BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

Эрт дээр үеэс сар шинийн баярын гол идээ ундаа болох цагаан идээ буюу сүү 


цагаан тос, аарц зэрэгцээ чанаж амталсан амуу будаа тариатай зоогийг бэлддэг байжээ. Цагаалга бол цагаан сарын идээ будааны тэргүүн зоог бөгөөд бууз банш ч мөн улаан махыг цагаан гурилаар бүрхэн цагаалгын шинжтэй болгосон хоол юм. Золгож  шинэлэх ахмад айлдаа  цай, цагаалга тавагтай идээтэйгээ орцгоон, айл айлаас ирсэн идээнээс дээжлэн, шинээр цай чанаж, хүндэтгэлийн хоолыг гал дээр тавьдаг. Үүний дараагаар золгож шинэлэх ба ахмад настай хүнээс эхлэн дараалан цагаалганаас барина. Хүн бүр гурав гурав удаа эсвэл долоон удаа эсвэл долоон удаа идэхийг маш сайн хэмээн бэлэгшээдэг. Эхний хийж өгсөн аягатай цагаалга дээр бага багаар хийж нэмдэг заншилтай. Ийнхүү ахмад настныдаа золгосны дараа цагаалгаа хуваан айл айлд өгч явуулах ба ирсэн зочдоо дайлдаг уламжлалтай. Сар шинийн баяраас хойш олон хоног цагаалгыг зоогловол элбэг баян байхын тэмдэг хэмээн үзэж цагаалгыг аль болох их, хүн бүрд хүрэлцээтэй хийдэг байна. Монголчууд ихэвчлэн цагаалгыг хийхдээ тутаргын сүүнд агшаасан аарц, шар тос, зөөхий бурмаар амталдаг.

Тавгийн идээ

Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

Монголчууд хүндэтгэлийн тавгаа ул боовоор засдаг. Ингэхдээ тухайн өрхийн тэргүүний нас сүүдэр, үр хүүхэд, ач зээгийн тооноос хамаарч “тэдэн улыг элээжээ хэмээж” хэдэн давхар байхаа тооцон гаргадаг уламжлалтай. Мөн суурийг таван биеийг бэлгэдэж таван боовоор засдаг уламжлалтай. Сүүлийн үед монголчууд дөрөв юм уу гурван боовоор засдаг нь буруу гэж өвгөд үздэг. Жаран наснаас наян нас хүртэл таваар таван үе, наян наснаас зуун нас хүртэл таваар долоон үе. 100-аас дээш насалсан хүн таваар есөн үе засдаг уламжлалтай. Хэрэв гэрийн эзэн нас бараад гурван жил болоогүй бол хүндэтгэл үзүүлж, таваар есөн үе тавгийн идээ засдаг уламжлалтай.

Шүүс дэвшүүлэх ёс

Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

Ууцыг эртний хаадын идээ хэмээн нэрлэдэг байжээ. Улс орон удирдаж буй төрийн дээд албан тушаалтай хүн л  тавьдаг байжээ. Ууц нь зургаан хавирга, ууц сүүлийн хамт үргэлжилж байгаа хэсгийг хэлэх бөгөөд ууцан дээр сээр, эсвэл хүзүү, дал дөрвөн өндөр, хавирга, чөмөг дагуулан тавьдаг. Ууцыг хөндөхдөө зүүн гараараа харцаганаас түшин барьж, баруун гар дахь хутгаар ууц, сүүл хоёрын уулзвар орчинд голд нь нэг, дараа нь олон яс уулзах орчмоос эхлэн өөрийн тийш харцаганы хоёр зураа дагуу цувуулан гурав гурав эсгэнэ. Түүний дагуу сүүлний бөгтгөр орчмын хоёр толиноос дугариг хэлбэртэй хоёр хэсэг өөх хөрслөн халимлаж авна. Дараа нь харцага талын ирмэгний мах өөхний нийлэлт орчмын хоёр талаас хоёр хэсэг халимлан аваад толгой сүүлнээс авсан хоёр дээжтэй нийлүүлэн гал голомтын хувь гэж тусад нь тавина. Ийнхүү хөндөж гүйцсэний дараа ууцаа таллана. Хоёр талаас таллаж авснаа гурав гурав хувааж нэгийг нь галын хувь дээр нэмнэ. Харин гурвыг нь дээж болгож тусгай тавина. Үлдсэн хоёрыг хувь болгон үлдээж амсана. Дараа нь ууцныхаа хоёр талаас таллан авч хишиг хэмээн тараадаг.

Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл
Бусад мэдээ ▼

1
04-10
Эм ханган нийлүүлэгчид ээ, эмийн заавар монгол хэл дээр байх хуулийн заалтаа мөрдөнө үү

2
04-10
ЖДҮ-гээ ярьсан бол жинхэнэ “Бүрэн зураглал” болох байв

3
04-10
НӨАТ-ыг бууруулах санаачлага ба Сангийн сайдын харалган бодол

4
04-10
МАН-ын амлалтыг мань мартаагүй

5
04-09
Б.Мэргэн: Үндсэн хуулиа зөрчиж болохгүй учраас тавдугаар сард засгийн газрын бүрэлдэхүүнээ өөрчлөх үүрэгтэй

6
04-09
БНСУ бусад орны иргэдийг нэвтрэхийг хязгаарлан, виз гаргалтыг хатууруулна

7
04-09
Авлигын гэмт хэргийг дагнасан шүүхээр шийдвэрлүүлдэг болъё

8
04-09
Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн “Яармаг” төслийн байршлыг баталлаа

9
04-09
Коронавирус электрон микроскопоор ингэж харагдана

10
04-09
Зарсан мөнгөндөө харамсаж, эрх мэдэлд улайрч сонгууль хийхээр шунаж буй намуудад

11
04-09
Д.Халиун: Загдаа ах намайг хүлж байгаад хүчиндсэн

12
04-09
Неймар, Гризманн хоёр хоорондоо багаа сольж магадгүй

13
04-09
Баянзүрхчүүдийг “панаалдаж” гишүүн бологсдоос амлалт, ёс суртахуун нэхээд ч нэмэргүй

14
04-09
Гадаадад байгаа монголчууд хийх ажилгүй, амьдрах байргүй, мөнгөгүй болж эхэлжээ

15
04-09
Д.Нямхүү: Замын-Үүдэд нэг сэжигтэй тохиолдол илэрч, тусгаарлагдлаа

16
04-09
"Улаанбаатар хотын банк"-ны ажилтан эмэгтэй амиа хорлосон байдалтай олджээ

17
04-09
Архангай аймгийн нутгаас олдсон богтог малгайн алтан цоховч болон сүүжин ээмэг

18
04-09
Японд 40 гаруй компани дампуурлаа зарлажээ

19
04-09
”Би монгол хүний саруул ухааныг шаардаж байна”

20
04-09
ОХУ-ын ерөнхийлөгч тахалтай тэмцэж буй эмнэлгийн ажилтнуудад нэмэлт цалин олгох шийдвэр гаргажээ

21
04-09
Бүсчлэн хөгжүүлэх бас нэг оролдлого

22
04-09
Берни Сандерс сонгуулийн өмнөх сунгаанаас гарлаа

23
04-09
Оюутолгойг ороосон ойрын гурван асуудал

24
04-09
Нийслэлийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчид цахимаар хуралдана

25
04-09
Бид ямар ГАНДАНГИЙН ТАГТАА юу?

26
04-09
Дэлхий даяар халдвар авсан хүний тоо 1.5 сая давлаа

27
04-09
11 байршилд цахим дуудлага худалдааг зохион байгууллаа

28
04-09
Унгар улсын сургуулиуд цахимаар хичээлээ зааж байна

29
04-09
Замбараагүй төлөвлөлтийн цаадах Засаг дарга нарын наймааг ил болгов

30
04-09
Коронавирусийн тахал Дональд Трампын хөрөнгийг сарын дотор $1 тэрбумаар хорогдуулжээ

31
04-09
УЕПГ: Д.Дамба-Очир, Г.Солтан нарт яллах дүгнэлт үйлдсэн

32
04-09
Банкаа багалзуурдана гэдэг Ерөнхий сайд байдаг л юм байна

33
04-09
ЕБС, цэцэрлэгийг 9 сарын 1 хүртэл хичээллүүлэхгүй

34
04-09
Амны хаалтаа тайлж, назгайрах цаг болоогүй шүү

35
04-09
“Ардчилалд хэрэгтэй” хэлмэгдүүлэлт

36
04-09
Эрүүдэн шүүсэн гэх Б.Хурц нарын хэрэг хаана явна вэ?

37
04-08
BMW амны хаалт үйлдвэрлэж эхлэхээр болжээ

38
04-08
Гашуун сухайт, Шивээ хүрэн боомтын нүүрс тээврэлэлтийн асуудлаар уул уурхайн компаниудын хүсэлтийг хэлэлцлээ

39
04-08
Архангай аймгийн нутгаас олдсон богтог малгайн алтан цоховч болон сүүжин ээмэг

40
04-08
АНУ сансрын баялгийг ашиглана

41
04-08
ЭЕШ-ын бүртгэл энэ сарын 15-нд дуусна

42
04-08
Даланзадгад: "Сум хөгжүүлэх сан"-гийн зээлийн хүүг гурван сараар хойшлуулах шийдвэр гаргажээ

43
04-08
“COVID-19” цар тахлаас үүссэн эдийн засгийн хямралын үед “Сайн финанс ББСБ” харилцагчиддаа хэлний туслалцаа үзүүлж байна

44
04-08
Сонгинохайрхан дүүргийн Онцгой комисс дүүргийнхээ эмнэлгүүдэд тоног төхөөрөмж өглөө

45
04-08
Хорины Коронагийн жил

46
04-08
УИХ-ын гишүүн Д.Дамба-Очир, Г.Солтан нарт яллах дүгнэлт үйлджээ

47
04-08
Б.Жаргалсайхан: “Хасар” Жагаа гэдэг нэр үзэгчдээс надад өгсөн хамгийн том бэлэг

48
04-08
​УИХ-ын гишүүн Д.Дамба-Очир, Г.Солтан нарын хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдэж, шүүхэд шилжүүлсэн

49
04-08
Хорионы үеийн хожил

50
04-08
Төр, шашин хоёр тусдаа байхын бодит жишээ үндсэн хуулийн дагаж мөрдөх огноо

51
04-08
Засгийн газрын ээлжит хурал 08 цагаас эхлэн хуралдаж байна

52
04-08
Хуульч Ж.Эрхэмбаатар: Сэтгүүлч эх сурвалжаа нууцлахад л худал мэдээлэл тараасан гэмт хэрэгт буруутгагдана

53
04-08
З.Энхболд:Ерөнхийлөгчийн хууль бус ажиллагаануудыг дэлгэнэ

54
04-08
“Forbes” хамгийн залуу тэрбумтнуудын жагсаалтыг гаргажээ

55
04-08
Хятадаас хэзээ ч худалдан авч болохгүй 7 хүнс

56
04-08
“Forbes” дэлхийн хамгийн баян эрхмүүдийг жагсаажээ

57
04-08
“Twitter”-ийн захирал цар тахалтай тэмцэхэд нэг тэрбум ам.доллар хандивлана

58
04-08
Ц.Даваасүрэн: Таван толгойн станцыг төрийн хөрөнгөөр барьж, 2024 онд ашиглалтад оруулна

59
04-08
Ц.Элбэгдорж надтай цуг тусгай нислэгээр ирсэн бүх хүний өмнөөс баярласнаа дахин илэрхийлье

60
04-08
Хятад коронавируст дэгдэлтийн хоёр дахь давалгаанд бэлэн үү

61
04-08
Ирэх л байсан "цохилт" буюу Ерөнхий сайдын "тахал дуудсан" мэдэгдэл

62
04-08
Шуурхай: Алтанбулаг боомтоор орж ирсэн нэг иргэнээс коронавирус илэрч, 16 дахь тохиолдол бүртгэгдлээ

63
04-08
О.Бат-Өлзий: Э.Бат -Үүлээ 37 гэдэг нь зүгээр л миний хүүгийн утасны сүүлийн тоо

64
04-08
“Эсмия“ эм нь хүний элгэнд гэмтэц үүсгэх магадлал тогтоогдсон тул худалдаанаас ТАТАН АВЛАА

65
04-08
10 жил үржилд ороогүй хулсны баавгайнуудад коронавирус тус болжээ

66
04-08
Гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөн барилгажуулах төслийн байршил тогтооно

67
04-08
Байгал нуур 2020 онд тэсч үлдэх үү, аль эсвэл хордсон тэнгис болох уу?

68
04-08
Б.Лхагважав: Төсөв тодотгохгүй мөнгө хэвлээд суувал сонгуулийн дараа төгрөгийн ханш 40 хувиар сулрах эрсдэл бий

69
04-08
COVID-19: Японд зарласан онц байдал ба бизнесийнхэндээ үзүүлсэн тусламж

70
04-08
Эрүүгийн хуульд оруулсан хөөн хэлэлцэх хугацааг хэрхэн ойлгох вэ?

71
04-08
Эрүүл мэндийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хуулийн төсөл өргөн барилаа

72
04-08
Хүний тархитай холбоотой сонирхолтой баримтуудуудад

73
04-08
Д.Бямбасүрэн: Монгол төрийн гучин жилийн ээдрээтэй замнал

74
04-08
Рио Тинто компани 2019 онд дэлхий даяар төлсөн татвараа улс улсаар нь задалж харуулжээ

75
04-08
Нацү башёг хойшлууллаа

76
04-08
Нью Йорк муж халдварын тоогоор Италийг гүйцэж, Франц улс 10,000 эндэгдэлтэй дөрөв дэх улс боллоо

77
04-08
Ухань хотын хөл хориог цуцаллаа

78
04-08
Д.Эрдэнэбилэг, О.Орхон нарын хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ

79
04-08
Өмнөговь аймагт 3.5 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

80
04-08
Т.Ганболд бие даагчдын нэгдсэн платформ байгуулж, удирдана

81
04-08
УИХ-ын сонгууль 2020: тойрог 2 & тулаан

82
04-08
С.Эрдэнэ даргын засгийн эрхийг хууль бусаар булаах төлөвлөгөө

83
04-08
Өмчлөгдсөн "хайр"

84
04-07
Б.Мөнхцэлмэг: Ц.Нямдорж туслахдаа хоёр өрөө орон сууц авч өгсөн

85
04-07
“Идэр” настай АН-ын эмгэнэл

86
04-07
Чернобыльд ойн түймэр гарснаас болоод цацрагийн хэмжээ 20 дахин нэмэгджээ

87
04-07
Х.Ганхуяг:100 сая төгрөг хандивласан нэрсийн жагсаалт, дансыг ил болгохыг шаардаж байна

88
04-07
“Багануур” ХК-ийн ажилтнуудын дунд "Өндөр бүтээл"-ийн уралдаан зохион байгуулагдлаа

89
04-07
С.Ширбазар: Монгол Улсын кибер аюулгүй байдал дэлхийгээс 20-25 жилээр хоцрогдсон

90
04-07
Спорт цогцолборын барилгын ажилтай танилцлаа

91
04-07
Солонгост байгаа Монгол иргэн коронавирусийн халдвар авчээ

92
04-07
Хятадад сарьсан багваахайн мах зарагдсан хэвээр байна

93
04-07
Хууль бусаар ашигт малтмал олборлосон 29 иргэнд хэрэг үүсгэн шалгаж байна

94
04-07
О.Баасанхүү: Миний саналыг хүлээж авсан намд ороход бэлэн гэдгээ хэлсэн

95
04-07
2020 онд эрэлттэй байх 5 робот

96
04-07
Цэвэрлэгээ, халдваргүйжүүлэлт хэрхэн хийх вэ?

97
04-07
Гурван өдрйин дотор хэрхэн уушгаа цэвэрлэх вэ?

98
04-07
Танилц: АН-аас сонголуульд өрсөлдөхөөр 100 сая төгрөгийн дэнчин өгсөн эрхмүүд...

99
04-07
"Дэлхийн домогт хамтлаг болохыг хүсдэг"

100
04-07
Завханы Ургамал сумын Засаг дарга Г.Гэрэлт-Од багийн даргаа зодож танхайрчээ