BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

АМНААТ-аас хүлээсэн алдагдал

Монгол улсын эдийн засаг уул, уурхайгаас хамааралтай. Энэхүү салбар хөрөнгө мөнгө, цаг хугацаа, эрх зүйн онцлог орчин 


шаарддаг учрыг нь олж, тунг нь тохируулахад нэлээд ярвигтай зүйл бололтой. Гадаадынхан энэ салбарт хөрөнгө оруулахдаа асар их болгоомжилдог. Эрх зүйн орчинг өөрчлөхгүй гэж шаардана. Түүнийгээ баталгаажуулан тогтвортой байдлын гэрээ байгуулах жишээтэй. Ийм жишээний нэг нь Оюу Толгой. Том төсөл учир үүн дээр ярих зүйл алга. Тэртэй тэргүй “галт тэрэг хөдөлчихсөн”. Гэхдээ л түүнийг тойрсон улс төр тасрахгүй юм. Энэ бол тусдаа зүйл.

 

Одоо энд алтны ашигт малтмалын нөөц ашигласны албан татвар (АМНААТ)-ын тухай ярих хэрэгтэй болов. Энэ татварыг роялти гэж нэрлэх нь бий.  Алт олборлогч нарт өнгөрсөн хугацаанд энэ төрлийн татварыг янз бүрээр ногдуулж байжээ.  Тоо хэмжээг нь авч үзвэл дээд тал нь алтны “гэнэтийн ашиг”-ийн 68 хувь (2006 оны 6 дугаар сарын 8)-ийн татвартай байсан аж. Гэтэл 2005 онд улсын хэмжээнд 22 тн алт олборлож байсан бол 2008 онд 13 тн болон буурчээ. Монголбанканд тушаасан алт 2005 онд 15 тн байсан бол 2010 онд 2.1 тн болж буурсан байх  юм.  Алтанд өндөр татвар тогтоосноор энэ салбарыг дампууруулсан (алтны арилжаа далд хэлбэрт шилжсэн) гэж ойлгож болно. Гэхдээ өндөр татвараас илүүтэй тооцоо судалгаагүй татварыг өөрчилдөг. Тэр нь тухайн салбараа татан унагадаг болохыг харуулсан хамгийн ойрхны жишээ.

 

Уг салбарыг босгож ирэхийн тулд 2014 оны 1-ээс Монголбанканд тушаасан алтны АМНААТ-ыг тогтмол 2.5 хувь (5 жилийн хугацаатай) болгосон юм. Ийм арга хэмжээ авсны үр дүнд 2018 онд Монголбанканд тушаасан алтны хэмжээ 22 тн болж өссөн билээ. Монголбанканд тушаах алтны  хэмжээг өсгөх үүднээс тухайн үе (2014-2018 он)-д татвараас гадна олон төрлийн давхар арга хэмжээ авсан.  Монголбанк, Стандарт хэмжил зүйн газрын харьяа Үнэт металлын алтны сорьц тогтоох, худалдан авах нэг цэгийн үйлчилгээний төв Баянхонгор, Дархан-Уул аймагт байгуулсан. Энэ бол алт худалдан авах дэд бүтэц. Ийм бүтэцтэй болсноор Монголбанканд иргэд, аж ахуйн нэгж алтаа их хэмжээгээр тушаах болсон гэж хэлж болно.


Гэвч УИХ 2019 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс энэ татварыг зогсоож таван хувь болгосон. Тухайн үед Монголбанканд тушаасан алтны татварыг (2.5 хувь) хэвээр үлдээх талаар аж ахуйн нэгж болон иргэдээс маш их санал гарсан юм. Тэдний саналыг УИХ хүлээн аваагүй. Татвар нэмэх гол шалтгаан төсвийн орлого нэмэхэд чиглэсэн нь тодорхой. Алтны татварын өөрчлөлт ч үүнд чиглэсэн юм билээ. Уг татварыг нэмэн улсын төсөвт 50 тэрбум төгрөг төвлөрнө гэж тооцсон аж. Төсөвт орлого төвлөрүүлэх нэг хэрэг. Монголбанканд аж ахуйн нэгж, иргэд 22 тонн алт тушаана. Түүнээс төсөвт 50 тэрбум төгрөг орж ирнэ гэж тооцсон биз. Гэхдээ төлөвлөсөн (22 тн) алт төвбанканд тушаагдаагүй буурсан (15.2 тн тул төсвийн орлого тэр хэмжээгээр тасарсан гэж ойлгож болно. Улсын төсөв том сав учир өөр байгалийн  баялаг ( зэс, нүүрс гэх мэт)-аас нөхөгдөх боломжтой. Ийм учраас түүнийг орхиё.

 

Монголбанканд 2019 онд аж ахуйн нэгж, иргэд 15.2 тонн алт тушаажээ. Энэ бол тус салбарт хүрсэн түвшингээ эргүүлээд алдаж байгаа хоёр дахь нөхцөл. Түүгээр зогсохгүй төвбанканд  2018, 2019 онд тушаасан алтны зөрүү 6 тн-оор яригдаж байна. Зургаан тн алт нь 300 сая (ойролцоогоор) ам. доллар. Алтны АМНААТ нэмснээс хүлээсэн эхний алдагдал энэ. Дэлхийн зах зээл дээр нэг унац нь 282 ам.доллар (2019 он 12 дугаар сар) байсан. Гэтэл он гарснаас хойш алтны үнэ 18 хувиар өсжээ. АМНААТ-аас  хүлээсэн манай дараагийн алдагдал нь олон улсын зах зээл дээрх алтны үнийн өсөлт болж байна.  

 

 

Эдгээрээс гадна төгрөг суларч, ам. доллар чангарсан ханшийн зөрүү бас орно. Төсөвт 50 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэх гээд, АМНААТ-аас дээрх алдагдлыг одоогоор бид хүлээв бололтой. Энэ төрлийн татварыг нэмээгүй бол валютын нөөц (4 тэрбум 15 сая ам. доллар)-өө алдагдсан алтны зөрүүний үнэ 300 сая ам.доллароор нэмэх боломж бидэнд байжээ. Алтны татвараар олон оролдвол осолтой юм байна.

Монцамэ агентлаг

АМНААТ-аас хүлээсэн алдагдал
Бусад мэдээ ▼

1
09-19
ЭНЭ ДОЛОО ХОНОГИЙН ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ /2020.09.14-2020.09.18/

2
09-19
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэнд “Хүндэт доктор” цол олголоо

3
09-19
Гавъяат тамирчин Н.Төгсцогтын ээлжит тулаан маргааш болно

4
09-19
Бохирдсон энергиэ сард нэг удаа зайлшгүй цэвэрлэх шаардлагатай

5
09-19
Жишигт гологдсон “жингүй” бүтээн байгуулалт

6
09-19
Монголоос очсон тэмээнүүд гадаадын амьтны хүрээлэнгийн

7
09-19
Монгол бичгээ 700 сая юаниар “солих”-ыг ҮАБЗ яагаад зөвшөөрсөн бэ

8
09-19
Сөүл рүү дөрвөн удаа нислэг үйлдэж, 1000 иргэнээ авчирна

9
09-19
Залуу малчин бэлдэх асуудал дээр төрийн бодлого хэрэгтэй байна, Ерөнхийлөгчөө

10
09-18
Навчин дээр урласан итгэмээргүй үзэсгэлэнтэй 20 сийлбэр

11
09-18
НӨАТ-ын урамшууллын тохирол Ням гарагт явагдана

12
09-18
Европт халдварын тохиолдлын тоо огцом нэмэгдэж буйг анхааруулжээ

13
09-18
Ван И Монголд айлчлах үеэрээ харилцан бие биеэ хүндэтгэхийг уриаллаа

14
09-18
БНХАУ нээрээ л Монголыг бодсондоо л нүүрс авч байгаа юу

15
09-18
Хүн ам, орон сууцны 2020 оны тооллогын дүн гарлаа

16
09-18
"Дэлхийн Гитарын Өдөр"-ийг тохиолдуулан Yamaha F310 гитарыг онцлон хүргэж байна

17
09-18
Ц.Нямдорж: “Сахал” Эрдэнэбилэгийн эцэг нь Ли Чин Ши гэдэг хятад хүн шүү

18
09-18
Цагдаагийн офицер ингэж бичжээ

19
09-18
Л.Наранбаатар: Миний хувьд нэг намаас гарч нөгөө намд ороогүй, би АН-аас хоёр ч удаа хөөгдчихсөн хүн

20
09-18
Голландчууд хуванцраар "мөнхийн" зам бүтээлээ

21
09-18
Жижигхэн Монголыг төлөөлөхдөө том бай даа, гурав аа...

22
09-18
Үйлдвэрийн ослын тоо өмнөх оны мөн үеийнхээс 7.4 хувь буурчээ

23
09-18
Босоо хийморь байтугай бортоготой шээсээ ярин, сэвстэй гүзээндээ тээглэн янцаглах ТҮРҮҮ БӨХ

24
09-18
Боловсон хүчин ч үгүй, бодлого ч үгүй АН-ынхан

25
09-18
Төрийн тамгыг “доромжилсон” сайд төрд байж л байг уу?

26
09-18
“Авраамын гэрээ” ба шинэ Ойрхи Дорнод

27
09-18
Бундеслиг үзэгчтэй болно

28
09-18
Ерөнхийлөгчийн "Цагаан шүхэрт" гадаад хэргийн яам

29
09-18
Хаягдсан циркчдын өмнөөс хашхирах хэдэн шалтгаан

30
09-18
АНУ: Уйгур иргэдийн эрхийг зөрчсөн үйлдлийг тэвчихгүй

31
09-18
Хоёр настнуудаа цэцэрлэгт авахад бэлэн үү?

32
09-18
Хуульчдын холбооноос асууя: Хуульчийн шалгуур нь мөнгө үү, мэргэжлийн үйл ажиллагаа юу?!

33
09-17
Гадаад харилцааны сайд Н.Энхтайван ОХУ-д албан ёсны айлчлал хийнэ

34
09-17
Хоёр настай хүүхэд цахимаар хэрхэн бүртгүүлэх вэ

35
09-17
Терроризмтой тэмцэх зөвлөлийн ээлжит хуралдаан болно

36
09-17
Фейсбүүк ухаалаг нүдний шил гаргана

37
09-17
Хурууны хээ уншуулж, нүүрээ таниулахаас татгалзаж болно

38
09-17
Г.Одбаяр жиндээ тэргүүллээ

39
09-17
ХНХ-ын сайдын тамга төрсөн өдрийн мэндчилгээнд заларч олныг бухимдуулав

40
09-17
Үндэсний номын баяр маргааш эхэлнэ

41
09-17
ЭМЯ: Халдвар авсан хүний тоо 30 саяыг давлаа

42
09-17
Өмнөд Солонгос Улс ОУ-ын авлигын эсрэг чуулганыг онлайнаар зохион байгуулна

43
09-17
"Юникал таувер" ХХК нь зөвшөөрөлгүй барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулж байжээ

44
09-17
Зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг цахим бугуйвчаар хэрэгжүүлнэ

45
09-17
Л.Наранбаатар: АН хулгайч, луйварчин, дээрэмчин, коммунистуудын нам болчихсон

46
09-17
Н.Энхбаярын оймсонд хавчуулагдсан Ардчилсан нам

47
09-17
Ард иргэд эсэргүүцэж, эх баригчид маш нууц айлчлуулав

48
09-17
Талийгаачдын гавлын яс өтөж, цогцос өмхийрсөн байжээ

49
09-17
Долоон Дэн буудлын үйл ажиллагааг зогсоох саналыг хүргүүллээ

50
09-17
Өнөөдөр Хилийн цэргийн өдөр тохиож байна

51
09-17
Түлш олдохгүй бээвийж суугаа иргэдийнхээ бодит амьдралтай танилцана уу, дарга нар аа

52
09-17
Архангай, Баянхонгор, Говь-Алтай зэрэг зургаан аймагт зудын эрсдлийн үнэлгээ хийлгэх хүсэлт тавьжээ

53
09-17
Абэ Шинзогийн Засгийн газар огцорлоо

54
09-17
Хятад хэтэрхий томорч, Орос огцом хүчирхэгжинэ

55
09-17
Охины ээж: Амьдралын боломж тааруу учраас охиноо үрчлүүлсэн

56
09-17
МАН-ын хотын фракцын өв залгамжлагчид нийслэлийн газраар тоглож эхэллээ

57
09-16
"БАЯЛАГ КОМПЛЕКС" ХХК-ийн хиамны үйлдвэр эрүүл ахуй ариун цэврийн шаардлага хангаагүй байжээ

58
09-16
Энэ онд 50 хүүхэд гол, усанд живж амь насаа алджээ

59
09-16
Өмнөговь: ЭЕШ-т 800 оноо авсан сурагчид батламж гардууллаа

60
09-16
"Спутник V" вакцин хийлгэсэн сайн дурынханд зовиур илэрчээ

61
09-16
НИТХ-д нэр дэвшигчдийг харьцуулбал...

62
09-16
Өвс, тэжээл, хивэгний экспортыг түр хугацаанд хязгаарлалаа

63
09-16
Гэмт хэрэгтэн хэзээ ч завсгаа ил гаргаж явдаггүй

64
09-16
Малдаа дарлуулсан Монгол

65
09-16
Үйл ажиллагаа нь нээгдсэн аж ахуйн нэгжүүд халдвар хамгааллын дэглэмийг сахина

66
09-16
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн транзит тусгай үүргийн онгоцоор 255 иргэн эх орондоо ирнэ

67
09-16
Сүга Ёшихидэ 72 насандаа Японы Ерөнхий сайдаар сонгогдлоо

68
09-16
Өвөр Монголоос -Монгол хүнээс ирсэн захидал

69
09-16
Д.Батзоригийн "Тансаг хайрын дуулал" номын орлогоос тархины саажилттай хүүхдүүдэд хандивлана

70
09-16
Д.Нямхүү: Анх-Отгоны хувьд буруу ташаа мэдээлэл гарсанд ихэд эвгүйцэж, сэтгэл зовж хүлээж авсан

71
09-16
Д.Нямхүү: Нийт 522 сорьцод шинжилгээ хийхэд коронавирус илрээгүй

72
09-16
Азийн хөгжлийн банкнаас 3.5 сая долларын буцалтгүй тусламж олгоно

73
09-16
“Рио Тинто” буулт хийж эхлэв үү

74
09-16
Сэлэнгэ аймагт самар түүж явсан иргэн сураггүй алга болжээ

75
09-16
Монгол, Хятадын соёл, боловсрол, хүмүүнлэгийн хамтын ажиллагааг улам гүнзгийрүүлнэ

76
09-16
Толгойгүй АН, үнэт зүйлгүй МАХН

77
09-16
Тавантолгой-Гашуунсухайтын жолооч нар тээвэр зогсоох мэдэгдэл гаргажээ

78
09-16
Монгол улсын ГХ-ны Сайд Н.Энхтүвшин БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн гишүүн, Гадаад хэргийн сайд Ван И нар хэлэлцээр хийв

79
09-16
Японы шинэ удирдагч Ёшихидэ Сүга бол тариачны хүү юм

80
09-16
Дэн буудлуудаас цагаан хэрэглэл урагдсан, ариутгаагүй зөрчил илэрчээ

81
09-16
ДЭМБ: Коронавирусний урт хугацаандаа илрэх үр дагавар тодорхойгүй хэвээр байна

82
09-16
“Тэлээлж” сонгогдсон төлөөлөгчийг Засаг даргад зүтгэх эрхгүй болгочих

83
09-16
Тавантолгой-Гашуунсухайтын жолооч нар тээвэр зогсоох мэдэгдэл гаргажээ

84
09-15
​Сангийн яамны мэргэжилтэн Д.Болор улсын өмчийг битүүмжилж хууль зөрчсөн үү

85
09-15
Робот худалдагч

86
09-15
“Apple” шинэ бүтээгдэхүүнээ танилцуулна

87
09-15
АН-ын "шал арчсан" шалтгаан нь Ардчиллыг өмчилдөг хөгшчүүлийн "дайн"-аас үүдэлтэй

88
09-15
“Dream” буудалд тусгаарлагдсан иргэд хоолны хордлого болсон уу?

89
09-15
Шүүх хуралд ирээгүй мэргэжлийн хяналтын байцаагчийг цагдан хорихоор болов

90
09-15
Өнгөрсөн сард ХДХВ/ДОХ-ын хоёр тохиолдол илэрчээ

91
09-15
Айл өрхийн дулааныг өгч эхэллээ

92
09-15
МАН-аас нийслэлд нэр дэвшигчдийг шинжихүй

93
09-15
Дэлхийн хамгийн том дижитал камер анхны зургуудаа авчээ

94
09-15
БНХАУ-ын гадаад хэргийн сайд Ван И-гийн айлчлал 16:00 цагт эхэлнэ

95
09-15
Л.Месси хамгийн өндөр орлоготой хөлбөмбөгчдийн жагсаалтыг тэргүүлжээ

96
09-15
Залуус маргалдсаны улмаас нэгнийгээ авто машинаар мөргөж, гурван удаа дээгүүр нь гарчээ

97
09-15
ЭМЯ: Нэг хүн эдгэрч дараагийн шатны сувилалд шилжлээ

98
09-15
Хоёр настнуудыг цэцэрлэгт бүртгэж эхэллээ

99
09-15
Үерийн улмаас Баянбайгаль амралт руу очих боломжгүй болсон тул иргэдийг “Вензоу” зочид буудалд байрлуулахаар болов

100
09-15
Ж.Эрдэнэбат өөрөө лицензгүй ч ойр дотно хүмүүсийнхээ нэр дээр алт олборлодог байв уу?