Японынх бол хор. Ийм орос ухуулгад мануус 70 жил чануулаад “болчихсон”.

70 жилд орос ах харанхуй Монголыг хэрхэн хөгжүүлснийг тоочоод баршгүй. Бичиг үсэгт тайлагдсан, мухар сүсгээс шинжлэх ухаанд хандсан, эрүүлжсэн. Ильичийн дэнлүү, улаан тариа гээд цааш явж өгнө. Энэ бүгд бодит тал нь. Дэгс тал ч бий. Монгол хүн сансарт ниссэн гэж бид хөөрдөг. Оготоргуйн нислэгт бид юугаар оролцсон билээ? Борц чацарганы тос гэсхийгээд л яриа дуусдаг. Харин сансрын нислэгийн хатуу шалгуурыг шинжлэх ухааны өндөр мэдлэг, оюуны төрөлхийн ер биш чадвар, хатуужлаараа гялалзтал давсан хоёр хөвүүнээрээ монголчууд бахархдаг. Гэлээ ч Монголын шинжлэх ухаан сансарт иргэнээ нисгэх хэмжээнд хүртэл дүүлсэн гэх хийрхэл сонсох бүрт яс хавталздаг. Сөнөхдөө тулсан монголчуудад орос коммунистууд туслаагүй бол тэднийг хөрөнгөтнүүд устгаад нутгийг нь эзлэсэн гэдэг бөгөөд бид уяраад уйлдаг. Энэ бодиттой юу? 

ХХ зууны сүүлийн хагаст шинжлэх ухаан технологийн дэвшил нэвтрээгүй тийм бөглүү хязгаар бөмбөрцгөөс олохгүй. Энэ өнцгөөс харвал Монголын 1921-1990 оны өөрчлөлт Зөвлөлтийг дагаагүй бол заяахгүй үсрэлт гэдэг туйлшрал биш биз? Орос ах туслаагүй аваас Монгол хувьсгалын өмнөх балчигтаа живсэн гэдэг эргэлзээтэй бус уу? 1921-1990 оны манай дэвшил буюу орос ахын тусламж маань ХХ зууны шинжлэх ухааны нээлтээр дэлхийд хаа сайгүй дэлгэрсэн тэгтлээ онгирох зохимжгүй ердийн алхам бус уу? Их гүрнүүдийн хүчирхэг тэлэлтээр жижиг буурай яс үндэстэн энэ хугацаанд ийм анзааны алхам бүгд дор бүрнээ хийчихсэн юм биш үү? Шинжлэх ухааны нээлтүүд тивүүдэд түгж буурай орнуудад нялзсаныг зөвхөн бид капитализмыг харайсан гэж онгирч явснаа бодууштай. Өндөрхөн дошин дээр гарч, оволзсон сагуурлаа түр дараад, талбиухан нэг тольдоод үзээч гэж гуйх гэсэн юм. Гайхалтай нь өдгөө орос ахын тусламжийг хэний тусламжтай жишээд, ахын тусламж дэлхийд ганцаараа эгнэшгүй илүү агаад нүнжигтэй гэж монголчууд-бид магтана вэ? Зэрэгцүүлж жиших өөр тусламж манайд огт орж ирээгүй шүү дээ. Орос ах туслаагүй бол Монгол сөнөсөн гэх итгэл үнэмшил одоо ч бидний харанхуй гавалд мөнхийн зул болон бадарч буй.

Би орос ахыг хун шиг цагаан ч гэхгүй, хэрээ шиг хар ч гэхгүй, шаазгай шиг алаг гэнэ. Шаазгайнхар өнгийг “цагаан” гэлгүй “хар” гэж бичих тэнэг Монголд надаас өөр гараагүй тул орос ахынхаа талаар муу үг сонсоно чинээ хэдэн үеэрээ зүүдлээгүй уншигчид хирдхийж намайг зүхэж гарав. Зүхүүллээ гээд “зөв” гэх итгэлээ орхихгүй зөрүүд шиг байна би. Нүгэлт миний ланчиг биз. “Орос ах” номондоо би урьд огт хөндөгдөөгүй шаазгайны “дархан цаазат”-хар өнгийг төрмөл юм уу түрхмэл юм уу маажиж үзэхээр мангарлав. Ингэсэн минь бас учиртай. 100 жилийн найрамдал-дружбад нартын хуулиар сүүдэр орших ёстой гэвэл тэр сүүдрийг Монголоос нэг ч хүн сануулаагүй цулгуй цагаан түүх үлдвэл Чингисийн удмынхны нэрэнд эвгүй. Тиймээс ядаж ганц үнэ цэнэгүй зохиолч сөхөөд хараалын бай болоход гарз нь юу билээ? Золигт гарах зохиолч нь би болъё. Би ямар гарзтай амьтан биш. Сталины хөшөөг буулгахад орос ахын аяыг даган дуурайсан ч Лениний хөшөөг булга татахад галав юүлэх мэт цочирдсон. Эмзэг сэдэв. Эмзэг нь Лениний агууд бус түүнийг бишрэгчийн дүрээр дээд зэрэглэлд амьдрагчдын хонзонд буй юм. Найрамдал-дружбаг 100 хувь магтаж буй Монголд ганц муу шог зохиолч солиороод юу шалих вэ гээд тайвшрахыг дипломатч Л.Эрдэнэчулуун мэтээс гуйя. Ленин багшийг өөлсөн хүнийг егүүтгэх хуульгүй эрин эхэлмэгц реваншистууд нууц хорслоо далд аргаар авах нүх сүв хайдаг болов. Гэхдээ монголчуудын зуун жилийн хордлого тайлагдах нь гарцаагүй. Тиймээс аюул удахгүй арилна. Орос ах л гэвэл буруу ч юманд, худлаа ч зүйлд өмөөрч, Төр Засгийн толгойд асдаг зальтай тийрэнгүүд бол Оросынх бус Монголынх. Тэднийг эс давруулах нь гагцхүү бидний ажил-бидний хөгжил. 

Орос ойртож болохгүй уршигт хөрш биш гэдгийг би ямагт онцолдог. Үнэнээрээ нөхөрлөх сайхан. Болъщевик-коммунист улаан орос бус жинхэнэ орос-Ивантай зузаарахад би бэлэн. Бүр хүсдэг. Ган бат найрамдалдаа амиа өгье гэж уйлаад л, бид мандтугай, тэд сөнөтүгэй гэж хийрхсэн хуурамч найрамдал хэврэг болохыг танилаа. Ажил хэрэгч найрсаг агаад зөвхөн хуулиараа харьцдаг хөрш байх-соёлыг өөрсдөө эзэмшээд үр хүүхдэдээ өвлүүлэх алсдаа унацтай нь ХХI зуунд тодорлоо. За гэвэл ёогүй боловсон хөрш үнэд орж хүндлэгдэх болов. Тийм хөрш рүү хөрөнгө оруулагчид, худалдаачид, бизнесменүүд, жуулчид, хямд ажиллах хүч хандах сонирхолтой болдог ажээ. Бид мөнгөжихөөр гадаадад ажилладаг. Иргэд нь зодож дээрэмддэг улсад бол очихгүй. Сайхан айлсах бие биеэ хүсдэг, бие бие рүүгээ тэмүүлдэг болгож байна. Хил залгаа хөрш улсад иргэд хоорондын арилжаанаас эхлээд хөрөнгө оруулалт, дундын төсөл зэрэг ашиг сонирхол нэгтэй бизнес аяндаа урсгалаараа Төр Засгийн оролцоогүйгээр өрнөдөг болжээ. Олзны амыг улстөрөөр хаалгүй дүүрэн ашиглахыг эрмэлздэг улс гүрний нэр нөлөө өсөв.

“Найрамдал-дружба”-г харанхуй монголчууд шиг хэт биширдэг орос одоо байтугай урьд байгаагүйд би олзуурхдаг. Тийм оросууд биднийг соёлд түүчээлнэ. Харин “найрамдал-дружба”-г далимдуулсан орос олигархиуд гацааж, хохироож, сүрдүүлж, шулж буйд гомддог. Шүгэл үлээвэл ахын аюул тийхнээрээ. Гол гай нь орос олигархи хормойдсон монгол хавсрууд арслангийн дайтай томорч, улсын сан хөмрөгт асар их мөнгө цутгах мега төслүүдээ гацааснаар хүн ам ядуурав. Гэхдээ сайхнаар төсөөлцгөө. Хоёр их хөршийн завсар орших бяцхан Монголд дэлхийн хөгжилтэй хөл нийлүүлэн алхах сиймхий-ухаалаг хандвал бий. Тэр ч атугай жижиг орнууд атаархам агуу том зах зээл-ашиглаж чадвал Монголтой хаяа нийлж байна. Энэ өгөгдөл бидний нэгдмэл бодлого, нийлсэн хүчээр зүтгэх зам мөр авай. Биднээс сэргэлэн сүйхээтэй улс бол дор хаяж өдгөө Казахстаны анзаанд оросуудын өөдөөс мал шиг бус хүн шиг зиндаархаж яваа. Казахстан ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд байсан, Монгол бол хэзээ язааны тусгаар улс билээ.

Ц.Доржготов

Эх сурвалж: baabar.mn

Орос ах
Бусад мэдээ ▼

1
07-11
Цагдаагийн алба хаагчид монгол дээлээр жигдэрчээ

2
07-11
Налайх дүүрэгт шинэчлэгдэж буй авто замын эхний ээлжийн 3.5 километрийн зорчих хэсгийг нээлээ

3
07-11
Үер усны дараа гэдэсний халдварт өвчнөөс сэргийлэх зөвлөмжүүд

4
07-11
Төвийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, зүүн аймгуудын ихэнх нутгаар усархаг бороо орно

5
07-11
Өчигдөр нийт 681 хүнд шинжилгээ хийхэд коронавирусийн халдвар илрээгүй

6
07-11
Фото: Үндэсний их баяр наадмын торгон агшин

7
07-11
Гурван тэрбум төгрөгөөр нээлт хийгээгүй, наадаагүй

8
07-11
Х.Баттулга: Бидний өвөг дээдсийн оюун ухааны бяд, баларшгүй соёл, давтагдашгүй өв дэлхий даяар оршсоор байна

9
07-10
Баяр наадмын үеэр Мэргэжлийн Хяналтын улсын байцаагч нар хяналт тавьж ажиллана

10
07-10
Засгийн газраас өндөржүүлсэн бэлэн байдлын хугацааг 31-нийг хүртэл сунгалаа

11
07-10
Дотоодын аялагчид өдөрт 2000 тонн хог хаядаг

12
07-10
Сураггүй алга болсон Сөүл хотын захирагч нас барсан байдалтайгаар олджээ

13
07-10
Зөвлөгөө: Машины мотор ус залгисан үед авах арга хэмжээ...

14
07-10
Нүд тайлсан хүний яриа (Орчин цагийн үлгэр)

15
07-10
Үерийн улмаас найман хүн амь насаа алджээ

16
07-10
ОХУ-ын Холбооны Хурал "Монгол, ОХУ-ын найрсаг харилцаа, иж бүрэн стратегийн түншлэлийн тухай гэрээ"-г баталжээ

17
07-10
Усархаг, дуу цахилгаантай бороо орох тул үер, усны аюулаас сэрэмжлүүлж байна

18
07-10
ХӨСҮТ, Дархан-Уул аймгийн лаборторид хийсэн 328 шинжилгээний хариу "сөрөг" гарчээ

19
07-09
Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр

20
07-09
МУИС-ийн багш, доктор, профессор М.Баярсайхан: Амьтны үр төлийн нэр

21
07-09
Гадаад байгаа иргэдийн татан авалтыг эрчимжүүлнэ

22
07-09
Наадмын өдрүүдэд Эрүүл мэндийн байгууллагуудын ажиллах цагийн хуваарь

23
07-09
Бээжин, Тяньжиньд хамгийн ойрхон “их элсэн сав газар”-ыг цөлжилтөөс ангижруулж буй тухай тэмдэглэл

24
07-09
АТГ: 2020 оны хагас жилийн ажлын тайланг танилцуулж байна

25
07-09
13 машин мөргөлдөж, 3 айлын хашааг дайрсан ноцтой осол гарчээ

26
07-09
Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутагт нас биед хүрсэн 19 минжийг нутагшуулжээ

27
07-09
Хариуцлагагүй ажилласан албан хаагчдыг олон нийтэд зарлана

28
07-09
Эмэгтэй хүн бүрийн мэдэх ёстой гоо сайхны 17 нууц

29
07-09
Аз жаргалтай амьдралын нууц

30
07-09
Японы ерөнхий сайд ард түмнээсээ уучлал хүслээ

31
07-09
"Бие даагчид ба Сонгууль 2020"

32
07-09
"Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай” хуулийн төслийг өргөн барилаа

33
07-09
"Долдугаар сарын 16,17-ныг амралтын өдөрт шилжүүлэхгүй"

34
07-09
Израиль улс Палестиний хүүхдүүдийн нүүрийг хүчлээр түлжээ

35
07-09
Үндэсний их баяр Наадамд хурдан морь уралдуулах цагийн хуваарь, хөтөлбөр

36
07-09
Зургаан жилийн ял авсан Б.Отгонбаатар гэж хэн бэ?

37
07-09
Эмэгтэй гишүүдэд дайх үг

38
07-09
Тусгай хамгаалалттай бүсэд хүн амиа алдав

39
07-09
Төмсний үнэ тэнгэрт хадаж, төгрөгийн ханш газарт унасаар...

40
07-09
Аварга Э.Оюунболд энэ жилийн наадмыг өнжинө

41
07-09
Шинэ сайд нар Ерөнхийлөгчийн сонгууль өнгөртөл “яндан хөөлөх” үү?

42
07-09
Зуурмагийн миксер 13 автомашин мөргөж, 5 хүн гэмтсэн ноцтой осол ГАРЛАА

43
07-09
Оросын сэтгүүлчийг Чехийн тусгай албанд мэдээлэл дамжуулсан хэрэгт сэжиглэж байна

44
07-09
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн өчигдөр, өнөөдөр

45
07-09
Мөнгө угаах гэмт хэргээр шүүхэд шилжүүлсэн есөн хэрэг байгаа аж

46
07-08
Т.Доржханд сайдуудаас асуусан асуултны хариулт

47
07-08
Баяр наадмын төсөвт 1.6 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөжээ

48
07-08
С.Чулуун "Би хулгай хийдэг биш, эмхэлдэг цэгцэлдэг судлаач"

49
07-08
ОХУ-аас ирсэн хоёр хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 227 боллоо

50
07-08
Х.Баттулга : Энэ их өрийг дарах уран ухаан, арга залийг Ч.Хүрэлбаатар та мэргэжлийн хүний хувьд бодож шийднэ биз

51
07-08
Танилц: Шинэ томилогдсон Засгийн газрын сайдуудын намтар...

52
07-08
Эрүүл мэндийн сайдаар Б.Цогтбаатарын оронд Т.Мөнхсайханыг томилуулахаар танилцууллаа

53
07-08
"Жи Тайм" сүлжээний гэгдэх эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан дахин хойшлов

54
07-08
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай үүргийн онгоцоор 258 иргэн ирнэ

55
07-08
Бразилын Ерөнхийлөгчийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ

56
07-08
Гэр шатаж, хоёр хүн нас баржээ

57
07-08
"Челси" гуравдугаар байр руу орж, "Лестер" дөрөв рүү ухарлаа

58
07-08
У.Хүрэлсүх жинхэнэ мэргэжлийн, технократуудын Засгийн Газар байгуулахыг зорьжээ

59
07-08
Ц.Нямдоржийг Ерөнхий Сайдын зөвлөхөөр томилжээ

60
07-08
Их Британи, Хятад хоёр Хонконгчуудыг булаацалдаж эхэллээ

61
07-08
Н.Номтойбаярын нийтийн албанд ажиллах эрхийг 5 жил хасч, 5.5 жил хорих ял оноолоо

62
07-08
Ж.Эрдэнэбатын хэрэг парламентад ямар жишиг тогтоох бол?

63
07-08
АН хаашаа нүүх вэ?

64
07-07
АНУ Хятадын нийгмийн сүлжээний хавсралтуудыг хориглох асуудлыг “судалж байна”

65
07-07
Сөүлээс 172 иргэн эх орондоо ирлээ

66
07-07
ОХУ-аас орж ирсэн ТАВАН хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 225 боллоо

67
07-07
Наадмаар ТАВ ХОНОГ амарч, долдугаар сарын 16-нд ажил ЦУГЛАНА

68
07-07
ЧУУЛГАН: Засгийн газрын бүтцийг УИХ-ын чуулганаар эцэлсэн баталлаа

69
07-07
Наадам хийх газар судлаад судлаад олдсон нь л Ерөнхийлөгчийн гэр бүлийнхний амралт юм гэнэ

70
07-07
У.Хүрэлсүх: Ирэх 4 жилд 2.9 тэрбум долларын өр төлнө

71
07-07
Ерөнхийлөгч Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Эрчим хүчний яамыг нэгтгэх санал хүргүүлжээ

72
07-07
У.Хүрэлсүхийн удирдсан Засгийн Газар 14 яам, 17 сайдтай байна

73
07-07
Байгаль Орчны Сайд асан У.Барсболд таалал төгсчээ

74
07-07
Токиогийн олимп болох эсэх нь тодорхойгүй байна

75
07-07
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх наадмаас өмнө танхимаа бүрдүүлнэ

76
07-06
Өнөөдөр Дээрхийн Гэгээнтэн 14-р Далай багшийн мэлмий гийж лагшин мэндэлсний 85 насны ойн өдөр

77
07-06
Сураггүй алга болсон эмэгтэйг уулнаас эсэн мэнд олжээ

78
07-06
Ерөнхий сайд байхдаа өөртөө лиценз олгосон Ж.Эрдэнэбатад 6 жилийн хорих ял оноолоо

79
07-06
УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбатад ял тулгажээ

80
07-06
Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хоёр Засгийн газрын ийм хувилбарууд дээр “ярилцаж” байна

81
07-06
Амралтын өдрүүдэд гурван хүн зам тээврийн ослоор амиа алджээ

82
07-06
ОХУ-д 21 сая гаруй хүнд коронавирусний шинжилгээ хийжээ

83
07-06
ОХУ: 40 эмч коронавирусын улмаас нас баржээ

84
07-06
Бухимдал, гомдол дагуулсан 2020 оны ЭЕШ

85
07-06
НӨАТ-ын хоёрдугаар улирлын урамшуулал олгоно

86
07-06
Наадмын дараа төсөв тодотгоно

87
07-03
Ж.Чинбүрэн: Би сайд болох гэж хэн нэгний үүдийг сахиж элдэв хов жив хийж явсангүй, хийх ч үгүй!

88
07-03
П.Цагаан: Алтанхуяг аа, гудамжны чавганц уу чи

89
07-03
В.Путин Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан ажлын хэсэгтэй уулзана

90
07-03
Haaдмaap xaмгaaлaлтaд aжиллax цaгдaa нapт мoнгoл бaaтpын дээл өмcгөнө

91
07-03
ЭМЯ: Нэмж халдвар илрээгүй, хоёр хүн эдгэрч эмнэлэгээс гарлаа

92
07-03
УИХ-ын Халдашгүй байдлын дэд хорооны даргаар Н.Энхболд томилогдов

93
07-03
Д.Лүндээжанцан УИХ-ын даргын зөвлөх болно

94
07-03
Хүүхдийн паркийн үйл ажиллагаa хэвийн явагдаж эхлэлээ

95
07-03
Баяр наадмын талбайд хуушуур хийх болон худалдаа эрхлэх зөвшөөрөл олгохгүй

96
07-03
Мексик халдвараар нас барсан хүний тоогоор Испанийг давжээ

97
07-03
Тусгай үүргийн хоёр онгоцоор 420 иргэн эх орондоо ирлээ

98
07-03
У.Хүрэлсүх : Бид ард түмнийхээ итгэлийг зүтгэлээр хариулах учиртай

99
07-03
2020 оны нэгдүгээр улиралд 428.1 тэрбум төгрөгийн "ногоон зээл" олгожээ

100
07-03
"МИАТ-ийн тусгай үүргийн онгоцны хөдөлгүүр гэмтсэнээс Бээжинд буулт хийжээ