BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Эрүүдэн шүүх улс төрийн шоглоом

Хүний нүднээс далд, нийгмээс тусгаарласан хүмүүсийг бид амархан мартдаг. Маш олон хаалттай хаалганы цаана сэжигтэн 


хүнийхээ хувьд хэн ч биш болж, нэмээд гадаа гэр бүл нь давхар тарчилдаг. Хүний эрх зөрчигдөж байгаа бүх нөхцөл байдлыг эрүү шүүлт гэж үздэг ч Монголд хэм хэмжээ боллоо. Манай Үндсэн хуулиар хүн шударгаар шүүлгэх, эрүү шүүлтээс ангид байх эрхтэй ч Үндсэн хуулийн цэц “өгзөг барих”-аас өөрийг хийдэггүй. 

Улс төрчдийн марзагнал

С.Зоригийн хэрэгт холбогдсон нөхрийг залхаан цээрлүүлж байгаа бичлэгийг үзсэн УИХ-ын гишүүд дундаас нь гарч гүйлдээд, даралт нь ихсээд сүйд болсон. Амьдралдаа уучлалт гуйж үзээгүй Ц.Нямдорж заналтайгаар уучлалт гуйж ч байх шиг. “1937 он сэргэснийг нүдээрээ үзлээ. Би энэ хэрэг дээр тултал нь явна. Монголын хуульчид хэзээ ч хүнийг ийм муухай харгис хэрцгий аргаар эрүүдэн шүүж яргалдаг явдлыг гаргуулахгүй байхын тулд системийн чанартай өөрчлөлт хийх шаардлага харагдаж байна” гэж хүртэл дөвчигнөсөн. Үнэн хэрэгтээ Хүний эрхийн комисс гэдэг “ганган” байгууллага жил бүрийн тайландаа эрүү шүүлт ямар байгааг тусгадаг. Түүнийгээ гишүүдэд өгдөг, Хуульзүйн байнгын хороонд ч танилцуулдаг. ХЭҮК-ийн гишүүн П.Оюунчимэг “Улсын дээд шүүхээр шийдвэрлэгдсэн 350 эрүүгийн хэргийн тогтоох хэсгийн үндэслэлийг харахад 10 гаруйхан нь л олон улсын гэрээ конвенцийн дагуу хэрэг маргааныг шийдсэн байсан. Тэр дотроос ганц дээр нь л Эрүүдэн шүүхийн конвенцийг барьсан” гэж ярихыг бүгд сонссон. Гэхдээ улс төрчид “хэрэгтэй үе”-дээ эрүү шүүлтийн бичлэг үзээд “ухаан балартаж унадаг”, хэрэггүй бол “наадахаа яасан олон ярьдаг юм” гээд ХЭҮК-ыг загначихдаг.

Амь тавьсан шүүх засаглал

Эрүү шүүлт олон хэлбэртэй. Нэг нь хууль бусаар цагдан хорих. Манай хуулиар цагдан хорих дөрвөн үндэслэл бий: Оргон зайлахыг завдсан эсвэл оргон зайлсан; хам хэрэгтэн, гэрч, хохирогч, цагдаа, шүүгч, прокурорын амь насанд заналхийлсэн; дахин гэмт хэрэг үйлдэж магадгүй үндэслэл бүхий баримт байгаа; урьд авсан таслан сэргийлэх арга хэмжээг зөрчсөн бол. Эдгээр үндэслэлийн аль нэгээр нь шүүх л хүнийг хорих эрхтэй ганц байгууллага. Гэхдээ эхний удаа гуч хүртэл хоногоор хорих шийдвэр гаргаад прокуророос хугацааг нь сунгах шаардлагатай хуулийн үндэслэл гаргавал хуульд зааснаар шийдэх ёстой. Харин одоо цагдан хорионы шүүх хурал эхлэхээс өмнө прокурор нь шүүгч дээр цагдан хорих саналаа хэрэгтэйгээ хамт барьж ордог. Хуралдааны танхимд орохоосоо өмнө ямар үндэслэлээр хорихоо хоорондоо ярьж тохирдог үзэгдэл газар авсныг өмгөөлөгч нар ил цагаан ярих болж. Ийм практик тогтоочихсон хойно прокурор, шүүгч, өмгөөлөгчийн мэтгэлцээн дээр тогтдог шүүх засаглалаа хоёр нь бүлэглээд амийг нь тасалжээ гэсэн үг. 

Улс төрийн захиалга

Хууль бусаар сар жилээр цагдан хорих явдал 2000 оноос эхтэйг "Эмнести интернэшнл" ТББ-ын Гүйцэтгэх захирал Б.Алтантуяа ярьжээ. Одоо төгс хэлбэрээ олж Үндсэн хуулийн дээр гарчихсан энэ арга барилын золиос хэн хэн болсныг эргээд санахад жихүүдэс төрөм. Олны санаж байгаагаар бол “Ард Батсүх”-ээр эхэлж эргүүлэгтээ өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэн хаман авч эрчээ нэмсээр өнөөдрийг хүрэв. Үндэслэлгүй цагдан хорих нь хэрэг илрүүлэх гэхээсээ илүү хувийн шалтгаантай байдгийг ч бид хэлүүлэлтгүй ойлгодог болж. Ар араас нь барьж хорьсоор яваад хэн, хэзээ эрүү шүүлт эдэлснийг ч мартах шахаж. Сүүлийнхээс гэвэл НДЕГ-ын дарга асан Ц.Уртнасан, НДЕГ-ын газрын дарга асан Ч.Чулуунчимэг хоёр. Гуч хоног цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээтэй 461-д очсон тэднийг дээрх дөрвөн үндэслэлийн алинаар хорьсноо шүүх хэлээгүй. Бас л үндэслэлийг нь олонд хэлэлгүй хориод жилийн нүүр үзэх дөхсөн “Азаргын гол чонот” ХХК-ийн Б.Отгонбаатараас бараг байцаалт ч аваагүй өдий хүрсэн сурагтай. Мөнөөх Ц.Сандуй, А.Ганбаатар хоёрт хорих арга хэмжээ авахдаа прокурорыг нь сольж байгаад шийдвэр гаргуулсан гэдэг. Ямар нэг хууль зүйн үндэслэлгүй энэ мэт эрүү шүүлтийг улс төрийн захиалга гэдгээс өөрөөр харах боломжгүй.

Амьтай ярьдаг хууль

Хэнд хэрэглэдэг нь тодорхой бус цагдан хорих хуулийн дөрвөн үндэслэлтэй ч хугацаанаас нь өмнө суллах хуулийн заалт байхгүй. Үүний балгаар АМХЭГ-ын Д.Амарсайханаас өөр хэн “төрийн хамгаалалт”-д амиа алдсаныг мэдэхгүй. Цаашдаа хэд үрэгдэхийг ч таашгүй. 2015 онд баталсан “Тэмүүжингийн” гэх хуулиар эрүүдэн шүүх чиглэл өгсөн улс төрийн албан тушаалтан болон шүүгч, прокуроруудтай хариуцлага тооцох заалт оруулсан ч УИХ-ын гишүүн Х.Нямбаатар “хичээн зүтгэж” үгүй хийснээр “амьтай ярьдаг” хуулийг ахиад амилуулсан. Эрүүдэн шүүх явдал хэрэг бүтргэх мөрдөн байцаах шатанд хавтгай байгааг ХЭҮК-ын тайлан болон олон улсын байгууллагууд хэлж сануулсаар атал ийм ухралт хийснийг эрүүл ухаанаар тайлбал “улс төрийн шоглоом” гэдгээс өөр хариу олдохгүй. Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуульд тухайн хэргийн нотлох баримтыг цуглуулж хөдөлшгүй болгосон тохиолдолд хорих шаардлагатай гэдэг. Гэтэл өнөөдөр ямар нэг сэжүүр гаргаж ирээд удаан хугацаагаар хорьдог, хорих хугацааг дураараа сунгах замаар эрүүдэн шүүж шоглосоор. Чухам ингэх гэж л тэгсэн байх. 

Д.Батбаяр

Эх сурвалж: baabar.mn

Эрүүдэн шүүх улс төрийн шоглоом
Бусад мэдээ ▼

1
04-07
“Идэр” настай АН-ын эмгэнэл

2
04-07
Чернобыльд ойн түймэр гарснаас болоод цацрагийн хэмжээ 20 дахин нэмэгджээ

3
04-07
Х.Ганхуяг:100 сая төгрөг хандивласан нэрсийн жагсаалт, дансыг ил болгохыг шаардаж байна

4
04-07
“Багануур” ХК-ийн ажилтнуудын дунд "Өндөр бүтээл"-ийн уралдаан зохион байгуулагдлаа

5
04-07
С.Ширбазар: Монгол Улсын кибер аюулгүй байдал дэлхийгээс 20-25 жилээр хоцрогдсон

6
04-07
Спорт цогцолборын барилгын ажилтай танилцлаа

7
04-07
Солонгост байгаа Монгол иргэн коронавирусийн халдвар авчээ

8
04-07
Хятадад сарьсан багваахайн мах зарагдсан хэвээр байна

9
04-07
Хууль бусаар ашигт малтмал олборлосон 29 иргэнд хэрэг үүсгэн шалгаж байна

10
04-07
О.Баасанхүү: Миний саналыг хүлээж авсан намд ороход бэлэн гэдгээ хэлсэн

11
04-07
2020 онд эрэлттэй байх 5 робот

12
04-07
Цэвэрлэгээ, халдваргүйжүүлэлт хэрхэн хийх вэ?

13
04-07
Гурван өдрйин дотор хэрхэн уушгаа цэвэрлэх вэ?

14
04-07
Танилц: АН-аас сонголуульд өрсөлдөхөөр 100 сая төгрөгийн дэнчин өгсөн эрхмүүд...

15
04-07
"Дэлхийн домогт хамтлаг болохыг хүсдэг"

16
04-07
Завханы Ургамал сумын Засаг дарга Г.Гэрэлт-Од багийн даргаа зодож танхайрчээ

17
04-07
Японд халдвар авсан хүний тоо 4000-д хүрчээ

18
04-07
Дахин хоёр иргэн эдгэрч эмнэлэгээс гарахаар боллоо

19
04-07
Олимп хойшилсон шийдвэрийн тусгал

20
04-07
"Дэлхийн домогт хамтлаг болохыг хүсдэг"

21
04-07
Баянхошуунд гарсан ослоор найман машин мөргөлдөж 11 хүн бэртжээ

22
04-07
Бүрэн зураглалын талаар сэтгэгдэл

23
04-07
Нийслэлийн ИТХ-аас Ковид-19 халдвараас сэргийлэхийг уриалж байна

24
04-07
Орландо Блум, Кэти Перри нар охинтой болно

25
04-07
ҮАГ-ын шалгатад МАН,АН, МАХН тэргүүтэй намуудын мөрийн хөтөлбөр тэнцсэнгүй

26
04-07
Асаасан шүдэнз болгон аюул дагуулах эрсдэлтэй

27
04-07
АНУ-ын эндэгдлийн тоо 10,000-ыг давж, Норвеги улс тахлыг хяналтдаа оруулсныг зарлалаа

28
04-07
Явах цаг боллоо. Хонгорууд минь!!!

29
04-07
БНХАУ коронавирусийг ялан дийлсэнд зориулж хиймэл дагуул хөөргөнө

30
04-07
Бор болон цагаан өндөгний алийг нь авах хэрэгтэй вэ?

31
04-07
Д.Хаянхярваа гишүүн ээ "Уургийн зураг жиргэх яах вэ, урдах замаа баримаар байна"

32
04-07
Хятадад амны хаалтны үйлдвэрлэл “галзуурч” байна

33
04-07
Японд халдвар авсан хүний тоо 4000-д хүрчээ

34
04-07
Богинын аманд гарсан түймрийг бүрэн унтраахаар ажиллаж байна

35
04-07
Согтуу цагдаа ШТС-ын түгээгч рүү буу тулгаж танхайрчээ

36
04-07
Коронагаас авч үлдэх сургамж, дадал

37
04-07
Г.Солтан, Д.Дамба-Очир нарын дөрвөн гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх асуудал дахин сөхөгдөх үү

38
04-07
Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж "ТОЁОКО ИНН" зочид буудалд тусгаарлагджээ

39
04-07
Сүүлчийн чуулганы нээлтийн сюрпризүүд

40
04-06
Пүнтүүзийг гадаа талбайд нүхэн жорлонгийн ойролцоо хатааж байжээ

41
04-06
Л.Хангай: Монголоор дамжуулан хийн хоолой барих ажил өнөө маргаашгүй эхэлчихнэ гэж бодож болохгүй

42
04-06
ФОТО: Уханий шинэ амьдрал

43
04-06
Хилээр хууль бусаар алт нэвтрүүлэхийг завдсан үйлдлийг илрүүллээ

44
04-06
Сингапур улсаас манай улсад 3000 ширхэг оношлуур хандивлалаа

45
04-06
Монгол Оросын нөлөөллөөс гарах уу

46
04-06
Ерөнхийлөгчийн хэлсэн таван санал

47
04-06
Коронавирусын тархалт ихэсвэл 300 ортой эмнэлгийг ашиглана

48
04-06
Х.Баттулга: НӨОАТ-ын хэмжээг бууруулах, царцаах зэрэг бодитой шийдлүүд гаргах хэрэгтэй

49
04-06
Цар тахал ба санхүүгийн хар зах

50
04-06
Рио Тинтогийн жижиг хувьцаа эзэмшигчид дахин эсэргүүцэл зарлав

51
04-06
Мүн Жэ Иний нэр хүнд хамгийн өндөр түвшинд хүрч өсжээ

52
04-06
“Хэтэрхий чанга шуугилдлаа” гэсэн шалтгаанаар хөршийнхөө таван хүнийг буудан хөнөөжээ

53
04-06
УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын Улсын Их Хурлын 2020 оны хаврын ээлжит чуулганыг нээж хэлсэн үг

54
04-06
О.Магнай: Засгийн Газрын шийдвэр НДШ төлдөггүй, хувиараа ажил хийдэг 400 мянган хүнийг орхигдуулсан

55
04-06
Онцгой байдлын жолооч “Хөвсгөл” нууранд машинтайгаа живж, амиа алджээ

56
04-06
Сангийн яам, ГЕГ-ын удирдлагууд харийнхны өмнө бөхийв үү

57
04-06
Хубэй мужид тусалсан Өвөр Монголын сүүлийн ээлжийн эмч, сувилагчид бүгдээрээ буцаж ирлээ

58
04-06
УИХ-ын 2020 оны хаврын ээлжит чуулган эхэллээ

59
04-06
Үхань хотын гудамж талбайд амьдрал өрнөж эхэллээ

60
04-06
Энэ сараас эхлэн эмнэлгийн хэрэгслийг Хятад улсын бүртгэлгүйгээр экспортлох боломжгүй

61
04-06
SKILLUP.MN Монголын анхны ОНЛАЙН СУРГАЛТЫН ПЛАТФОРМ

62
04-06
Авлигыг АН түүчээлэх үү

63
04-06
Төрийн банк харилцагчаа дэмжсэн арга хэмжээнүүдийг авч ажиллаж байна

64
04-06
Л.Мөнхтүшиг : Өнөөдрийн байдлаар гадаадын 45 улсаас 6313 иргэн эх орондоо ирэх хүсэлт гаргасан байна

65
04-06
Төв аймгийнхны итгэлийг хүлээсэн А.Сүхбат...

66
04-06
Засгийн газраас нэхэх НАЙМ дахь арга хэмжээ

67
04-06
Хятадад вирус хувиран шинэчлэгдэж байна

68
04-06
“Codelco” зэсийн төсөлд оруулж буй хөрөнгө оруулалтаа бууруулж эхэлжээ

69
04-06
Нью Йоркийн амьтны хүрээлэнгийн бар коронавирусийн халдвар авчээ

70
04-06
Б.Батзоригийг шүүх хурал хойшилж, хилийн хоригийг хэвээр үлдээв

71
04-06
Туркийн нэг иргэнээс коронавирус илэрч, Монгол улсад 15 дахь тохиолдол бүртгэгдлээ

72
04-06
Таны одоохондоо зүглээд хэрэггүй 7 газар

73
04-06
Ломбардаас дээрэмдсэн үнэт эдлэлээ Дэнжийн мянгад нуусан байжээ

74
04-06
Бар “ковид19”-өөр халдварласан тохиолдол анх удаа гарлаа

75
04-06
Ядуусаа төрийн түшээгээр сонгодог "Монгол"

76
04-06
Нийслэлийн удирдлага УИХ-ын хаврын чуулганы нээлтэд оролцоно

77
04-06
С.Эрдэнэ Д.Баттулгыг “жийж”, Ш.Түвдэндоржийг сонгосон уу

78
04-06
Энэ долоо хоногийн теле хичээлийн хуваарь

79
04-06
Л.Амар: Гадны банк орж ирээд ч зээлийн хүү өөрчлөгдөхгүй

80
04-06
Д.Трамп газрын тосны дайнд ялахыг хүсч байна

81
04-06
​УИХ-ын дөрвөн гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх санал оруулах бололтой

82
04-06
Дархан-Уул аймагт 72469 толгой төл мал бойжиж байна

83
04-06
ХХ зууны түүхээ түүхийрүүлсээр л байх уу?

84
04-06
Орос улс гадаадад байгаа иргэдээ авчрах тусгай нислэгүүдийг зогсоолоо

85
04-06
Ё.Баатарбилэг: Тавдугаар сард хичээл эхлэх эсэхийг энэ сарын 20-ны үеэр шийднэ

86
04-06
Засгийн шийдвэр ноолуурыг “блоклов”

87
04-06
ЖДҮ-чид Б.Батзоригоор “туг тахиж” асуудлыг намжаах уу

88
04-04
Б.Ууганбаяр: Сэжигтэй тохиолдол илэрсэн хоёр хүнийг онгоцны арын хаалгаар буулгалаа

89
04-04
Кеннедийн гэр бүлийн хоёр гишүүн сураггүй алга болжээ

90
04-04
"Сайн ломбард"-аас 10 сая төгрөг, их хэмжээний үнэт эдлэл дээрэмдсэн этгээдүүдийг БАРИВЧИЛЛАА

91
04-04
Хятадын судлаачид коронавирусийн халдвар нүдний эмч нарт халгаатай гэж дүгнэжээ

92
04-04
Д.Тэмүүжин: “Люмино” бол чанар гэдэг үгний тодорхойлолт

93
04-04
УИХ-ын гишүүн Б.Батзориг чөлөөлөгдөх хүсэлтээ УИХ-ын даргад өгчээ

94
04-04
Оросын үнэн алдартны шашны тэргүүн Москва хотыг коронавирусийн аюулаас аврах залбирал үйлджээ

95
04-04
Урин цаг наашилж, усны шувууд тал нутагт иржээ

96
04-04
Өнөөдөр “Ханш нээх өдөр” тохиож байна

97
04-04
Доналд Трамп: ОХУ-ын тусламжаар бид олон хүний амийг аварч чадна

98
04-04
Монгол хүний цуснаас ямар ч төрлийн вирусийн тархалтыг зогсоох уургийн бэлдмэл гарган авчээ

99
04-04
БНХАУ-ын 800 иргэнээр мөнгө угаалгахыг завдсан толгойлогчдыг нь шалгаж дууслаа

100
04-04
Сайд нараа сэлгэхгүй гэвэл гишүүнээс нь чөлөөлөх гарц бас байна