BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

БОДЛОГО БОЛОВСРУУЛАГЧДАД: Улаанбаатарын цаг агаарын нөхцөл утаанд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

Өнөөдөр дэлхийн хүн амын талаас илүү нь хот, хотожсон газар амьдарч байна. 2050 он гэхэд энэ тоо 70 хувь давна. ХОТЖИЛТ тухайн газар 


нутгийн АГААР, ХӨРС, УСНЫ ЧАНАРЫГ ӨӨРЧИЛДӨГ ба агаар мандалд нөлөөлдгийн хамгийн энгийн илрэл бол хөдөөнөөс эсвэл хотын захаас хот руу орж ирэхэд илүү дулаан, хуурай, салхи багатай болж ирдэг.

Хотын дулаан агаарыг “хотын дулаан арал” гэж нэрлэх ба үүнээс улбаалж хотжилт тухайн газрын бүс нутгийн уур амьсгал, цаг агаарыг өөрчилдөг. Мөн хотжилт АГААРЫН БОХИРДОЛ дагуулдаг ба сүүлийн хэдэн арван жилийн хугацаанд улс орныг ялгалгүй байгаль орчин, нийгэм, эрүүл мэндэд уршиг дагуулсан ноцтой асуудал болж байгааг бид сайн мэднэ. Агаарын бохирдлын улмаас дэлхий дээр жил бүр 5.5 сая хүн нас бардаг.

Улаанбаатарын агаарын бохирдлыг гэр хороолол, уурын зуух, цахилгаан станц, машинуудаас гарч буй бохирдол үүсгэж байгаа ч ихээхэн нөлөөлж буй хүчин зүйл бол байгаль, ЦАГ АГААРЫН НӨХЦӨЛ юм.

Монголын нутагт өвөлдөө Сибирийн их даралтын орон (антициклон)-ы нөлөөгөөр үүлгүй, салхи багатай байдаг. Нарны цацраг газрын гадаргыг хангалттай халааж чадахгүй, газрын гадарга шөнийн хугацаанд хөрж дулаанаа алдах ба тодорхой өндөр хүртэл дулаан агаар, үүний дээр дахин хүйтэн агаар оршсоноор газрын гадаргаас дээшлэх тусам агаарын температур нэмэгдэж ТЕМПЕРАТУРЫН ИНВЕРСийн давхарга бүрэлдэнэ. Инверсийн давхаргыг “хөмөрсөн тогоо” эсвэл “савны таг” гэж ойлгож болно. Учир нь, инверсийн давхарга доод хэсгийн агаарыг дээшээ СЭЛГЭЭНД ОРУУЛАЛГҮЙ хотын олон эх үүсвэрээс гарч буй БОХИРДЛЫГ ТОГТООН БАРИНА. 1-р зурагт температурын инверсийн давхарга доторх бохирдол тушигдаж тогтсон нь, инверсээс дээшхи агаар бохирдолгүй байгаа нь тодорхой харагдана – саарал хэсэгт агаар тогтонги, салхи бага байхад бохирдолгүй дээд хэсэгт агаарын тогтворшил бага, салхитай нь илт байна.

Зураг 1. Температурын инверсийн давхаргад бохирдуулагч тушигдсан байдал.

 

Өвлийн улиралд Улаанбаатар хотод ТЕМПЕРАТУРЫН ИНВЕРС тогтсон үеийн, өөрөөр хэлбэл, агаарын бохирдол үүсгэх чухал хүчин зүйлсийн нэг болох цаг агаарын нөхцөл байдлыг тоон загварчлалын аргаар судалсан байгаа. Дэлгэрэнгүйг хэдэн сарын өмнө хэвлэгдсэн судалгааны өгүүллээс маань харж болно. Цаг агаарын тоон загвар нь төлөвийн тэгшитгэл дээр үндэслэгдсэн, агаар мандлын олон физик процессуудыг тооцож оруулсан математик загвар ба кластер эсвэл суперкомпьютер дээр параллель тооцооллоор гүйцэтгэнэ (өмнөх нийтлэл харна уу).

Тухайн тохиолдлыг авч үзэхэд, температурын инверс ~7°С хүртэл, инверсийн зузаан ~600 м орчим (Зураг 2) бөгөөд энэ давхарга дотор салхи тогтуун буюу агаарын урсгал тушигдсан байдалтай нь илт харагдана. Харин хотжилтын нөлөөгөөр өдөртөө инверсийн доод хил дээшилж, инверсийн эрчим суларч, газар орчимд салхи тогтуун бус болно. Гэвч агаарын дээд давхаргаас салангид хэвээр байх тул агаар сэлгээнд хангалттай орохгүй.

Зураг 2. Улаанбаатар хотын температурын инверсийн (a) дээд, доод хилийн өндөр (b) эрчим болон (c) дээд, доод хилийн температурын хоногийн явц.

 

Температурын инверс зөвхөн Улаанбаатарт гэлтгүй манай орны бусад газарт ч ажиглагддаг (15-20°С, 1500-2500 м хүртэл) учраас бусад аймаг, суурин газруудад ч агаарын бохирдлын асуудал байгаа. Бохирдуулагч үүсвэрээс гарсан утаа температурын инверсийн улмаас тунаран тогтож, хот суурингуудад агаарын бохирдлыг нөхцөлдүүлэгч болно. Бидний мэдэх Бээжингийн агаарын бохирдол ч мөн адил их даралтын орны нөлөөгөөр температурын инверстэй үед бохирдолтой агаар газар орчимд тогтонги оршдогтой холбоотой.

Улаанбаатарын агаарын бохирдлыг бууруулах, бохирдолтой тэмцэхэд салхин сэнс тавих, уул нүхлэх, нураах зэрэг “мэргэн” шийдлүүдийг хүмүүс гаргадаг ч агаарын бохирдлыг “дэмжээд” байгаа цаг агаарын нөхцлийг ойлголгүй, тооцолгүй орхигдуулдаг. Сэнсүүд тавилаа гэвэл шороотой ус хутгахтай адил тэрхэн хөндийд бужигнаанд оруулна, бохирдолтой агаар инверсийн давхаргыг нэвтэлж дээш гарахгүй, бохирдол багасахгүй.

Хэдэн жилийн өмнө Засгийн газраас Ус, цаг уурын хүрээлэнд захиалга өгч судлуулсан, боломжгүй гэдгийг холбогдох хүмүүс мэдэх ёстой. Уул цоолж, гүвээ давааг нураасан ч температурын инверсийг задлахгүй, үүнийг би тоон загвараар туршилт хийж үзсэн, агаарын бохирдлыг бууруулахгүй гэсэн үг. Дашрамд, инверсийг сулруулах лабораторийн жижиг туршилтууд байдаг ч байгаль дээр бодитоор туршсантай таарсангүй, температурын инверсийг геоинженерчлэл хэрэглэн задлах талаар Казахстанд туршиж байсныг дам дуулсан ч чухам хэзээ, яаж, үр дүн нь юу гэдэг талаар олж мэдэж чадалгүй өнөөг хүрч байна. Уул, даваа нурааж салхилуулж утааг хөөнө гэсэн санаатай нэгддэг хүмүүс 1952 оны Лондонгийн агаарын бохирдлын гамшигт жишээг санаад, тэр хавийн газарзүйн байршлыг харах хэрэгтэй – Лондонг эргэн тойрон хүрээлсэн өндөр уулс байхгүй. Аюулд хүргэсэн шалтгаан нь мэдээж бохирдуулагчийн эх үүсвэр, үүн дээр “нэмэр” болсон цаг агаарын нөхцөл буюу нам салхи, тогтуун агаартай их даралтын орон байсан, манайхтай адил “хөмөрсөн тогоонд” гамшиг болсон гэсэн үг.

АМЬСГАЛАХ АГААР ТЭГШ ЭРХТЭЙГЭЭР ОЛДДОГ. Агаарын чанарын стандартаас хэдэн арав дахин БОХИРДОЛТОЙ АГААР таны уушгинд хүрч, цусаар дамжин бүх биед хүрснээр биеийн эд эсийг ТАСРАЛТГҮЙ ХОРДУУЛДАГ. Таны хэн байхаас үл хамааран бид тэгш эрхтэйгээр үнэгүй хүртэж, тэгш эрхтэйгээр бидний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг учир баттай зөв мэдээлэлтэй байх хэрэгтэй. Агаарын чанарын хэмжилтийн баталгаатай зарим эх сурвалж гэвэл:

  • agaar.mn – Улаанбаатарын агаарын чанарын мэдээ, мэдээллүүдийг харах хүн бүр өдөр тутамдаа ашиглах хэрэгтэй сайт, апп.
  • www.air.ub.gov.mn– Нийслэлийн агаарын чанарын албаны сайт. Тухайн хугацааны хэмжилт, зарим дунджаас гадна 2009 оноос хойшхи мэдээ сар, сараар байгаа.
  • aqicn.org – Улаанбаатарын агаарын чанарыг дэлхийн бусад газруудтай харьцуулж харж болно. Бохирдол өнгө, тоогоор сайхан ялгагдана. Манайх өвлийн хугацаанд байнга шахуу улаан хүрэнтэж байгаа!

Агаар мандалд хэдэн мянган километр эзэлсэн, тогтвортой орших системийг өөрчилж чадахгүй, боломж ч байхгүйгээс хойш бохирдлын үүсвэртэй “тууштай ноцолдох” л илүү үр дүнтэй!. Гэхдээ нарийн ширхэгт тоосонцортой юу, нүүрс шатахууны шаталтаас гарах SO2, CO, NOx-ын алинтай нь яаж, яаж тэмцэхээ тодорхойлох хэрэгтэй. 

Уур амьсгалын өөрчлөлт, түүнтэй дасан зохицох асуудалтай харьцуулахад хэдэн уулын дундах хотгорт байх сая хагас хүнийг зарлаагүй дайнд дуудаж, ялан дийлж буй өнөөгийн Улаанбаатарын агаарын бохирдол бол үйлдвэржилтээс бус амьжиргааны гаралтай учраас арга хэмжээг сэтгэлээсээ, ухаалгаар хийвэл бууруулах асуудал шийдэгдэж болох зүйл!!!

Өгүүллийг бэлтгэсэн: Цаг уурч, доктор Г.Гантуяа

БОДЛОГО БОЛОВСРУУЛАГЧДАД: Улаанбаатарын цаг агаарын нөхцөл утаанд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?
Бусад мэдээ ▼

1
01-28
Лиценз нэртэй А4-ийн цаас зардаг Б.Ганхуягийг "шалгах" хууль хяналтын байгууллага байна уу?

2
01-28
Доктор Д.Наранбаатар: Дархлаагаа сайн дэмж, бидний дархлааны систем коронавирусийг дарах чадвартай

3
01-28
“NBA” Лейкерсийн тоглолтыг хойшлуулжээ

4
01-28
“Grammy”-н шилдгүүд тодорчээ

5
01-28
Кинотеатруудын үйл ажиллагааг гуравдугаар сарын 2-ныг хүртэл түр зогсоолоо

6
01-28
Захуудыг хаана гэсэн худал мэдээлэлд итгэн, бараа бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр нөөцөлж, “үнийн хөөрөгдөл” үүсгэх шаардлагагүй

7
01-28
Тав тухгүй орчин, тааламжгүй харилцаа жуулчдыг "үргээж" байна

8
01-28
Уханиас ирсэн 170 орчим Монгол оюутныг хэн ч ямар ч шинжилгээнд хамруулаагүй өдий хүрчээ

9
01-28
Билл Гейтс шинэ коронавирустэй тэмцэхэд 5 сая ам.доллар хандивлажээ

10
01-28
Хятадад коронавирусийн халдвар авсан хүний тоо 4,000 давж, нийтдээ 106 хүн нас баржээ

11
01-28
МАН эрх мэдлээрээ далайлган хотын тойргийг “булаалаа”

12
01-28
Керосиныг онцгой татвартай болгох хуулийн төслийг хаана, хэн гэдэг албан тушаалтан “дарчихсан” бэ?

13
01-28
Энэ жил гэр гэртээ шинэлцгээе

14
01-27
Сагсан бөмбөгийн супер од Коби Брайнт нисдэг тэрэгний ослын улмаас амиа алджээ

15
01-27
Бүрэн барааны онлайн дэлгүүр www.emartmall.mn нээгдлээ

16
01-27
ГХЯ-ны ТНБД Д.Даваасүрэн эрэн сурвалжлагдаж байгаа хүнд дипломат паспорт олгожээ

17
01-27
Шүүлтүүргүй мэдээлэл иргэдийг айдаст автуулж байна

18
01-27
Кобигийн гэгээн дурсгалд...

19
01-27
Самсунг: Хувцсыг өөрөө индүүддэг ухаалаг шүүгээ зохион бүтээжээ

20
01-27
Давос-2020 чуулга уулзалт санал зөрөлдөөнөөр өндөрлөлөө

21
01-27
2020 оны УИХ-ын сонгуулиар оффшорчдын ов мэхэнд дахиад л хууртах уу?

22
01-27
Мансуурсан жолооч хэд хэдэн тээврийн хэрэгсэл мөргөн осол гаргажээ

23
01-27
Дорнод Африкийн улсууд царцааны нүүдэлд эзлэгдээд байна

24
01-27
Неандертальчууд шумбаж чаддаг байсан байж магадгүй

25
01-27
У.Хүрэлсүхийн шийдвэр ингэж хэрэгжих ч гэж дээ

26
01-27
Нефтийн үнэ 63 ам.доллароос доошилж буурчээ

27
01-27
​The Diplomat: Хятад улс хөрш Монголдоо иргэдийг хянах 'Агаарын шорон' байгуулахаар ТЭЗҮ боловсруулж байна

28
01-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга анх удаа Давос-ийн чуулганд

29
01-27
Израйль улс иргэдээ Саудын Арабт зорчихыг зөвшөөрлөө

30
01-27
Төрийн ордонд цагаан сарын үзэсгэлэн худалдаа зохион байгуулж байна

31
01-27
Хятадын вирусын аюул ба Монгол улсад хэрэгжүүлбэл зохих арга хэмжээнүүд /нийтлэлчийн санал/

32
01-27
Дэлхийн хамгийн том онгоц анхны нислэгээ амжилттай гүйцэтгэлээ

33
01-27
Бүгд мэддэг ч бүгд хийдэггүй

34
01-27
Эрэлт дээр дөрөөлсөн луйвар

35
01-27
Манай дипломатуудын авч явсан хар тамхи хэнийх вэ?

36
01-27
“Капитал”-ын дампуурал “Ариг”-ийг дагуулах уу

37
01-27
Өнөөдрөөс боомтуудаар зорчигч, автотээврийн хөдөлгөөнийг хаана

38
01-27
Увс аймагт 4.0 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болжээ

39
01-27
Дэлхий нийтийг түгшээж, Монголчуудыг айлгасан коронавирус

40
01-27
Тайван нойрс доо, Коби

41
01-27
Хятадад коронавирусний халдварын улмаас 80 хүн нас баржээ

42
01-27
Стэнфордын судлаачид шувуу шиг өдтэй дрон бүтээжээ

43
01-27
Хамгийн бага чансаатай сумоч Токушорюү анх удаа Макүүчид түрүүлэв

44
01-27
3 сарын 2 хүртэл сургалтын төв, жолооны дамжаа ч хичээллэж болохгүй

45
01-27
Хэргийн газраас олдсон эд мөрийн баримт тагнуулын ажилтнууд дээрэм хийснийг баталжээ

46
01-27
Тоогоор цөөхөн хэдий ч Монголчууд бол том Үндэстэн

47
01-27
"Анна Каренина" ба Монголын 2020 он

48
01-27
Сонгуулийн тойрог, түүний мандатын тоог хэрхэн хуваах вэ?

49
01-27
Коби Брайант охины хамт онгоцны ослоор нас барлаа

50
01-25
“Грэмми 2020”-ийн талаар мэдэх ёстой зүйлс

51
01-25
НӨАТ-ын буцаан олголтыг 2-р сард багтаан олгоно

52
01-25
Дэлхийн усны нөөцийн групп манай улс руу ажлын хэсэг илгээж, хамтран ажиллахаар болов

53
01-25
МУ-ын Харцага цолтонд хүндэтгэл үзүүлэх хүчит бөхийн барилдааны тасалбар борлуулж буй цэгүүд

54
01-25
Монгол Улсын эсрэг хөлсөлсөн АНУ-ын хуулийн фирмд төлөх мөнгөө Ч.Сайханбилэг хаанаас гаргасан бэ?

55
01-25
Шилжилт хөдөлгөөн 02 дугаар сарын 01-ны өдрөөс зогсоно

56
01-25
БӨХЧҮҮД: Допингийн асуудлаа шийдэхгүй бол цагаан сарын барилдаанд зодоглохгүй

57
01-25
Коронавирусээр өвчилсөн хүн эмчлэгдсэн анхны тохиолдол бүртгэгдлээ

58
01-25
Австралид коронавирусийн анхны тохиолдол бүртгэгдлээ

59
01-25
Залуучуудын өвлийн олимпын наадамд Оросууд анх удаа түрүүлжээ

60
01-25
Европ тивд коронавирусийн анхны халдвар бүртгэгдлээ

61
01-25
Амралт сунгасантай холбогдуулан сурагчдын хичээлийг цахим хэлбэрээр заана

62
01-25
Палестиний хүндэт харуулын газарт унагасан малгайг Владимир Путин өмсгөж өгөв

63
01-25
Замын-Үүдээс Хөх хот руу буцаасан зургаан настай хүүхэд коронавирусийн халдваргүй болохыг тогтоожээ

64
01-25
НЭМГ: Та маскаа зүү, зөв ханиаж найтаа, гараа сайн угаа

65
01-25
Коронавирусний улмаас Ухань хотын эмч нас баржээ

66
01-25
Ц.Нямдорж: Н.Номтойбаяр шалгуулаад нэрээ цэвэрлээд авчихвал зүгээр гэж үзсэн учраас ийм шийдвэр гаргалаа

67
01-25
Сэлэнгийн Засаг дарга Гаалийн даргаа хөлдөө чирэх нь

68
01-25
Хулгайн бууз, хумсалсан ууц шүүсээр ширээгээ дүүргэх үү

69
01-24
Сургууль, цэцэрлэгийг гуравдугаар сарын 02-ныг хүртэл амраах шийдвэр гаргалаа

70
01-24
Бээжинд эрүүл мэндийн аюулын түгшүүр зарлав

71
01-24
Кибертерроризм

72
01-24
БНСУ-ын визний журам шинэчлэгджээ

73
01-24
Коронавирусийн тархалт Хятадын умард бүс нутгийг чиглэж байна

74
01-24
Монголчууд, “MONBATT"-ын нэр хүнд өндөр

75
01-24
Монгол Улс авлигын индексээр 13 байр ухарлаа

76
01-24
Везувий галт уулын хохирогчийн тархи шил болсон байжээ

77
01-24
Монголд тулгамдаж буй эдийн засгийн хямрал гэр хорооллынхонд илүүтэй нөлөөлж байна

78
01-24
Л.Нинжжамц МҮОНРТ-ийн захирлаар дахин сонгогдлоо

79
01-24
ТЕГ-ын тусгай ажилтнууд гадны иргэнийг дээрэмдсэн гэх хэргийг шалгаж байна

80
01-24
Монгол Улсын гурван сая дахь иргэн 5 нас хүрлээ

81
01-24
НДЕГ: Тэтгэврийн нэмэгдлийг иргэдийн дансанд шилжүүлж эхэллээ

82
01-24
Шинжилгээний хариугаа нуусан 38 бөхийг зарлахгүйгээр Э.Оюунболдыг барилдуулах тохироо явагдаж байна уу?

83
01-24
Эрүүгийн хэргийн яллагдагчийг Элчин сайдаар ТОМИЛЖ БОЛОХ УУ

84
01-24
Н.Номтойбаяр: Бодит үнэний талаар зохих байгууллага нь мэдээлэл хийхийг шаардаж байна

85
01-24
СХД-т 7000 гаруй угаар мэдрэгч тараагаад байна

86
01-24
"Ливерпүүл" премьер лигт 40 тоглолт хожигдоогүй байна

87
01-24
АНУ-ын сангийн сайд эдийн засгийн мэдлэгтэй болсныхоо дараа шүүмжлэхийг Грета Тунбэргт зөвлөжээ

88
01-24
Хавтгайрсан халамжаас татгалзъя...

89
01-24
Эхнэрээ хөнөөсөн этгээдэд 17 жилийн хорих ял оноожээ

90
01-24
“XXI зуун-21 гранд” төслийн шалгаруулалт эхэллээ

91
01-24
У.Хүрэлсүхийн төрсөн дүү У.Давхарбаяр малын квотын наймаанд оролцсон уу

92
01-24
АНУ-БНХАУ: Худалдааны дайныг зогсоосон “түүхэн хэлэлцээр”

93
01-24
МУ-н харцага цолтонд хүндэтгэл үзүүлэх бөхийн барилдааны тухай

94
01-24
УИХ-ын дарга Г.Занданшатар ЖДҮХС-д арван компани “шахаад” зургаад нь зээл авчээ

95
01-24
Амжилттай хүн бүрт байдаг сэтгэл зүйн 10 шинж чанар

96
01-24
Коронавирусний халдварын улмаас нас барсан хүний тоо нэмэгджээ

97
01-24
Ч.Сайханбилэгт өөрийгөө өмгөөлөх эрх бий юу?

98
01-24
Ерөнхий сайд та дипломат алба авилга, албан тушаалын наймааны хэрэгсэл биш гэдгийг эрхбиш мэдмээр юм даа

99
01-23
Анхаар!!! Өвөрмонголоос Монголд ирсэн ээж охин хоёрт коронавирусын эхний шинж илэрчээ

100
01-23
Д.Гантулгын 2 жил хоригдох ялыг хэвээр үлдээжээ