BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Томчууд нь торойж, жижгүүд нь жийгдсэн Монголын бизнесийн орчин

Танил маань оффисын үйлчилгээний чиглэлээр  үйл ажиллагаа явуулдаг 


жижигхэн компанитай. Ерөнхийдөө  албан газар айл өрхийн цэвэрлэгээний чиглэлээр дагнадаг, бас ч гэж 10-аад хүнийг ажлын байраар хангаж яваа компани. Өнгөрсөн жилээс  Яармагт байх томоохон объектийн цэвэрлэгээг хариуцаж ажиллахаар хөөцөлдөөд бүтэхгүй байгаа. Учир нь тэндхийн цэвэрлэгээг Монголдоо толгой цохих том компанийн нэг нь хариуцдаг юм байна. Нэр зүсийг нь дурдаад яахав. Эрчим хүч, уул уурхай, зочид буудал, үйлдвэрлэл үйлчилгээ гээд хөл дүрж, гар хүрээгүй салбар бараг үгүй гэмээр том компани.  Ингээд том компанийн хөл хөндөлдөөд танилын маань аж ахуй  томорч чадахгүй, тэрүүхэндээ “тийчэлж”  байгаа. Монголын зарим толгой компаниуд юм юм руу үсчиж,  жижиг компаниудынхаа  орон зайд эзэн суухыг илүүд үздэг иймэрхүү жишээ олон бий.

Харин дэлхий нийтийн жишиг арай өөр. Тухайн компани ямар чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхлэхээр зөвшөөрөл авсан түүгээрээ л ажиллана. Тэр салбартаа л өрсөлдөнө. Компанийн ийм  соёлын хамгийн ойр байгаа жишээ гэвэл Оюутолгой.

Муу нэртэй, луу данстай  Оюутолгой компани зөвхөн уул уурхайтайгаа “зууралддаг”. Дэлхийн энтэй энэ их айлд юм юм л хэрэгтэй. Гэхдээ тэр бүхнээ зөвхөн ханган нийлүүлэгч  нартаа даалгадаг. Тус компани 2018 онд 898 ханган нийлүүлэгчтэй хамтран ажилласан  бөгөөд 2010-2018 онд үндэсний худалдан авалтад 2.7 тэрбум гаруй ам.доллар зарцуулжээ.  Энэ нь багцаалбал 7.2 их наяд орчим төгрөг болно.  Оюутолгой компани ямар мөнгөгүй гэх биш охин компаниуд  байгуулаад  гол гол үйлчилгээ, худалдан авалтаа өөрсдөө хийе гэвэл нэг их асуудал биш байх. 

Гэвч тэд бусдад, тэр дундаа Монголын компаниудад боломж олгохоо илүүд үзжээ. Энэ бол бизнесийн соёл, хамтдаа хөгжих  зарчим.  Бусаддаа боломж олгож, жижиг компаниудын бизнесийн орон зайг нь хамгаалж буй хэлбэр. Жижиг компаниудыг дэмжих нь хоёр талын хувьд хэзээд сайн бизнес байсаар ирсэн дэлхий нийтийн жишиг  байна. Алдарт  “Dell”-ээс эхлээд стартапуудыг хөрөнгө, хамтын ажиллагаа,  худалдан авалтаараа дэмждэг томоохон компаниуд бий.

Ер нь дэлхийн том компаниуд нэг л төрлөөр дагнаж, тэр салбарынхаа ноён оргилд хүрэхийг илүүд үздэг.  Microsoft  нийтийн хоолны сүлжээ ажиллуулж, Boeng газар тариалан эрхэлж, Toyoto бренд хувцасны дэлгүүр нээлээ гэж хэн ч хэзээ ч сонсохгүй байх.  Энэ бол зарчим.

Өөр нэг жишээ байна. Манай хөрш айлын гэр бүлийн хоёр  найман нэрийн дэлгүүртэй. Удаж байна аа, лав 10 гаруй жил болсон байх. Харин угийн хөдөлмөрч, хөөцөлдлөгөө сайтай хөрш  маань дэлгүүрээ томруулж чадсангүй. Дэлгүүртэй боллоо гээд дэгжиж хөлжиж чадаагүй ч бас уруудаж доройтоогүй гэдэг нь хэлэхээс аргагүй үнэн. Дэлгүүр нээгээд эхний гурван жил үйлчлүүлэгч олонтой, орлого сайтай, “улаан туг” мандуулж явсан үе бий. Гэтэл ганцхан гудамжны цаана супермаркет нээгдснээс хойш  арайтай зэлээ эвхчихсэнгүй. Монголын том сүлжээ дэлгүүрийн салбар дэргэд нээгдлээ гээд  найман нэрийнхээ навтгар хаалгыг  хаачихалгүй өдий хүрч байна. Орлого нь өм цөм буурсан ч оргүйгээс охинтой гэдэг шиг.  Супермаркет амарч байх үеийг анаж байгаад бараатайхан шиг байвал  хөөрхөн орлого  хийчихнэ. Ялангуяа өглөө оройны цагаар.  Гэхдээ хүсэхэд хясна гэдэг шиг  мөнөөх супермаркетэд амралтын өдөр гэж бараг  үгүй.  Мань эрийн бизнес нэг иймэрхүү янзаар  хүчтэний дэргэд хүчгүй нь буруутай гэдэг шиг үргэлжилж байна.

Энэ бол Монголын бизнесийн орчин,  дүрэм журмын зохицуулалт ямар байгааг илэрхийлнэ.  Манай улс төрчид  гадагшаа явж туршлага судалсаар байгаад бүр толгой нь эргэчихсэн, ялгаж салгаж чадахаа ч байсан юм шиг байна. Хөгжилтэй орнуудад ийм том супермаркетийг ажиллах цагийн хуваариар нь зохицуулж, жижгүүдийг нь  дэмждэг бэлээхэн практик бий. Тухайлбал, Европын ихэнх оронд том супермаркетууд хагас бүтэн сайн өдрөөр амардаг. Харин энэ зуур нөгөө жижиг дэлгүүрүүд ийн орлого суга өсдөг байх жишээний.  Энэ бол толгой нэг их  ажиллуулж, цэнхэр дэлгэцийн өмнө  ухаантай царай гаргаж бодлогошроод  байх  зохицуулалт биш бөгөөд тун энгийн  гаргалгаа шүү дээ.

Монголчууд  дэм дэмэндээ дээс эрчиндээ гэж ярьдаг. Том компаниуд   хувиа бодох биш хамтдаа хөгжихийг илүүд үзвэл жижиг бизнес эрхлэгчдийн амьдралд өөрчлөлт хийх чадвар бий. Энэ бол компанийн нийгмийн хариуцлагын нэг хэсэг болж, тухайн компанийн  бусдаас ялгарах онцлог болно гэсэн үг.

М.Нэргүй

Эх сурвалж: Zaluu.com

Томчууд нь торойж, жижгүүд нь жийгдсэн Монголын бизнесийн орчин
Бусад мэдээ ▼

1
07-10
Баяр наадмын үеэр Мэргэжлийн Хяналтын улсын байцаагч нар хяналт тавьж ажиллана

2
07-10
Засгийн газраас өндөржүүлсэн бэлэн байдлын хугацааг 31-нийг хүртэл сунгалаа

3
07-10
Дотоодын аялагчид өдөрт 2000 тонн хог хаядаг

4
07-10
Сураггүй алга болсон Сөүл хотын захирагч нас барсан байдалтайгаар олджээ

5
07-10
Зөвлөгөө: Машины мотор ус залгисан үед авах арга хэмжээ...

6
07-10
Нүд тайлсан хүний яриа (Орчин цагийн үлгэр)

7
07-10
Үерийн улмаас найман хүн амь насаа алджээ

8
07-10
ОХУ-ын Холбооны Хурал "Монгол, ОХУ-ын найрсаг харилцаа, иж бүрэн стратегийн түншлэлийн тухай гэрээ"-г баталжээ

9
07-10
Усархаг, дуу цахилгаантай бороо орох тул үер, усны аюулаас сэрэмжлүүлж байна

10
07-10
ХӨСҮТ, Дархан-Уул аймгийн лаборторид хийсэн 328 шинжилгээний хариу "сөрөг" гарчээ

11
07-09
Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр

12
07-09
МУИС-ийн багш, доктор, профессор М.Баярсайхан: Амьтны үр төлийн нэр

13
07-09
Гадаад байгаа иргэдийн татан авалтыг эрчимжүүлнэ

14
07-09
Наадмын өдрүүдэд Эрүүл мэндийн байгууллагуудын ажиллах цагийн хуваарь

15
07-09
Бээжин, Тяньжиньд хамгийн ойрхон “их элсэн сав газар”-ыг цөлжилтөөс ангижруулж буй тухай тэмдэглэл

16
07-09
АТГ: 2020 оны хагас жилийн ажлын тайланг танилцуулж байна

17
07-09
13 машин мөргөлдөж, 3 айлын хашааг дайрсан ноцтой осол гарчээ

18
07-09
Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутагт нас биед хүрсэн 19 минжийг нутагшуулжээ

19
07-09
Хариуцлагагүй ажилласан албан хаагчдыг олон нийтэд зарлана

20
07-09
Эмэгтэй хүн бүрийн мэдэх ёстой гоо сайхны 17 нууц

21
07-09
Аз жаргалтай амьдралын нууц

22
07-09
Японы ерөнхий сайд ард түмнээсээ уучлал хүслээ

23
07-09
"Бие даагчид ба Сонгууль 2020"

24
07-09
"Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай” хуулийн төслийг өргөн барилаа

25
07-09
"Долдугаар сарын 16,17-ныг амралтын өдөрт шилжүүлэхгүй"

26
07-09
Израиль улс Палестиний хүүхдүүдийн нүүрийг хүчлээр түлжээ

27
07-09
Үндэсний их баяр Наадамд хурдан морь уралдуулах цагийн хуваарь, хөтөлбөр

28
07-09
Зургаан жилийн ял авсан Б.Отгонбаатар гэж хэн бэ?

29
07-09
Эмэгтэй гишүүдэд дайх үг

30
07-09
Тусгай хамгаалалттай бүсэд хүн амиа алдав

31
07-09
Төмсний үнэ тэнгэрт хадаж, төгрөгийн ханш газарт унасаар...

32
07-09
Аварга Э.Оюунболд энэ жилийн наадмыг өнжинө

33
07-09
Шинэ сайд нар Ерөнхийлөгчийн сонгууль өнгөртөл “яндан хөөлөх” үү?

34
07-09
Зуурмагийн миксер 13 автомашин мөргөж, 5 хүн гэмтсэн ноцтой осол ГАРЛАА

35
07-09
Оросын сэтгүүлчийг Чехийн тусгай албанд мэдээлэл дамжуулсан хэрэгт сэжиглэж байна

36
07-09
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн өчигдөр, өнөөдөр

37
07-09
Мөнгө угаах гэмт хэргээр шүүхэд шилжүүлсэн есөн хэрэг байгаа аж

38
07-08
Т.Доржханд сайдуудаас асуусан асуултны хариулт

39
07-08
Баяр наадмын төсөвт 1.6 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөжээ

40
07-08
С.Чулуун "Би хулгай хийдэг биш, эмхэлдэг цэгцэлдэг судлаач"

41
07-08
ОХУ-аас ирсэн хоёр хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 227 боллоо

42
07-08
Х.Баттулга : Энэ их өрийг дарах уран ухаан, арга залийг Ч.Хүрэлбаатар та мэргэжлийн хүний хувьд бодож шийднэ биз

43
07-08
Танилц: Шинэ томилогдсон Засгийн газрын сайдуудын намтар...

44
07-08
Эрүүл мэндийн сайдаар Б.Цогтбаатарын оронд Т.Мөнхсайханыг томилуулахаар танилцууллаа

45
07-08
"Жи Тайм" сүлжээний гэгдэх эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан дахин хойшлов

46
07-08
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай үүргийн онгоцоор 258 иргэн ирнэ

47
07-08
Бразилын Ерөнхийлөгчийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ

48
07-08
Гэр шатаж, хоёр хүн нас баржээ

49
07-08
"Челси" гуравдугаар байр руу орж, "Лестер" дөрөв рүү ухарлаа

50
07-08
У.Хүрэлсүх жинхэнэ мэргэжлийн, технократуудын Засгийн Газар байгуулахыг зорьжээ

51
07-08
Ц.Нямдоржийг Ерөнхий Сайдын зөвлөхөөр томилжээ

52
07-08
Их Британи, Хятад хоёр Хонконгчуудыг булаацалдаж эхэллээ

53
07-08
Н.Номтойбаярын нийтийн албанд ажиллах эрхийг 5 жил хасч, 5.5 жил хорих ял оноолоо

54
07-08
Ж.Эрдэнэбатын хэрэг парламентад ямар жишиг тогтоох бол?

55
07-08
АН хаашаа нүүх вэ?

56
07-07
АНУ Хятадын нийгмийн сүлжээний хавсралтуудыг хориглох асуудлыг “судалж байна”

57
07-07
Сөүлээс 172 иргэн эх орондоо ирлээ

58
07-07
ОХУ-аас орж ирсэн ТАВАН хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 225 боллоо

59
07-07
Наадмаар ТАВ ХОНОГ амарч, долдугаар сарын 16-нд ажил ЦУГЛАНА

60
07-07
ЧУУЛГАН: Засгийн газрын бүтцийг УИХ-ын чуулганаар эцэлсэн баталлаа

61
07-07
Наадам хийх газар судлаад судлаад олдсон нь л Ерөнхийлөгчийн гэр бүлийнхний амралт юм гэнэ

62
07-07
У.Хүрэлсүх: Ирэх 4 жилд 2.9 тэрбум долларын өр төлнө

63
07-07
Ерөнхийлөгч Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Эрчим хүчний яамыг нэгтгэх санал хүргүүлжээ

64
07-07
У.Хүрэлсүхийн удирдсан Засгийн Газар 14 яам, 17 сайдтай байна

65
07-07
Байгаль Орчны Сайд асан У.Барсболд таалал төгсчээ

66
07-07
Токиогийн олимп болох эсэх нь тодорхойгүй байна

67
07-07
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх наадмаас өмнө танхимаа бүрдүүлнэ

68
07-06
Өнөөдөр Дээрхийн Гэгээнтэн 14-р Далай багшийн мэлмий гийж лагшин мэндэлсний 85 насны ойн өдөр

69
07-06
Сураггүй алга болсон эмэгтэйг уулнаас эсэн мэнд олжээ

70
07-06
Ерөнхий сайд байхдаа өөртөө лиценз олгосон Ж.Эрдэнэбатад 6 жилийн хорих ял оноолоо

71
07-06
УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбатад ял тулгажээ

72
07-06
Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хоёр Засгийн газрын ийм хувилбарууд дээр “ярилцаж” байна

73
07-06
Амралтын өдрүүдэд гурван хүн зам тээврийн ослоор амиа алджээ

74
07-06
ОХУ-д 21 сая гаруй хүнд коронавирусний шинжилгээ хийжээ

75
07-06
ОХУ: 40 эмч коронавирусын улмаас нас баржээ

76
07-06
Бухимдал, гомдол дагуулсан 2020 оны ЭЕШ

77
07-06
НӨАТ-ын хоёрдугаар улирлын урамшуулал олгоно

78
07-06
Наадмын дараа төсөв тодотгоно

79
07-03
Ж.Чинбүрэн: Би сайд болох гэж хэн нэгний үүдийг сахиж элдэв хов жив хийж явсангүй, хийх ч үгүй!

80
07-03
П.Цагаан: Алтанхуяг аа, гудамжны чавганц уу чи

81
07-03
В.Путин Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан ажлын хэсэгтэй уулзана

82
07-03
Haaдмaap xaмгaaлaлтaд aжиллax цaгдaa нapт мoнгoл бaaтpын дээл өмcгөнө

83
07-03
ЭМЯ: Нэмж халдвар илрээгүй, хоёр хүн эдгэрч эмнэлэгээс гарлаа

84
07-03
УИХ-ын Халдашгүй байдлын дэд хорооны даргаар Н.Энхболд томилогдов

85
07-03
Д.Лүндээжанцан УИХ-ын даргын зөвлөх болно

86
07-03
Хүүхдийн паркийн үйл ажиллагаa хэвийн явагдаж эхлэлээ

87
07-03
Баяр наадмын талбайд хуушуур хийх болон худалдаа эрхлэх зөвшөөрөл олгохгүй

88
07-03
Мексик халдвараар нас барсан хүний тоогоор Испанийг давжээ

89
07-03
Тусгай үүргийн хоёр онгоцоор 420 иргэн эх орондоо ирлээ

90
07-03
У.Хүрэлсүх : Бид ард түмнийхээ итгэлийг зүтгэлээр хариулах учиртай

91
07-03
2020 оны нэгдүгээр улиралд 428.1 тэрбум төгрөгийн "ногоон зээл" олгожээ

92
07-03
"МИАТ-ийн тусгай үүргийн онгоцны хөдөлгүүр гэмтсэнээс Бээжинд буулт хийжээ

93
07-03
2020 оны нөөцийн мах бэлтгэх, нийлүүлэх ажлыг нийслэл хот амжилттай зохион байгууллаа

94
07-02
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад бараалхлаа

95
07-02
Аялалд явахдаа мартаж болохгүй зүйл

96
07-02
БНСУ-аас 420 иргэн эх орондоо ирнэ

97
07-02
Эрхэм хэрэглэгчдийн анхааралд

98
07-02
Гадаадад байгаа Монголчуудаа эх оронд нь авчиръя

99
07-02
Жилээр биш сараар тоологдох настай УИХ, засаглал байгуулагдсан уу?

100
07-02
И.К.Азизов: ОХУ-ын Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт бүх салбарыг хамарч байгаа учир мэдэгдэхүйц өөрчлөлт авчирна