BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Бүсчлэн хөгжүүлэх бас нэг оролдлого

Монголын төр засаг улс орноо бүсчлэн хөгжүүлэх ээлжит оролдлогоо хийж байна. УИХ хэлэлцэх гэж байгаа “Алсын хараа 2050” 


нэртэй урт хугацааны хөгжлийн үзэл баримтлалд “Бүсчилсэн хөгжил” гэсэн тусгай бүлэг оржээ. Монгол улсыг

Дорнод монголын эдийн засгийн хөгжлийн тэнхлэг, үйлдвэрлэл, аялал жуулчлал, ногоон хөгжлийн бүс: Хэнтий, Сүхбаатар, Дорнод;  
Хариуцлагатай уул уурхай, өндөр технологид суурилсан үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, палеонтологийн аялал жуулчлалын бүс: Говьсүмбэр, Дорноговь, Дундговь, Өмнөговь;
Байгалийн нөөц, аялал жуулчлал, ногоон хөгжлийн бүс: Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай;
Өрнөд монголын эдийн засгийн хөгжлийн тэнхлэг, Алтайн соёл, байгалийн нөөц, ногоон хөгжлийн бүс: Ховд, Баян-Өлгий, Увс;
Хангайн эрчимжсэн хөдөө аж ахуй, аялал жуулчлал, ногоон хөгжлийн бүс: Сэлэнгэ, Дархан-Уул, Орхон, Булган, Архангай, Хөвсгөл, Завхан;
Олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн төв, тээврийн зангилаа, өндөр технологийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээний бүс: Улаанбаатар гэсэн зургаан бүсэд хувааж хөгжүүлэх аж.

Бүсчлэн хөгжүүлэх бас нэг оролдлого

Бүс бүрийг арван жилийн үе шаттайгаар хөгжүүлээд юунд хүрсэн байхыг дэлгэрэнгүй тодорхойлжээ. Бүлгийн эхэнд өмнө нь батлагдсан (УИХ-ын 2001 оны 51-р тогтоол) бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал, түүнийг хэрэгжүүлэх Засгийн газрын хөтөлбөрүүдийн хүчинтэй хугацаа 2020 онд дуусгавар болж байгаа учир шинээр боловсруулах шаардлага гарсан гэжээ. Харамсалтай нь 20 жилийн өмнөөс зорьсон хөтөлбөр нь хэрэгжсэн эсэх, ямар нэг үр дүн гарсан тухай үнэлэлт, дүгнэлт хийгээгүй ажээ. Өмнөх нь яагаад хэрэгжээгүйг ойлгож, мэдэхгүйгээр шинэ нь биелэхэд эргэлзээтэй.

Бүсчилсэн хөгжил бүтээгүйн шалтгаан

Өмнөх үзэл баримтлалд бүсчилсэн хөгжлийн зорилгыг нь “газар, түүний баялаг, газар тариалан, мал аж ахуйн гаралтай түүхий эдийн нөөц, оюуны чадавхыг байгаль орчны даацад зохицуулан оновчтой ашиглах үндсэн дээр хүн ам, үйлдвэрлэлийн өнөөгийн зохисгүй бөөгнөрлийг задлаж, хот, хөдөөгийн хөгжлийн ялгаа, аймаг, бүс нутаг хоорондын тэгш бус, тэнцвэргүй байдлыг багасгаж хөгжлийн түвшинг ойртуулах, үндэсний эдийн засаг, нийгмийн дэвшлийг түргэтгэх дотоод, гадаад таатай орчныг бүрдүүлэх” гэж тодорхойлж байжээ.

Гэвч эдгээр зорилгын ганц нь ч эдүгээ биелээгүй байна. Түүгээр ч зогсохгүй, нэг километр квадрат тутам хоёр хүн ногддог том нутагтай Монгол улсын хөдөө нь эзгүйрч, нийслэл нь бөөгнөрч, гуравхан сая иргэдийнх нь гуравны нэг нь ядуу амьдарч байна. Энэ чинь хөгжил гэж үү?

Бүсчлэн хөгжүүлэх бодлого бүтээгүйн гол шалтгаан бол тодорхойлсон аймгуудыг нэгтгэсэн бүсийг засаг захиргааны томруулсан нэгж болгоогүй, төсөв, татвар, зээл, хөрөнгө оруулалтын бодлого явуулах эрх мэдлийг өгөөгүйд оршиж байна. Энэ тухай дэлгэрүүлж “Бүсчилж хөгжүүлэх бүтээгүй оролдлого” нийтлэлээс уншина уу.

Эхний үзэл баримтлалаар улсыг Баруун, Хангайн, Төвийн, Зүүн гэж босоо тэнхлэгээр дөрөв хувааж, Улаанбаатарыг бие даасан бүсийн жишгээр хөгжүүлэх байв. Энэ нь  бүтээгүй гэдгийг дараах зургаас харж болно.

Бүсчлэн хөгжүүлэх бас нэг оролдлого

Зураг 1: ДНБ бүсүүдээр. 2001-2017 он. ҮСХ

Жигд биш өсөлтийн үр дүнд орон нутаг өрсөлдөх чадваргүй, боловсрол, эрүүл мэнд зэрэг төрийн үйлчилгээ тэгш бус, хүртээмж ялгаатай тул хөдөө эзгүйрч, хот багширч байна. 2000 оноос хойш 17 жилийн дотор хагас сая хүн Улаанбаатар хотод шилжин суурьшжээ. Улсаа бүсчлэн, ижил тэгш хөгжүүлэхгүй бол ирэх 30 жилд өнөөгийнх шиг хүн амын тал нь биш 80 хувь нь нийслэлд шилжин ирэх магадлалтай. 

Япончуудын санал

Японы хөгжлийн тусламжийн байгууллага (ЖАЙКА) 2016 онд МУ-ыг бүсчлэн хөгжүүлэх талаар судалгаахийгээд, бүсүүдийг босоо, хэвтээгээр чагталсан тэнхлэгээр холбох санал дэвшүүлсэн байна. Эдгээр тэнхлэгийг дагаад нийслэлээс гадна хоёрдогч, гуравдагч хотууд бий болно, тодорхой аймгуудын төвүүд тулгуур хот болох боломжтой гэжээ.

Бүсчлэн хөгжүүлэх бас нэг оролдлого

Зураг 2: Монгол Улсын эдийн засгийн стратеги хөгжлийн корридорын төсөөлөл зураг

Монголын орон нутгийн хөгжлийн гол тулгуур бол хөдөө аж ахуйн салбар. Нийт ажиллах хүчний 34 хувь нь энэ салбарт ажилладаг. Тэдний 38 хувь нь хангайн, 24 нь баруун, 22 нь төвийн, 11 нь зүүн, 5 хувь нь Улаанбаатарын бүсэд ногддог (Үндэсний Статистикийн Хороо 2018). Энэхүү хөндлөн тэнхлэг нь нэмүү өртөг шингээх замаар хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийг дэмжин ногоон хөгжлийн суурь болно. Мөн бүсчлэлийг зөвхөн аймаг, орон нутгийн онцлогт тулгуурлахаасаа гадна хоёр хөршийнхөө эдийн засгийн онцлогт нийцүүлэх хэрэгтэй. Ялангуяа сүүлийн жилүүдэд хоёр хөршийн эдийн засгийн хамтын ажиллагаа улам бүр өргөжиж байгаа учир босоо тэнхлэгээ эрчимжүүлэх боломжтой гэжээ.

Бүсчилсэн хөгжлийг бүтээх нь

“Алсын хараа 2050”-ийн бүсчилсэн хөгжлийн үзэл санаа нь өмнөх алдаагаа олж хараагүй, онцолж засаагүй учир ээлжит нэгэн оролдлого болох магадлалтай.

Бүсчилсэн хөгжлийн бодлогоо бүтэлтэй хэрэгжүүлэхийн тулд бүсүүдээ хооронд нь босоо, хэвтээ тэнхлэгээр холбох Жайка-ийн саналыг тооцох нь зөв юм. Гэхдээ яаж ч төлөвлөсөн дараах гурван хүчин зүйлийг юуны өмнө өөрчлөх шаардлагатай. Үүнд:

  1. Сонгуулийн тогтолцоо
  2. Татварын бодлого
  3. Хөрөнгө оруулалт буюу хот, орон нутгийн бонд орно.

Сонгуулийн тогтолцоо нь 2012 оныхоос бусад үед мажоритар байсан учир бүсийн хөгжил аймгийн түвшинд гацсан. Сонгуулийн тогтолцоонд пропорциональ элемент оруулаагүй цагт улс төрчид нь улс орны хөгжлийг аймгийн түвшинд харж, тойргоо усалдаг жишиг үргэлжилж, бүсийн хөгжил орхигдсоор байх болно. Жишээ нь 2020 оны төсөв энэ жишгээр хийгдсэн учир аймаг, сумын төвүүдэд хөшөө, барилга, соёлын төв барихад зарцуулагдана. Өөрийн аймгаа бүсийн төв болгохын төлөө удирдлагууд нь булаацалдсаар бүсчлэх бодлого замхарсан. Тийм учраас хүн амын төлөөллийг жигд хангах сонгуулийн тогтолцоо хэрэгтэй байна.

Татварын хэт төвлөрсөн бодлого орон нутгийн хөгжилд томоохон саад болж ирсэн. Төр засаг улс төрийн болон эдийн засгийн эрх мэдлийг төвлөрүүлэх сонирхолтой. Тод жишээ нь Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн (АМНАТ) тодорхой хэсгийг орон нутагт үлдээх хуультай ч, алдаг оног хэрэгжүүлж ирлээ. Энэ талаар 2019 оны нийтлэлээс уншиж болно.

Хөрөнгө оруулалтын санхүүжилтийг бүс нутгийн хөгжлийн бодлогод нийцүүлэн хуваарилж, бүсийн аж ахуйн нэгжүүдийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэхэд чиглүүлэх хэрэгтэй байна. Орон нутагт гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалт татах шаардлагатай ба орон нутаг энэ талаар санаачилгатай ажиллах боломжтой. Тэгэхийн тулд орон нутаг татварын эрх мэдэлтэй болж, улмаар орон нутгийн бондууд гаргаж болно. Мюни бондын талаар энэ нийтлэлээс тодруулна уу.

Ямар ч гэсэн, энэхүү “Алсын Хараа 2050” гэсэн үзэл баримтлалыг иргэд нийтээр хэлэлцэж буй учир бүтээлчээр шүүмжлэн, нийтийн хэлэлцүүлэгт оролцохыг үүгээр зорьлоо.                                              

Бүсчлэн хөгжүүлэх бас нэг оролдлого
Бусад мэдээ ▼

1
05-28
Австралийн VOICE шоунд шүүгчдийг алмайруулсан монгол залуу

2
05-28
Далай Лам цахим сүлжээгээр дамжуулан Жанрайсиг бурханы авшиг хүртээнэ

3
05-28
Л.Пүрэвбаатар 1.5 тэрбумаар хувьдаа хаус авсан ч өршөөлд хамрагджээ

4
05-28
БЗД-ийн 16 дугаар хороо Нийслэлийн шилдгээр шалгарлаа

5
05-28
Гэвш лам Дэнгела буяны их үйлээ түгээсээр байна

6
05-28
Зургаан байршилд хурд хэмжиж байна

7
05-28
Б.Баярмагнай: Хэрвээ зэвсэгт хүчинд золиос гэж байх ёстой юм бол тэр нь би байг

8
05-28
Хаалгаа түгжсэн Монгол

9
05-28
УБТЗ-ын ХХН-ийн дарга асан Л.Пүрэвбаатарыг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлжээ

10
05-28
Хунтайж Харригийн байшингийнх нь дээгүүр дронууд нисдэг

11
05-28
Коронавирусээр халдварласан тохиолдол 161 болов

12
05-28
ЗТХЯ-ыг самарсан Ж.Бат-Эрдэнийн гэр бүлийн орлого жилийн дотор 100 саяас 900 сая болтлоо өсчээ

13
05-28
ЦЕГ: Тогтоол усны гүнийг хэмжиж байна

14
05-28
19 тэрбумын хөрөнгөтэй И.Нарантуяа хатагтайн шунал барагдах болоогүй юу?

15
05-28
АН хүүхдүүдийн үхлээр улс төр хийж байна

16
05-28
Ц.Сандуйгийн НЭР ДЭВШИХ эрхийг хязгаарлах уу?!

17
05-28
АНУ-д цар тахлын улмаас нас барсан хүний тоо 100 мянгыг давлаа

18
05-28
​Ц.Мөнхбаатар: Дөрвөн хүүхэд эндсэн асуудал дээр бүх шатанд хариуцлага тооцно

19
05-28
​Б.Баатархүү: 11-15 насны дөрвөн хүүхдийн хоёр нь нэг айлын хүүхдүүд байсан

20
05-28
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн захирал С.Эрдэнэтуулыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

21
05-28
​'Хан талст' компанийн хариуцлагагүй ажиллагаанаас болж дөрвөн хүүхэд алтан амиа алдлаа гэв

22
05-28
​Д.Нямхүү: Нэмж 13 хүнээс коронавирус илэрлээ

23
05-28
Н.Номтойбаяр гишүүн байхдаа Дорнод аймагт ямар бүтээн байгуулалт хийсэн бэ?

24
05-28
​Хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйтэй ёс зүйгүй харьцсан шүүгчийн шүүх эрхийг бүх насаар нь түдгэлзүүллээ

25
05-28
Генерал Б.Баярмагнай: Улс төрчид Сьерра леонд очоосой, баялгийн балгаас нь суралцаасай

26
05-28
Зээлийн хүүг бууруулах нь гарц мөн үү?

27
05-28
​‘Онон’ Монголдоо эсэн мэнд буцаж ирсэн цорын ганц эгэл хөхөө болжээ

28
05-28
Гаршсан ЖДҮ-чин нэр дэвшиж болох уу

29
05-28
Төгсөрсөн луйварчин О.Магнайгийн маскыг хуулжээ

30
05-28
Тахалтай орнууд хөл хориогоо сулруулаад байх, манайх чангалаад байх аль нь зөв бэ

31
05-27
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Н.НОМТОЙБАЯРЫН САНААЧИЛГААР УЛСЫН ТӨСВИЙН ХӨРӨНГӨӨР 2012-2019 ОНД ХИЙГДСЭН БОЛОН 2020 ОНД ХИЙХ АЖЛУУД

32
05-27
Хүүхдийн баярт зориулсан ХӨӨРХӨН ХЯМДРАЛ 50% зарлалаа

33
05-27
ОЛОНТОЙ ХҮН

34
05-27
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ хэмнэлтийн бодлого хэрэгжүүлсний үр дүнд уурхайчдын цалин, ахмадуудынхаа тэтгэмжийг нэмэгдүүлжээ

35
05-27
Нийслэлийн ИТХ-ын дарга Р.Дагва барилгын материалын үндэсний үйлдвэрлэгч “Жоби” үйлдвэртэй танилцлаа

36
05-27
The New York Times: Турк улс Ливид гол тоглогч болж хувирсан нь

37
05-27
Ц.Мөнхбаяр, П.Шинжээравдан нарын иргэд Н.Энхбаярыг СЕХ бүртгээгүйг эсэргүүцэж, үймээн үүсгэв

38
05-27
Сонгуулийн солиорол ба тэрбумтан болгох амлалт

39
05-27
Д.Нямхүү: Долоон хүнээс коронавирус илэрч, нийт батлагдсан тохиолдол 148 боллоо

40
05-27
Нэр дэвшигч гэх БИРДҮҮД гарч ирээд хүслээ хэл гэвэл битгий гэнэн байгаарай

41
05-27
В.Путин: Орос хүнсээр өөрийгөө хангаж чадна

42
05-27
Т.Билэгжаргалд 2.8 жилийн хорих ял оноолоо

43
05-27
Ч.Улааны амласан ба улайсан тайлбар

44
05-27
НМХГ:"Сансар" худалдааны төвийн бэлгэнд боосон "Haribo" чихэр шошгын мэдээллийн зөрчилтэй байсан

45
05-27
БНСУ-д амны хаалтгүй иргэдийг нийтийн тээврийн хэрэгслээр зорчуулахгүй

46
05-27
Алтны ханш 1700.60 ам.долларт буюу сүүлийн найман жилд хамгийн өндөр үнэ хүрлээ

47
05-27
Сонгууль явуулах журмаа хэзээ танилцуулах вэ?

48
05-27
Усаа хэмнэх ухаан нь амьдралыг тэтгэх үнэт зүйл юм

49
05-27
Цар тахлын төв дэлхийн бөмбөрцгийн баруун хагаст шилжиж буйг ДЭМБ анхааруулжээ

50
05-27
АНУ-ын хотуудад хөл хорионы улмаас хоол хүнсгүй болсон хархнууд бие биеэ барьж идэж байгааг мэдээлжээ

51
05-27
Мөнгөөр нь биш, мөрийн хөтөлбөрөөр нь сонгоё

52
05-27
Парламентын сонгуулиар хэнийг Ерөнхий сайд болгохоо давхар шийднэ

53
05-26
Нийслэлийн 2020 оны газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд нэмэлт, өөрчлөлт орууллаа

54
05-26
Энэ сарын 30-нд нутгийн зүүн хагаст бороо, уулаараа нойтон цас орж, эрс сэрүүснэ

55
05-26
Нийслэлийн ИТХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн ахлагчаар М.Тулгатыг сонголоо

56
05-26
Хятадын Засгийн газар ажлын тайлангаа танилцуулжээ

57
05-26
Амжилтын түүх: Кино түрээслэгчээс "Нетфликс"-ийн гүйцэтгэх захирал болсон Рид Хастингс

58
05-26
Наадамлаад өвдөх үү, наадахаас татгалзах уу

59
05-26
Эверест оргилоос харагдах үзэмж

60
05-26
Цэнхэр дэлгэцийн наадам гэж юу байдаг юм бэ?

61
05-26
ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин Кремльд эргэн иржээ

62
05-26
Монгол Улсаас ОХУ-д 1 сая ам.долларын махны тусламж үзүүлэх гэрчилгээг гардуулав

63
05-26
Гэрээний хүрээнд хүлээсэн үүргээ биелүүлэхийг АНУ-д уриалжээ

64
05-26
ОХУ-д “Ми-8” цэргийн нисдэг осолджээ

65
05-26
Энэ сонгууль миний бодлоор…

66
05-26
Францад трансжендер эмэгтэй анх удаа хотын даргаар сонгогджээ

67
05-26
Салхитын мөнгөний ордын хэргээр шүүгдсэн Ш.Мөнгөншагай нарт 2-5 жилийн ял оноолоо

68
05-26
Д.Цогтбаатар сайд гадаад дахь иргэдийг ОЛИГАРХИ хэмээн доромжлов

69
05-26
Хариуцлага алдсан таван хүний асуудлыг 30 хүнийг халсан болгож дэвэргэжээ

70
05-26
МАН-ын нэр дэвшигчдээс ЖДҮ-гийн зээл авсан нь баримтаар нотлогдсон ганц хүн Х.Нямбаатар

71
05-26
Нийслэлийн 2,000 цэгт хүний нүүр царайг таних боломжтой камер суурилуулахаар болжээ

72
05-26
ОХУ-аас 171 иргэн эх орондоо ирлээ

73
05-26
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл Үндсэн хууль зөрчив үү?

74
05-26
Маш ноцтой: “Дуншиж” буй шашны хууль гадаадын захиалгатай гэв үү?!

75
05-26
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл Үндсэн хууль зөрчив үү?

76
05-26
Хитлерийн хайртай араатан Москвагийн амьтны хүрээлэнд 84 насандаа амьсгал хураажээ

77
05-26
Татан авах хүмүүсээ тал, гэр хоёртоо байрлуулъя

78
05-26
Ч.Улаан сайд аа, уучлаарай чинь хэрэггүй, дахиж Монголын төрд битгий ойрт

79
05-26
Үндсэн хуулийн өөрчлөлт: Цэцийг ч гэсэн сэгсрээд үзье

80
05-25
Туул, Сэлбэ, Дунд голын эргийн дагуу эрүүл мэнд, соёл, амралтын орчныг бүрдүүлнэ

81
05-25
БНХАУ яагаад энэ онд эдийн засгийн өсөлтийн тодорхой зорилт дэвшүүлээгүй вэ?

82
05-25
Хөл хориог зургаадугаар сарын 30-ныг дуустал сунгалаа

83
05-25
БНАСАУ шинэ шумбагч онгоц зэвсэглэлдээ хүлээн авахаар бэлдэж байна

84
05-25
Хонконгийн залуус дахин эсэргүүцлийн жагсаал хийлээ

85
05-25
Эдийн засгийг “ХҮРЭЛСҮХ” хэмжүүрээр шинжихүй

86
05-25
Ноос хогонд, ноолуур банкны өрөнд

87
05-25
Цахим спортын “Tiger” баг Азийн топ багуудын тэмцээнд түрүүллээ

88
05-25
Тува улсын тэргүүн коронавирусээр халдварлажээ

89
05-25
The Diplomat: Монголын УИХ-ын сонгуульд сонирхолтой олон хүн нэр дэвшсэн ч тогтолцоо нь тэдний эсрэг байна

90
05-25
​АНУ-д олныг хамарсан үдэшлэгийн үеэр буудалцаан болж хоёр хүн алагдаж, таван хүн шархаджээ

91
05-25
Сисси гүйж Роми Шнайдерын амьдарлын түүхээс

92
05-25
Томуугийн өвчлөл өмнөх долоо хоногоос 5.1 хувиар өсжээ

93
05-25
Энэ кино бүхлээрээ сэтгэлзүйн драм

94
05-25
Суурь өөрчлөлт хийхгүйгээр гацаа арилахгүй

95
05-25
Коронавирусний эсрэг БНХАУ-ын тэмцлийн талаарх зургаан баримт

96
05-25
Далай ламын хойд дүрийг тодруулах асуудал ээдрээтэй болжээ

97
05-25
Дорнод аймагт ослын улмаас найман сартай хүүхэд амиа алджээ

98
05-25
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 460 машины автозогсоол барина

99
05-25
Ван И: АНУ БНХАУ-ыг өөрчлөх бодлоосоо салах хэрэгтэй

100
05-25
М.Нандин-Эрдэнэ өрсөлдөгчөө 38 секундэд яллаа