BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Эдийн засгаа солонгоруулна гэсэн амлалт хаана замхарчихав аа

Ноолуураар дэлхийд гаръя


Ерөнхий сайд өнгөрөгч амралтын өдрүүдэд орон нутагт ажилласан. Тэрбээр Сүхбаатар, Дорнод аймагт ажиллахдаа хөдөөний иргэддээ хэд хэдэн гоё төлөвлөгөө ярьсны нэг нь "Хүнсний бүтээгдэхүүнээ зуун хувь дотоодоосоо хангадаг болно” гэх үг байв. Яагаад ч юм энэ сайхан төсөөлөлд нь баярлаж, сэтгэл хөдөлсөнгүй ээ.
Хэтэрхий тодорхой бус ийм гоё зорилгыг сүүлийн арван жил бид сонссон, тэд ярьсан. Иргэдийн амьдралд бодит өгөөжөө өгдөггүй иймэрхүү янзтай, гоё санаанууд хэрэгжсэн бол өдийд Монгол Улсын эдийн засаг солонгорчихсон, аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, жижиг, дунд үйлдвэрлэл хөгжөөд аж ахуйн нэгж, компани болтлоо томорчихсон, иргэд татварын таатай орчинд ажиллах хүчээ зузаатгахыг урьтал болгочихсон байх байлаа.
Гэтэл яг арван жилийн өмнө л эдийн засгийн орчинд бий болгох боломжтой гэж ярьдаг байсан санаанууд өдгөө дахиад л орон нутгийн иргэдийн чихийг алт болтол хөвөрч явна. Яг ийм хуучирсан хөтөлбөр сонсох бүрт газрын тосны хаан гэгддэг Венесуэлийн мөхөл нүдэнд харагдах шиг болоод нэг л ёозгүй.
Учир нь манай бодлого яригчдын улс төр болоод улсын эдийн засгийн орчинд үүсгэж буй дарамт, ачаалал, бодлогын уялдаагүйн завхрал Венесуэлийн сүйрлийг эрхгүй санагдуулдаг. Нэг хүнд ногдох ДНБ-ээрээ дэлхийд тэргүүлж, хөгжлийн манлайд явсан “Халтар царайт"-ын улсад өдгөө иргэд нь хогноос өмхийрч муудсан мах олж идвэл хоногийн хоолтойд өөрсдийгөө тооцож явна.
Инфляцын түвшин нь нэг саяд хүрсэн гэх мэдээлэл дэлхийн анхаарлын төвд байгаа. 1998 оноос эхлэлтэй дарангуйллын улс төр гээчийг тухайн үеийнх нь Ерөнхийлөгч Уго Чавес бий болгосон нь өнөөдрийн элгээрээ мөлхсөн, хамгийн ядуу Венесуэлийг бий болгосон юм.
Уго Чавес шинэ Үндсэн хууль баталж, нийгмийн бүхий л давхаргыг улс төрд оролцуулна гэж байв. Үндсэн хуулийг өөрчилсний үр дүнд үндэсний цөөнхүүд парламентад суудалтай болж, эмэгтэй сайд нар Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд орж, тэгш эрхийг жинхэнэ утгаар нь бий болгосон. Харамсалтай нь, Ерөнхийлөгчид маш их хэмжээний эрх мэдэл төвлөрч, аажмаар ардчилал нь авторитар дэглэм рүү шилжиж, популизм дээд оргилдоо хүрсэн байдаг.
Улс төр, нийгмийн бүхий л бүлгийг өөрийн талд урвуулж, эрх ашгаар нь атгаж эхэлсэн. Уго Чавес эдийн засгийнхаа гол нуруу болсон газрын тосны ашгийг зөвхөн өөрийн улс төрийн кампанит ажилд зарцуулсан зэрэг булхай нь өнөөгийн хөрснөөс арчигдаж буй Венесуэлийг бүтээж орхисон.
Тэгвэл яг ийм ирээдүй биднийг тосож байхыг ч үгүйсгэх аргагүй ээ. Энэ бол муу ёр биш, муу бодлоготой байгаа учраас ийн зовнихоос өөр аргагүй байгаа юм. Тухайлбал, бидэнд дөчин жилийн байтугай дөрвөн жилийн төлөвлөгөө алга. Төлөвлөгөөгүй зарцуулалт ямагт үр ашиггүй зарлага болон замхардаг. Бид дэлхийн зах зээл дээр нүүрсний үнэ болон бусад эрдэс баялгийн үнэ савлахад л сөхөрч унахад бэлэн амьдарцгааж байгаа юм.
Тодруулбал, 2010 оноос эхэлж ярьсан эдийн засгаа солонгоруулах бодлого өнөөдрийг хүртэл хэрэгжээгүйгээр үл барам хэрхэн, ямар арга замаар саалийн үнээгээ олшруулах нэг ч төлөвлөгөө алга.
Удахгүй бид дахиад л шинэ парламентаа бүрдүүлэх сонголт хийнэ. Усны шувууд буцдаг гэдэг шиг УИХ-ын гишүүд ирж л байдаг, буцаж л байдаг зарчим хэдий болтол үргэлжлэх вэ. Хаана хаанаа хариуцлагагуйн балагтай нөхөд өдгөө иргэдийн нуруун дээр хэрхэн ачаа үүрүүлэх вэ, ямар байдлаар татаас авч болох вэ гэдэгт гашилцгааж байна.
Гэтэл төсвийн орлогыг хормойгоо нөхөх байдлаар цаашид хэдэн жил бүрдүүлэх вэ гэдэгт тайлбар хэрэгтэй байна.
ШИЙДЭЛ ЯРИХ ШИЛЭН БОДЛОГО ХЭРЭГТЭЙ
Нэг хэсэг гарц шийдэл хайсан эдийн засгийн гоё гоё хөтөлбөр хэрэгжиж байв. Гэтэл яагаад ч юм өнгөрсөн дөрвөн жилд бид идэш тэжээлээ хэрхэн бэлтгэх, өр зээлээ яажшуухан давах тухайгаа ер ярьсангүй 2020 оны сонгуулийн жилтэйгээ золгох нь. Ажиг ярихаасаа албан тушаал хэлэлцдэг болов. Хөгжлийн замаа тодорхой болгоё гэхээсээ урьтаж хөнжлийн асуудал хурц сөхөгддөг боллоо.
Дэмжлэг, туслалцаа ярихаасаа өмнө хэнийг, хаанаас нь татан унагах вэ гэдгээ ярилцдаг гишүүдтэй Засгийн газар бүрдэв.
Эдийн засгаа солонгоруулах, үйлдвэржсэн орон болгох ёстойг гишүүн сэтэртэй болгон амаа чилтэл ярьдаг ч яаж олон талаар мөнгөтэй болох тухай юу ч тайлбарладаггүй ээ. Уул уурхайгаас хамааралтай бид алт, зэсийнх нь үнэ дэлхийн зах зээлд уначихаар дагаад хямардаг бүр эдийн засаг нь элгээрээ хэвтчихнэ.
Энэ бүхнээс хамтдаа гарна аа гэж хэдэн жил ярив. Элдвийн гоё нэртэй, гоё уриатай хурал чуулганыг тоолох ч юм биш. Хөрөнгө оруулагчдын чуулган хэчнээн ч жил хуралдав. Харин үр дүнд нь хөрөнгө оруулалт нэмэгдсэнгүй. Эсрэгээрээ дайжив. Алтыг нь аваад авдрыг нь орхих өнгөт төлөвлөгөө боловсруулаад завшив. Үе үеэрээ сайд байсан нөхөд шоронгоос ч хамаагүй ном бичив.
Нийтээрээ түүнийг нь дооглон уншиж нийгмээрээ бахархав. Ийм нөхцөлд иргэдийн орлого хэд байх нь хэнд ч хамаагүй бөгөөд эдийн засаг солонгорно уу, шороотойгоо хутгалдана уу ер сонин биш аж.
Гэтэл бидэнд солонго татуулан өөдлөх өчнөөн боломж байгаагийн ганцхан жишээ нь ноолуур гэдгийг дэлхийн томоохон шинжээчид зөвлөсөн байдаг. Тэгэхээр бид эхлээд өөрт байгаа боломжоосоо солонгын өнгийг зурж эхлэх хэрэгтэй байна. Шийдэл ярих шилэн бодлого тэргүүн эгнээнд цагаан алт буюу ноолуурыг нэрлэж байна. Үүнийгээ боловсруулъя. Монгол ноолуурын гайхамшгийг дэлхийд танилцуулъя. 
Өнгөрсөн онд манай улс 390 гаруй сая ам.долларыг ноолуурын экспортоос  олсон гэх мэдээллийг МҮХАҮТ-аас өгч байна. Үүнийг 2017 онтой харьцуулахад ноолуурын экспорт 21.2 хувиар өсжээ. Энэ бол өнөөх бидний хүссэн итгэл. Солонго ингэж татдаг юм.
Үүнийг дотор нь задалбал, самнасан ноолуурын экспорт 8.45, бэлэн бүтээгдэхүүний экспорт 8.5 хувиар тус тус нэмэгджээ. Харин угаасан ноолуурын экспорт бага зэрэг буурсан байгаа юм.
Малчин өрх бүрээс цуглуулаад авчих боломжтой хамгийн элбэг бүтээгдэхүүн болох ноолуурын өнгөрсөн оны судалгааг олж үзэв. Бид 2018 онд 13 мянган тонн ноолуур угаасан бол 6,220 тонн угаасан ноолуурын хялгасыг ялгаж, 4,350 тонн самнасан ноолуур үйлдвэрлэх, 1,870 тонныг самнах, 1,680 тонн ээрмэл, 2.8 сая ширхэг сүлжмэл, 2000 метр нэхмэл эдлэл үйлдвэрлэх хүчин чадалтай байгаа аж.
Тэгэхээр бид үүнээс юу харж болох вэ. Цагаан алтаа дээрх хэмжээнд боловсруулах боломж бидэнд байна. Гагцхүү хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, бүгээгдэхүүний борлуулалтын зах зээлийг тэлэх бодлого үгүйлэгдэж байна.
БИД НООЛУУРЫН ЭКСПОРТООС 390 САЯ АМ.ДОЛЛАР ОЛЖЭЭ
Бид азтай. Учир нь хэн нэгэн хөршүүдтэйгээ бид хэзээ ч эдийн засгийн хориг тавиултлаа муудалцдаггүй. Гэтэл их гүрнүүдийн эрх ашиг аль нэг газар хөндөгдөхөд л экспортын олон талт хоригтой тулгардаг. Тухайлбал, АНУ-аас БНХАУ-ын оёмол, сүлжмэл бараа бүтээгдэхүүнд 25 хувийн татвар ногдуулсан нь өнөөх хоёр улсын эдийн засгийн дайнтай холбоотой хязгаарлалт.
Гэтэл эсрэгээрээ АНУ нь Монгол Улсын оёмол, сүлжмэл бараа бүтээгдэхүүний татварыг тэглэх боломжтойгоо хэлсэн байдаг. Хэрвээ энэ гарцыг бид ашиглаад эхэлбэл, Монголын ноолуурыг дэлхийн зах зээлд таниулах, экспортыг нэмэгдүүлэх маш том боломж юм.
2018 оны байдлаар ноолуурын салбарын экспортоос орж ирсэн 390 сая гаруй ам.долларыг хэд дахин нугалах ч боломжтой гарц АНУ болсон. Ноолуураас орж ирсэн орлогыг бусад салбартай харьцуулсан байдлаар уншигч танд мэдээлэл өгье. Бид 2018 онд махны экспортоос 160 сая ам.доллар босгосон бол ноолуураас 390.2 сая ам.доллар, чулуун нүүрснээс 2786 сая ам.доллар, зэсийн баяжмалаас 2012 сая ам.доллар олжээ.
Эдийн засгаа солонгоруулж болох Монголын ноолуурын салбарт гадны хөрөнгө оруулагчдыг татан оруулж. хамтарсан үйлдвэрүүдийг төрөөс дэмжих бодлого баримтлах шаардлагатайг дурдах нь зүйтэй болов уу.
М.Мөнхтунгалаг
Эх сурвалж: “Үндэсний шуудан” сонин

Эдийн засгаа солонгоруулна гэсэн амлалт хаана замхарчихав аа
Бусад мэдээ ▼

1
07-11
Цагдаагийн алба хаагчид монгол дээлээр жигдэрчээ

2
07-11
Налайх дүүрэгт шинэчлэгдэж буй авто замын эхний ээлжийн 3.5 километрийн зорчих хэсгийг нээлээ

3
07-11
Үер усны дараа гэдэсний халдварт өвчнөөс сэргийлэх зөвлөмжүүд

4
07-11
Төвийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, зүүн аймгуудын ихэнх нутгаар усархаг бороо орно

5
07-11
Өчигдөр нийт 681 хүнд шинжилгээ хийхэд коронавирусийн халдвар илрээгүй

6
07-11
Фото: Үндэсний их баяр наадмын торгон агшин

7
07-11
Гурван тэрбум төгрөгөөр нээлт хийгээгүй, наадаагүй

8
07-11
Х.Баттулга: Бидний өвөг дээдсийн оюун ухааны бяд, баларшгүй соёл, давтагдашгүй өв дэлхий даяар оршсоор байна

9
07-10
Баяр наадмын үеэр Мэргэжлийн Хяналтын улсын байцаагч нар хяналт тавьж ажиллана

10
07-10
Засгийн газраас өндөржүүлсэн бэлэн байдлын хугацааг 31-нийг хүртэл сунгалаа

11
07-10
Дотоодын аялагчид өдөрт 2000 тонн хог хаядаг

12
07-10
Сураггүй алга болсон Сөүл хотын захирагч нас барсан байдалтайгаар олджээ

13
07-10
Зөвлөгөө: Машины мотор ус залгисан үед авах арга хэмжээ...

14
07-10
Нүд тайлсан хүний яриа (Орчин цагийн үлгэр)

15
07-10
Үерийн улмаас найман хүн амь насаа алджээ

16
07-10
ОХУ-ын Холбооны Хурал "Монгол, ОХУ-ын найрсаг харилцаа, иж бүрэн стратегийн түншлэлийн тухай гэрээ"-г баталжээ

17
07-10
Усархаг, дуу цахилгаантай бороо орох тул үер, усны аюулаас сэрэмжлүүлж байна

18
07-10
ХӨСҮТ, Дархан-Уул аймгийн лаборторид хийсэн 328 шинжилгээний хариу "сөрөг" гарчээ

19
07-09
Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр

20
07-09
МУИС-ийн багш, доктор, профессор М.Баярсайхан: Амьтны үр төлийн нэр

21
07-09
Гадаад байгаа иргэдийн татан авалтыг эрчимжүүлнэ

22
07-09
Наадмын өдрүүдэд Эрүүл мэндийн байгууллагуудын ажиллах цагийн хуваарь

23
07-09
Бээжин, Тяньжиньд хамгийн ойрхон “их элсэн сав газар”-ыг цөлжилтөөс ангижруулж буй тухай тэмдэглэл

24
07-09
АТГ: 2020 оны хагас жилийн ажлын тайланг танилцуулж байна

25
07-09
13 машин мөргөлдөж, 3 айлын хашааг дайрсан ноцтой осол гарчээ

26
07-09
Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутагт нас биед хүрсэн 19 минжийг нутагшуулжээ

27
07-09
Хариуцлагагүй ажилласан албан хаагчдыг олон нийтэд зарлана

28
07-09
Эмэгтэй хүн бүрийн мэдэх ёстой гоо сайхны 17 нууц

29
07-09
Аз жаргалтай амьдралын нууц

30
07-09
Японы ерөнхий сайд ард түмнээсээ уучлал хүслээ

31
07-09
"Бие даагчид ба Сонгууль 2020"

32
07-09
"Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай” хуулийн төслийг өргөн барилаа

33
07-09
"Долдугаар сарын 16,17-ныг амралтын өдөрт шилжүүлэхгүй"

34
07-09
Израиль улс Палестиний хүүхдүүдийн нүүрийг хүчлээр түлжээ

35
07-09
Үндэсний их баяр Наадамд хурдан морь уралдуулах цагийн хуваарь, хөтөлбөр

36
07-09
Зургаан жилийн ял авсан Б.Отгонбаатар гэж хэн бэ?

37
07-09
Эмэгтэй гишүүдэд дайх үг

38
07-09
Тусгай хамгаалалттай бүсэд хүн амиа алдав

39
07-09
Төмсний үнэ тэнгэрт хадаж, төгрөгийн ханш газарт унасаар...

40
07-09
Аварга Э.Оюунболд энэ жилийн наадмыг өнжинө

41
07-09
Шинэ сайд нар Ерөнхийлөгчийн сонгууль өнгөртөл “яндан хөөлөх” үү?

42
07-09
Зуурмагийн миксер 13 автомашин мөргөж, 5 хүн гэмтсэн ноцтой осол ГАРЛАА

43
07-09
Оросын сэтгүүлчийг Чехийн тусгай албанд мэдээлэл дамжуулсан хэрэгт сэжиглэж байна

44
07-09
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн өчигдөр, өнөөдөр

45
07-09
Мөнгө угаах гэмт хэргээр шүүхэд шилжүүлсэн есөн хэрэг байгаа аж

46
07-08
Т.Доржханд сайдуудаас асуусан асуултны хариулт

47
07-08
Баяр наадмын төсөвт 1.6 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөжээ

48
07-08
С.Чулуун "Би хулгай хийдэг биш, эмхэлдэг цэгцэлдэг судлаач"

49
07-08
ОХУ-аас ирсэн хоёр хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 227 боллоо

50
07-08
Х.Баттулга : Энэ их өрийг дарах уран ухаан, арга залийг Ч.Хүрэлбаатар та мэргэжлийн хүний хувьд бодож шийднэ биз

51
07-08
Танилц: Шинэ томилогдсон Засгийн газрын сайдуудын намтар...

52
07-08
Эрүүл мэндийн сайдаар Б.Цогтбаатарын оронд Т.Мөнхсайханыг томилуулахаар танилцууллаа

53
07-08
"Жи Тайм" сүлжээний гэгдэх эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан дахин хойшлов

54
07-08
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай үүргийн онгоцоор 258 иргэн ирнэ

55
07-08
Бразилын Ерөнхийлөгчийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ

56
07-08
Гэр шатаж, хоёр хүн нас баржээ

57
07-08
"Челси" гуравдугаар байр руу орж, "Лестер" дөрөв рүү ухарлаа

58
07-08
У.Хүрэлсүх жинхэнэ мэргэжлийн, технократуудын Засгийн Газар байгуулахыг зорьжээ

59
07-08
Ц.Нямдоржийг Ерөнхий Сайдын зөвлөхөөр томилжээ

60
07-08
Их Британи, Хятад хоёр Хонконгчуудыг булаацалдаж эхэллээ

61
07-08
Н.Номтойбаярын нийтийн албанд ажиллах эрхийг 5 жил хасч, 5.5 жил хорих ял оноолоо

62
07-08
Ж.Эрдэнэбатын хэрэг парламентад ямар жишиг тогтоох бол?

63
07-08
АН хаашаа нүүх вэ?

64
07-07
АНУ Хятадын нийгмийн сүлжээний хавсралтуудыг хориглох асуудлыг “судалж байна”

65
07-07
Сөүлээс 172 иргэн эх орондоо ирлээ

66
07-07
ОХУ-аас орж ирсэн ТАВАН хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 225 боллоо

67
07-07
Наадмаар ТАВ ХОНОГ амарч, долдугаар сарын 16-нд ажил ЦУГЛАНА

68
07-07
ЧУУЛГАН: Засгийн газрын бүтцийг УИХ-ын чуулганаар эцэлсэн баталлаа

69
07-07
Наадам хийх газар судлаад судлаад олдсон нь л Ерөнхийлөгчийн гэр бүлийнхний амралт юм гэнэ

70
07-07
У.Хүрэлсүх: Ирэх 4 жилд 2.9 тэрбум долларын өр төлнө

71
07-07
Ерөнхийлөгч Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Эрчим хүчний яамыг нэгтгэх санал хүргүүлжээ

72
07-07
У.Хүрэлсүхийн удирдсан Засгийн Газар 14 яам, 17 сайдтай байна

73
07-07
Байгаль Орчны Сайд асан У.Барсболд таалал төгсчээ

74
07-07
Токиогийн олимп болох эсэх нь тодорхойгүй байна

75
07-07
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх наадмаас өмнө танхимаа бүрдүүлнэ

76
07-06
Өнөөдөр Дээрхийн Гэгээнтэн 14-р Далай багшийн мэлмий гийж лагшин мэндэлсний 85 насны ойн өдөр

77
07-06
Сураггүй алга болсон эмэгтэйг уулнаас эсэн мэнд олжээ

78
07-06
Ерөнхий сайд байхдаа өөртөө лиценз олгосон Ж.Эрдэнэбатад 6 жилийн хорих ял оноолоо

79
07-06
УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбатад ял тулгажээ

80
07-06
Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хоёр Засгийн газрын ийм хувилбарууд дээр “ярилцаж” байна

81
07-06
Амралтын өдрүүдэд гурван хүн зам тээврийн ослоор амиа алджээ

82
07-06
ОХУ-д 21 сая гаруй хүнд коронавирусний шинжилгээ хийжээ

83
07-06
ОХУ: 40 эмч коронавирусын улмаас нас баржээ

84
07-06
Бухимдал, гомдол дагуулсан 2020 оны ЭЕШ

85
07-06
НӨАТ-ын хоёрдугаар улирлын урамшуулал олгоно

86
07-06
Наадмын дараа төсөв тодотгоно

87
07-03
Ж.Чинбүрэн: Би сайд болох гэж хэн нэгний үүдийг сахиж элдэв хов жив хийж явсангүй, хийх ч үгүй!

88
07-03
П.Цагаан: Алтанхуяг аа, гудамжны чавганц уу чи

89
07-03
В.Путин Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан ажлын хэсэгтэй уулзана

90
07-03
Haaдмaap xaмгaaлaлтaд aжиллax цaгдaa нapт мoнгoл бaaтpын дээл өмcгөнө

91
07-03
ЭМЯ: Нэмж халдвар илрээгүй, хоёр хүн эдгэрч эмнэлэгээс гарлаа

92
07-03
УИХ-ын Халдашгүй байдлын дэд хорооны даргаар Н.Энхболд томилогдов

93
07-03
Д.Лүндээжанцан УИХ-ын даргын зөвлөх болно

94
07-03
Хүүхдийн паркийн үйл ажиллагаa хэвийн явагдаж эхлэлээ

95
07-03
Баяр наадмын талбайд хуушуур хийх болон худалдаа эрхлэх зөвшөөрөл олгохгүй

96
07-03
Мексик халдвараар нас барсан хүний тоогоор Испанийг давжээ

97
07-03
Тусгай үүргийн хоёр онгоцоор 420 иргэн эх орондоо ирлээ

98
07-03
У.Хүрэлсүх : Бид ард түмнийхээ итгэлийг зүтгэлээр хариулах учиртай

99
07-03
2020 оны нэгдүгээр улиралд 428.1 тэрбум төгрөгийн "ногоон зээл" олгожээ

100
07-03
"МИАТ-ийн тусгай үүргийн онгоцны хөдөлгүүр гэмтсэнээс Бээжинд буулт хийжээ