BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Сонгох эрхээ өнөөдрөөс өөрсдөө хамгаалъя

Улсын бүртгэлийн ерөнхий газар өнөөдрөөс сонгогчдын нэрийн жагсаалтыг цахим хуудсандаа байршуулна. 


Эл жагсаалт бол ардчилсан Монгол Улсын иргэн бид үндэс, угсаа, хэл, арьсны өнгө, хүйс, нийгмийн гарал, байдал, хөрөнгө чинээ, эрхэлсэн ажил, албан тушаал, шашин шүтлэг, үзэл бодол, боловсролоор ялгаварлагдахгүйгээр сонгох эрхийн бодит баталгаа. 18 насанд хүрсэн, сэтгэцийн өвчингүй, хуулийн хэллэгээр бол эрх зүйн чадамжгүй нь шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдоогүй, хорих ял одоо эдлээгүй л бол таны нэр энэ жагсаалтад дурайж байх учиртай. Харин танай тойрогт бурхан шиг хүн нэр дэвшлээ ч дээрх жагсаалтад нэр тань байхгүй бол өөрийг чинь зургадугаар сарын 24-нд санал авах байрны босгоор давуулах ч үгүй.

...Магадгүй таны бүртгэл дээр “ажиллаж”, өмнөөс тань өөр хүн “зорилтот” нэр дэвшигчийг дэмжиж, санал өгөх гэж байгаа ч юм бил үү. Тиймээс өнөөдрөөс өөрсдөө тэр жагсаалтыг нь хяная. Сонгох эрхээ эдлэхийн тулд өөрөөс шалтгаалах зүйлсийг хийж, идэвхтэй, хариуцлагатай байя...

Магадгүй таны бүртгэл дээр “ажиллаж”, өмнөөс тань өөр хүн “зорилтот” нэр дэвшигчийг дэмжиж, санал өгөх гэж байгаа ч юм бил үү. Тиймээс өнөөдрөөс өөрсдөө тэр жагсаалтыг нь хяная. Сонгох эрхээ эдлэхийн тулд өөрөөс шалтгаалах зүйлсийг хийж, идэвхтэй, хариуцлагатай байя.

Учир нь энэ жагсаалт Улсын бүртгэлийн ерөнхий газрын цахим хуудсанд сонгууль дуустал байршина. Айсуй сонгуулийн санал хураалтын өдөр буюу зургадугаар сарын 24 хүртэл үндсэндээ гурван сарын хугацаа олгож байна, бидэнд. Уг жагсаалттай холбоотой гомдол байгаа бол гаргах эрх нь сонгогч бидэнд бий. Улсын бүртгэлийн ерөнхий газар иргэний гаргасан гомдлын дагуу ажиллаж, санал хураалтаас гурваас доошгүй хоногийн өмнө холбогдох өөрчлөлтийг жагаалтад тусгах үүрэгтэй юм.

Үнэндээ би л гэхэд тэр жагсаалтыг нь шалгаж, хянасан удаа үгүй. Азаар нэрийг маань хасчихаагүй явж ирсэн учраас ямар ч байсан 18 нас хүрснээсээ хойш сонгууль алгасалгүй саналаа өгсөн. Харин санал хураалтын өдөр санд мэнд очоод сонгогчдын жагсаалтад нэр нь байхгүйг мэдэж, хэзээ хойно хэл ам хийдэг нь хэд билээ. Гэтэл сонгогчдын нэрийн жагсаалт сонгуулийн санал хураалтаас өмнө тодорхой хугацаанд олон нийтэд ил байх, үүнтэй танилцах боломжийг сонгогчдод олгосон заалт УИХ-ын 2008 оны сонгуулийг зохион байгуулсан хуульд ч байсан юм. Сонгогчийг нэрийн жагсаалтад оруулаагүй, эсвэл буруу бүртгэсэн тохиолдолд гомдол гаргах эрх ч тухайн үед хадгалагдаж байлаа. Харамсалтай нь, “Долдугаар сарын 1-ний” гэх хар үйл явдал энэ сонгуулийн дараа болсон. Тэр дундаа сонгогчдийн бүртгэлийн хуудуутай олон асуудал эл үймээнийг өдөөх шалтгаан байсан юм. Жишээ нь, “Сонгогчдын боловсрол” төвөөс гаргасан нэгэн судалгаанд дөрөв хүрэхгүй сарын зайтай зохион байгуулсан 2008 оны УИХ-ын болон орон нутгийн сонгуулийн сонгогчдын нэрийн жагсаалтыг харьцуулахад тоо нь нэлээд зөрсөн талаар дурдсан байдаг. Тэр нь нийт сонгогчийн 14-18 хувьтай тэнцэхүйц хэмжээтэй байсныг ч онцолжээ. Ер нь өмнөх сонгуулиудад бүртгэлтэй холбоотой луйвар хамгийн их гардаг гэсэн ойлголт байсан. Ялангуяа 2008 онд сонгогчдыг давхардуулан бүртгэсэн зөрчил цөөнгүй гарсан нь үл итгэх явдал дагуулсан гэдгийг олон улсын байгууллагуудын нэг бус судалгаанд дурдсан байна. Хэдийгээр тухайн үед хууль, эрх зүйн холбогдох зохицуулалт хийгээд сонгогчдыг бүртгэх ажлын зохион байгуулалт талаасаа учир дутагдалтай, өнөөдрийнхтэй харьцуулахад доголдолтой зүйлс байсныг үгүйсгэхгүй ч иргэд, олон нийтийн зүгээс хүчтэй, идэвхтэй хяналт тавьж, хариуцлагатай хандсан бол тийм үр дүн дагуулахгүй байж болох байсан. Тиймээс л өнөөдрөөс сонгох эрхээ өөрсдөө хамгаалъя гээд байгаа юм. Өнгөрсөн хугацаанд хууль, эрх зүйн орчин нь сонгуулиас сонгуулийн хооронд чамбайрч, сайжирсныг чамлах учиргүй. Харин бидний хандлага, идэвх, хариуцлага өөрчлөгдсөн үү.

2012 онд сонгогчдын нэрийн жагсаалт сайжирсан гэж үнэлдэг. Гэсэн ч сонгогчдын нэрийг хоёр дахин бичсэн, өөр хаяг дээр бүртгэсэн зэрэг тохиолдол гарсан. Тухайн үед иргэний бүртгэлтэй холбоотой ихэнх гомдол нь хаяг зөрж, эсвэл давхардсанаас шалтгаалсан байв. Жишээ нь, иргэн шинэ хаяг руу шилжихдээ тэндээ бүртгүүлдэг ч хуучин хаягийн бүртгэлээсээ хасуулдаггүй нь давхардал үүсгэх шалтгаан болж ирсэн юм. Харин 2016 оны сонгуулиас бүх сонгогч иргэний ухаалаг үнэмлэхээ ашиглаж эхэлсэн төдийгүй улсын бүртгэл хариуцсан төрийн захиргааны төв байгууллагын албан ёсны цахим хуудсанд сонгогчдын нэрийн жагсаалтыг байршуулж эхэлснийг дэвшил гэж үзэхгүй яах билээ. Сонгогчийн нэрийн жагсаалтыг одоо иргэний бүртгэл, мэдээллийн үндэсний санд үндэслэн үйлддэг болсон. Өөрөөр хэлбэл, төрийн байгууллага бүр тус тусдаа бүртгэж, тэр нь зөрдөг үе ард хоцорсон гэсэн үг. Энэхүү үндэсний сан нь иргэний бүртгэлийн болон тухайн хүний биометрийн мэдээлэлд тулгуурлан сонгогчийг бүртгэдэг. Ерөнхийлөгчийн 2017 оны сонгуульд оролцогч талууд ч сонгогчийн бүртгэл үнэн зөв, сонгогчдыг ялгаварлахгүйгээр хамруулсан гэдэгт итгэж буйгаа илэрхийлснийг Европын аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны байгууллагын Ардчилсан институт, хүний эрхийн газраас томилогдсон Сонгууль ажиглах хорооны тайланд дурдсан нь бид энэ чиглэлд бага ч болов ахиж байгаагийн илрэл гэж харах нь зүйтэй болов уу. Мөн өмнөх хуулиар сонгогч өөрийн мэдээллийг биечлэн шалгах долоо хоногийн хугацаатай байсан бол одоо жагсаалтыг сонгуулийн хэсгийн хороонд хүргүүлсэн мөчөөс энэ “тоолуур” гүйж буй. 2020 оны сонгуулийн хувьд тавдугаар сарын 30-наас өмнө жагсаалтыг хэсгийн хороонд хүргүүлэх бөгөөд сонгогч мэдээлэлтэйгээ биечлэн танилцах боломж бүрдүүлэх үүрэгтэй. Цахимаар шалгаж, хяналт тавих боломжгүй сонгогчид ийм байдлаар эрхээ хамгаална гэсэн үг. Хэдийгээр мэдээллийн технологийн хөгжил манайд хүчээ авч буй ч өргөн уудам нутагт тархан суурьшсан монголчуудын зарим нь сонгогчийн мэдээллээ зорьж очиж шалгахад хүндрэлтэй байгаа нь үнэн. Гэвч сонгогчийн нэрийн жагсаалтыг алслагдсан аль нэг сумын Засаг даргын Тамгын газрын байранд хадгалж, үнэ цэнийг нь алдагдуулахаас зайлсхийх нь сонгогчдын өмнөх сорилт гэлтэй.

Сонгуулийг бүх нийтийн байлгаж, сонгох эрхээ эдлэхийн тулд сонгогчдын нэрийн жагсаалтад миний, таны нэр байх учиртай. Өөрөөр хэлбэл, сонгуулийн насны бүх хүнийг уг жагсаалтад бүртгэсэн байх нь сонгох эрхээ эдлэх, эдлүүлэхэд хамгийн чухал. Сонгогчийн нэрийн жагсаалтын цахим хувилбарыг улс төрийн намуудад хүргүүлэхээр буй ч иргэний нийгмийн байгууллагууд тус жагсаалтад бие даасан, хараат бус шалтгалт хийх боломжгүй хэвээр. Энэ тохиолдолд сонгогч бид иргэний нийгмийн байгууллагууд үгүйлэгдэж буй хоосон орон зайг хяналтаараа дүүргэх учиртай. Тэгээд ч энэ удаагийн УИХ-ын сонгуулийн тухай хуульд зааснаар сонгогч жагсаалт дахь өөрийн мэдээлэлтэй танилцаад зогсохгүй гэр бүлийнхнээ ч хянах боломжтой. Өөрөөр хэлбэл, танай хаяг дээр, гэр бүлд чинь танихгүй хэн нэгэн урилгагүй “зочилсон” бол түүнээс сонгох эрхээ хамгаалах эрх өөрт чинь байна. Үүнийгээ ашиглахаа мартуузай.

Б.Номин

Эх сурвалж: Өнөөдөр сонин

Сонгох эрхээ өнөөдрөөс өөрсдөө хамгаалъя
Бусад мэдээ ▼

1
05-30
Цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний талаарх нийслэлийн засаг даргын захирамжийн хугацааг сунгалаа

2
05-30
Швейцарь цагны экспорт 80 орчим хувиар буурч, 20 жилийн өмнөхөд хүрэв

3
05-30
Танилц: Улаанбаатар хотын хүнсний захуудад борлуулагдаж буй махны үнэ

4
05-30
Ээж нь гурван сартай хүүхдээ тэвэрч цонхоор үсэрсэн гэх хэргийг цагдаагийн байгууллага шалгаж байна

5
05-30
Дөрвөн хүүхдийн амь авч одсон “Ханталст” компанийн эзэд болох Ш.Бат-Энх, И.Нарантуяа нараас хариуцлага нэхнэ

6
05-30
Ц.Гомбосүрэн: Эцсийн бүлэгт аль нэг нам, эвсэл л улс орныг хөтлөх бодлогыг барьж хэрэгжүүлнэ

7
05-30
Францад болсон дуудлага худалдаанд 1762 оны коньяк $146,000-аар зарагджээ

8
05-30
Ц.Нямдорж: М.Энхсайханыг ажил хийсэн гэж ялласан нь буруу

9
05-30
Танилц: Хорио цээртэй үед бид ингэж сонгуулиа өгнө

10
05-30
Гүнж Кейт Миддлтон яагаад гурван бөгж зүүдэг вэ?

11
05-30
Хендрик Стрик: Коронавирусийн вакцин хэзээ ч гарахгүй байж магадгүй

12
05-30
Гол зогоох мөнгө

13
05-30
Доналд Трамп: Технологийн компаниудаас АНУ-ын иргэдийн үзэл бодол, үгээ чөлөөтэй илэрхийлэх эрх чөлөөг хамгаална

14
05-30
Мөрөөдөхөд мөнгө төлөхгүй ч солиотууд сонгуульд өрсөлдөх хориотой

15
05-30
Засгаас хариуцлага, залуусаас оролцоо нэхсэн сонгууль айсуй

16
05-30
Н.Энхбаярын шоу явахаа байжээ

17
05-29
Жагсагчид Флойдыг баривчилсан цагдаа нарын ажиллаж байсан цагдаагийн хэлтсийг бүсэлж, галдан шатаасан байна

18
05-29
Хятад, АНУ-ын хэн нь цар тахлыг илүү хүч нөлөөтэй болж давж гарах вэ гэдэг тэмцэл өрнөж байна

19
05-29
Өнөөдөр олон улсын энхийг сахиулагчдын өдөр тохиож байна

20
05-29
Сонгуулийн хууль зөрчвөл 20-200 сая төгрөгөөр торгоно

21
05-29
​СЕХ: Н.Номтойбаярыг хорьсон ч нэр дэвших эрхтэй

22
05-29
Бэлэн мөнгө гардаж авсан бичлэг задардаг шүү, нэр дэвшигчид ээ

23
05-29
“Хар жагсаалт”-ын хортой нөлөө

24
05-29
Юу ч хийсэн сэтгэл дутна...

25
05-28
Австралийн VOICE шоунд шүүгчдийг алмайруулсан монгол залуу

26
05-28
Далай Лам цахим сүлжээгээр дамжуулан Жанрайсиг бурханы авшиг хүртээнэ

27
05-28
БЗД-ийн 16 дугаар хороо Нийслэлийн шилдгээр шалгарлаа

28
05-28
Гэвш лам Дэнгела буяны их үйлээ түгээсээр байна

29
05-28
Зургаан байршилд хурд хэмжиж байна

30
05-28
Б.Баярмагнай: Хэрвээ зэвсэгт хүчинд золиос гэж байх ёстой юм бол тэр нь би байг

31
05-28
Хаалгаа түгжсэн Монгол

32
05-28
УБТЗ-ын ХХН-ийн дарга асан Л.Пүрэвбаатарыг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлжээ

33
05-28
Хунтайж Харригийн байшингийнх нь дээгүүр дронууд нисдэг

34
05-28
Коронавирусээр халдварласан тохиолдол 161 болов

35
05-28
ЗТХЯ-ыг самарсан Ж.Бат-Эрдэнийн гэр бүлийн орлого жилийн дотор 100 саяас 900 сая болтлоо өсчээ

36
05-28
ЦЕГ: Тогтоол усны гүнийг хэмжиж байна

37
05-28
19 тэрбумын хөрөнгөтэй И.Нарантуяа хатагтайн шунал барагдах болоогүй юу?

38
05-28
АН хүүхдүүдийн үхлээр улс төр хийж байна

39
05-28
Ц.Сандуйгийн НЭР ДЭВШИХ эрхийг хязгаарлах уу?!

40
05-28
АНУ-д цар тахлын улмаас нас барсан хүний тоо 100 мянгыг давлаа

41
05-28
​Ц.Мөнхбаатар: Дөрвөн хүүхэд эндсэн асуудал дээр бүх шатанд хариуцлага тооцно

42
05-28
​Б.Баатархүү: 11-15 насны дөрвөн хүүхдийн хоёр нь нэг айлын хүүхдүүд байсан

43
05-28
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн захирал С.Эрдэнэтуулыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

44
05-28
​'Хан талст' компанийн хариуцлагагүй ажиллагаанаас болж дөрвөн хүүхэд алтан амиа алдлаа гэв

45
05-28
​Д.Нямхүү: Нэмж 13 хүнээс коронавирус илэрлээ

46
05-28
Н.Номтойбаяр гишүүн байхдаа Дорнод аймагт ямар бүтээн байгуулалт хийсэн бэ?

47
05-28
​Хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйтэй ёс зүйгүй харьцсан шүүгчийн шүүх эрхийг бүх насаар нь түдгэлзүүллээ

48
05-28
Генерал Б.Баярмагнай: Улс төрчид Сьерра леонд очоосой, баялгийн балгаас нь суралцаасай

49
05-28
Зээлийн хүүг бууруулах нь гарц мөн үү?

50
05-28
​‘Онон’ Монголдоо эсэн мэнд буцаж ирсэн цорын ганц эгэл хөхөө болжээ

51
05-28
Гаршсан ЖДҮ-чин нэр дэвшиж болох уу

52
05-28
Төгсөрсөн луйварчин О.Магнайгийн маскыг хуулжээ

53
05-28
Тахалтай орнууд хөл хориогоо сулруулаад байх, манайх чангалаад байх аль нь зөв бэ

54
05-27
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Н.НОМТОЙБАЯРЫН САНААЧИЛГААР УЛСЫН ТӨСВИЙН ХӨРӨНГӨӨР 2012-2019 ОНД ХИЙГДСЭН БОЛОН 2020 ОНД ХИЙХ АЖЛУУД

55
05-27
Хүүхдийн баярт зориулсан ХӨӨРХӨН ХЯМДРАЛ 50% зарлалаа

56
05-27
ОЛОНТОЙ ХҮН

57
05-27
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ хэмнэлтийн бодлого хэрэгжүүлсний үр дүнд уурхайчдын цалин, ахмадуудынхаа тэтгэмжийг нэмэгдүүлжээ

58
05-27
Нийслэлийн ИТХ-ын дарга Р.Дагва барилгын материалын үндэсний үйлдвэрлэгч “Жоби” үйлдвэртэй танилцлаа

59
05-27
The New York Times: Турк улс Ливид гол тоглогч болж хувирсан нь

60
05-27
Ц.Мөнхбаяр, П.Шинжээравдан нарын иргэд Н.Энхбаярыг СЕХ бүртгээгүйг эсэргүүцэж, үймээн үүсгэв

61
05-27
Сонгуулийн солиорол ба тэрбумтан болгох амлалт

62
05-27
Д.Нямхүү: Долоон хүнээс коронавирус илэрч, нийт батлагдсан тохиолдол 148 боллоо

63
05-27
Нэр дэвшигч гэх БИРДҮҮД гарч ирээд хүслээ хэл гэвэл битгий гэнэн байгаарай

64
05-27
В.Путин: Орос хүнсээр өөрийгөө хангаж чадна

65
05-27
Т.Билэгжаргалд 2.8 жилийн хорих ял оноолоо

66
05-27
Ч.Улааны амласан ба улайсан тайлбар

67
05-27
НМХГ:"Сансар" худалдааны төвийн бэлгэнд боосон "Haribo" чихэр шошгын мэдээллийн зөрчилтэй байсан

68
05-27
БНСУ-д амны хаалтгүй иргэдийг нийтийн тээврийн хэрэгслээр зорчуулахгүй

69
05-27
Алтны ханш 1700.60 ам.долларт буюу сүүлийн найман жилд хамгийн өндөр үнэ хүрлээ

70
05-27
Сонгууль явуулах журмаа хэзээ танилцуулах вэ?

71
05-27
Усаа хэмнэх ухаан нь амьдралыг тэтгэх үнэт зүйл юм

72
05-27
Цар тахлын төв дэлхийн бөмбөрцгийн баруун хагаст шилжиж буйг ДЭМБ анхааруулжээ

73
05-27
АНУ-ын хотуудад хөл хорионы улмаас хоол хүнсгүй болсон хархнууд бие биеэ барьж идэж байгааг мэдээлжээ

74
05-27
Мөнгөөр нь биш, мөрийн хөтөлбөрөөр нь сонгоё

75
05-27
Парламентын сонгуулиар хэнийг Ерөнхий сайд болгохоо давхар шийднэ

76
05-26
Нийслэлийн 2020 оны газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд нэмэлт, өөрчлөлт орууллаа

77
05-26
Энэ сарын 30-нд нутгийн зүүн хагаст бороо, уулаараа нойтон цас орж, эрс сэрүүснэ

78
05-26
Нийслэлийн ИТХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн ахлагчаар М.Тулгатыг сонголоо

79
05-26
Хятадын Засгийн газар ажлын тайлангаа танилцуулжээ

80
05-26
Амжилтын түүх: Кино түрээслэгчээс "Нетфликс"-ийн гүйцэтгэх захирал болсон Рид Хастингс

81
05-26
Наадамлаад өвдөх үү, наадахаас татгалзах уу

82
05-26
Эверест оргилоос харагдах үзэмж

83
05-26
Цэнхэр дэлгэцийн наадам гэж юу байдаг юм бэ?

84
05-26
ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин Кремльд эргэн иржээ

85
05-26
Монгол Улсаас ОХУ-д 1 сая ам.долларын махны тусламж үзүүлэх гэрчилгээг гардуулав

86
05-26
Гэрээний хүрээнд хүлээсэн үүргээ биелүүлэхийг АНУ-д уриалжээ

87
05-26
ОХУ-д “Ми-8” цэргийн нисдэг осолджээ

88
05-26
Энэ сонгууль миний бодлоор…

89
05-26
Францад трансжендер эмэгтэй анх удаа хотын даргаар сонгогджээ

90
05-26
Салхитын мөнгөний ордын хэргээр шүүгдсэн Ш.Мөнгөншагай нарт 2-5 жилийн ял оноолоо

91
05-26
Д.Цогтбаатар сайд гадаад дахь иргэдийг ОЛИГАРХИ хэмээн доромжлов

92
05-26
Хариуцлага алдсан таван хүний асуудлыг 30 хүнийг халсан болгож дэвэргэжээ

93
05-26
МАН-ын нэр дэвшигчдээс ЖДҮ-гийн зээл авсан нь баримтаар нотлогдсон ганц хүн Х.Нямбаатар

94
05-26
Нийслэлийн 2,000 цэгт хүний нүүр царайг таних боломжтой камер суурилуулахаар болжээ

95
05-26
ОХУ-аас 171 иргэн эх орондоо ирлээ

96
05-26
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл Үндсэн хууль зөрчив үү?

97
05-26
Маш ноцтой: “Дуншиж” буй шашны хууль гадаадын захиалгатай гэв үү?!

98
05-26
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл Үндсэн хууль зөрчив үү?

99
05-26
Хитлерийн хайртай араатан Москвагийн амьтны хүрээлэнд 84 насандаа амьсгал хураажээ

100
05-26
Татан авах хүмүүсээ тал, гэр хоёртоо байрлуулъя