BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

СЕХ-ныхоон сонгогчийн боловсролыг дээшлүүлье

Жил хүрэхгүй хугацааны дараа УИХ-ын ээлжит сонгууль болно. Бүх шатны сонгуулийн хамгийн сонирхол татах хэсэг намуудын 


мөрийн хөтөлбөр. Улс орон, хувь хүний хөгжлийн ойрын төлөв хандлагыг мөрийн хөтөлбөрүүд тодорхой хэмжээгээр агуулж байдаг болохоороо ийн анхаарал татах нь зүй хэрэг. Гэсэн ч сүүлийн жилүүдэд улстөрийн намууд мөрийн хөтөлбөр гэдгийг мөнгө тараах амлалт өгөх гэх ойлголтоор солиод байна. Бүр энэ нь даамжраад байр тараах гэнэ. Тодруулбал, Н.Энхбаяр тэргүүтэй МАХН-ын ирэх сонгуульд орох бэлтгэлээ хийгээд эхэллээ. Тэд амралтын өдөр бүр хүүгий, урьдчилгаагүй байранд орох иргэдийн бүртгэж эхэллээ.

Барилгын компани байтугай нь байхгүй Н.Энхбаяр ийнхүү байр амласан нь ганц ч банкгүй Х.Баттулга Ерөнхийлөгчийн зээл тэглэнэ гэдэгтэй ижил сонсогдож байна. Яг үнэндээ өнгөрсөн Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн гол өгөөш нь зээл тэглэх байв. Бүгд итгэсэн. Боломжгүй гэж эсэргүүцсэн цөөнх ад болж, “Монгол ялсан” байдаг. Харин одоо нийслэлийн иргэд Н.Энхбаяр ба түүний нөхдийн үлгэрт итгэж, амралтын өдрүүдээр олноор МАХН-ын үүдийг “манаж” байна. Үгүйсгэсэн нь бас л цөөнх болох магадлалтай.

Тэгэхээр сонгуулиар л амь ордог СЕХ-ныхон сонгогчийн боловсролд анхаарал хандуулах цаг болсныг харуулж байна. Ардчиллын амин сүнс нь сонгууль байдаг. Монгол  улс 1992 оны Үндсэн хуулинд “Монгол Улсад засгийн бүх эрх ард түмний мэдэлд байна. Монголын ард түмэн төрийн үйл хэрэгт шууд оролцож, мөн сонгож байгуулсан төрийн эрх барих төлөөлөгчдийн байгууллагаараа уламжлан энэхүү эрхээ эдэлнэ” гэж заасан нь сонгогчийн боловсролын эрхэм зорилго, үндэс суурийг тодорхойлж өгсөн юм. Үндсэн хуулиар олгогдсон энэхүү эрхээ баталгаатай эдлэхэд иргэн хүнд сонгогчийн боловсрол чухал үүрэгтэй. Ардчилсан нийгэмд шилжсэн цагаас хойш Орон нутаг, УИХ, Ерөнхийлөгчийн зэрэг олон удаагийн бүх нийтийн сонгуулийг явуулж ирсэн билээ. Сонгуулийн дүнгүүдээс харахад сонгуулиас сонгуулийн хооронд сонгогчдын ирц буурсаар байна.
Түүнчлэн сонгогчийн боловсрол дутмаг байдгаас сонгуульд хэрхэн яаж оролцохоо мэддэггүй, хууль бус үйл ажиллагаанд автан саналаа худалдах, авлигал авах, үзэмжээр сонголт хийх, бусдын үгэнд автах зэрэг алдаанууд гаргасаар ирсэн. Товчхондоо бидний алдаатай сонголтууд өнөөдөр Төрийн ордныг дүүрэгчихээд байгаа гэхэд хилсдэхгүй.  Тиймээс сонгогчийн боловсролын талаарх ойлголтыг өсвөр үеэс буюу дунд сургуулиас нь эхлэн эзэмшүүлж, сонгуулийн талаар зохих мэдлэгтэй, соёлтой, нийгмийн идэвхи бүхий шударга иргэнийг бэлтгэх шаардлагатай байна.

Сонгогчдынхоо өмнө хариуцлага хүлээдэггүй, ямар ч хамаагүй аргаар саналыг нь авчихаад нуруугаа харуулчихдаг эрх баригчидтай болохгүйн тулд сонгогчийн боловсролыг дээшлүүлэхэд анхаарах нь хэрэгтэйг хэлэх нь илүүц биз. 
 
Сонгогч гэж хэн бэ?
Монгол Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.1 дэх хэсэгт:
• Тухайн иргэний төрсөн он, сар, өдрөөс тоолоход сонгуулийн санал авах өдөр буюу түүнээс өмнө 18 насанд хүрсэн
 
• Иргэний хуулийн 15 дугаар зүйлийн 15.1 “Иргэний эрх зүйн бүрэн чадамж буюу иргэн өөрийн үйлдлээр өөртөө эрх олж авах, үүрэг бий болгох чадвар насанд хүрсэнээр буюу 18 наснаас бий болно.” -д заасанэрх зүйн бүрэн чадамжтай Монгол Улсын сонгуулийн эрх бүхий иргэнийг сонгогч гэж тодорхойлон заажээ
 
Монгол Улсын Үндсэн Хуулийн 16.9 дэх хэсэгт заасан сонгогчийн сонгох эрхийн хэрэгжилтийг дараах үндсэн зарчмын хүрээнд хангана. Үүнд:
 
• Сонгууль бүх нийтийн байх бөгөөд түүнд Монгол Улсын сонгуулийн эрх бүхий иргэн бүр үндэс, угсаа, хэл, арьсны өнгө, хүйс, нийгмийн гарал, байдал, хөрөнгө чинээ, эрхэлсэн ажил, албан тушаал, шашин шүтлэг, үзэл бодол, боловсролоор ялгаварлагдахгүйгээр шууд сонгох эрхийнхээ үндсэн дээр ямар нэг төлөөлөлгүйгээр оролцож, саналаа өөрөө гаргаж оролцох эрхтэй байдаг.
 
• Сонгогч саналаа нууцаар гаргах ба хөндлөнгийн нөлөөгүйгээр хүсэл зоригоо илэрхийлж саналаа гаргах боломжоор хангагдсан байна.
• Сонгууль нь чөлөөтэй байх бөгөөд сонгогчоос сонгуульд оролцох эсэхээ бие даан шийдвэрлэх, саналаа чөлөөтэй илэрхийлэхэд хэн боловч албадан нөлөөлж, саад учруулахыг хуулиар хориглодог.
 
• Монгол Улсын иргэний сонгох, сонгогдох эрхийг хууль бусаар хязгаарлахыг хориглоно.
• Харин эрх зүйн чадамжгүй нь шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон, эсхүл хорих газар ялэдэлж байгаа иргэн сонгуульд оролцох эрх эдлэхгүй.
“Эрх зүйн чадамжгүй нь шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон” гэж Иргэний хуулийн 18.2 дахь хэсэг,Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 141-143дугаар зүйлд заасан журмын дагуу шүүхээс иргэнийг эрх зүйн чадамжгүй гэж тооцсоныг ойлгодог.
 
“Хорих газар ял эдэлж байгаа” гэж шүүхийн хүчин төгөлдөр шийтгэх тогтоолоор хорих ял эдэлж байгаа иргэнийг ойлгох бөгөөд үүнд хорих ял эдлэхээс зайлсхийж яваа, хорих байгууллагаас түр чөлөөгөөр гарсан иргэнийг нэгэн адил хамааруулна.
Эрх зүйн бүрэн чадамжтай, хорих газар ял эдлээгүй ч эрх нь хязгаарлагдсан дараах иргэд сонгуульд оролцож, саналаа өгөх эрхтэй. Үүнд:
 
• Захиргааны зөрчлийн улмаас баривчлагдсан, албадан саатуулагдсан, таслан сэргийлэх арга хэмжээ авагдсан.
• Байцаан шийтгэх албадлагын арга хэмжээний улмаас баривчлагдсан, цагдан хоригдсон.

Эх сурвалж: Olloo.mn

СЕХ-ныхоон сонгогчийн боловсролыг дээшлүүлье
Бусад мэдээ ▼

1
07-07
АНУ Хятадын нийгмийн сүлжээний хавсралтуудыг хориглох асуудлыг “судалж байна”

2
07-07
Сөүлээс 172 иргэн эх орондоо ирлээ

3
07-07
ОХУ-аас орж ирсэн ТАВАН хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 225 боллоо

4
07-07
Наадмаар ТАВ ХОНОГ амарч, долдугаар сарын 16-нд ажил ЦУГЛАНА

5
07-07
ЧУУЛГАН: Засгийн газрын бүтцийг УИХ-ын чуулганаар эцэлсэн баталлаа

6
07-07
Наадам хийх газар судлаад судлаад олдсон нь л Ерөнхийлөгчийн гэр бүлийнхний амралт юм гэнэ

7
07-07
У.Хүрэлсүх: Ирэх 4 жилд 2.9 тэрбум долларын өр төлнө

8
07-07
Ерөнхийлөгч Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Эрчим хүчний яамыг нэгтгэх санал хүргүүлжээ

9
07-07
У.Хүрэлсүхийн удирдсан Засгийн Газар 14 яам, 17 сайдтай байна

10
07-07
Байгаль Орчны Сайд асан У.Барсболд таалал төгсчээ

11
07-07
Токиогийн олимп болох эсэх нь тодорхойгүй байна

12
07-07
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх наадмаас өмнө танхимаа бүрдүүлнэ

13
07-06
Өнөөдөр Дээрхийн Гэгээнтэн 14-р Далай багшийн мэлмий гийж лагшин мэндэлсний 85 насны ойн өдөр

14
07-06
Сураггүй алга болсон эмэгтэйг уулнаас эсэн мэнд олжээ

15
07-06
Ерөнхий сайд байхдаа өөртөө лиценз олгосон Ж.Эрдэнэбатад 6 жилийн хорих ял оноолоо

16
07-06
УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбатад ял тулгажээ

17
07-06
Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хоёр Засгийн газрын ийм хувилбарууд дээр “ярилцаж” байна

18
07-06
Амралтын өдрүүдэд гурван хүн зам тээврийн ослоор амиа алджээ

19
07-06
ОХУ-д 21 сая гаруй хүнд коронавирусний шинжилгээ хийжээ

20
07-06
ОХУ: 40 эмч коронавирусын улмаас нас баржээ

21
07-06
Бухимдал, гомдол дагуулсан 2020 оны ЭЕШ

22
07-06
НӨАТ-ын хоёрдугаар улирлын урамшуулал олгоно

23
07-06
Наадмын дараа төсөв тодотгоно

24
07-03
Ж.Чинбүрэн: Би сайд болох гэж хэн нэгний үүдийг сахиж элдэв хов жив хийж явсангүй, хийх ч үгүй!

25
07-03
П.Цагаан: Алтанхуяг аа, гудамжны чавганц уу чи

26
07-03
В.Путин Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан ажлын хэсэгтэй уулзана

27
07-03
Haaдмaap xaмгaaлaлтaд aжиллax цaгдaa нapт мoнгoл бaaтpын дээл өмcгөнө

28
07-03
ЭМЯ: Нэмж халдвар илрээгүй, хоёр хүн эдгэрч эмнэлэгээс гарлаа

29
07-03
УИХ-ын Халдашгүй байдлын дэд хорооны даргаар Н.Энхболд томилогдов

30
07-03
Д.Лүндээжанцан УИХ-ын даргын зөвлөх болно

31
07-03
Хүүхдийн паркийн үйл ажиллагаa хэвийн явагдаж эхлэлээ

32
07-03
Баяр наадмын талбайд хуушуур хийх болон худалдаа эрхлэх зөвшөөрөл олгохгүй

33
07-03
Мексик халдвараар нас барсан хүний тоогоор Испанийг давжээ

34
07-03
Тусгай үүргийн хоёр онгоцоор 420 иргэн эх орондоо ирлээ

35
07-03
У.Хүрэлсүх : Бид ард түмнийхээ итгэлийг зүтгэлээр хариулах учиртай

36
07-03
2020 оны нэгдүгээр улиралд 428.1 тэрбум төгрөгийн "ногоон зээл" олгожээ

37
07-03
"МИАТ-ийн тусгай үүргийн онгоцны хөдөлгүүр гэмтсэнээс Бээжинд буулт хийжээ

38
07-03
2020 оны нөөцийн мах бэлтгэх, нийлүүлэх ажлыг нийслэл хот амжилттай зохион байгууллаа

39
07-02
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад бараалхлаа

40
07-02
Аялалд явахдаа мартаж болохгүй зүйл

41
07-02
БНСУ-аас 420 иргэн эх орондоо ирнэ

42
07-02
Эрхэм хэрэглэгчдийн анхааралд

43
07-02
Гадаадад байгаа Монголчуудаа эх оронд нь авчиръя

44
07-02
Жилээр биш сараар тоологдох настай УИХ, засаглал байгуулагдсан уу?

45
07-02
И.К.Азизов: ОХУ-ын Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт бүх салбарыг хамарч байгаа учир мэдэгдэхүйц өөрчлөлт авчирна

46
07-02
Д.Нямхүү: Өнөөдөр нэг хүн эдгэрч, ХӨСҮТ-өөс дараагийн сувилалд шилжлээ

47
07-02
Монгол Улс ФАТФ-ын саарал жагсаалтаас гарлаа

48
07-02
Өнөөдөр Замын-үүдийн боомтоор 300 монгол иргэн орж ирнэ

49
07-02
Зарим үйлчилгээний газруудыг үе шаттайгаар нээнэ

50
07-02
Ж.Эрдэнэбатыг шүүх хурал үргэлжилж байна

51
07-02
МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийг Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томиллоо

52
07-02
Т.Доржханд: Ерөнхий сайд аа дэд сайд, төрийн нарийн бичиг, зөвлөхүүдийн орон тоог цомхотгож өгөөч

53
07-02
Наадам хийж болно оо, 3 тэрбумыг “цацах” арай их биш үү

54
07-02
Ч.Хүрэлбаатар: Төсвийн орлого 1.2 их наяд төгрөгөөр тасарчихсан явж байна

55
07-02
70, 80-аад оны дур булаам рокерууд

56
07-02
В.Путин 80 нас хүртлээ ОХУ-ыг удирдахаар боллоо

57
07-02
“Гашуун Сухайт Авто Зам” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Б.Баяндэлгэрт хоёр тэрбум төгрөгийн хэрэг үүсэх үү

58
07-02
Э.Оюунболд цолноосоо “зуурч”, Н.Батсуурь, Ц.Содномдорж нар цол, чимгээ харуулдсаар наадамлах нь

59
07-02
Онцгой дэглэмийн бэлтгэлгүй ЭЕШ эхэллээ

60
07-02
С.Амарсайхан: Түүхэн цаг үеийг хамтдаа бүтээлцсэн та бүхэндээ талархал илэрхийлье

61
07-02
Герман улс Европын Холбоог даргалж эхэллээ

62
07-02
ХБИ-ий хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжиж 50 хувийн хөнгөлөлттэй зээл олгож байна

63
06-30
МҮОХ-ны Ерөнхийлөгчийг наймдугаар сард тодруулна

64
06-30
Ж.Азжаргал: Бүртгэлийн цахим картгүй унаач хүүхдийг уралдаанд оролцуулахгүй

65
06-30
Коронавирусийн хоёр дахь давалгаа айсуй, сонгуульдаж дууссан бол ажилдаа ор

66
06-30
УОК-ын хуралдаанаар хөл хориог сунгах эсэхийг хэлэлцэнэ

67
06-30
25 тэрбумын хохиролтой “ЖИ ТАЙМ”-ын шүүх хуралдааныг шууд дамжуулна

68
06-30
Амь аврагдсан 11 настай хүүгийн ээж цагдаагийн алба хаагчдад талархал илэрхийллээ

69
06-29
Ерөнхийлөгчийн хэвлэлийн төлөөлөгчөөр О.Батхандыг томилжээ

70
06-29
Д.Нямхүү: 19 хоногийн дараа гурав дахь шинжилгээгээр коронавирус илэрлээ

71
06-29
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Туул голд хоёр хүн живжээ

72
06-29
Ч.СОДНОМЦЭРЭН:НИЙТ 164 ХЭСЭГТ ХЯНАЛТЫН ТООЛЛОГО ХИЙХЭД ЯМАР НЭГ ЗӨРЧИЛ ГАРСАНГҮЙ

73
06-29
Зам тээврийн ослын улмаас гурван хүний амь нас хохирчээ

74
06-29
С.Эрдэнэболд:Сүхбаатар дүүрэгт хяналтын тооллого хийлээ,тоонууд мөргөж байна

75
06-29
Хотын дарга хамгийн өндөр санал авсан нэр дэвшигчдийн гуравдугаарт бичигджээ

76
06-26
Танзанид ховор үнэт чулуу олборлосон “нинжа” саятан болжээ

77
06-26
С.Жавхлан гомдсондоо нутгийнхандаа дуугаа сонсгохгүй, дахин очихгүй хэмээ ам алдлаа

78
06-26
БНАСАУ-ын шийдвэрийг БНСУ сайшаажээ

79
06-26
Б.Жаргалсайхан: Би бүх бурууг АН-д тохож байна

80
06-26
СЕХ: УИХ-ын сонгууль хуулийн дагуу хүчин төгөлдөр боллоо

81
06-26
Т.Бат-Оргил: МАН хар хайрцгаар луйвар хийж төрийн эрхийг булаан авлаа

82
06-26
Ард түмэндээ гомдоорой!

83
06-26
УИХ-ын гишүүний үнэмлэхийг энэ сарын 29-нд олгоно

84
06-26
Ард түмнээр дүнгээ тавиулсан МАН-ын гишүүд

85
06-26
Ялсан МАН-ын зовлон яг одоо эхэллээ

86
06-26
Үнэмлэхүй ялалтыг буухиалсан “буруутан” нь тогтолцоо

87
06-23
"Тавиул" дарга нар

88
06-23
Монголчууд түүхэн сонголт хийх үү

89
06-22
Санхүүгийн ухаалаг хэрэглээг таны гарт

90
06-22
Өрөн дээр өр нэмж 126.4 сая ам.доллар зээлэхээр болж

91
06-22
Өнөөдөр нар буцах өдөр тохиож байна

92
06-22
УИХ-ын ээлжит сонгуулийн сурталчилгаа өнөөдөр өндөрлөнө

93
06-22
Өнөөдрөөс ГУРАВ ХОНОГ архи, согтууруулах ундаа худалдахгүй, түүгээр үйлчлэхгүй

94
06-22
Путины өгүүллэгийн тухайд

95
06-22
Танай нам, манай нам гэж талцсаар танхил үрсээ хөсөр хаяжээ, монголчууд

96
06-20
Орос танкууд дэлхийн топ-5-д оржээ

97
06-20
Хямралыг даваад, хуримтлуулж чадвал сайн л хэрэг

98
06-20
“Одоо боллоо”-нуудыг түр хаая

99
06-19
"Энэтхэгийн соёлын өдөр" өдөрлөгт урьж байна

100
06-18
Цагаан арьст залууг аварч байгаа хар арьст залуугийн зураг цахим орчинд хурдацтай тархжээ