BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Эсрэг гурван дүр

Хэн УИХ-ын гишүүн болох вэ? УИХ-ын гишүүнээр хэнийг сонгох вэ? Эдгээр асуулт гэнэн мэт боловч өөрсдийгөө төлөөлөх УИХ-ын 


гишүүнийг зөв сонгож чаддаг, эсэх нь эргэлзээтэй байсаар өдий хүрэв. Илүү тодруулбал, УИХ-ын гишүүн болох гэдэг нь тухайн хүний хүсэл төдийгүй намынх нь сонголт. Харин нэр дэвшигчийг сонгоно гэдэг иргэдийн эрх буюу тэдний гарт буй боломж гэж хэлж болно. Тэгвэл ирэх дөрвөн жилийн хугацаанд төрийн жолоог хэнд атгуулахаа сонгох мөч хаяанд ирээд байна.

ХУУЛЬД ТУСГАСАН “ХООСОН” ДҮР

Ард түмнийхээ элчийн хувьд нийт иргэн, улсын ашиг сонирхлыг эрхэмлэн, төрийн хуулийг дээдлэн сахиж, үүргээ чин шударгаар биелүүлэхээ тангарагласан хүнийг гишүүн хэмээн хууьчлан тодорхойлсон байдаг. Авлига, албан тушаалын хэрэг үйлдээгүй, шүүхийн хүчин төгөлдөр тогтоолоор ял эдлээгүй, 25 нас хүрсэн, УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон хүн ингэж тангараг өргөх эрхтэйг УИХ-ын сонгуулийн тухай болон Үндсэн хуульд тусгажээ.

Өөрөөр хэлбэл, энэхүү шалгуурыг хангасан хэн ч сонгогдох эрхтэй гэсэн үг. Харин сонгогдсоны дараа УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэг, хууль, гишүүний ёс зүйг чанд сахиж, танхимд үг хэлэхдээ бусдын нэр төр, алдар хүндэд халдахгүй байх, хөрөнгө, орлогын мэдүүлгээ тогтоосон журмын дагуу үнэн зөв гаргах зэрэг эрх, үүрэг тэднийг хүлээж буй. Хуульд зааснаар бол УИХ-ын гишүүн гэдэг нь ард түмний элч, дуу хоолой болсон “энхийн цагаан тагтаа” байх ёстой аж.

МӨНГӨНД БҮДЭРСЭН ӨНӨӨГИЙН ДҮР

Тэгвэл намууд хэнийг УИХ-д нэр дэвшүүлдэг нь хачирхалтай. Тухайн намын их хурал, эсхүл төлөөллийн төв байгууллага хуралдаанаараа хэлэлцэн, нууцаар санал хурааж, олонхын саналаар нэр дэвшигчээ сонгоно гэж УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн 30.4-т заажээ. Ингэхдээ банк, бусад хуулийн этгээд, иргэнд шүүх болон арбитрын шийдвэрээр тогтоогдсон төлбөл зохих зээл, барьцаа, батлан даалтын өр төлбөргүй байх зэрэг шаардлагыг харгалзан үзэх ёстой аж. Гэвч бодит байдалд намдаа ямар нэг хэмжээгээр хандив өгсөн хүмүүст тэд илүү боломж олгодог нь нууц.

АН-ын ҮБХ хуралдаж, намаас нь сонгуульд нэр дэвших бол 100 сая төгрөгийн дэнчин авахаа зарласан. Улс төрийн намын санхүүжилтийн тухай хуульд намын гишүүдээсээ татвар авч болохыг тусгасан төдийгүй дэнчингийн мөнгө “татах” нь АН-ын дотоод дүрэмд ч харшлахгүй гэнэ. Тус намын дарга С.Эрдэнэ үүнийг тайлбарлахдаа “Бид хэн нэгний халаасанд гүйж ордог, эсвэл татвар төлөгчдийн мөнгөөр туйлдаг хүмүүс биш. Үйл ажиллагаа, цаашилбал сонгуульд оролцоход шаардагдах санхүүжилтийнхээ хэмжээг хэрхэн, ямар зарчмаар тогтоохоо бид өөрсдөө мэдэх эрхтэй” гэсэн байна лээ.

Харин МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх УИХ-ын ээлжит сонгуульд намаас нэр дэвшигчдээсээ хандив, дэнчин авахгүй байх бодлого баримтална гэж байр сууриа илэрхийлснийг гишүүд нь дэмжээд буй. Тус намын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан үүнийг “Ингэснээр хандив хэр их өгснөөр нь ажил, албан тушаалд томилдог байдлаас бүрэн татгалзаж, мэргэжлийн боловсон хүчнийг төрд ажиллуулах боломж бүрдэнэ” хэмээн тайлбарлажээ.

Ирэх сонгуульд нэр дэвшигчдээ сонгох зарчмаа намын дарга нар ийн илэрхийлж байгаа ч хөшигний цаана хэрхэн өөрчлөгдөхийг таашгүй. Мөнгө хэмээх хүчин зүйлийн тусгал нь одоогийн УИХ-ын бүрэлдэхүүнд нөлөөлөөгүй гэх үү. Тэдний зарим нь ЖДҮХС-гаас хамаарал бүхий компаниараа дамжуулан зээл авсан байж болзошгүй гэх үндэслэлээр нийслэлийн Прокурорын газар, АТГ-т шалгуулж буй дуулиан намжаагүй хэвээр байна. Зээл авсан 49 гишүүн бий гэж хэвлэлүүдэд бичсэн удаатай. Түүгээр ч зогсохгүй хоёр гишүүнийхээ бүрэн эрхийг түдгэлзүүлээд явуулчихсан байгаа. УИХ-ын гишүүний нэр хүнд унахын хэрээр иргэдийн итгэл ч буурсан байж мэднэ.

Азийн сангийн суурин төлөөлөгч Марк Кэйниг “Авлигад хамгийн их өртсөн байгууллагаар улс төрийн намуудыг олон нийт нэрлэжээ. Энэ нь иргэдийн итгэл буурсныг харуулж байна” хэмээн өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сард “Сант марал” сангийнхантай хамтарч хийсэн судалгаандаа дүгнэсэн. Энэ бүхнээс харахад, нэр дэвшигчдийг сонгохдоо намууд мөнгөнд бүдэрч, гишүүн болсныхоо дараа тэд “шархаа нөхөх” гэж улайрдаг дүр бууж байна.

ЗАЛУУСЫН МӨРӨӨДДӨГ ДҮР

Сонгуульд саналаа идэвхтэй өгдөг иргэдийн дийлэнх хувийг ахимаг насныхан эзэлдэг гэдэг. Тэд уламжлалт хандлагаараа санал өгдөг бол 18-25 насны залуус бусдын нөлөөнд авталгүйгээр өөрсдийг нь төлөөлөх хүнийг сонгох магадлалтай гэж судлаачид тайлбарладаг. Гэвч энэ насны залуус сонгуульд хамгийн идэвхгүй оролцдогийг Үндэсний статистикийн хорооныхон судалгаагаар тодорхойлсон байна. 2016 оны сонгуулиар гэхэд 18-25 насны 400 гаруй мянган залуусын 50 хүрэхгүй хувь нь л саналаа өгсөн аж.

Гэвч хамгийн хойрго залуу үеийнхэн ямар улстөрчийг сонгох хүсэлтэй байдаг нь сонин. “Засаглалд залуусын хяналт” ТББ-ынхны өрнүүлсэн “Миний хүсдэг улстөрч” сэдэвт хэлэлцүүлэгт оролцсон 25-аас доош насныхан ёс зүйтэй, хүний эрхийг дээдэлдэг, жендерийн мэдрэмжтэй, бодит боловсролтой (хэр олон сургууль төгссөн гэхээс илүүтэй ямар туршлага, ур чадвартайг нь харж болохуйц) хүнийг сонгоход бэлэн гэдгээ онцолжээ. Түүнчлэн судлаач буюу ярьж байгаа зүйлээ мэддэг, хэрэгжүүлэх бүх үйл ажиллагаа, шийдвэр нь хүрээлэн буй орчинд хэрхэн нөлөөлөхийг тооцоолдог, үнэт зүйлдээ үнэнч, шударга, зоригтой, биелэгдэхүйц, тодорхой мөрийн хөтөлбөртэй нэр дэвшигчийг дэмжинэ гэдгээ илэрхийлсэн аж. Мөн хийж хэрэгжүүлсэн ажил нь ил тод, нийгмээ сонсдог, чуулганы нэгдсэн хуралдаандаа идэвхтэй оролцдог, хуулиа мэдэж, мөрддөг, дээдэлдэг, хариуцлагатай байх зэрэг шаардлагыг УИХ-ын гишүүд хангасан байх ёстой гэж залуус үзжээ. Тэгвэл залуус хүчирхэг, ур чадвартай, товчхон хэлбэл, өв тэгш улстөрчдийг сонгож, өөрсдийгөө төлөөлүүлэхийг мөрөөддөг байх нь.

Нэг нэгнээ үгүйсгэж ч байж мэдэх дээрх гурван дүрийг нэгэн биед багтаах боломжтой юу. Эсвэл хуульд заасан эрх үнэгүйдэж, мэдлэг, чадвар нь мөнгөний өмнө хүчгүйдэж, өв тэгш улстөрчдийг залуус хоосон мөрөөдсөөр л суух юм уу? 

Г.Баясгалан

Эх сурвалж: Өнөөдөр сонин

Эсрэг гурван дүр
Бусад мэдээ ▼

1
04-07
Х.Ганхуяг:100 сая төгрөг хандивласан нэрсийн жагсаалт, дансыг ил болгохыг шаардаж байна

2
04-07
“Багануур” ХК-ийн ажилтнуудын дунд "Өндөр бүтээл"-ийн уралдаан зохион байгуулагдлаа

3
04-07
С.Ширбазар: Монгол Улсын кибер аюулгүй байдал дэлхийгээс 20-25 жилээр хоцрогдсон

4
04-07
Спорт цогцолборын барилгын ажилтай танилцлаа

5
04-07
Солонгост байгаа Монгол иргэн коронавирусийн халдвар авчээ

6
04-07
Хятадад сарьсан багваахайн мах зарагдсан хэвээр байна

7
04-07
Хятадад сарьсан багваахайн мах зарагдсан хэвээр байна

8
04-07
Хууль бусаар ашигт малтмал олборлосон 29 иргэнд хэрэг үүсгэн шалгаж байна

9
04-07
О.Баасанхүү: Миний саналыг хүлээж авсан намд ороход бэлэн гэдгээ хэлсэн

10
04-07
2020 онд эрэлттэй байх 5 робот

11
04-07
Цэвэрлэгээ, халдваргүйжүүлэлт хэрхэн хийх вэ?

12
04-07
Гурван өдрйин дотор хэрхэн уушгаа цэвэрлэх вэ?

13
04-07
Танилц: АН-аас сонголуульд өрсөлдөхөөр 100 сая төгрөгийн дэнчин өгсөн эрхмүүд...

14
04-07
"Дэлхийн домогт хамтлаг болохыг хүсдэг"

15
04-07
Завханы Ургамал сумын Засаг дарга Г.Гэрэлт-Од багийн даргаа зодож танхайрчээ

16
04-07
Японд халдвар авсан хүний тоо 4000-д хүрчээ

17
04-07
Дахин хоёр иргэн эдгэрч эмнэлэгээс гарахаар боллоо

18
04-07
Олимп хойшилсон шийдвэрийн тусгал

19
04-07
"Дэлхийн домогт хамтлаг болохыг хүсдэг"

20
04-07
Баянхошуунд гарсан ослоор найман машин мөргөлдөж 11 хүн бэртжээ

21
04-07
Бүрэн зураглалын талаар сэтгэгдэл

22
04-07
Нийслэлийн ИТХ-аас Ковид-19 халдвараас сэргийлэхийг уриалж байна

23
04-07
Орландо Блум, Кэти Перри нар охинтой болно

24
04-07
ҮАГ-ын шалгатад МАН,АН, МАХН тэргүүтэй намуудын мөрийн хөтөлбөр тэнцсэнгүй

25
04-07
Асаасан шүдэнз болгон аюул дагуулах эрсдэлтэй

26
04-07
АНУ-ын эндэгдлийн тоо 10,000-ыг давж, Норвеги улс тахлыг хяналтдаа оруулсныг зарлалаа

27
04-07
Явах цаг боллоо. Хонгорууд минь!!!

28
04-07
БНХАУ коронавирусийг ялан дийлсэнд зориулж хиймэл дагуул хөөргөнө

29
04-07
Бор болон цагаан өндөгний алийг нь авах хэрэгтэй вэ?

30
04-07
Д.Хаянхярваа гишүүн ээ "Уургийн зураг жиргэх яах вэ, урдах замаа баримаар байна"

31
04-07
Хятадад амны хаалтны үйлдвэрлэл “галзуурч” байна

32
04-07
Японд халдвар авсан хүний тоо 4000-д хүрчээ

33
04-07
Богинын аманд гарсан түймрийг бүрэн унтраахаар ажиллаж байна

34
04-07
Согтуу цагдаа ШТС-ын түгээгч рүү буу тулгаж танхайрчээ

35
04-07
Коронагаас авч үлдэх сургамж, дадал

36
04-07
Г.Солтан, Д.Дамба-Очир нарын дөрвөн гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх асуудал дахин сөхөгдөх үү

37
04-07
Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж "ТОЁОКО ИНН" зочид буудалд тусгаарлагджээ

38
04-07
Сүүлчийн чуулганы нээлтийн сюрпризүүд

39
04-06
Пүнтүүзийг гадаа талбайд нүхэн жорлонгийн ойролцоо хатааж байжээ

40
04-06
Л.Хангай: Монголоор дамжуулан хийн хоолой барих ажил өнөө маргаашгүй эхэлчихнэ гэж бодож болохгүй

41
04-06
ФОТО: Уханий шинэ амьдрал

42
04-06
Хилээр хууль бусаар алт нэвтрүүлэхийг завдсан үйлдлийг илрүүллээ

43
04-06
Сингапур улсаас манай улсад 3000 ширхэг оношлуур хандивлалаа

44
04-06
Монгол Оросын нөлөөллөөс гарах уу

45
04-06
Ерөнхийлөгчийн хэлсэн таван санал

46
04-06
Коронавирусын тархалт ихэсвэл 300 ортой эмнэлгийг ашиглана

47
04-06
Х.Баттулга: НӨОАТ-ын хэмжээг бууруулах, царцаах зэрэг бодитой шийдлүүд гаргах хэрэгтэй

48
04-06
Цар тахал ба санхүүгийн хар зах

49
04-06
Рио Тинтогийн жижиг хувьцаа эзэмшигчид дахин эсэргүүцэл зарлав

50
04-06
Мүн Жэ Иний нэр хүнд хамгийн өндөр түвшинд хүрч өсжээ

51
04-06
“Хэтэрхий чанга шуугилдлаа” гэсэн шалтгаанаар хөршийнхөө таван хүнийг буудан хөнөөжээ

52
04-06
УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын Улсын Их Хурлын 2020 оны хаврын ээлжит чуулганыг нээж хэлсэн үг

53
04-06
О.Магнай: Засгийн Газрын шийдвэр НДШ төлдөггүй, хувиараа ажил хийдэг 400 мянган хүнийг орхигдуулсан

54
04-06
Онцгой байдлын жолооч “Хөвсгөл” нууранд машинтайгаа живж, амиа алджээ

55
04-06
Сангийн яам, ГЕГ-ын удирдлагууд харийнхны өмнө бөхийв үү

56
04-06
Хубэй мужид тусалсан Өвөр Монголын сүүлийн ээлжийн эмч, сувилагчид бүгдээрээ буцаж ирлээ

57
04-06
УИХ-ын 2020 оны хаврын ээлжит чуулган эхэллээ

58
04-06
Үхань хотын гудамж талбайд амьдрал өрнөж эхэллээ

59
04-06
Энэ сараас эхлэн эмнэлгийн хэрэгслийг Хятад улсын бүртгэлгүйгээр экспортлох боломжгүй

60
04-06
SKILLUP.MN Монголын анхны ОНЛАЙН СУРГАЛТЫН ПЛАТФОРМ

61
04-06
Авлигыг АН түүчээлэх үү

62
04-06
Төрийн банк харилцагчаа дэмжсэн арга хэмжээнүүдийг авч ажиллаж байна

63
04-06
Л.Мөнхтүшиг : Өнөөдрийн байдлаар гадаадын 45 улсаас 6313 иргэн эх орондоо ирэх хүсэлт гаргасан байна

64
04-06
Төв аймгийнхны итгэлийг хүлээсэн А.Сүхбат...

65
04-06
Засгийн газраас нэхэх НАЙМ дахь арга хэмжээ

66
04-06
Хятадад вирус хувиран шинэчлэгдэж байна

67
04-06
“Codelco” зэсийн төсөлд оруулж буй хөрөнгө оруулалтаа бууруулж эхэлжээ

68
04-06
Нью Йоркийн амьтны хүрээлэнгийн бар коронавирусийн халдвар авчээ

69
04-06
Б.Батзоригийг шүүх хурал хойшилж, хилийн хоригийг хэвээр үлдээв

70
04-06
Туркийн нэг иргэнээс коронавирус илэрч, Монгол улсад 15 дахь тохиолдол бүртгэгдлээ

71
04-06
Таны одоохондоо зүглээд хэрэггүй 7 газар

72
04-06
Ломбардаас дээрэмдсэн үнэт эдлэлээ Дэнжийн мянгад нуусан байжээ

73
04-06
Бар “ковид19”-өөр халдварласан тохиолдол анх удаа гарлаа

74
04-06
Ядуусаа төрийн түшээгээр сонгодог "Монгол"

75
04-06
Нийслэлийн удирдлага УИХ-ын хаврын чуулганы нээлтэд оролцоно

76
04-06
С.Эрдэнэ Д.Баттулгыг “жийж”, Ш.Түвдэндоржийг сонгосон уу

77
04-06
Энэ долоо хоногийн теле хичээлийн хуваарь

78
04-06
Л.Амар: Гадны банк орж ирээд ч зээлийн хүү өөрчлөгдөхгүй

79
04-06
Д.Трамп газрын тосны дайнд ялахыг хүсч байна

80
04-06
​УИХ-ын дөрвөн гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх санал оруулах бололтой

81
04-06
Дархан-Уул аймагт 72469 толгой төл мал бойжиж байна

82
04-06
ХХ зууны түүхээ түүхийрүүлсээр л байх уу?

83
04-06
Орос улс гадаадад байгаа иргэдээ авчрах тусгай нислэгүүдийг зогсоолоо

84
04-06
Ё.Баатарбилэг: Тавдугаар сард хичээл эхлэх эсэхийг энэ сарын 20-ны үеэр шийднэ

85
04-06
Засгийн шийдвэр ноолуурыг “блоклов”

86
04-06
ЖДҮ-чид Б.Батзоригоор “туг тахиж” асуудлыг намжаах уу

87
04-04
Б.Ууганбаяр: Сэжигтэй тохиолдол илэрсэн хоёр хүнийг онгоцны арын хаалгаар буулгалаа

88
04-04
Кеннедийн гэр бүлийн хоёр гишүүн сураггүй алга болжээ

89
04-04
"Сайн ломбард"-аас 10 сая төгрөг, их хэмжээний үнэт эдлэл дээрэмдсэн этгээдүүдийг БАРИВЧИЛЛАА

90
04-04
Хятадын судлаачид коронавирусийн халдвар нүдний эмч нарт халгаатай гэж дүгнэжээ

91
04-04
Д.Тэмүүжин: “Люмино” бол чанар гэдэг үгний тодорхойлолт

92
04-04
УИХ-ын гишүүн Б.Батзориг чөлөөлөгдөх хүсэлтээ УИХ-ын даргад өгчээ

93
04-04
Оросын үнэн алдартны шашны тэргүүн Москва хотыг коронавирусийн аюулаас аврах залбирал үйлджээ

94
04-04
Урин цаг наашилж, усны шувууд тал нутагт иржээ

95
04-04
Өнөөдөр “Ханш нээх өдөр” тохиож байна

96
04-04
Доналд Трамп: ОХУ-ын тусламжаар бид олон хүний амийг аварч чадна

97
04-04
Монгол хүний цуснаас ямар ч төрлийн вирусийн тархалтыг зогсоох уургийн бэлдмэл гарган авчээ

98
04-04
БНХАУ-ын 800 иргэнээр мөнгө угаалгахыг завдсан толгойлогчдыг нь шалгаж дууслаа

99
04-04
Сайд нараа сэлгэхгүй гэвэл гишүүнээс нь чөлөөлөх гарц бас байна

100
04-04
Үхэх сэхэхийн зааг ба сонгууль