BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Тоон үзүүлэлтүүд унаж, таагүй ирээдүйг зөгнөж эхэллээ

Шинэ коронавирусийн COVID-19 халдвар Монголын эдийн засаг, бизнесийн орчинд хэрхэн нөлөөлж байгааг тодорхойлох нэг хүчин зүйл нь гадаад худалдааны эргэлтийн тоон үзүүлэлт юм.


Үүнийг экспорт, импортын хэмжээ өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс ямар ялгаатай байгаагаар тодорхойлж болно. 2019 оны хоёрдугаар сарын гаалийн статистик мэдээллийг энэ оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад бараа эргэлтийн бүх үзүүлэлт буурсан нь илт мэдэгдэж байна. Өнгөрсөн жилийн хоёрдугаар сард гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт эхний хоёр сарын гүйцэтгэлээр 1.9 тэрбум ам.долларт хүрч, өмнөх оныхоос 23.4 хувиар өссөн үзүүлэлттэй байжээ. Бүр экспорт импортоос давж, гадаад худалдаа 256.1 сая ам.долларын ашигтай гарч байсан аж. Тэгвэл энэ оны эхний хоёр сарын гүйцэтгэлээр нийт эргэлт 1.5 тэрбум ам.доллар болж, 21.3 хувиар буураад байна. Нийт бараа эргэлт ийн буурсны гол “цохилт” улсын төсөвт гэхээсээ бизнес эрхлэгч, хувийн аж ахуй нэгжүүдэд хүндээр тусаж, ашиг орлогод муугаар нөлөөлж буй нь ойлгомжтой. Улсын төсвийн дийлэнхийг бүрдүүлдэг уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортын алдагдлыг нөхөх төлөвлөгөөг холбогдох яам гаргаж, тээвэрлэлтийг эхлүүлсэн учраас алдагдалд орох магадлалыг багасгасан. Харин хувийн сектор дахь гадаад худалдааны эргэлтэд ахиц гарахгүй байгаа нь дотоодын эдийн засагт муугаар нөлөөлөх нь гарцаагүй. 

Хүнсний бүтээгдэхүүн, мал амьтны гаралтай бүтээгдэхүүний экспорт огцом хумигджээ

Экспортын бууралтад мал, амьтны гаралтай бүтээгдэхүүнээс гадна хүнсний бэлэн бүтээгдэхүүний экспортын огцом бууралт анхаарал татаж байна. Тухайлбал, хүнсний бэлэн бүтээгдэхүүний экспорт 2018 оноос тогтмол өсөж 15.8 сая ам.долларт хүрч байсан ч хорио цээрээс болж 4.7 сая болтлоо буураад байна. Мөн амьд мал, мал, амьтны гаралтай түүхий эдийн экспорт өнгөрсөн оны хоёрдугаар сарынхаас 8.2 сая, ноос ноолуур болон нэхмэл эдлэл 5.7 сая ам.доллараар буурчээ. Үүний цаана үндэсний үйлдвэрлэгч, малчдын гарт очих орлого төдий хэмжээгээр буурсан гэсэн үг. Ноолуурын салбарт монголчууд гол тоглогч хэвээр байгаа ч өмнөд хөршид байдал хэвийн болтол хүлээх шаардлага тулгарч байна. Жилдээ 10 мянган тонн ноолуур бэлтгэдэг манай орны хувьд угаасан, самнасан ноолуурын 70 гаруй хувийг БНХАУ-д худалддаг. Харин дотоодын үйлдвэрүүд 2700 тонныг хэрэглэдэг юм. Энэ жил ноолуур болон нэхмэл эдлэлийн экспорт 5.7 сая ам.доллараар буурсан нь үндэсний үйлдвэрүүдийн орлогод шууд сөргөөр нөлөөлж эхэллээ. Мал, махны тухайд 2019 оны хоёрдугаар сард хонь, ямааны мах 544.6 тонныг гадагшаа гаргаж байсан бол энэ оны мөн үед 309.2 тонныг экспортолжээ. Ингэснээр махны экспорт 43 хувиар буурсан байна. Хэдийгээр БНХАУ халдвар гарсантай холбоотойгоор импортоо багасгасан нь ойлгомжтой боловч ийм хэмжээний алдагдал манай компаниудын үйл ажиллагаа, цаашлаад малчдын орлогод нөлөөлөх нь тодорхой. Мөн хүнсний бүтээгдэхүүний экспорт огцом хумигдсан нь жижиг дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчид таагүй байдалд орсныг ч илтгэж байна. Харин улсын төсвийн орлогын гол бүрдүүлэгч эрдэс буюу уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспорт 186.5 сая, үнэт болон хагас үнэт чулуу, сувд, үнэт металлынх 115.5 сая ам.доллараар буурсан нь анти үзүүлэлтийг тэргүүлэв. Эрдэс бүтээгдэхүүн дотроо чулуун нүүрс, зэсийн баяжмал, боловсруулаагүй нефтийн экспорт буураад байгаа. Тухайлбал, нүүрс өмнөх оны хоёрдугаар сарын үзүүлэлтээс 1.2 сая тонн, зэсийн баяжмал 37.1 мянга, түүхий нефть 723.7 мянган тонноор буурчээ. 

Цагаан будааны импортоо нэмэхгүй бол хомсдолд орох эрсдэл ойрхон 

2019 оны эхний хоёр сард импорт 837.5 сая ам.долларт хүрч, өмнөх оныхоосоо 15.4 хувиар өсөөд байсан бол энэ онд 750 сая ам.долларт болж, 10.4 хувиар буурлаа. Энэ бууралтад төрөл бүрийн тээврийн хэрэгсэл, тэдгээрийн эд, ангийн импорт 56.2 сая, тоног төхөөрөмж, цахилгаан хэрэгслийн импорт 26.9 сая ам.доллараар буурсан нь нөлөөлөв. Ялангуяа суудлын автомашины импорт 2019 оны хоёрдугаар сарынхаас 4087 ширхгээр багассан нь иргэдийн худалдан авах чадварт онцгой өөрчлөлт гарсны бодит жишээ. Үүнийг дагаад автомашины сэлбэгийн борлуулалт муудаж, импорт ч багасжээ. Мөн нэхмэл, оёмол болон төмөр, хуванцар, хаймраар хийсэн бүтээгдэхүүний импорт буурсан байна. Тэр дундаа оёмол, нэхмэл бүтээгдэхүүн буюу бэлэн хувцасных 950 мянган ам.доллараар буурлаа. Энэ нь халдварт өвчний хорио цээр иргэдийн худалдан авалтыг багасгаснаар бэлэн хувцасны худалдаа хумигдаж, зах, худалдааны төвд хоосон лангуу олшрох гол шалтгаан болжээ. Харин хүнсний гол нэрийн бараа, бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт хэвийн явж байгаа аж. Гэхдээ зарим нэр төрлийн импорт эрс багассан дүнтэй байна. Хамгийн их хомсдол үүсгэж болзошгүй хүнсний бүтээгдэхүүнд цагаан будааг нэрлэж болохоор. 2019 оны хоёрдугаар сард манайхан 3.8 сая тонн цагаан будааг БНХАУ, Вьетнам, ОХУ, Казахстан, Тайландаас оруулж иржээ. Харин энэ оны хоёрдугаар сарын байдлаар 2.2 сая тонн цагаан будаа импортолсон нь өмнөх жилийнхээс 1.6 сая тонноор бага байгаа юм. Энэ нь цагаан будааны нөөцөө дариу нэмэхгүй бол хомсдолд хүргэх эрсдэл дагуулж эхэллээ гэсэн үг. Мөн инфо графикт үзүүлсэн нэр төрлийн бүтээгдэхүүнийг ч өмнөх жилийн хэмжээнд хүргэхгүй бол эрэлт үүсгэх магадлалтай. 

Гадаад худалдааны алдагдал 10 дахин нэмэгджээ

Гаалийн мэдээллээс гадаад худалдаанд дүн шинжилгээ хийхэд дээрх дүр зураг гарч байна. Тэгвэл статистик мэдээллээр гадаад худалдааны тэнцэл 2019 оны эхний хоёр сард 256.1 сая ам.долларын ашигтай гарч байсан бол энэ оны эхний хоёр сард дөнгөж 20.7 сая ам.доллар байгаа юм. Энэ нь гадаад худалдааны алдагдал өмнөх оныхоос арав дахин хумигдсан гэсэн гэсэн үг. Тэр хэрээр бизнесийн ашиг багассан байна. Гадаад худалдаа, экспорт, импортын хэмжээ буурснаас гадна, дотоодын бараа бүтээгдэхүүний борлуулалт ч таагүй үр дүнтэй байгаа. 2020 оны эхний хоёр сарын байдлаар аж үйлдвэрлэлийн салбарын борлуулсан бүтээгдэхүүн 2.1 их наяд болж, өмнөх оны үеийнхээс 733 тэрбум төгрөгөөр буурав. Үүнд уул уурхайн бүтээгдэхүүн голлож байгаа ч боловсруулах үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүн, тэр дундаа бөөний худалдааны эргэлт 31 тэрбум төгрөгөөр дутаж нэрмээс болжээ. Түүнчлэн нийслэлийн худалдааны салбарын борлуулалт гэхэд өмнөх оны хоёрдугаар сарынхаас 34.2 тэрбум төгрөгөөр бага байгаа юм. Үүн дээр үйлчилгээний салбарын алдагдлыг нэмбэл гол харлам тоо гарна. Зөвхөн нийтийн хоол, баар рестораны үйлчилгээний нөхцөл байдлыг харахад өмнөх оныхоос эрс багассан нь ойлгомжтой. Бараг байхгүйтэй адил болсон тухай энэ салбарт бизнес эрхлэгч захын цайны газрын тогооч хэлнэ. Үзвэр үйлчилгээний хувьд 0 зогсолт хийгээд байгааг хэн хүнгүй мэднэ. Тэр хэрээр худалдааны салбарын үзүүлэлт, Монголын эдийн засгийн хөгжлөөс хойш чангаах нь мэдээж. Эцэст нь өгүүлэхэд гадаад худалдааны алдагдал 10 дахин нэмэгдэж, нийт бараа эргэлт 21.3 хувиар буурч, дотоодын худалдааны эргэлт хасах үзүүлэлттэй гараад байгаа энэ үед УИХ, Засгийн газраас COVID-19 халдвараас эдийн засагт үүссэн “өвчлөл”-ийг хязгаарлах төлөвлөгөө батлахгүй байгаа нь бизнес эрхлэгч төдийгүй иргэдийн амьдралд үзүүлж буй заналхийллийг үл тоосноос ялгаагүй байна. 

П.Батбөх

Эх сурвалж: Засгийн газрын мэдээ

Тоон үзүүлэлтүүд унаж, таагүй ирээдүйг зөгнөж эхэллээ
Бусад мэдээ ▼

1
06-04
Д.Сарангэрэл сайд 487 сая төгрөгийн хадгаламж, 677 сая төгрөгөөр үнэлэгдэх үл хөдлөх хөрөнгөтэй

2
06-04
10 саяас 1 тэрбумын үнэлгээтэй хурдан удмын адуутай эмэгтэй нэр дэвшигчид

3
06-04
Баян-Өлгий аймгийн Засаг дарга А.Гылымхан 3 машин, 2 орон сууц, 3 гражтай

4
06-04
ТЕГ санхүүгийн гэмт хэргийг шалгах шинэ зам, сувгийг нээжээ

5
06-04
Масктай сонгууль, маапаантай наадам

6
06-04
Нэр дэвшигчдийн хамгийн чинээлэг нь Б.Пунсалмаа, хамгийн бага орлоготой нь Н.Ган-Од

7
06-04
Спортыг дэмжигч генерал Б.Баярмагнай

8
06-04
Тэрбум тэрбумын хөрөнгөтэй нэр дэвшигчид төрд шургалхаар айсуй

9
06-04
Өмнөговийн сонгуулийг Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн залууc өрсөлдөгчгүй өнгөлж эхэллээ

10
06-04
Х.Тэмүүжин 180 сая төгрөгийн үнэлгээтэй Mercedes Benz, G class 500 автомашинтай

11
06-04
Ж.Ганбаатар, Д.Лүндээжанцан, Х.Ганхуяг нар Баянгол дүүргийн 7, 16 дугаар хорооны иргэд сонгогчидтой уулзлаа

12
06-04
Зарим олны танил эрхмүүдийн хөрөнгө орлогын мэдүүлгээс танилцуулахад

13
06-04
Газар шорооны ажил эхлүүлэх гэж буй иргэд, аж ахуй нэгжүүдийн анхааралд

14
06-04
МАН, АН-ын дарга нарын хөрөнгө, орлогын мэдүүлэг

15
06-04
Хамгийн СОДОН сонгуулийн нээлт

16
06-04
"Одоогийн байдлаар 180 нэр дэвшигчийн цахим хуудас, хаягийг бид Фэйсбүүк компанид хүргүүлсэн"

17
06-04
Умард туйлын бүсэд их хэмжээний шатахуун асгарсантай холбогдуулан Владимир Путин онц байдал зарлажээ

18
06-04
Шүүх засаглал улс төрөөс хараат байна

19
06-04
Жорж Флойдын аминд хүрсэн цагдаа нарт ял төлөвлөжээ

20
06-04
Архангай, Булган, Дархан-Уул, Дорнод, Өвөрхангай, Сүхбаатар, Сэлэнгэ, Төв, Хөвсгөл, Хэнтий аймаг ой, хээрийн түймрийн өндөр эрсдэлтэй

21
06-04
УИХ-ын сонгуульд МАН-аас Баянгол дүүрэгт нэр дэвшигчид иргэд, сонгогчидтойгоо уулзлаа

22
06-04
Арай л гоё сонгууль, аймаар худлаа make up...

23
06-03
Нэр дэвшигч Б.Баярмагнай: Жинхэнэ эх орончид л зовох цагт ард олныхоо талд зогсож чадна

24
06-03
Эрдэмтэд дэлхийн зургаа дахь ‘их мөхөл’ ойртож байгааг анхаарууллаа

25
06-03
Энэ сонгууль нийгмийг өөрчлөх үү?

26
06-03
Австри улс Нацистуудын удирдагчийн төрсөн байшинг цагдаагийн байр болгох зураг төслөө танилцууллаа

27
06-03
Д.Өнөрболор 12 орон сууцтай, долоон тэрбумын хадгаламжтай

28
06-03
МҮЭХ, Монголын барилгачдын холбоо зэрэг 15 ТББ-тай МАН хүчээ нэгтгэхээр боллоо

29
06-03
Байраа зарж сонгуулийн мөнгөө босгосон Б.Гүнбилэг таван орон сууцтай гэж мэдүүлжээ

30
06-03
С.Баярцогтын жилийн орлого нь 1.2 тэрбум төгрөг бол хадгаламжиндаа 8.8 сая төгрөгтэй

31
06-03
Blackpink хамтлагийн Лиза 1 тэрбум вон алджээ

32
06-03
АНУ-д эмээгийнхээ амь насыг хэрцгийгээр хөнөөсөн хэрэг гарчээ

33
06-03
“Супер баатар”, марафонч, улаан утаа асаагчтай сонгуулийн эхний өдөр

34
06-03
У.Хүрэлсүх: 60, 80 жил яригдсан төсөл хөтөлбөрүүдийг хөдөлгөж чадсан тул ард түмэн биднийг дэмжиж байна

35
06-03
Эхэлсэн ажлуудаа дуусгахад МАН-д ард түмний дэмжлэг хэрэгтэй байгаа тул хүчээ нэгтгэхийг уриаллаа

36
06-03
Африк тивийн орнууд АНУ-аас арьс өнгөөр ялгаварлах үзэлтэй тэмцэхийг шаардав

37
06-03
Төмрийн хүдрийн үнэ 102 ам.доллар болж өсжээ

38
06-03
Н.Номтойбаярыг суллахыг шаардаж хорих ангийн гадна жагсчээ

39
06-03
Содон нэр дэвшигчид

40
06-03
Э.Болорчулуун: Лизинггүй Архангай аймаг болгоно

41
06-03
Сонгууль-2020: Н.Ган-Од П.Анужинг амлаж авчээ

42
06-03
Америкийн цагдаа нар Оросын сэтгүүлч рүү олонтаа бууджээ

43
06-03
Эхнэрээсээ салахын тулд наж могойнд хатгуулж, амийг нь хөнөөжээ

44
06-03
Ц.Анандбазар машингүй, байргүй, оффиссгүй гэж мэдүүлжээ

45
06-03
Сая төгрөгийн цалинтай гишүүний суудалд суухын төлөө тэрбумыг зардаг нь юуных вэ?

46
06-03
Баянгол дүүрэгт МАН-аас нэр дэвшигчид өглөөг сонгогчидтойгоо эхлүүллээ

47
06-03
Гоёор харвал Н.Номтойбаяр дутуу хариулж, Монголын шүүх буруу ойлгожээ

48
06-03
МАН-аас Баянгол дүүрэгт нэр дэвшигчид сонгуулийн сурталчилгааны нээлтээ онлайнаар хийлээ

49
06-03
Н.Номтойбаяр шоронгоос ИЛ ЗАХИДАЛ бичжээ

50
06-03
Хэрсүү л байгаарай даа, сонгогчид минь

51
06-03
Ерөнхий сайдыг “томилох”, “сонголттой” сонгууль эхэллээ

52
06-02
Роскосмос, NASA хоёр харилцан нэг нэгнийхээ хөлөгт нөөц суудал ашиглах талаар хэлэлцэж байгааг мэдээлжээ

53
06-02
АНУ-д нэг сая ам.доллартай тэнцэх хэмжээний хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлнэ

54
06-02
Хятадын ГХЯ: АНУ-ын БНХАУ-ын эрх ашигт харшлах үг, үйлдэлд хатуу арга хэмжээ авах болно

55
06-02
Б.Нямтайшир: Шоронгоос сонгуульд өрсөлдөх анхны тохиолдол ардчилсан нийгэмд гарлаа

56
06-02
УИХ-ын сонгуулийн 23-р тойрогт нэр дэвшигч Б.БАЯРМАГНАЙ СЕХ-ноос нэр дэвшигчийнхээ үнэмлэхийг гардаж авч байна

57
06-02
Хятадын үндэсний урлагийн их театрыг олон нийтэд нээлттэй боллоо

58
06-02
Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийн хүрээнд “авъяаслаг хүүхдүүд” уралдаан зохион байгуулагдлаа

59
06-02
“Ремдесивир” эм нааштай үр дүн үзүүллээ

60
06-02
“Багануур” хк-ийг 2019 оны топ-100 аж ахуйн нэгжээр өргөмжиллөө

61
06-02
Б.Баярмагнай: Бие даагчид эрх нь хязгаарлагдмал, юу ч хийж чаддаггүй, ганцаарддаг гэдэг худлаа

62
06-02
Наран дээр сүүлийн гурван жил болоогүй хүчтэй дэлбэрэлт болжээ

63
06-02
Архангайчуудын “ Шинэ сонголт” нь бие даан нэр дэвшигч Энэбишийн Болорчулуун

64
06-02
А.Намуунаа: Хөтөлбөрт хамрагдсанаар IT-ийн салбарт хэрэглэгдэж буй сүүлийн үеийн технологийн чиг хандлага, тэдгээрт мэргэших, биеэ дааж судлах боломжууд нээгдсэн

65
06-02
Илон Маск хүүгийнхээ “X Æ A-12” гэх нэрийг өөрчилжээ

66
06-02
2020 оны сонгуульд нийт 639 нэр дэвшигч оролцож байна

67
06-02
Германы прокуророос Б.Баттүшиг нарт 11 жилийн хорих ял төлөвлөжээ

68
06-02
Эсгий хийх газар хүүхэд нохой хэрэггүй гэж нэг мэргэн үг байдаг

69
06-02
Үрдээ зориулав...

70
06-02
Р.Өсөхбаяр: Гаж тогтолцоонуудыг өөрчлөхийн тулд би сонгуульд өрсөлдөж байна

71
06-02
Ж.Флойдын үхэлд буруутгагдаж байгаа цагдааг чанга хатуу дэглэмтэй хорих ангид шилжүүлжээ

72
06-02
Трамп АНУ-д болж буй үймээн самууныг дотоодын терроризм гэв

73
06-02
Сэлэм эргүүлснээсээ хойш хар тамхи хэрэглэсэн С.Бямбацогт шүүхэд худал мэдүүлэг өгчээ

74
06-02
ЗТХЯ-ны газрын дарга асан Р.Ононгоос 644.9 сая төгрөг гаргуулах нь

75
06-02
Дональд Трамп үймээн самууныг цэргийн хүчээр дарахыг мужийн захирагч нарт уриалжээ

76
06-02
Нийслэлийн ИТХ-ын дарга Р.Дагва амаржих газруудад автомашин олгохоор шийдвэрлэв

77
06-02
Бразил халдварын улмаас нас барсан хүний тоогоор дөрөвдүгээрт жагсаж эхэлжээ

78
06-02
Улаанбаатар хотын такси үйлчилгээг шинэ шатанд гаргана

79
06-02
“Фортуна” Б.Батбаяр Архангайнханд үлгэр ярьсаар байх уу

80
06-02
Н.Номтойбаярыг өнөөдөр суллаж магадгүй

81
06-02
Сонгуулийн сурталчилгаа албан ёсоор эхэллээ

82
06-02
Бензиний үнэ буурсан ч долларын ханш өсчихлөө

83
06-02
Нэр дэвшигчээ матарладаг би чадначууд

84
06-02
Д.Бямбасүрэн: Надад хөдөөний хүн гэдэг мөн чанар бий, одоо ч ийм байгаа

85
06-02
Дональд Трамп үймээн самууныг цэргийн хүчээр дарахыг мужийн захирагч нарт уриалжээ

86
06-02
Сармагчин модноосоо буун алхаж эхлэх үеэсээ л сонгох, сонгогдох эрхээ эдэлж эхэлсэн гэдэг

87
05-31
З.Энхтөр "Амэ трейд"-ээр дамжуулан ноолуур авч, Сүхбаатарчуудыг хулхидсан уу?

88
05-31
Б.Дэлгэрмаа: Би эвслээс дэвших нь АН цүнх баригчдыг дэвшүүлэхээс илүү “хар дарсан зүүд” гэж үү

89
05-30
Цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний талаарх нийслэлийн засаг даргын захирамжийн хугацааг сунгалаа

90
05-30
Швейцарь цагны экспорт 80 орчим хувиар буурч, 20 жилийн өмнөхөд хүрэв

91
05-30
Танилц: Улаанбаатар хотын хүнсний захуудад борлуулагдаж буй махны үнэ

92
05-30
Ээж нь гурван сартай хүүхдээ тэвэрч цонхоор үсэрсэн гэх хэргийг цагдаагийн байгууллага шалгаж байна

93
05-30
Дөрвөн хүүхдийн амь авч одсон “Ханталст” компанийн эзэд болох Ш.Бат-Энх, И.Нарантуяа нараас хариуцлага нэхнэ

94
05-30
Ц.Гомбосүрэн: Эцсийн бүлэгт аль нэг нам, эвсэл л улс орныг хөтлөх бодлогыг барьж хэрэгжүүлнэ

95
05-30
Францад болсон дуудлага худалдаанд 1762 оны коньяк $146,000-аар зарагджээ

96
05-30
Ц.Нямдорж: М.Энхсайханыг ажил хийсэн гэж ялласан нь буруу

97
05-30
Танилц: Хорио цээртэй үед бид ингэж сонгуулиа өгнө

98
05-30
Гүнж Кейт Миддлтон яагаад гурван бөгж зүүдэг вэ?

99
05-30
Хендрик Стрик: Коронавирусийн вакцин хэзээ ч гарахгүй байж магадгүй

100
05-30
Гол зогоох мөнгө