BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Томчууд нь торойж, жижгүүд нь жийгдсэн Монголын бизнесийн орчин

Танил маань оффисын үйлчилгээний чиглэлээр  үйл ажиллагаа явуулдаг 


жижигхэн компанитай. Ерөнхийдөө  албан газар айл өрхийн цэвэрлэгээний чиглэлээр дагнадаг, бас ч гэж 10-аад хүнийг ажлын байраар хангаж яваа компани. Өнгөрсөн жилээс  Яармагт байх томоохон объектийн цэвэрлэгээг хариуцаж ажиллахаар хөөцөлдөөд бүтэхгүй байгаа. Учир нь тэндхийн цэвэрлэгээг Монголдоо толгой цохих том компанийн нэг нь хариуцдаг юм байна. Нэр зүсийг нь дурдаад яахав. Эрчим хүч, уул уурхай, зочид буудал, үйлдвэрлэл үйлчилгээ гээд хөл дүрж, гар хүрээгүй салбар бараг үгүй гэмээр том компани.  Ингээд том компанийн хөл хөндөлдөөд танилын маань аж ахуй  томорч чадахгүй, тэрүүхэндээ “тийчэлж”  байгаа. Монголын зарим толгой компаниуд юм юм руу үсчиж,  жижиг компаниудынхаа  орон зайд эзэн суухыг илүүд үздэг иймэрхүү жишээ олон бий.

Харин дэлхий нийтийн жишиг арай өөр. Тухайн компани ямар чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэхээр зөвшөөрөл авсан түүгээрээ л ажиллана. Тэр салбартаа л өрсөлдөнө. Компанийн ийм  соёлын хамгийн ойр байгаа жишээ гэвэл Оюутолгой.

Муу нэртэй, луу данстай  Оюутолгой компани зөвхөн уул уурхайтайгаа “зууралддаг”. Дэлхийн энтэй энэ их айлд юм юм л хэрэгтэй. Гэхдээ тэр бүхнээ зөвхөн ханган нийлүүлэгч  нартаа даалгадаг. Тус компани 2018 онд 898 ханган нийлүүлэгчтэй хамтран ажилласан  бөгөөд 2010-2018 онд үндэсний худалдан авалтад 2.7 тэрбум гаруй ам.доллар зарцуулжээ.  Энэ нь багцаалбал 7.2 их наяд орчим төгрөг болно.  Оюутолгой компани ямар мөнгөгүй гэх биш охин компаниуд  байгуулаад  гол гол үйлчилгээ, худалдан авалтаа өөрсдөө хийе гэвэл нэг их асуудал биш байх. 

Гэвч тэд бусдад, тэр дундаа Монголын компаниудад боломж олгохоо илүүд үзжээ. Энэ бол бизнесийн соёл, хамтдаа хөгжих  зарчим.  Бусаддаа боломж олгож, жижиг компаниудын бизнесийн орон зайг нь хамгаалж буй хэлбэр. Жижиг компаниудыг дэмжих нь хоёр талын хувьд хэзээд сайн бизнес байсаар ирсэн дэлхий нийтийн жишиг  байна. Алдарт  “Dell”-ээс эхлээд стартапуудыг хөрөнгө, хамтын ажиллагаа,  худалдан авалтаараа дэмждэг томоохон компаниуд бий.

Ер нь дэлхийн том компаниуд нэг л төрлөөр дагнаж, тэр салбарынхаа ноён оргилд хүрэхийг илүүд үздэг.  Microsoft  нийтийн хоолны сүлжээ ажиллуулж, Boeng газар тариалан эрхэлж, Toyoto бренд хувцасны дэлгүүр нээлээ гэж хэн ч хэзээ ч сонсохгүй байх.  Энэ бол зарчим.

Өөр нэг жишээ байна. Манай хөрш айлын гэр бүлийн хоёр  найман нэрийн дэлгүүртэй. Удаж байна аа, лав 10 гаруй жил болсон байх. Харин угийн хөдөлмөрч, хөөцөлдлөгөө сайтай хөрш  маань дэлгүүрээ томруулж чадсангүй. Дэлгүүртэй боллоо гээд дэгжиж хөлжиж чадаагүй ч бас уруудаж доройтоогүй гэдэг нь хэлэхээс аргагүй үнэн. Дэлгүүр нээгээд эхний гурван жил үйлчлүүлэгч олонтой, орлого сайтай, “улаан туг” мандуулж явсан үе бий. Гэтэл ганцхан гудамжны цаана супермаркет нээгдснээс хойш  арайтай зэлээ эвхчихсэнгүй. Монголын том сүлжээ дэлгүүрийн салбар дэргэд нээгдлээ гээд  найман нэрийнхээ навтгар хаалгыг  хаачихалгүй өдий хүрч байна. Орлого нь өм цөм буурсан ч оргүйгээс охинтой гэдэг шиг.  Супермаркет амарч байх үеийг анаж байгаад бараатайхан шиг байвал  хөөрхөн орлого  хийчихнэ. Ялангуяа өглөө оройны цагаар.  Гэхдээ хүсэхэд хясна гэдэг шиг  мөнөөх супермаркетэд амралтын өдөр гэж бараг  үгүй.  Мань эрийн бизнес нэг иймэрхүү янзаар  хүчтэний дэргэд хүчгүй нь буруутай гэдэг шиг үргэлжилж байна.

Энэ бол Монголын бизнесийн орчин,  дүрэм журмын зохицуулалт ямар байгааг илэрхийлнэ.  Манай улс төрчид  гадагшаа явж туршлага судалсаар байгаад бүр толгой нь эргэчихсэн, ялгаж салгаж чадахаа ч байсан юм шиг байна. Хөгжилтэй орнуудад ийм том супермаркетийг ажиллах цагийн хуваариар нь зохицуулж, жижгүүдийг нь  дэмждэг бэлээхэн практик бий. Тухайлбал, Европын ихэнх оронд том супермаркетууд хагас бүтэн сайн өдрөөр амардаг. Харин энэ зуур нөгөө жижиг дэлгүүрүүд ийн орлого суга өсдөг байх жишээний.  Энэ бол толгой нэг их  ажиллуулж, цэнхэр дэлгэцийн өмнө  ухаантай царай гаргаж бодлогошроод  байх  зохицуулалт биш бөгөөд тун энгийн  гаргалгаа шүү дээ.

Монголчууд  дэм дэмэндээ дээс эрчиндээ гэж ярьдаг. Том компаниуд   хувиа бодох биш хамтдаа хөгжихийг илүүд үзвэл жижиг бизнес эрхлэгчдийн амьдралд өөрчлөлт хийх чадвар бий. Энэ бол компанийн нийгмийн хариуцлагын нэг хэсэг болж, тухайн компанийн  бусдаас ялгарах онцлог болно гэсэн үг.

М.Нэргүй

Эх сурвалж: Zaluu.com

Томчууд нь торойж, жижгүүд нь жийгдсэн Монголын бизнесийн орчин
Бусад мэдээ ▼

1
12-14
АНУ-ын дээд шүүх Дональд Трампын татварын хэргийг хянан хэлэлцэнэ

2
12-14
Ч.Улаан сайдын толгой махнаас биш гурилаас болж “өнхрөх үү”

3
12-14
"Бөртэ чоно - 2019" тэргүүн наадмын шагналын эзэд тодорлоо

4
12-14
Цагдаа хөнөөсөн Б.Энхбаяр, Т.Лундаа нарын 13, 20 жил хорих ялыг хэвээр үлдээлээ

5
12-14
Д.Одбаяр одоо юу яриад байна аа?

6
12-13
Хөхүүрийн айраг исгэх уламжлал, зан үйлийг ЮНЕСКО-гийн соёлын биет бус өвд бүртгэжээ

7
12-13
Дагавар охиноо удаа дараа хүчирхийлж, жирэмслүүлсэн этгээдийг цагдан хорилоо

8
12-13
Д.Баярсайхан: Суданд НҮБ-ын хамгийн шилдэг нь Монгол цэргүүд байдаг

9
12-13
Азтай хүмүүс бусдаас юугаараа өөр болохыг эрдэмтэд тогтоожээ

10
12-13
Марк Цукерберг, эхнэр Присцилла Чан хоёр хөрөнгийнхөө 99 хувийг буяны үйлсд хандивлана

11
12-13
Хариултаа хадгалъя, хялбар аргаар хуримтлалтай болъё

12
12-13
Д.Дорлигжав нарт холбогдох 4 сая ам.долларын хэрэг хэрэгсэхгүй болжээ

13
12-13
Монголын Үндэсний Сайтын Хөгжлийн Нэгдсэн Холбоо оны шилдгүүдээ тодрууллаа

14
12-13
Хүмүүс юуны талаар хамгийн олон удаа “Google”-ээс хайсан бэ

15
12-13
Б.Ганхуяг: Төр сайн менежер байж болохыг "Эрдэнэс-Тавантолгой" компани харуулсан

16
12-13
Нар руу илгээсэн NASA-гийн хөлөг анхны мэдээллээ ирүүллээ

17
12-13
У.Хүрэлсүх хүсвэл нэг цагийн дотор ЦЭГЦЭЛНЭ!

18
12-13
Тойргоо бус бизнесээ тордогч Ж.Ганбаатар

19
12-13
Зөвшөөрөлтэй барилгуудын жагсаалтыг нийтэд ил болгожээ

20
12-13
Choibalsan.mn сайт шилдэг орон нутгийн сайтаар шалгарч Лайк цомоор шагнууллаа

21
12-13
Төрийн банк шилдгийн шилдэг картаар үйлчлэгч байгууллагуудаа тодрууллаа

22
12-13
Дуучин Б.Амархүү давж заалдах хүсэлт хүргүүлжээ

23
12-13
Алтан баззерын эзэн- 2 настай бөмбөрчин хүүгийн үзүүлбэр

24
12-13
МCS-ийн банк байгуулах саналыг Ерөнхийлөгч Х.Баттулга тас эсэргүүцсэн үү

25
12-13
Хойд Солонгостой хийх хэлэлцээрт уян хатан хандана гэв

26
12-13
Гол мөрөн дээгүүр зорчихгүй байхыг онцгойлон анхаарууллаа

27
12-13
ЗУЛЫН 25 буюу 12 сарын 21нд ТҮМЭН ЗУЛ ӨРГӨХ ЁСЛОЛ МЭГЗЭМИЙН АЯЛГУУТ УНШЛАГА болно

28
12-13
НДС-гийн алдагдлыг буруутай хүмүүсээр төлүүлэх ажлын хэсэг байгуулжээ

29
12-13
Н.Номтой баяр ба нийгэм..

30
12-13
ЭЦГ-аас дуучин Т.Баясгаланг НӨХРИЙНХ НЬ ХАМТ шалгаж байна

31
12-13
Хорт хавдраар өвдсөн нэг ойтой Г.Хулан охинд туслах аянд нэгдэцгээе!

32
12-13
У.Хүрэлсүх "хөл" -өө цэвэрлэж эхлэв үү!

33
12-13
Өмнөд Солонгосын засгийн газар хууль бус цагаачдад тус улсаас гарч явах хугацаа өгчээ

34
12-13
Хар тамхины хэрэгт холбогдсон Нигери, Монгол Улсын иргэдэд 3-6 жилийн ял оноолоо

35
12-13
Идэх боломжтой кофены аягыг үйлчилгээнд туршиж эхэллээ

36
12-13
Хотын захирагч С.Амарсайхан авто зам ашигласны төлбөрийг эргэн харж хуулийн хүрээнд шийдвэрлэхээ илэрхийллээ

37
12-13
Канадад -50 хэм хүрч хүйтэрч болзошгүйг анхааруулжээ

38
12-13
Энэтхэг иргэншил олгох шинэ хуулийн төслийг баталжээ

39
12-13
Хуульч сайдыг “загнасан” нь

40
12-13
Ичиножёо 30 кг туржээ

41
12-13
Унтаад босоход л нэг татвар нэмэгдчихсэн байх юм

42
12-13
Д.Одбаяр Өмнөд Солонгосын талтай шүүхдэнэ

43
12-12
Археологичид II Рамзесын хөшөөний хэсгийг олжээ

44
12-12
Мэргэжлийн худалдагчийн ур чадварын уралдаан боллоо

45
12-12
Хархорум хотын 800 жилийн ойг ЮНЕСКО-той хамтарч тэмдэглэнэ

46
12-12
Беларусь улстай сүүний эрчимжсэн аж ахуйн төсөл хэрэгжүүлнэ

47
12-12
Н.Номтойбаяр: Г.Батхүү агсан тархины цус харвалтаар нас барсан...

48
12-12
АНУ Ираны эсрэг авсан хоригоо өргөтгөжээ

49
12-12
Иргэншлийг нь худалдаж авч болох орнууд

50
12-12
Монголын мөнх цэвдэг эрчимтэй хайлж байна

51
12-12
Гүнбилэг кино зохиол бичих хэрэгтэй болжээ

52
12-12
Засгийн газар чөмгөө дундалж, ясаа цайтал ажиллах л хэрэгтэй боллоо доо

53
12-12
Айдас төрүүлсэн “ард түмэнч”, дарамт болсон “эх оронч”

54
12-12
Түүхэн барилгыг түүж нураахын дон

55
12-12
Д.Лүндээжанцан нарын “Хар Үндсэн хууль”

56
12-12
“50 гуя, 26 хүзүү” хувилбарыг өөрчилнө

57
12-11
Ц.Элбэгдорж: Хийн хоолойг Монголын нутгаар дамжуулах тухай төслийг Оросууд “судалъя” гэвэл “үгүй” гэсэн үг

58
12-11
Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх “зэрэг нэмэх”-ээр болсон гэв үү?

59
12-11
Фракцтайгаа, хагаралтайгаа, задралын ирмэгт үлдсэн АН

60
12-11
Саид Моллаи иран биш азербайжан хүн

61
12-11
Жагсаалтаас хасагдах ЖДҮ-чин Ж.Энхбаяр

62
12-11
Асашёорюү Д.Дагвадорж төмс тарина

63
12-11
Бид уг нь шударга байсан юмаа

64
12-11
Айсуй өрийн эзэд буюу ах дүү долоогийн түүх

65
12-11
Оюутолгойн ирээдүйд дайх дөрвөн “бодол”

66
12-10
Монголоос олдсон олдворууд 2019 оны онцлох жагсаалтад багтжээ

67
12-10
Б.Энх-Амгалан гишүүн ээ, ЖДҮ-чид бол дээрэмчид

68
12-10
“Нарны хүү, сарны охин” компанийн захирал Д.Гүрсоронзыг яллагдагчаар татжээ

69
12-10
Н.Алгаа: Уул уурхайд Таван толгойгоос өөр хөрөнгө оруулалт татах төсөл алга

70
12-10
Хардлага, болгоомжлол дагуулсан холимог тогтолцоо

71
12-10
Төрийн ордны зүүн талд нэг иргэн өөрийгөө шатаахыг завджээ

72
12-10
Төрөлх хэлнээсээ гадна Англи хэлээр чөлөөтэй ярьдаг улсууд

73
12-10
Бусдыг магтдаг хүнтэй ойр бай. Тэр даруухан, эелдэг байдаг

74
12-10
Хятадад гуйлгачид WeChat Pay-ээр гуйлга авч байна

75
12-10
ЭЦА-ны дэд дарга Ц.Ням-Очирыг “Салхитын мөнгөний ордын авлигалын мөнгийг зөөсөн” мэдээллийг шалгаж байна

76
12-10
Бичлэг: Ц.Элбэгдорж, М.Энхсайхан нарыг шалгуулахаар прокурорт өгөв

77
12-10
Хоригдож байсан Уйгаруудыг чөлөөлсөн гэж Хятадын эрх баригчид мэдэгджээ

78
12-10
Дэлхийд ганц урт наслагчдын музей: 168 настай эрийн домог

79
12-10
ОХУ-ыг дөрвөн жил томоохон спортын тэмцээн, арга хэмжээнд оролцохыг хориглолоо

80
12-10
БОДЛОГО БОЛОВСРУУЛАГЧДАД: Улаанбаатарын цаг агаарын нөхцөл утаанд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

81
12-10
Утаа шүүгч суурилуулаагүй түүхий нүүрс түлж байгаа ААН-үүдэд хугацаат үүрэг даалгавар өгнө

82
12-10
"Хар тамхины хэрэгт холбогдсон дэд консулд есөн жилийн хорих ял оноох эсэх нь тодорхойгүй байна"

83
12-10
Сураггүй алга болсон малчин эмэгтэйг олжээ

84
12-10
Ордны бузар булай

85
12-10
ТҮМЭН ЗУЛ ӨРГӨХ ёслол болно

86
12-10
Хүсэмжит хүүгээс хүсээгүй сэдэл

87
12-10
Авилгын гэмт хэргийн уг сурвалж нь хууль тогтоогчид болж байна

88
12-10
1072 хувьцаанд "ногдол ашиг олгох уу"....

89
12-10
Жуулчлалын төв болсон цагаан аралд галт уул дэлбэрэв

90
12-10
Ард түмэнд таалагдсан төр ажил хийж чаддаггүй

91
12-10
Шинэчлэгдсэн хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтад өөрчлөлт оруулахаар болжээ

92
12-10
Хаан суудлын эрх олгогчид буюу халамжид алгаа тосдог монголчууд

93
12-10
Санкт-Петербургт хадгалагдаж байгаа “Чингисийн чулууны бичиг”-ийг Улаанбаатарт хадгалана

94
12-10
С.Амарсайхан: Шинэ нисэх буудлыг түшиглэн Аеросити, “Майдар” зэрэг дагуул хотыг төлөвлөж байна

95
12-10
ХЭДС-г цөлмөгчид авсан зээлээ төлөхгүй гэж шийдсэн бололтой

96
12-10
Гацуур модны тvvх

97
12-10
В.Зеленский: Холбооны улс байгуулахыг Украин хэзээ ч хүлээн зөвшөөрөхгүй

98
12-10
Танилц: "Чингис хаан банк"-ны хувьцаа эзэмшигчдийн улс төр дэх хэлхээ холбоо

99
12-10
Төсвөөс мөнгө суулгуулан хураан авдаг улаанбуудай асуудал дагуулах нь

100
12-10
"Барьж идэж" мэдэх барын зулзага