BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Монголд алмазын орд байдаг уу?

Алмазын эх орон нь  Энэтхэг улс гэдгийг бид мэднэ. Гэхдээ Өмнөд Африк тэргүүтэй дэлхийн 20 оронд том цэнхэр алмаз олдсон  байдаг. 


Түүний зэрэгцээ “Монгол баян орон юм чинь алмазын орд байж л таарна” гэсэн нэхэл  байсаар. Сүүлийн үеийн мэдээллээс үзэхэд   2012, 2015, 2017 онд сэтгүүлчид алмазын тухай багагүй ярьж, бичиж байв.
 
 
Монголд  алмазын дархан гурав  байдгийг мэдээлж, нэгийг нь олж ярилцлага хийсэн нь ч бий. Тэрээр “Алмаз мэр сэр орж ирдэг. Гэхдээ ихээр биш” гэсэн нь  Монголд алмаз байгаагийн баталгаа. Харин өөр нэгэн эх сурвалж “Засч  хэлбэрт оруулаагүй алмаз нүдэнд тусаад байдаггүй.  Ченжүүдийн гараар гадагшаа  гарч байж болзошгүй” гэсэн байдаг.
 
Гадны эх сурвалж сөхвөл “Их Британийн найман геологич  Сахар, Урал, Энэтхэг, Өвөрмонголоор явсны эцэст 1922 онд Якутаас  Ар Монголоор дамжин  Бээжин хүрэхээр явах замдаа 2.5 каратын улбар алмаз олсон”  гэж  Их Британийн геологич Фрэд Куин тэмдэглэн үлдээжээ.  Харин  манай   геологийн судалгааны  ном товхимолд  энэ талаар огт дурдагдсангүй. Тэгвэл Оюутолгой компани болон Тавантолгойд  гаднаас оруулж ирж буй  техник, тоног төхөөрөмж дотор хатуу чулууг зүсэх багаж орж ирдэг. Түүнээс үүдэн  тэр хавьд   алмазын орд  байгаа юм биш биз гэсэн хардлага төрүүлж буй тухай аман яриа  дуулдаад өнгөрч байснаас бус  баталсан хүн үгүй.  Тухайн үед “Занаду Майнз” компанийн гүйцэтгэх захирал Эндрью Стьюартын  “алмаазан өрөмдлөг хийхээр төлөвлөж байна”  гэсэн мэдэгдлийг  “Хармагтайгаас алмаазны илэрц хайна гэсэн утгатай юу, эсвэл мэргэжлийн хэллэг үү” гэдгийг хэвлэлүүд  сонирхоход  Уул уурхайн ассоциацийн тэргүүн Н.Алгаа  “Зэс, алтны орд дээр алмазын судал илрэх боломжгүй. Тэгэхээр энэ нь алмазан хошуутай өрмөөр өрөмдлөг хийх тухай ярьж байгаа болов уу. Мэргэжлийн хэллэгийг зарим хүн буруу ойлгоод байна. Ер нь бол алмаз нь газрын гүнд  140-190 км-т  үүсдэг гэж үздэг. Манайд алмазын илэрц олдох боломжгүй ” хэмээн тайлбарлаж  байв. Гэтэл алмаз хэмээх хатуу эрдсийг л алмазаар зүсдэг. Тиймээс алмазан хошуут өрмийг юунд ашиглаж байгааг хэн ч шалгаж тогтоосонгүй. Өнөөдрийг хүртэл асуулт хэвээр байна.
 
Өнгөрсөн хавар “Монголд алмаз байна уу” гэх асуултын  хариу болох нэгэн мэдээллийг  ШУА-ийн ерөнхийлөгч  Д.Рэгдэл  дуулгасан нь Архангай, Сүхбаатар аймгийн нутагт хийсэн судалгааны явцад маш  жижиг, цөөн тооны алмаз олдсон. Түүний зэрэгцээ  Хэнтий, Төв, Увс, Завхан аймгийн нутгаас техникийн алмазын илэрц байгааг   дуулгасан юм. Тэрээр Монголд алмаз байгаа гэдгийг  дэлхий нийтэд зарлахын тулд дахин нарийн судлах хэрэгтэйг  онцолсноос хойш сураг алдрав.
 
Ер нь бол Монголд алмаз байгааг  доктор  Д.Доржнамжаа анх ажиглан, гурван газарт   илэрц байгааг тогтоосон бөгөөд газрын гүнд  том хэмжээний орд байхыг таашгүй. Эсвэл алмазын  судал төдий байж ч болох. Ямартай ч одоогоор томруулагч шилээр л харж болох тэрхүү  жижиг  талстаас томхон бөгөөд их хэмжээгээр  олдож гэмээ нь   дэлхийн хэмжээний нээлт болох нь дамжиггүй. Дээр нь эдийн засгийн ач холбогдол нь хэмжээлшгүй юм.
 
Мэргэжилтнүүдийн  хэлж байгаагаар бол манай улсад алмаз байгааг  1970 онд  анх мэдсэн.  Зөвлөлтийн геологчид Архангай, Хэнтий аймгаас алмаз олсон ч  тэр нь гоёл чимэглэлд ашиглахуйц хэмжээнийх биш байж. Харин техникийн алмазын багагүй  нөөцтэй ордыг  Архангай аймгаас илрүүлжээ. Мөн Завхан, Увс, Төв, Сүхбаатар аймгаас ч техникийн алмаз олдсон байна. Тухайн  үед Завханаас техникийн алмаз олборлон ЗХУ руу хэсэг хугацаанд нийлүүлсэн ч Сибирь, Якут, Камчаткад асар том ордтой хойд хөршийнхөнд Монголоос нийлүүлж буй багахан алмаз тийм ч хэрэгтэй байгаагүй тул тэгсхийгээд экспортыг зогсоожээ.  Гэхдээ тэд  тайландаа “Монголын алмазын нөөц Африк, Якутынх шиг их биш ч дэлхийд нэлээд дээгүүрт орно” гэж дурджээ.
 
 
Монголын  анхны геологчийн нэг доктор, профессор Ж.Лхамсүрэн алмазын нөөц, илэрцийн тухайд “Зарим нутагт бий. Нүдэнд үзэгдэх төдий урт судлууд бий. Нарийн судлууд нь газрын гадарга дээр гараад ирсэн. Алмаз газрын гүнээс гаралтай эрдэнэ. Гэхдээ ямар ч айл авдартаа байгаа хамаг хатуу эдээ хүнд тоочоод байдаггүй. Цаг нь болохоор гаргах биз” гэсэн нь бий.
 
Үндэсний стандартчлал хэмжил зүйн төвийн Сорьцын хяналтын хэлтсийн эрдэнийн чулуу шинжээч, Улсын байцаагч Ш.Бямбасүрэн хэлэхдээ  “Монголд 1960 оноос үнэт чулууны хайгуулын шинжилгээний анги байгуулагдаж, 1980 он хүртэл ажилласан. Монголын нутгаас 160 гаруй хагас үнэт эрдэнийн чулууны орд нээж илрүүлсэн.Үүнээс 20 гаруй ордын чулууг нь авч ашигласан байдаг. Ер нь бол, олон улсын жишигт геологийн салбарын хөгжил нь уул уурхайн салбараасаа 25 жилийн өмнө явдаг. Ингэснээр геологийн салбар хайгуул хийж орд илрүүлсний дараа уул уурхайн салбар нь ашигт малтмалыг авч ашигладаг. Монгол эсрэгээрээ өмнө нээсэн ордуудыг ашиглах зориулалтаар Уул уурхайн яам байгуулчихсан. Өнөөдрийн байдлаар, геологийн салбарын хайгуул шинжилгээний ажил уналтад орсон. Миний бодлоор дэлхийд байдаг бүх төрлийн эрдэс баялаг химийн элемент Монголд байх боломжтой” хэмээн онцолж байв. Эндээс үзэхэд Монголд эрдэнийн чулууны эрэл хайгуулын ажил мухардмал байсаар иржээ.
 
ЭКСПЕРТИЙН ҮГ
 
Ч.Хурц / Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, Геологийн яамны сайд асан/: Монголд том хэмжээний алмаз байхгүй
 
-Алмазын илэрц, нөөцийн судалгаа манайд хэр үр дүнтэй явж ирсэн бэ?
 
– Архангай аймгийн нутаг, Хоргын тогоо орчим Шаврын царам гэдэг газарт 1971-1972 оны үед галт уулын бөмбөг гэж бөөрөнхий хэлбэртэй, ногоон өнгийн бөмбөлөг маягийн зүйл байсан. Тэр нь газрын доороос 60 км гүнээс оргилж гарч ирсэн чулуу. Тэр чулууг Монголын геологиор нэвтэрхий толь болсон Н.А.Маринов гэж ЗХУ-ын эрдэмтэнд өгч алмазын лабораторид шинжлүүлсэн. Түүнээс 72 ширхэг алмаз гарсан. Тэгээд тэнд алмаз байна гэж хайгуулын ажил хийж бүхэл бүтэн анги гарсан ч том алмаз олоогүй. Хамгийн том нь нэг мм хэртэй, зарим нь нүдэнд үл үзэгдэх хэмжээтэй байсан. Тэгэхээр Монголын нутаг алмазтай. Яг Албанийн тавцан дахь Шит гэдэг чулуулагт байдаг шиг тийм баян Сибирийн алмаз шиг нь олдохгүй. Ингээд 1986 оны үед хайгуулын ажил зогссон. Гол нь саран чулууны төрлийн гоёлын чулууг нэлээдийг нээж байгаад орхисон. Ер нь бол алмазын эрэл хайгуулын ажил асар их зардал хөрөнгө шаардана. Тэр үед манайд тийм хөрөнгө, хүч байгаагүй. Хэдийгээр мэргэжлийн геологчид энэ чиглэлд туршлагажсан ч алмаз олоогүй. Эртний хэт суурьлаг чулуулгыг дагасан зургаан төрлийн чулуу бол бий. Тэрийг дагасан платен байдаг. Тэрийг өөр орчинд үүсэх нь үү гэсэн эрлийн ажлыг 1990-ээд он хүртэл хийсэн ч олигтой юм олдоогүй. Орд нээж чадаагүй. Хөвсгөл, Завханаас платен олдсон, ирээдүй бий. Цааш судлах, эсэх нь геологийн ажлыг зогсоосонтой холбогдоод өөрийн эх орны эрдэс баялгаа Монголын 4500 геологич нь хайх эрхгүй болж, 13 том экследиц маань хаагдаж, бүх барилга байшинг хувьчилж дуусаад үндэсний геологийн алба маань 30 жилийн дараа буюу энэ онд байгуулагдах шинжтэй байна. Тэр тохиолдолд Монголын геологичид урьдынхтай адил судалгаа, хайгуул хийхгүй байх.
 
 
Ч.Олдох
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Монголд алмазын орд байдаг уу?
Бусад мэдээ ▼

1
12-16
The HU хамтлаг “Папа Роач”-ийн Жэйкоби Шаддиxтай хамтарсан ШИНЭ бүтээлээ цацлаа

2
12-16
Галзуу чоно айлын хот руу дайрчээ

3
12-16
С.Амарсайхан: Иргэд төлбөрөө төлөхгүй гэвэл урсгал зардал танах, ажлын байрны цомхотгол зэрэг асуудлыг ярихаас аргагүй

4
12-16
Төр үүргээсээ зугтаж иргэдийн “гараар могой бариулж” байна

5
12-16
60, 70, 80 оныхон үхэж байж МОНГОЛ хөгжинө...

6
12-16
УИХ-ын сонгуульд 20.5 тэрбум төгрөг зарцуулна

7
12-16
Загварын ертөнцийн өвөрмөц төрхтэй моделиуд

8
12-16
“Зимбабве бол Монгол шиг хүссэнээрээ Засгийн газраа огцруулж, хүчирхийлэл үйлддэг улс биш”

9
12-16
Хөххот-Бээжин чиглэлийн өндөр хурдны галт тэрэг туршилтын аяллаа хийлээ

10
12-16
Тэнэг хүн аз жаргалтай...

11
12-16
$145 саяын хөрөнгийг үүрд цоожлоод нас барсан хүний шарилыг булшнаас нь гаргаж шалгуулна

12
12-16
Нүүдэл Шийдэл: Улсаас мөнгө хулгайлах нь мал хулгайлахаас 2-3 дахин хөнгөн шийтгэлтэй байна

13
12-16
Эрүүгийн болон Зөрчлийн хуульд ямар өөрчлөлт оруулах вэ?

14
12-16
“Эрдэнэт” үйлдвэр найман залууд амины орон сууц гардуулав

15
12-16
Бусдын гэрт нэвтэрч хулгай хийдэг 40 гаруй үйлдэлтэй этгээдүүдийг саатуулжээ

16
12-16
Дуучин Т.Баясгалан нэр дэвших гэнэ

17
12-16
СХД-ийн багш нар “башийж” гэнэ

18
12-16
БЗД-ийн Өвөлжилтийн бэлтгэл 96,4 хувьтай байна

19
12-16
“Монос” хүнсний үйлдвэрт гал гарч, нэг хүн түлэгджээ

20
12-16
Хятадын хоёр дипломатчийг тагнуулын ажиллагаа явуулсан шалтгаанаар АНУ-аас албадан гаргажээ

21
12-16
Иргэдийн дундаж цалин 1.1 сая төгрөг

22
12-16
Индианчуудыг хоморголон устгасныг хүлээн зөвшөөрнө хэмээн сүрдүүлжээ

23
12-16
Алдарт Пабло Неруда ба дуучин Э.Энхтөр

24
12-16
Х.Нямбаатар гишүүн хариуцлага хүлээх үү

25
12-16
Сэтгэл гутралыг эмчлэх бодис мөөгөнд олджээ

26
12-16
Шударга гишүүн Т.Аюурсайхан дүүргийн нам булаах гэж оролдоод шившигээ тарив

27
12-16
Ямайкийн мисс дэлхийн гоо бүсгүйгээр шалгарчээ

28
12-16
Авлигачид цагаадаж байна

29
12-16
Идэрхэн “Эрдэнэт” гялалзаж байна

30
12-16
Малгайгүй өвөлжвөл "мангар" болохын цондон

31
12-16
Хууль зөрчиж зээл олгосон гэх Төрийн банк яг жинхэнэдээ ямар байна вэ?

32
12-16
Алина Загитова спортын замналаа түр зогсоож байгаагаа мэдэгджээ

33
12-16
Бүртгэлгүй дугаар дамлан худалдаалдаг бүлэглэлийн мөрөөр...

34
12-16
Сонгуулийн хуулийн 50+26 хувилбар дэмжигдвэл МАН-аас гадна МАХН-д ашигтай

35
12-16
Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх Б.Энх-Амгалан гэж хэн бэ?

36
12-16
Н.Номтойбаяр, Б.Махбал нарын хэрэг буцаж, Г.Дэнзэн хариуцлагаас мултрав

37
12-16
Ядруухан бөгөөд архинд орчихсон ахындаа зочлох ямархан байдаг билээ дээ

38
12-14
АНУ-ын дээд шүүх Дональд Трампын татварын хэргийг хянан хэлэлцэнэ

39
12-14
Ч.Улаан сайдын толгой махнаас биш гурилаас болж “өнхрөх үү”

40
12-14
"Бөртэ чоно - 2019" тэргүүн наадмын шагналын эзэд тодорлоо

41
12-14
Цагдаа хөнөөсөн Б.Энхбаяр, Т.Лундаа нарын 13, 20 жил хорих ялыг хэвээр үлдээлээ

42
12-14
Д.Одбаяр одоо юу яриад байна аа?

43
12-13
Хөхүүрийн айраг исгэх уламжлал, зан үйлийг ЮНЕСКО-гийн соёлын биет бус өвд бүртгэжээ

44
12-13
Дагавар охиноо удаа дараа хүчирхийлж, жирэмслүүлсэн этгээдийг цагдан хорилоо

45
12-13
Д.Баярсайхан: Суданд НҮБ-ын хамгийн шилдэг нь Монгол цэргүүд байдаг

46
12-13
Азтай хүмүүс бусдаас юугаараа өөр болохыг эрдэмтэд тогтоожээ

47
12-13
Марк Цукерберг, эхнэр Присцилла Чан хоёр хөрөнгийнхөө 99 хувийг буяны үйлсд хандивлана

48
12-13
Хариултаа хадгалъя, хялбар аргаар хуримтлалтай болъё

49
12-13
Д.Дорлигжав нарт холбогдох 4 сая ам.долларын хэрэг хэрэгсэхгүй болжээ

50
12-13
Монголын Үндэсний Сайтын Хөгжлийн Нэгдсэн Холбоо оны шилдгүүдээ тодрууллаа

51
12-13
Хүмүүс юуны талаар хамгийн олон удаа “Google”-ээс хайсан бэ

52
12-13
Б.Ганхуяг: Төр сайн менежер байж болохыг "Эрдэнэс-Тавантолгой" компани харуулсан

53
12-13
Нар руу илгээсэн NASA-гийн хөлөг анхны мэдээллээ ирүүллээ

54
12-13
У.Хүрэлсүх хүсвэл нэг цагийн дотор ЦЭГЦЭЛНЭ!

55
12-13
Тойргоо бус бизнесээ тордогч Ж.Ганбаатар

56
12-13
Зөвшөөрөлтэй барилгуудын жагсаалтыг нийтэд ил болгожээ

57
12-13
Choibalsan.mn сайт шилдэг орон нутгийн сайтаар шалгарч Лайк цомоор шагнууллаа

58
12-13
Төрийн банк шилдгийн шилдэг картаар үйлчлэгч байгууллагуудаа тодрууллаа

59
12-13
Дуучин Б.Амархүү давж заалдах хүсэлт хүргүүлжээ

60
12-13
Алтан баззерын эзэн- 2 настай бөмбөрчин хүүгийн үзүүлбэр

61
12-13
МCS-ийн банк байгуулах саналыг Ерөнхийлөгч Х.Баттулга тас эсэргүүцсэн үү

62
12-13
Хойд Солонгостой хийх хэлэлцээрт уян хатан хандана гэв

63
12-13
Гол мөрөн дээгүүр зорчихгүй байхыг онцгойлон анхаарууллаа

64
12-13
ЗУЛЫН 25 буюу 12 сарын 21нд ТҮМЭН ЗУЛ ӨРГӨХ ЁСЛОЛ МЭГЗЭМИЙН АЯЛГУУТ УНШЛАГА болно

65
12-13
НДС-гийн алдагдлыг буруутай хүмүүсээр төлүүлэх ажлын хэсэг байгуулжээ

66
12-13
Н.Номтой баяр ба нийгэм..

67
12-13
ЭЦГ-аас дуучин Т.Баясгаланг НӨХРИЙНХ НЬ ХАМТ шалгаж байна

68
12-13
Хорт хавдраар өвдсөн нэг ойтой Г.Хулан охинд туслах аянд нэгдэцгээе!

69
12-13
У.Хүрэлсүх "хөл" -өө цэвэрлэж эхлэв үү!

70
12-13
Өмнөд Солонгосын засгийн газар хууль бус цагаачдад тус улсаас гарч явах хугацаа өгчээ

71
12-13
Хар тамхины хэрэгт холбогдсон Нигери, Монгол Улсын иргэдэд 3-6 жилийн ял оноолоо

72
12-13
Идэх боломжтой кофены аягыг үйлчилгээнд туршиж эхэллээ

73
12-13
Хотын захирагч С.Амарсайхан авто зам ашигласны төлбөрийг эргэн харж хуулийн хүрээнд шийдвэрлэхээ илэрхийллээ

74
12-13
Канадад -50 хэм хүрч хүйтэрч болзошгүйг анхааруулжээ

75
12-13
Энэтхэг иргэншил олгох шинэ хуулийн төслийг баталжээ

76
12-13
Хуульч сайдыг “загнасан” нь

77
12-13
Ичиножёо 30 кг туржээ

78
12-13
Унтаад босоход л нэг татвар нэмэгдчихсэн байх юм

79
12-13
Д.Одбаяр Өмнөд Солонгосын талтай шүүхдэнэ

80
12-12
Археологичид II Рамзесын хөшөөний хэсгийг олжээ

81
12-12
Мэргэжлийн худалдагчийн ур чадварын уралдаан боллоо

82
12-12
Хархорум хотын 800 жилийн ойг ЮНЕСКО-той хамтарч тэмдэглэнэ

83
12-12
Беларусь улстай сүүний эрчимжсэн аж ахуйн төсөл хэрэгжүүлнэ

84
12-12
Н.Номтойбаяр: Г.Батхүү агсан тархины цус харвалтаар нас барсан...

85
12-12
АНУ Ираны эсрэг авсан хоригоо өргөтгөжээ

86
12-12
Иргэншлийг нь худалдаж авч болох орнууд

87
12-12
Монголын мөнх цэвдэг эрчимтэй хайлж байна

88
12-12
Гүнбилэг кино зохиол бичих хэрэгтэй болжээ

89
12-12
Засгийн газар чөмгөө дундалж, ясаа цайтал ажиллах л хэрэгтэй боллоо доо

90
12-12
Айдас төрүүлсэн “ард түмэнч”, дарамт болсон “эх оронч”

91
12-12
Түүхэн барилгыг түүж нураахын дон

92
12-12
Д.Лүндээжанцан нарын “Хар Үндсэн хууль”

93
12-12
“50 гуя, 26 хүзүү” хувилбарыг өөрчилнө

94
12-11
Ц.Элбэгдорж: Хийн хоолойг Монголын нутгаар дамжуулах тухай төслийг Оросууд “судалъя” гэвэл “үгүй” гэсэн үг

95
12-11
Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх “зэрэг нэмэх”-ээр болсон гэв үү?

96
12-11
Фракцтайгаа, хагаралтайгаа, задралын ирмэгт үлдсэн АН

97
12-11
Саид Моллаи иран биш азербайжан хүн

98
12-11
Жагсаалтаас хасагдах ЖДҮ-чин Ж.Энхбаяр

99
12-11
Асашёорюү Д.Дагвадорж төмс тарина

100
12-11
Бид уг нь шударга байсан юмаа