BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Чингис хааны төрсөн өдрийг Төвд тооллоор тэмдэглэдэг болгосон Ц.Элбэгдоржийн зарлигийг хүчингүй болгоно уу!

Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн дарга, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга, Монгол Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатар, Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх танаа


Өргөдөл бичихийн учир нь:
 
Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржийн шинэчлэх ажлын нэг болсон зөвлөх Р.Болдын гардан зохион байгуулсан шудрага бус ажиллагааны үр дүнд үнэнийг худал болгосон Ерөнхийлөгчийн 2012 оны нэгдүгээр сарын 9-ний IV зарлиг ёсоор “Чингис хаан-Тэмүжиний мэндэлсэн огноог билгийн тооллын гуравдугаар жарны усан морин жил буюу 1162 оны өвлийн тэргүүн сарын шинийн нэгэн” гэснийг баримтлан сүүлийн хэдэн жил дараалан Чингис хаан маань жилийн өөр өөр сар, өдөр мэндэлсэн болж буй нь ухаан саруул хүний санаанд багтахгүй, олон Монгол судлаач шударга эрдэмтний сэтгэлийг гонсойлгож урмыг нь хугалсан, залуу үеийнхэнд түүхийн үнэнийг шаргуу тууштай судалгаагаар түүхийн үнэ цэнтэй сурвалжид тулгуурлан тогтоодог бус, харин хэн нэгэн эрх мэдэлтний таалалд нийцүүлж хийсэн хуурамч, өнгөц судалгааныхаа үр дүнг Ерөнхийлөгчийн зарлиг, их хурлын тогтоолоор баталгаажуулж болдог мэт сэтгэгдэл төрүүлсэн, шинжлэх ухааны судалгаанд нэвтэрсэн шударга бусын хонгилыг эвдэхийг хүсэж “Монголын нууц товчоо”-ны гурав дахь шинэ орчуулга тайлбар, “Алтан товч”-ийн хоёр дахь орчуулга тайлбар, “Богд баатар биеэр дайлсан тэмдэглэл”-ийг хөрвүүлэг тайлбар, “Монголын нууц товчоо”-ны хэл... ном,  Монгол судлалын 36 өгүүлэл бичиж хэвлүүлсэн өтөл судлаач 70 гарсан өвгөн би төрийн гурван өндөрлөг болох та гуравтаа найдан өргөдөл бичиж байна.
 
 
Ерөнхийлөгчийн зарлигт дурдсан “гуравдугаар жаран” нь төвд рабжамбын тооллын үг. 1820-иод оны үед бичсэн “Хөх түүх”-д  “гуравдугаар жарны хар морин жилийн өвлийн тэргүүн сарын шинийн нэгний үүр цагт мэндэлбэй... Тэмүжин хэмээн нэрийдэж шавдын их хурим үйлэдбэй” гэсэн. Чингис хааныг мэндлэх үед Хамаг Монгол Улсад төвд рабжамбын тоолол хэрэглэж байгаагүй. “Шавдын их хурим” нь шашны зан үйл, XVII зууны үеэс Монгол Улсад нэвтэрсэн.
 
 
Иймд, эл ишлэл худал. “Тэмүүжин баруун гартаа шагайн чинээ нөж атгаж төрсөн”-ийг өгүүлээгүй. “Хөх түүх” нь “Эрдэнийн товч”-ийг ашигласан бөгөөд Чингис хааны Хэрэйдийн Ван хан, Найманы Таян хан, Алтан улс, Сартаул улстай байлдсан жилийг ташаа өгүүлж, Чингис хааны Их Монгол Улс байгуулсан жил (1206 он) дурдаагүй Их Монгол Улсын түүхийн хувьд үнэ цэнэгүй сурвалж билээ. Банзарын Дорж /Доржийн Банзаров/ гуай одоогоос 161 жилийн өмнө 1851 онд бичсэн Есөнгөгийн чулууны бичгийн талаарх өгүүлэлдээ Орос-улсын академич Ю.Шмидт гуайн түүхийн тайлбар хийхдээ ашигласан “Эрдэнийн товч”-ийг Чингис хааны олон байлдааны жилийг “Юан улсын судар”, “Доссоны Монголын түүх” /"Судрын чуулган”-ны хуулбар/ зэрэг сурвалжийн мэдээтэй таарахгүй болохыг өгүүлсэн ажээ. Түүхч эрдэмтэн А.Очир, эрдэмтэн Ш.Чоймаа гуай та хоёр Банзарын Дорж гуайн өгүүллийг уншаагүй юм уу, эсвэл уншаад хайхраагүй юм уу? “Хөх түүх”-ийг ашигласан “Эрдэнийн товч”-д Тэмүжинг морин жил мэндэлбэй” (Саган /Санаа/ сэцэн гуай хятад сурвалж ашиглажээ) гэснээс өөр зүйл өгүүлээгүй. Хэрэв үнэхээр Чингис хаан өвлийн тэргүүн сарын шинийн нэгэнд мэндэлж, өвлийн тайлга тахилгыг Чингис хааны мялаагуудын хуримтай хамт хийдэг байсан бол “Цагаан түүх”-ийг мэдэх, Ордосын онгоны тахилга тайлгад оролцож, удирдалцаж явсан Саган /Санаа/ сэцэн гуай “Эрдэнийн товч”-доо өгүүлмээр юм. Гэтэл өгүүлээгүй.
 
1962, 2002 онд Чингис хааны мэндэлсэн жил, сар, өдрийг “ЛуАТ”-ийг баримтлан тэмдэглэсэн ажээ. “ЛуАТ’ нь “МНТ"-ны 268 зүйлээс 235 зүйл агуулсан төдийгүй “МНТ"-нд байхгүй Чингис хааны билиг сургаал, “МНТ"-ноос ч өмнөх үеийн түүхийн чухал мэдээтэй БНМАУ-ын бага хурлын дарга, Ерөнхий сайд А.Амар, нэрт Монгол судлаач, эрдэмтэн Ж.Цэвээн, Б.Ринчен, Ц.Дамдинсүрэн, Х.Пэрлээ, Ш.Нацагдорж, Ш.Гаадамба, Ч.Далай, Н.Ишжамц, Ж.Болдбаатар гуай болон Өвөрмонголын эрдэмтэн Чойжи, Сайшаал гуай нарын олон эрдэмтэн өндөр үнэлж бүтээлдээ эш татсан түүх, уран зохиолын хосгүй уг бүтээлд “Хар морин жилийн зуны тэргүүн сарын арван зургаанаа улаан тэргэл өдөр дөл цагт Чингис хаан төрөв" гэснийг зохиогч Лувсанданзан гуай “Өдий төдий түүхээс... хичнээн бичүүлсэн” гэснийг үл тоомсорлон санаанаасаа зохиосон хэмээн гүтгэн алдаа ихтэй “Хөх түүх”-ийн мэдээг яагаад сонгосныг эрдэмтэн Ш.Чоймаа, А.Очир хоёр ард түмэндээ, төрийн гурван өндөрлөгтөө хариулна бизээ. “ЛуАТ”-ын эл мэдээ “МНТ’, “ЛуАТ” хоёрыг ашигласан, энэ хоёр сурвалжид байхгүй Тэмүжиний Хамаг Монгол Улсын хаан болсон жилийг хар барс жил -1182 он гэж дурдсан /энэ нь Чингис хааны үйл явдлын бусад жил, онтой яг тохирдог/ Толуйн удмын Бямба гуайн 1677 онд бичсэн “Асрагч нэртийн түүх”, “ЛуАТ’ “ийг ашигласан Рашипунсаг гуайн “Болор эрихэ”, Чингис хааны мэндэлсэн жил сар, өдрийн талаар нарийн судалгаа хийснээ өгүүлсэн Толуйн удмын Инжиннаши гуайн “Хөх судар”-т байдаг. “Лу.АТ”-ийн дурдсан мэдээ нь Рашид-ад-дины 1305 онд бичсэн “Судрын чуулган”-д хоёр удаа дурдсан “Чингис хаан жилийн дунд төрсөн” мэдээтэй нийцэж буй яах аргагүй үнэн мэдээ юм.
 
 
Эрдэмтэн А.Чоймаа, А.Очир хоёрын эрхэмлэн ашигласан 1835 оны “Сувд эрихэ”-д Тэмүжиний мэндэлсэн жил, сар, өдрийг “Хөх түүх”-тэй адил өгүүлснээс гадна Тэмүжинг “улаан нөж атган” мэндэлснийг “Улаан эрлэнэ атгасаар мэндэлсэн” гэсэн бөгөөд “Хөх түүх”-ийн алдаатай мэдээг давтсан. Бас “Болор толь”-д Тэмүжин бус харин “Хасар улаан цус атган төрсөн” гэсэн ба Есүхэй баатар, Өүлөн эх хоёул нэг жил таалал төгссөн гэж ташаа өгүүлсэн.
 
2011 оны 12 дугаар сард Р.Болдын зохион байгуулсан Тэмүжиний мэндэлсэн сар өдрийн талаар эрдэмтэнтэй хийсэн телевизийн ярилцлагад нэг ч хүн зун мэндэлсэн гээгүй. Хөтлөгч залуу академич Ш.Бира гуайгаас Тэмүжиний төрсөн өдрийн талаар асуухад “Би энэ асуудлыг тусгайлан судлаагүй, сайн мэдэхгүй” гэхэд 2-3 удаа давтаж асуугаад эцэст нь “Зун төрсөн үү? Үгүй юу? Тийм эсвэл үгүй гэж ганц үгээр хариулна уу” гэж тулгахад “тийм” гэсэн.
Миний 1996 онд бичсэн “Чингис хааны мэндэлсэн он, сар, өдрийг  батлан өгүүлэх нь буюу Чингис хааны гурван чухал он”, “Монголын нууц товчоо” болон бусад түүхийн сурвалжийн Чингис хааны мэндэлсэн жил зэрэг чухал он үйл явдлын товчоон” хоёр өгүүлэл маань миний бичиж 2001 онд хэвлүүлсэн “Монголын нууц товчооны тайлбар” номд орж олны хүртээл болсон. Миний бичиж тайлбар хийсэн “Лу.Алтан товч. 2009” номын 67-р нүүрт “Тэмүжиний мэндэлсэн сар өдөр нь 7 дугаар сарын 7-ны өдөр” гэсэн. Зуны тэргүүн сарын эхний өдөр нь хамгийн урт өдөр, хамгийн богино шөнө болдог аргын тооллын 6 дугаар сарын 22, өвлийн тэргүүн сарын эхний өдөр нь ес эхэлдэг хамгийн богино өдөр, хамгийн урт шөнө болдог аргын тооллын 12 дугаар сарын 22 болохыг нотлон өгүүлсэн. Р.Болд нарын зохисгүй үйл ажиллагааны улмаас “ЛуАТ’-ийн нэр хүнд, сурвалж бичгийн судалгааны үнэ цэн буурч, түүхийн багш нар сурагч, оюутан “Лу.АТ”-ийн мэдээг өгүүлж  асуухад нь “Ерөнхийлөгчийн зарлигтай”, “Их хурал шийдсэн” гэсэн үгээс өөр хэлэх юмгүй гэж тулгадаг нь хэрэг дээрээ та нар дуугуй бай гэж өгүүлсэнтэй адил.
 
 
Чингис хааны мэндэлсэн жил, сар, өдрийн талаар “ЛуАГ"-ийг баримталсан Түүхийн хүрээлэнгийн захирал С.Чулууныг Орос улсад томилолтоор явуулж, А.Очирын гарын үсэгтэй бичгийг Ерөнхийлөгчид хүрээлэнгийн нэрийн өмнөөс өгч, Улаанбаатарт болсон эрдэм шинжилгээний хурлын илтгэлийг захирал бус Ц.Цэрэндорж тавьсан. Өмнөх Ерөнхийлөгч, их хурлын үнэнийг худал болгосон алдааг засаж, судалгаанд нэвтэрсэн шударга бусын хонгилыг эвдэж олон Монгол судлаач эрдэмтний урам, Монгол Улсын Монгол судлалын нэр хүндийг сэргээж, залуу үе олон түмэнд үнэн ялдаг гэдгийг харуулна гэдэгт өтгөс би бээр итгэж байна.
 
 
Чингис хааны музей байгуулах зэрэг Чингис хааны судалгааг эрчимжүүлж буй энэ чухал үед юуны өмнө Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржийн зарлиг, Улсын их хурлын тогтоолыг хүчингүй болгохыг хүсэж байна. Ингэснээр түүхийн сурах бичиг, судалгааны бүтээлд үнэмшилгүй ташаа мэдээ тулгадаг дэлхийд байхгүй буруу явдал зогсоно.
 
 
 
Улаанбаатар, СБДүүрэг VIII хорооны Зүүн сэлбийн 46-21 тоотод оршин суугч Оюут овгийн Д.Пүрэвдорж

Чингис хааны төрсөн өдрийг Төвд тооллоор тэмдэглэдэг болгосон Ц.Элбэгдоржийн зарлигийг хүчингүй болгоно уу!
Бусад мэдээ ▼

1
01-21
УИХ-д улираан сонгож болохгүй гишүүд: Б.Энх-Амгалан

2
01-21
Цагаан сарын эдийн засаг

3
01-21
УИХ-ын гишүүн асан Д.Гантулгын хэрэгт хуурамч дүгнэлт гаргасан шинжээчдэд ял шийтгэв

4
01-21
Хадгалалтын горим зөрчиж хадгалсан 150 ширхэг бялууг устгуулжээ

5
01-21
Зэрлэг амьтдын ѳвѳлжилтийн нөхцөл байдлын урьдчилсан хээрийн судалгаа хийлээ

6
01-21
Айсуй сонгуулийн чимээ: Архангай

7
01-21
Хууль бус томилгоонд нөлөөлсөн нь огцорно, томилсон нь чөлөөлөгдөнө

8
01-21
Согтуу жолооч машинаараа автобус мөргөж, 3 хүүхэд бэртжээ

9
01-21
Б.Ганхуяг: Барьц сонгохыг улсын наадамд хориглох хэрэгтэй

10
01-21
“Ливерпүүл”-д эвдээгүй дээд амжилт үлдэхгүй нь

11
01-21
Х.Баттулга, Ц.Элбэгдорж нар Давост уулзах уу

12
01-21
Хятадад тарсан коронавирус хүнээс хүнд халддагийг тогтоож, ДЭМБ шуурхай хурал зарлалаа

13
01-21
Елизабет хотхоны хогийн цэг эрүүл ахуйн шаардлага хангахгүй байна

14
01-21
Д.Тогтохсүрэн: Бид үзэж сонирхох зорилгоор л казино орсон

15
01-21
Ямаа самнах гэдэг чинь бараг массаж юм шүү дээ, Номинжин минь

16
01-21
Боксчид багаараа дэд байрт шалгарчээ

17
01-21
Хөдөө аж ахуйн биржийг хятад компанид өгөх нь сайдын шунал уу, эсвэл…

18
01-21
Хятадад коронавирусээр халдварласан хүний тоо 198 хүрчээ

19
01-21
Б.Баттүшигийг гэрчлэх гэж Монголын хуулийнхан очсон уу?

20
01-21
УИХ-ын гишүүн Б.Жавхлан сайд, захирал хоёртой нь “яриад” хоёр компанид зээл авчээ

21
01-21
Монгол хэлгүй монголчууд

22
01-20
Хаяагаа хадардаг малчдад хатуу хариуцлага тооцъё

23
01-20
2019 онд 46 мянга орчим удаа газар хөдөлжээ

24
01-20
Америкчууд англи, испани хэлнээс гадна ямар хэлээр хамгийн түгээмэл ярьдаг вэ?

25
01-20
Налайхын замын хурдны дээд хязгаарыг 80 км/цаг болгох үүрэг өгөв

26
01-20
Том гэх хоёр НАМ-ын хоёртоо итгэнэ

27
01-20
ОХУ-ын Ерөнхий сайд М.Мишустин анхны томилгоогоо хийв

28
01-20
Жуулчдад олгох визийн журмыг чангатгаж магадгүй байна

29
01-20
БНСУ: ОХУ, Монгол Улстай эдийн засгийн хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэхэд анхаарна

30
01-20
"Чулуун царгил"-ыг биет бус соёлын өвд бүртгэжээ

31
01-20
80 шахуу онц аюултай гэмт хэрэгтэн Парагвайн шоронгоос оргожээ

32
01-20
Төрийн банк байт харвааны тамирчдыг дэмжин ажиллана

33
01-20
Нийслэлийн мандатыг хасахгүй байхыг АН-ын дарга С.Эрдэнэ хүслээ

34
01-20
Магадгүй нөгөө хэдийн казинодож буй бичлэг удахгүй гараад ирвэл битгий гайхаарай

35
01-20
УИХ-ын гишүүн Д.Тогтохсүрэн: Би казино тоглоогүй, сонирхож үзье гээд орсон

36
01-20
Жүжигчин Г.Ананд согтуугаар жолоо барьж явах үедээ ноцтой осол гаргажээ

37
01-20
С.Эрдэнэ: Д.Эрдэнэбат гишүүн казино тоглоогүй, сонирхоод орсон гэсэн

38
01-20
УИХ-ын дарга Занданшатар танаа илгээх ил захидал

39
01-20
Зургаан аймгийн 23 сум зудтай байна

40
01-20
Сонгуульд аль "НАМ" ялах бол...

41
01-20
​Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхэд ШХАБ-аас урилга иржээ

42
01-20
АШУҮИС-ийн захирал асан Г.Батбаатар "хүний их эмч"-ийн хуурамч диплом олгосон байж болзошгүй байна

43
01-20
Нэмж ирсэн 50,000 ширхэг угаарын хий мэдрэгчийг айл өрхүүдэд хүргүүлж байна

44
01-20
"Ливерпүүл" 21 дэх хожлоо авч, хоёрдугаар байрын багаас 16 оноогоор тасарлаа

45
01-20
Таван гишүүнтэй дэд хорооны ИРЦ ХҮРСЭНГҮЙ

46
01-20
Парист болох “Их дуулга” тэмцээнд 21 хүнтэй баг оролцохоор бэлтгэл сургуулилтаа хангаж байна

47
01-20
"БАЙРТАЙ БОЛОХ ИЙМ АМАРХАН" хөтөлбөрийн азтанаар С.Мандахцэцэгийн гэр бүл шалгарлаа

48
01-20
Ерөнхий консул асан Э.Мөнх-Очир Ерөнхийлөгчийн зөвлөх болжээ

49
01-20
Харри, Меган нар хатан хааныг төлөөлөхгүй

50
01-20
Конор эргэн ирж, 40 секундэд яллаа

51
01-20
АНУ-ын элчин сайдын сахал Солонгосчуудыг бухимдуулж байна

52
01-20
“DARKHAN ICE CUP” мөсний загасчлалын тэмцээн боллоо

53
01-20
Д.Тогтохсүрэн нарын нэр бүхий гишүүд мөрийтэй тоглосон уу

54
01-20
Тэтгэврийн шинэчлэл ба хүлээлт

55
01-20
Хошууч генерал Р.Сүхбатыг Батлан хамгаалахын ерөнхий хянан шалгагч болгох нь

56
01-20
Леонарда Ди Каприогийн Хөвсгөл нуурын эрэг дээрх аялал энэ долоо хоногоос эхлэнэ

57
01-20
Австралид хүчтэй аадар бороо оржээ

58
01-20
Гал тахих ёс

59
01-20
Оффшороос орж ирсэн 74.9 сая ам.долларыг улсад авах нь...

60
01-20
ОХУ-д өрнөж буй улс төрийн үйл явдлын тухай асуулт, хариулт

61
01-20
Улстөрчид ном бүтээх бус хуулийн төсөл санаачлах ёстой

62
01-20
Хуулийн засаглалаа самарсан Хууль зүйн сайдын шилжилт

63
01-20
УИХ-ын даргын “казино”-тай айлчлал

64
01-18
“Анна"-г бүтээх АЖ Н.Сувдын "өөрчлөлт"

65
01-18
Өөрөөсөө илүү “Орос баавгай” гаргаж ирэх сонирхол Путинд байхгүй

66
01-18
Маргааш НӨАТ-ын сугалааны тохирол маргааш болно

67
01-18
Шинжлэх ухаан: Бидэнд бүхий л амьдралын зүй тогтолыг ойлгоход тусалдаг

68
01-18
С-500-гийн тухай Хятадын хэвлэлд

69
01-18
Төрийг тэнэгүүдээс цэвэрлэх үү

70
01-18
Мөнгө хүүлэгчдэд хариуцлага тооцъё

71
01-17
Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хуулийг баталлаа

72
01-17
6 аймгийн 23 сум цагаан зудтай байна

73
01-17
С.Хишигжаргал: БНСУ-д бусдын өгзөгний зургийг нууцаар дарахад л 5-10 сая воноор торгуулж, тав хүртэлх жилийн хорих ялаар шийтгүүлэх хуулийн заалттай

74
01-17
Хятадын хүн 1.4 тэрбум давжээ

75
01-17
Х.Оргил-Эрдэнийг удахгүй шүүхэд шилжүүлнэ

76
01-17
Эрдсийн эдийн засгийн тойм

77
01-17
Залилах гэмт хэргийг олон аргаар үйлдэж байна

78
01-17
Төлбөрийн картын хэрэглээ ба залилах гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлье!!!

79
01-17
Хар тамхины хэргээр хятад иргэдийг цагдан хорьжээ

80
01-17
Дуунаас хурдан тийрэлтэт нисэх онгоц 2024 онд нисэж эхэлнэ

81
01-17
Мэдээлэлгүйгээр далимдуулсан луйвар

82
01-17
Ш.Алтантуяагийн амь насыг хөнөөсөн хэргийг шуурхай шийдвэрлэхийг Малайзын парламентаас хүслээ

83
01-17
Матад, Халхгол сумд Петрочайна дачин тамсагаас 1 тэрбум 735 сая орчим төгргийн хөрөнгө оруулалт ав

84
01-17
Жэймс Бонд эрэгтэй хэвээр үлдэнэ

85
01-17
Үнэт металл, чулууны арилжаа, үл хөдлөх эд хөрөнгө зуучлал эрхэлдэг 6,000 гаруй нэгжид СЗХ хяналт тавина

86
01-17
Төрийг тэнэгүүдээс цэвэрлэх үү

87
01-17
Сураггүй болсон 3 настай охиныг нохойтой нь хамт эсэн мэнд олжээ

88
01-17
Газраа чөлөөлсөн 29 өрхийн хохирлыг хууль журмын хүрээнд яаралтай барагдуулах үүрэг өглөө

89
01-17
18,400 өрх толгойлсон аавууд байна

90
01-17
Зам, тээврийн хөгжлийн яам тойрсон аллага, авлигын хэргүүд

91
01-17
Герман улс хүрэн нүүрснээс татгалзах төлөвлөгөөгөө зарлалаа

92
01-17
TRQ 2020 онд "Оюу толгой"-н гүний уурхайн төсөлд $1.2-1.3 тэрбумыг зарцуулна

93
01-17
Хойд хөршид юу болоод байна вэ?

94
01-17
Г.Уянга УИХ-ын 2020 оны сонгуульд АН-аас нэр дэвшинэ

95
01-17
ТӨХК-ийн удирдах албан тушаалтнууд ХОМ-ийн хяналт шалгалтаас гадуур байна

96
01-17
​Дмитрий Медведев долоон жил Ерөнхий сайдаар ажиллахдаа Оросын нийгэм, эдийн засгийг ингэж өөрчилжээ

97
01-17
Хар тамхи зөөвөрлөсөн консул Б.Баттүшигийн гар утасны мэдээллийг сэргээж байна

98
01-17
Эхнэрийг нь алсан эмэгтэйтэй гэрлэсэн Африкийн Лесото улсын ерөнхий сайд огцорлоо

99
01-17
Сонгогчдоосоо зугтаж, тойргоо солигсод

100
01-17
Тэтгэврийн зээлээр Салхитын ордоо ломбардчихлаа, дараагийн зээлд аль ордоо ломбардах вэ хэдүүлээ