BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Айсуй өрийн эзэд буюу ах дүү долоогийн түүх

Монголчууд зээлсэн мөнгөө гадныханд төлж эхлэхэд ганцхан жилийн хугацаа 


үлджээ. Улсын эдийн засагт багагүй ачаалал үүсгэх томоохон өр буюу бондын төлбөрүүд. 2016 оны гуравдугаар сард төсвийн алдагдлыг нөхөх зорилгоор 500 сая ам.доллар босгосон “Мазаалай” бондын төлбөрийг хамгийн эхэнд буюу 2021 онд төлнө. Түүний дараа жил дараалан “Чингис”, “Гэрэгэ”, “Хуралдай” бондын өрөө дуусгах учиртай.

Бонд гэж юу вэ. Олон улсын зах зээлд Засгийн газрын үнэт цаасыг арилжаалснаар хөрөнгө босгож, түүнийгээ тодорхой хугацааны дараа хүүтэй нь хамт эргүүлэн төлөх өрийн бичиг. Монгол Улсын Засгийн газар 2012 оноос хойш долоон удаа бонд гаргасан байдаг.

Хамгийн эхэнд Сү.Батболдын Засгийн газар Хөгжлийн банкинд зөвшөөрөл өгснөөр 2012 онд Евро бонд гаргасан. Таван жилийн хугацаатай 580 сая ам.доллар олж ирснийг буцаан төлөх үед эдийн засгийн хүндхэн үе таарсан тул “Хуралдай” бондыг шинээр гарган өрийг нь төлсөн юм. Мөн тэр ондоо Засгийн газрын шинэ тэргүүн Н.Алтанхуяг түүхэнд байгаагүй том үнийн дүнтэй буюу 1.5 тэрбум ам.долларын хөрөнгө босгосон “Чингис” бондыг арилжаалсан юм. Үүнээс 500 тэрбумыг нь төлчихөөд байгаа бөгөөд үлдсэн нэг тэрбумыг 2022 онд төлөх хуваарьтай. Үүний дараа 2013 онд  30 тэрбум иенийн “Самурай” бондыг 10 жилийн хугацаатай бага хүүтэйгээр Японы үнэт цаасны зах зээлд арилжаалсан.
Японы талаас энэхүү бондыг өөрсдөө батлан даасан учраас эргэн төлөлт болон зарцуулалтад нь хатуу хяналт тавьдаг гэдэг. Харин 2015 онд гурван жилийн хугацаатай 160 сая ам.долларын “Дим Сам” бондыг дотоодын үнэт цаасыг санхүүжүүлэх зорилгоор гаргасан. Энэ бондын төлбөрийг болон “Чингис” бондын эхний ээлжийн 500 сая ам.долларын төлбөрийг төлөхийн тулд 2017 онд “Гэрэгэ” бондыг арилжаалсан. Дээс томж найзыгаа авардаг үлгэрээр өр тавьж өрөө дарсаар өнөөдрийн байдлаар ийнхүү дээрх дөрвөн бонд үлдээд байгаа. Жилийн дараагаас төлж эхлэх дөрвөн бондын төлбөрийг хэрхэн олох гаргалгаа, шийдэл одоогоор бүрхэг байна. Ямартай ч дахин өр зээл тавихгүй, бонд гаргахгүй гэсэн чиглэлтэй байгаа сураг сонсогдож байгаа юм.

Тунаж үлдсэн дөрвөн бондыг товчхон танилцуулъя.

Хамгийн өндөр хүүтэй “Мазаалай”

Жилийн хугацаанд гурав орчим хувиар уналттай байсан “Мазаалай” бондын ханш өнгөрсөн хавраас эргэн сэргэсэн. Бусдаасаа хамгийн өндөр буюу 10.8 хувийн хүүтэй 500 сая ам.долларын үнэ бүхий “Мазаалай” бондыг 2016 оны гуравдугаар сард улс төрийн сонгуулийн өмнөхөн гаргасан билээ. Тухайн үеийн улстөржилтөөс болж 800 саяар төлөвлөсөн бонд ийнхүү 500 сая дээр буусан юм. Уг нь манай Засгийн газрын өмнөх бондуудыг худалдаж авсан эзэмшигчид “Мазаалай”-г авахаар 780 саяын захиалга ирүүлээд байсан. Гэвч гадаад өр нэмэгдсэн, төлбөрийн тэнцэл муудсан шалтгаанаар олон улс дахь Монгол Улсын нэр хүнд тодорхой хэмжээнд тааруухан байсан үе таарч хамгийн өндөр хүүтэйгээр арилжаалагдсан бонд нь энэ юм. Төсвийн алдагдал нэг их наяд орчим төгрөгт хүрээд байсан ба энэ алдлагдлыг нөхөхөд бондын хөрөнгийг зарцуулсан байдаг. Хамгийн эхэнд буюу 2021 онд төлөгдөх бонд нь “Мазаалай”.

Чингис бондын ханш 102 ам.доллартай тэнцэж байна

Хамгийн төлөвлөлтгүй, үр дүнгүй, ёстой л нөгөө юм үзээгүй гэдэг шиг яаруу, сандруу ихээр нь арилжаалсан бондоор “Чингис”-ийг нэрлэдэг. Түүхэндээ анх удаагаа хамгийн их хөрөнгийг олон улсын зах зээлээс босгосон нь 2012 онд байв. 1.5 тэрбум ам.долларыг “Чингис” бондоос босгох ажлыг Н.Алтанхуягийн Засгийн газар гүйцэтгэсэн юм. Хэрэв энэ бондыг босгоогүй бол эдийн засаг хямрахгүй байсан гэж тухайн үед Сангийн сайд Ч.Улаан хэлж байсан нь бий. Гэвч тийм ч хямралын жил байгаагүй гэж эдийн засагчид шүүмжилсээр ирсэн. Засгийн газрынхаа гаргасан энэхүү түүхэн үйл явдлын өр төлбөрийн томоохон хэсгийг буюу нэг тэрбум ам.долларыг бид 2022 онд төлөх учиртай.  Өнөөдрийг хүртэл 4.1-5.1 хувийн хүүгийн төлбөрийг төлсөөр ирсэн, ирэх хоёр жилд төлнө гэдгийг ч мартаж болохгүй. “Чингис” бондын эхний 500 сая ам.долларын төлбөрийг хүүгийн хамт төлөхийн тулд дүү бонд болох “Гэрэгэ”-г гаргасныг дээр дурдсан. Өөрөөр хэлбэл, “Чингис” бонд өр хэвээрээ л байна гэсэн үг.

Ах бондуудын төлөөсөнд явсан “Гэрэгэ”

Ах нарынхаа өрийг төлөхөөр “Гэрэгэ” бонд 2017 оны аравдугаар сарын 25-нд мэндэлсэн юм. “Гэрэгэ” бондоор олон улсын зах зээлээс 800 сая ам.доллар босгосон. Өчигдрийн байдлаар ханш нь 103.5 ам.доллартай тэнцэж байв. Жилийн 5.6 хувийн хүүтэй 5.5 жилээр эргэлдүүлэхээр арилжаалсан “Гэрэгэ” бондын 800 сая ам.долларыг үлдэгдэл хүүтэй нь хамт 2023 онд төлж дуусгах ёстой. “Гэрэгэ”-ийг гаргаж байх үед хүүгийн хэмжээг “Мазаалай”-тай харьцуулан бараг хоёр дахин багассан гэж магтаж байв. Монголын эдийн засаг таатай цаг үедээ ирлээ гэдгийг “Гэрэгэ”-ийн хүү харуулсан гэж байсан юм. Гэвч баригдаж үлдэх бүтээн байгуулалт биш өмнөх өр төлбөрийг барагдуулахад босгосон мөнгийг нь зарцуулсан нь түүнд тийм ч таатай нэр хүнд авчраагүй.

Хамгийн сүүлд “Хуралдай” бондын төлбөрийг төлнө

Хүүгийн хэмжээгээрээ “Чингис”-ийн дараа орох буюу 8.75 хувийн хүүтэйгээр олон улсын зах зээлд гарсан “Хуралдай” бондын мөнгөөр Хөгжлийн банкны Евробондын төлбөрийг 2017 онд барагдуулсан юм. 600 сая ам.долларын үнэлгээтэйгээр арилжаалагдсан “Хуралдай” бондын хүүнд хагас жил тутам 60 гаруй тэрбум төгрөгийг төлж байгаа. Эцсийн төлбөрийг нь хамгийн сүүлд буюу 2024 онд хийнэ.

Ийнхүү манай улсын Засгийн газар 2012 оноос хойш нийт долоон удаагийн бонд гаргаснаар зургаан тэрбум орчим ам.долларыг олон улсаас босгосон. Харин эдгээр бондын нийт хүүнд 2024 оны эцэст ойролцоогоор хоёр тэрбум ам.доллар төлсөн байхаар тооцоо гарч байна. Өнөөдрийн байдлаар бидний өмнө тулгамдаад байгаа өрийн хувьд бондуудын үндсэн төлбөр дээр үлдсэн хүү нь нэмэгдээд 3.1 тэрбум ам.долларын үлдэгдэл байгаа юм. Энэ мөнгийг 2021-2024 онд төлнө гэсэн үг.
Б.Төгc
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
Айсуй өрийн эзэд буюу ах дүү долоогийн түүх
Бусад мэдээ ▼

1
08-14
Хаягдсан балгас болсон “Цагаан хад” сууринг хөгжүүлэх үү, хөсөр хаях уу?

2
08-14
ЭХЭМҮТ-ийн газрын маргааныг шийдвэрлэжээ

3
08-14
Цайруулагч бодисыг коронавирусний эм хэмээн худалдаж долоон хүн амь насаараа хохирлоо

4
08-14
8-р сарын 17-ноос дугаарын хязгаарлалт үйлчилж эхэлнэ

5
08-14
Сэтгүүлч Ц.Өнөрцэцэгт холбогдох хэргийн шүүх хуралдааныг хойшлууллаа

6
08-14
Н.Түвшинбаяр 94.6 хувийн саналаар МҮОХ-ны ерөнхийлөгчөөр сонгогдлоо

7
08-14
Дуучин Тэнгэрт Алтан гадас одон гардууллаа

8
08-14
БНАСАУ-ын шинэ Ерөнхий сайдыг томилжээ

9
08-14
Найруулагч П.Лхагвадулам “Moulin d’Ande-Ceci” шагналын эзэн болжээ

10
08-14
Лайпциг клуб хожиж шөвгийн дөрөвт үлдлээ

11
08-14
Ж.Байден Камала Харрисыг Дэд ерөнхийлөгчөөрөө сонголоо

12
08-14
Т.Доржханд: Хотын даргыг нийслэлийн иргэд сонгодог байх ёстой

13
08-14
ТЕГ-ын тэргүүн дэд даргаар П.Одонбаатарыг томиллоо

14
08-14
ГЕГ: 680 кг дэрвэгэр жиргэрүүгийн үндэс хилээр гаргахыг завджээ

15
08-14
Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт юу багтав?

16
08-14
БНАСАУ-ын шинэ Ерөнхий сайдыг томилжээ

17
08-14
А.Амбасэлмаа: Нийт 462 хүнд шинжилгээ хийхэд бүгдэд нь коронавирус илрээгүй

18
08-14
Тусгай сангийн хэтэвчинд гар дүрсэн нөхөр Шадар сайд байх эрхгүй

19
08-14
БНХАУ-ын зэсийн импорт огцом нэмэгджээ

20
08-14
Биеийн тамир, спортын улсын хороог Ц.Шаравжамц удирдана

21
08-14
"Алтай констракшн"-ы Х.Бат-Эрдэнийг 30 хоног хорихоор боллоо

22
08-14
Сурагчид танхимаар 3-4 цаг хичээллэнэ

23
08-14
Н.Түвшинбаяр олимпын аварга болсон өдрөөрөө МҮОХ-ны Ерөнхийлөгч болох уу?

24
08-14
CU-ийн hotdog эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй болох нь шүүхээр тогтоогджээ

25
08-14
Коронавирусын вакцины эргэн тойронд

26
08-14
Токиод хэт халсны улмаас долоо хоногт 10 хүн нас баржээ

27
08-13
Нас бол тоо гэдгийг харуулж яваа Хувьсалын Урнаа нөхөртөө эрхэлж явна

28
08-13
Toshiba концерн 35 жилийн өмнөөс эхэлсэн компьютер үйлдвэрлэхээ зогсоолоо

29
08-13
Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцлээ

30
08-13
Ж.Байден Камала Харрисыг Дэд ерөнхийлөгчөөрөө сонголоо

31
08-13
Т.Мөнхсайхан : Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний чирэгдлийг бууруулж “Цаг авах дуудлагын нэгдсэн төв”-ийг ашиглалтад оруулна

32
08-13
А.Амбасэлмаа: Дөрвөн хүний шинжилгээнд коронавирус илэрлээ

33
08-13
Хиам үйлдвэрлэдэг жижиг хувийн хэвшлийнхэнэээс татгалзаарай

34
08-13
Дэлхийн банкнаас Монголд 50 орчим сая ам.долларын зээл, тусламж үзүүлнэ

35
08-13
Далайн гаралтай хүнсэнд бичил хуванцрын жижиг хэсгүүд илэрч байна

36
08-13
МИАТ-ийн хөлөгт мэндэлсэн ихэр охид насан туршдаа үнэ төлбөргүй ниснэ

37
08-13
Иргэн та жимс худалдан авахдаа юун анхаарах вэ

38
08-13
ДЭМБ: Коронавирусний эсрэг вакцин бэлэн болсон гэж ярихад арай эрт байна

39
08-13
Гэрлээ шилжүүлдэггүй жолоочийн сэтгэцийг шалгая

40
08-13
Гучин мянган амны хаалтыг УОК-т хүлээлгэн өглөө

41
08-13
Авто Тээврийн ҮТ-ийг цэгцлээч, Ерөнхий сайдаа

42
08-13
ӨМНӨГОВЬ: Шинэ хичээлийн жилд хүүхдүүд тохилог, ая тухтай орчинд суралцана

43
08-13
Цар тахлын эсрэг ШХАБ-ын тэмцлийг өндрөөр үнэлэв

44
08-13
Сурвалжлага: Цагаан хаданд ажилласан хоёр өдөр, хоёр жолооч амь насаа алдлаа!!!

45
08-13
Өнөөдөр дэлхийн солгой гартнуудын өдөр

46
08-13
Тариачин робот

47
08-13
Сонинд "од" болсон өвөө

48
08-13
Хойтон суллахын оронд хориод яах вэ, хохирлоо л барагдуулмаар байна

49
08-13
Дорнод аймгийн ДЦС үйлдвэрлэлийн ослыг нуун дарагдуулжээ

50
08-13
Сайд нарын “танилцах дадлага” дуусах болоогүй юу

51
08-13
Туршилт нь дуусаагүй ч “Спутник-V” вакцинаас В.Путин айсангүй

52
08-12
Жүжигчин Антониа Бандерас коронавирусын халдвар авчээ

53
08-12
“Катар-2022” хөлбөмбөгийн ДАШТ ирэх он хүртэл хойшиллоо

54
08-12
Итали залуугийн хайранд умбаж яваа Э.Халиуны өөрчлөлт

55
08-12
"Алтай констракшн"-ы захирал Х.Бат-Эрдэнэ АТГ-т саатуулагджээ

56
08-12
Францад “COVID-19”-н нөхцөл байдал улам дордож байна

57
08-12
4 сартай Э.Тэмүүжин, 2 настай А.Танхилуун нар “Витамин ₮” урамшуулалт аяны эхний тохирлын хамгийн бяцхан азтануудаар тодорлоо

58
08-12
В.Путины охин өөр дээрээ коронавирусийн эсрэг вакциныг туршжээ

59
08-12
АНУ-ын Дэд Ерөнхийлөгчид анх удаа өнгөт арьст эмэгтэй нэрээ дэвшүүлжээ

60
08-12
АТГ-аас "Улаанбаатар Дулааны Сүлжээ" ТӨХК-д хэрэг үүсгэн шалгаж эхэллээ

61
08-12
Баянхонгор аймгийн Жинст суманд 240 хүний суудалтай соёлын төвийн барилга ашиглалтад орлоо

62
08-12
Коронавирусний эсрэг анхны вакцины талаарх товч мэдээлэл

63
08-12
Өнөөдөр зургаан хүн эдгэрч, ХӨСҮТ-өөс гарлаа

64
08-12
МҮИС батлагдсан зураг төслөөсөө илүү гаргаж эмнэлгийн эзэмшил газар руу халдсан нь тогтоогджээ

65
08-12
Ливан: Эсэргүүцэгчдийг тараахаар цагдаа, армийнхныг дайчилжээ

66
08-12
Цагаан хад суурьшлын бүс орчмын шороон зам усанд автаж, цөмрөх эрсдэл үүсчээ

67
08-12
Солонгосчууд Монголд визгүй зорчдог болохыг дэмжихийг УИХ-ын даргаас хүсчээ

68
08-12
ЖДҮХС-аас тэрбум гаруй төгрөгийн зээл авсан Д.Дамба-Очирын гэм бурууг шүүнэ

69
08-12
ОХУ "COVID-19"-ийн эсрэг вакциныг бүртгэсэн анхны улс боллоо

70
08-12
Гандангийн дэнжийг аялал жуулчлалын бүс болгоё

71
08-12
Их Британийн профессор Монгол улсын цар тахалтай хийж буй тэмцлийг магтжээ

72
08-12
Бейрутад амиа алдсан хүний тоо 171 болжээ

73
08-12
30 жилд хийгээгүй бүтээн байгуулалтыг хоёр жилд эхлүүлж, ашиглалтад оруулж чадлаа

74
08-12
Солонгосчууд Монголд визгүй зорчдог болохыг дэмжихийг УИХ-ын даргаас хүсчээ

75
08-12
АН хэмээх нэр малгай болжээ

76
08-12
Хүйтэний хөндийн доройтол хурхад бүү давтагдаасай

77
08-11
"Дэрэн"-гийн ялалтыг Европт онцолжээ

78
08-11
ЭМЯ: Нэг хүний биеийн байдал маш хүнд байна

79
08-11
Газраа ашиглаагүй иргэдийн эзэмших эрхийг цаашид ч хураасаар байх нь

80
08-11
Нийгмийн салбарын сайдууд нийслэлийн өнөөгийн байдал, цаашид хийх ажлуудтай танилцлаа

81
08-11
Аппаратаа зүүгээд дараа төл!

82
08-11
Дэвшилтэт технологи танилцуулах уулзалт боллоо

83
08-11
СҮРЖИН эхэлсэн ч, ДАРЖИН үргэлжилж буй бидний УХАМСРЫН ДАРХЛАА

84
08-11
Даланзадгад хотноо сүндэрлэх 1200 хүүхдийн шинэ сургуулийн барилгын ажил эхэллээ

85
08-11
Саруул хотхоны 10 давхрын блок нуржээ

86
08-11
УИХ-ын гишүүн асан Б.Ундармаад 2.6 жилийн ял оноолоо

87
08-11
Боржигоны бор талыг Хятадын “Миндуотайди” компани цөлмөж эхэлжээ

88
08-11
Минск хотод болсон эмх замбараагүй байдлын үеэр нэг хүн амь үрэгджээ

89
08-11
Төрийн яамны тухай миний бодол

90
08-11
Улаанбаатарыг хэрсэн цахилгаан “тор”-ны аюул

91
08-11
Цар тахалын үед сонгуулиа хийсэн Азийн орнуудаас Монгол улс хамгийн их ирцтэй байна

92
08-11
Сэрэмжлүүлэг: Хачигнаас хүнд халдварладаг шинэ төрлийн вирус дэгджээ

93
08-11
"Монгол Улс уламжлалт ХАА-н салбараа хөгжүүлж, сэргээгдэх эрчим хүчний хэрэглээг нэмэгдүүлэхэд онцгой анхаарах шаардлагатай"

94
08-11
Гашуунсухайт боомтод нүүрс тээврийн 2 жолооч амиа алджээ

95
08-11
Томилгоо үргэлжилсээр...

96
08-11
Минск хотод болсон эмх замбараагүй байдлын үеэр нэг хүн амь үрэгджээ

97
08-10
"Прага-Улаанбаатар" чиглэлийн нислэгээр ирэх иргэдийн зардлыг Чехийн Засгийн газар хариуцна

98
08-10
Алдартай улс төрчдийн залуугийн төрх

99
08-10
Эмээлтийн товчоогоор мансууруулах ургамал нэвтрүүлэх гэж байгаад баригджээ

100
08-10
БНСУ пуужингийн довтолгооноос эсэргүүцэн хамгаалах системийг хөгжүүлж байна