BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Эрдсийн эдийн засгийн тойм

Монгол Улсын эдийн засгийг бүхлээр нь авч үзэх юм бол нийт 30 орчим хувийг бүрдүүлэгч нь уул уурхайн салбарын экспорт 


буюу алт, зэс, нүүрс. Бүр тодруулбал, манай экспортын 90 хувь нь уул уурхайн бүтээгдэхүүн байдаг. Тиймээс бид гол нэрийн Эрдсийн бүтээгдэхүүний өнгөрсөн оны гүйцэтгэл болон энэ оны төсөөллийг дэлхийн зах зээлтэй хэрхэн уялдаж байна гэхчлэн мэдээллийг нэгтгэн хүргэж байна.

Зэс

Дэлхийн зах зээл дээр зэсийн үнэ ханш нэмэгдэж тонн тутмын үнэ 6181 ам.долларт хүрээд байна. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Д.Трамп Хятад улстай байгуулах худалдааны хэлэлцээ нааштай байгаа талаар мэдэгдсэн нь зэсийн зах зээлд нааштай нөлөө үзүүлсэн гэж шинжээчид хэлж байгаа. 2019 оны эхний 11 сарын байдлаар Монгол Улс 1.292.7 мян тонн зэсийн баяжмалыг экспортод гаргаж 1.7 сая ам.долларын орлого олоод байгааг Гаалийн ерөнхий газраас мэдээлжээ. 

Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулбал 18.8 мянган тонноор бага байгаа юм. БНХАУ-ын эдийн засгийн өсөлт саарч байгаатай холбогдуулан 2019 онд зэсийн хэрэглээ нэмэгдээгүй. Түүгээр ч барахгүй мэргэжлийн судалгааны байгууллагууд 2020 оны зэсийн ханшийн төсөөллөө бууруулаад байна. Энэ нь худалдааны дайнаас үүдэлтэй тодорхой бус байдалтай холбоотой юм. Дэлхийн зах зээл дээр зэсийн ханш 2020 онд дунджаар 5991 ам.доллар байна гэж Сангийн яам тооцжээ.

Дэлхийд жилд 15 сая тонн зэс ашигладаг. Зэс нь айл гэр, автомашин, сэлбэгт ашиглагдахаас гадна технологийн болон дэд бүтцийн олон салбарын тоног төхөөрөмжүүдэд өргөн хэрэглэгддэг тул зэсгүйгээр орчин үеийн амьдралыг төсөөлөх боломжгүй юм.

Алт

Худалдааны дайнд ялагч байхгүй гэсэн яриа гараад байгаа. Тэгвэл худалдааны дайнд ялагч болон гарч ирсэн эрдэс бол алт. Худалдааны маргаан, хөгжингүй орнуудын Төв банкнаас хэрэгжүүлж буй мөнгөний зөөлөн бодлого зэрэг эдийн засагт үүсээд байгаа тодорхойгүй байдлын улмаас алтны ханш өсч байна. Яагаад өссөн бэ гэвэл, хөрөнгө оруулагчид  алтыг хамгийн найдвартай хэмээн үзэж худалдан авч байгаа тул ийнхүү  2019 онд ханш нь эрс өсөөд байгаа юм. Олон улсын шинжээчид алтны ханшийг цаашид өснө хэмээн таамаглаж байна. Бүр тодруулбал, унци нь 1545 ам.долларт хүрэхээр байгаа гэдэг тоог УИХ-ын гишүүдэд 2020 оны төсөв хэлэлцэх үеэр танилцуулж байсан билээ. Монголбанк түүхэндээ анх удаа 2018 онд 22 тонн алт худалдан авсан. Гэтэл алтны 2.5 хувийн роялтийн татварыг сунгаж батлаагүйнхээ горыг одоо эхнээсээ амсаад эхэлсэн гэж салбарын сайд нь хэлж байна. Учир нь 2019 оны эхний арваннэгдүгээр сарын байдлаар Монголбанк 14.4 тонн үнэт металл худалдан авсан нь өмнөх оны мөн үед 18.9 тонн үнэт металл худалдан авснаас 4.5 тонноор бага буюу 24 хувиар буурсан үзүүлэлт юм. 2019 оны арваннэгдүгээр сард нэг грамм алт худалдан авах Монголбанкны дундаж үнэ 128.002.45 төгрөг байлаа.

Эрдсийн эдийн засгийн тоймЭдийн засагч Г.Мөнх-Эрдэнэ

Гадаад орнуудын Төв банкууд валютын нөөцдөө алтыг нэмж нөөцөлж байгаа нь эдийн засаг хямрахын дохио байж магадгүй юм. Хамгийн их нөөц бүхий таван орны жагсаалтыг харахад манай хоёр хөрш буюу ОХУ болон БНХАУ тэргүүлсэн байна.

Алтны ханш нэмэгдэж байгаа гадаад зах зээлийг ашиглах боломж бол алтаа цэвэршүүлэн худалдаалах юм гэдгийг Засгийн газар, Монголбанкны зүгээс хэдэн жил ярьсны эцэст “Эрдэнэс Алт” компанийг байгуулсан. Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх өнгөрсөн онд Казахстан улсад айлчлахдаа Алт цэвэршүүлэх үйлдвэр барих, ашиглалтад оруулах тухай гэрээнд гарын үсэг зураад ирсэн. Техник эдийн засгийн үндэслэлээр бол уг үйлдвэрийг энэ онд ашиглалтад оруулна гэж төлөвлөсөн бөгөөд жилдээ 50 тонн алт, 25 тонн мөнгө цэвэршүүлэн боловсруулах хүчин чадалтай юм байна. Манай улс ОХУ, Их Британи, Япон зэрэг улсад алтаа цэвэршүүлж ирсэн бөгөөд сүүлийн жилүүдэд Швейцарьт цэвэршүүлж байгаа юм. Ингэж цэвэршүүлж байгаа алтны боловсруулалт, тээвэр, даатгал, хамгаалалтын зардал өндөр байхаас гадна дотооддоо олборлон баяжуулж байгаа алт нь дунджаар 85.0 хувийн агуулгатай бөгөөд түүнийг олон улсын зах зээлд борлуулахын тулд 99.99 хувийн цэвэр алт болгох шаардлагатай байгаа юм.

Тиймээс ч Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлөөс 2019 оны хоёрдугаар сард зөвлөмж гаргасны дагуу стратегийн ач холбогдол бүхий төслийн жагсаалтад оруулаад байна. Өөрөөр хэлбэл алт цэвэршүүлэх үйлдвэрийн төсөл монголчуудын хэлдгээр гарааны зурхайд иржээ.

Нүүрс

Монгол Улс нүүрсний салбараас 2018 онд 900 орчим тэрбум төгрөгийн орлого олсон бол 2019 оны аравдугаар сарын байдлаар 32.3 сая тонн гаргасан талаар Гаалийн ерөнхий газраас мэдээллээ. Харин Засгийн газраас тооцоолсноор бол 42 сая тонн нүүрс экспортлон 1.3 их наяд төгрөгийн орлого олохоор төлөвлөсөн байсан билээ. 

Энэ оны төсөвт тусгахдаа Гаалийн шинэчлэл хийж, нэвтрүүлэх хүчин чадлаа нэмэгдүүлснээр 42 сая тонн нүүрс экспортолж 1.5 их наяд төгрөгийн орлого төвлөрүүлэх төлөвлөгөө тавьж ажиллаж буй. 

БНХАУ-ын Засгийн газраас Шаньси, Өвөрмонгол, Няншя, Хэбэй зэрэг мужуудад бага хүчин чадал бүхий нүүрсний уурхайнуудаа хааж үйл ажиллагааг зогсоосон нь тус улсын нүүрсний импорт сүүлийн гурван жилд дараалан өсөөд байна. Харин энэ жил БНХАУ-ын эдийн засгийн өсөлт саарч байгаа. Нүүрсний ханшийг цаашид буурна гэсэн төсөөлөл байгаа юм. Тухайлбал Австралийн коксжих нүүрсний ханшийг шинжээчид
энэ онд буурч 154 ам.долларт хүрнэ гэж үзсэн байна. Тэгэхээр алт дээшээ өсөлттэй байгаа бол “хар алт”-ны ханшийг заасан шугам доош зааж байна.

Эрдсийн эдийн засгийн тоймУул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумьяабазар

Тавантолгойг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах ажил ид өрнөж байна. Эхлээд “Эрдэнэс-Тавантолгой” дээр стратегийн түншлэгчээ сонгох зайлшгүй шаардлагатай. Өнөөдөр Монголоос гарч байгаа нүүрсний зах зээл БНХАУ гэдэг нь ойлгомжтой. Хоёрдугаарт, Тавантолгойн нүүрсийг онгоцоор АНУ руу, Европ руу зөөж борлуулна гэдэг бүтэхгүй асуудал. Коксжих нүүрсний зах зээл дээр Австралитай, Индонезтой өрсөлдөхийн тулд бид ажиллаж байгаа. Тавантолгой олон улсын зах зээл дээр гарах ёстой гэж үзэж байгаа. Стратегийн хамтрагчаа сонгосноор жилд 70 сая тонн нүүрс гаргах боломжтой. 

2020 онд нүүрс болон зэсийн баяжмалаас төсөвт төвлөрөх орлогын хэмжээ нэгдсэн төсвийн орлогын 3 хувиас давахаар байгаа тул хуульд заасны дагуу тэнцвэржүүлсэн үнээр тооцжээ. Нэг тонн цэвэр зэсийн тэнцвэржүүлсэн ханшийг 6290.5 ам.доллараар, нэг тонн нүүрсийг 75.5 ам.доллараар тооцоод байна. Зэсийн үнэ 5991 ам.доллар буюу тэнцвэржүүлсэн ханшаас 4.7 хувиар бага байгаа тул 2020 онд зэсийн орлогоос Тогтворжуулалтын санд хуваарилахгүй, зөвхөн нүүрсний орлогоос 125.2 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлнэ. Манай улс өнгөрсөн онд уул уурхайн салбарын орлогоос 3.2 их наяд олохоор төлөвлөсөн. Энэ нь  төсвийн орлогын 24.8 хувийг бүрдүүлэхээр байсан хэдий ч яг дүндээ хүрээгүй байна.

Эрдсийн эдийн засгийн тоймМонголбанкны ерөнхий эдийн засагч Д.Ган-Очир

Уул уурхайн салбараас хэт хараат эдийн засгийн эмзэг бүтцийг засах, ажиллах хүчний боловсрол бүтээмжийг дээшлүүлэх, нийгмийн тэгш бус байдлыг бууруулах, байгаль цаг уурын өөрчлөлтөд бэлэн байх гэх мэт урт хугацааны чухал асуудалд шийдэл олох нь бүх цаг үеийн бодлого тодорхойлогчдод сорилт болсоор ирсэн. Гэтэл түүхий эдийн ханшийн хэлбэлзэл, хөрөнгийн дотогшлох урсгал дээрх эрсдэлүүд, гадаад өрийн эргэн төлөлт зэрэг сорилтууд хүлээгдэж байгаа нь урт хугацааны дээрх чухал асуудалд хангалттай анхаарал төвлөрүүлж, шийдэл хайх боломжийг хязгаарлаж болзошгүй.

Эх сурвалж: "Үндэстний ТОЙМ" сэтгүүл

Эрдсийн эдийн засгийн тойм
Бусад мэдээ ▼

1
09-22
Энэтхэг, Тайвань, Вьетнамын нүүрсний хэрэгцээ өсчээ

2
09-22
Мөрдөгч нарт сургалт зохион байгууллаа

3
09-22
15-хан настай охин санаатайгаар галт тэрэгний урдуур орсон байж болзошгүй

4
09-22
ШӨХТГ-аас Туяарах сануулга өглөө

5
09-22
Монголбанк “Тинк банк” хөтөлбөрийн хүрээнд МУИС-тай хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулав

6
09-22
Автомашины азын дугаарыг иргэдэд олгохгүй боллоо

7
09-22
НОК-т цугларсан хандивын мөнгийг үргүй зарцуулсан болох нь тогтоогджээ

8
09-22
Налайхын замын зорчих хэсгийн арын хэсэгт өнгө хучилтын ажил эхэлнэ

9
09-22
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх: Алдагдсан өмч хөрөнгөө улс эргүүлж авах нь бусдын хувийн өмчрүү халдаж буй хэрэг биш

10
09-22
О.Осоржамаа дахиад гудамжинд танихгүй хүмүүст зодуулжээ

11
09-22
15 настай охин галт тэргэнд дайруулжээ

12
09-22
Хотын Ерөнхий менежер Т.Гантөмөр албан тушаалаа ашиглан, их хэмжээний мөнгө шамшигдуулсан уу?

13
09-22
Ж.Нямаа: Архидалт охидод хамгийн их АЙДАС, ТҮГШҮҮР дагуулж байна

14
09-22
Н.Баярсайханд 2.8 жилийн ял оноолоо

15
09-22
Байгаль нуурын газар хөдлөлт Улаанбаатар хотод мэдрэгджээ

16
09-22
Үрс минь үхэж л байг уу?

17
09-22
Венесуэл улсын мөнгөн тэмдэгтийн ханш хэрхэн унасныг зургаар тодорхой харуулжээ

18
09-22
"Оймс" Н.Баярсайханыг хахуулын хэргийг хэлэлцсэн хурлын үеэр Чингэлтэйн шүүх дээр Ш.Раднаасэд заларсан нь ТОХИОЛДОЛ байсан уу!

19
09-22
Хожимдсон боловсролын хойноос бэлгэвч тараагаад нэмэргүй

20
09-22
Англид хязгаарлалтын шинэ арга хэмжээнүүдийг хэрэгжүүлнэ

21
09-22
Б.Буджаргал 125 км зам туулж, түрүүллээ

22
09-22
Энэтхэгийн анхны ерөнхий сайд ЖАВАХАРЛАЛ НEРУ

23
09-22
НҮҮРСНИЙ ЗАМ

24
09-22
Цэмцгэр энэ гэрт цэцэг шиг охин хагдарсан

25
09-22
Хэнд ч бүү НАЙД

26
09-22
Оросын эмийн сангуудаар коронавирусний эмийг худалдаж эхэлжээ

27
09-22
Допинг гэдэг “мангаа”-гаас бөхчүүдээ яаж аврах вэ?

28
09-22
АН-д хийсэн аудитын шалгалтаар 8 тэрбумын зөрчил илэрчээ

29
09-21
Дархан, сэлэнгийг газар тариалан, эрчимжсэн мал аж ахуйн бүс нутаг болгох арга хэмжээг үе шаттай авч хэрэгжүүлнэ

30
09-21
Есөн настай охин хүчирхийлэлд өртөн нас барлаа

31
09-21
“Алтан намар-2020” арга хэмжээнд Өмнөговь анх удаа “ШИЛДЭГ АЙМАГ”-аар шалгарлаа

32
09-21
Ардчилсан нам зөвхөн Л.Болдын байранд ч биш, бүр Л.Болдод "толгой хорогдох уу"

33
09-21
“Чингис хаан банк”-ны хувьцаа эзэмшигч Ц.Баярсайханыг АТГ шалгаж эхэллээ

34
09-21
Эдийн засагч Э.Батшугар хямралын дүр зургийг хагас жилийн өмнө хэлж байжээ

35
09-21
Ерөнхий Сайд У.Хүрэлсүх ГХЯ-ы Консулын Газрын Захирал Л.Мөнхтүшигийг загнав

36
09-21
ХӨСҮТ: Алтанбулагийн боомтоор орж ирсэн ОХУ-ын иргэнээс КОВИД-19 илэрлээ

37
09-21
Гадаад харилцааны сайд Н.Энхтайваны ОХУ-д хийх айлчлал эхэллээ

38
09-21
Шүүгч таалал төгссөн нь ерөнхийлөгчийн сонгуульд нөлөөлөх үү

39
09-21
ШТС-уудын шалгалтын хариуг Б.Лхагва дарга яагаад нуув?

40
09-21
Г.Рассель: Н.Төгсцогт миний хамгийн хүчтэй өрсөлдөгчдийн нэг

41
09-21
Япончуудын 75 хувь нь шинэ Засгийн газрыг дэмжиж байна

42
09-21
iPhone 12 гар утасны хятад хуулбар оригиналаасаа түрүүлж гарчээ

43
09-21
АНУ: “Шинэ ерөнхийлөгч томилогдтол дээд шүүхийн шүүгчийг сонгохгүй”

44
09-21
Гадаад харилцааны сайд Н.Энхтайван ОХУ-д айлчилж байна

45
09-21
Хятадын Элчин сайд Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржид “Хоёр нүүртэн” гэж сануулга өглөө

46
09-21
Н.Төгсцогт дэлхийн аваргын төлөө тулалдахаар боллоо

47
09-21
Доогуураа орон нутгийн сонгууль дээгүүрээ 2021 оны оршил явагдаад байна уу?

48
09-21
Гудамжинд гарсан АН-ын эцсийн орогнох цэг нь Монголын төр болсон уу!

49
09-20
Ө.Баянмөнх: Гурван жил дараалан шилдэг аймгаар шалгарсан нь бидний ажлын үр дүнг харуулж байна

50
09-20
Ч.Лодойсамбуу: Эх орныхоо төлөө явдаг хүн гэж байхгүй

51
09-19
ЭНЭ ДОЛОО ХОНОГИЙН ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ /2020.09.14-2020.09.18/

52
09-19
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэнд “Хүндэт доктор” цол олголоо

53
09-19
Гавъяат тамирчин Н.Төгсцогтын ээлжит тулаан маргааш болно

54
09-19
Бохирдсон энергиэ сард нэг удаа зайлшгүй цэвэрлэх шаардлагатай

55
09-19
Жишигт гологдсон “жингүй” бүтээн байгуулалт

56
09-19
Монголоос очсон тэмээнүүд гадаадын амьтны хүрээлэнгийн

57
09-19
Монгол бичгээ 700 сая юаниар “солих”-ыг ҮАБЗ яагаад зөвшөөрсөн бэ

58
09-19
Сөүл рүү дөрвөн удаа нислэг үйлдэж, 1000 иргэнээ авчирна

59
09-19
Залуу малчин бэлдэх асуудал дээр төрийн бодлого хэрэгтэй байна, Ерөнхийлөгчөө

60
09-18
Навчин дээр урласан итгэмээргүй үзэсгэлэнтэй 20 сийлбэр

61
09-18
НӨАТ-ын урамшууллын тохирол Ням гарагт явагдана

62
09-18
Европт халдварын тохиолдлын тоо огцом нэмэгдэж буйг анхааруулжээ

63
09-18
Ван И Монголд айлчлах үеэрээ харилцан бие биеэ хүндэтгэхийг уриаллаа

64
09-18
БНХАУ нээрээ л Монголыг бодсондоо л нүүрс авч байгаа юу

65
09-18
Хүн ам, орон сууцны 2020 оны тооллогын дүн гарлаа

66
09-18
"Дэлхийн Гитарын Өдөр"-ийг тохиолдуулан Yamaha F310 гитарыг онцлон хүргэж байна

67
09-18
Ц.Нямдорж: “Сахал” Эрдэнэбилэгийн эцэг нь Ли Чин Ши гэдэг хятад хүн шүү

68
09-18
Цагдаагийн офицер ингэж бичжээ

69
09-18
Л.Наранбаатар: Миний хувьд нэг намаас гарч нөгөө намд ороогүй, би АН-аас хоёр ч удаа хөөгдчихсөн хүн

70
09-18
Голландчууд хуванцраар "мөнхийн" зам бүтээлээ

71
09-18
Жижигхэн Монголыг төлөөлөхдөө том бай даа, гурав аа...

72
09-18
Үйлдвэрийн ослын тоо өмнөх оны мөн үеийнхээс 7.4 хувь буурчээ

73
09-18
Босоо хийморь байтугай бортоготой шээсээ ярин, сэвстэй гүзээндээ тээглэн янцаглах ТҮРҮҮ БӨХ

74
09-18
Боловсон хүчин ч үгүй, бодлого ч үгүй АН-ынхан

75
09-18
Төрийн тамгыг “доромжилсон” сайд төрд байж л байг уу?

76
09-18
“Авраамын гэрээ” ба шинэ Ойрхи Дорнод

77
09-18
Бундеслиг үзэгчтэй болно

78
09-18
Ерөнхийлөгчийн "Цагаан шүхэрт" гадаад хэргийн яам

79
09-18
Хаягдсан циркчдын өмнөөс хашхирах хэдэн шалтгаан

80
09-18
АНУ: Уйгур иргэдийн эрхийг зөрчсөн үйлдлийг тэвчихгүй

81
09-18
Хоёр настнуудаа цэцэрлэгт авахад бэлэн үү?

82
09-18
Хуульчдын холбооноос асууя: Хуульчийн шалгуур нь мөнгө үү, мэргэжлийн үйл ажиллагаа юу?!

83
09-17
Гадаад харилцааны сайд Н.Энхтайван ОХУ-д албан ёсны айлчлал хийнэ

84
09-17
Хоёр настай хүүхэд цахимаар хэрхэн бүртгүүлэх вэ

85
09-17
Терроризмтой тэмцэх зөвлөлийн ээлжит хуралдаан болно

86
09-17
Фейсбүүк ухаалаг нүдний шил гаргана

87
09-17
Хурууны хээ уншуулж, нүүрээ таниулахаас татгалзаж болно

88
09-17
Г.Одбаяр жиндээ тэргүүллээ

89
09-17
ХНХ-ын сайдын тамга төрсөн өдрийн мэндчилгээнд заларч олныг бухимдуулав

90
09-17
Үндэсний номын баяр маргааш эхэлнэ

91
09-17
ЭМЯ: Халдвар авсан хүний тоо 30 саяыг давлаа

92
09-17
Өмнөд Солонгос Улс ОУ-ын авлигын эсрэг чуулганыг онлайнаар зохион байгуулна

93
09-17
"Юникал таувер" ХХК нь зөвшөөрөлгүй барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулж байжээ

94
09-17
Зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг цахим бугуйвчаар хэрэгжүүлнэ

95
09-17
Л.Наранбаатар: АН хулгайч, луйварчин, дээрэмчин, коммунистуудын нам болчихсон

96
09-17
Н.Энхбаярын оймсонд хавчуулагдсан Ардчилсан нам

97
09-17
Ард иргэд эсэргүүцэж, эх баригчид маш нууц айлчлуулав

98
09-17
Талийгаачдын гавлын яс өтөж, цогцос өмхийрсөн байжээ

99
09-17
Долоон Дэн буудлын үйл ажиллагааг зогсоох саналыг хүргүүллээ

100
09-17
Өнөөдөр Хилийн цэргийн өдөр тохиож байна