BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

НӨАТ-ыг бууруулах санаачлага ба Сангийн сайдын харалган бодол

УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж хаврын чуулганы нээлттэй зэрэгцэн НӨАТ-ыг бууруулах тухай хуулийн төслийг 


яаралтай хэлэлцэхийг шаардав. Хуулийн төслийг бүр оны өмнө өргөн барьсан боловч хууль тогтоогчид болон Засгийн газраас дэмжлэг авалгүй өдий хүрсэн билээ. Харин Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар түүний энэ шаардлагыг “улс төрийн популизм”, “эдийн засгийг сүйрүүлэх бодлого” хэмээн нэрийдэв.

Ингэхэд НӨАТ гэж юу вэ?

Энэ бол хувь хүнд шууд ногдуулдаггүй боловч тухайн хүний худалдаж авсан бараа, үйлчилгээнд ногдуулсан шууд бус хэлбэрийн татвар юм. Онолын хувьд НӨАТ нь үйлдвэрлэл,үйлчилгээнд оролцогчдын бараа, үйлчилгээний нэмэгдүүлсэн өртөгт ноогдсон татвар боловч НӨАТ-ыг төлөгч нь бүтээгдэхүүн,үйлчилгээг мөнгөөр худалдан авч байгаа эцсийн хэрэглэгч болдог. Харин үйлдвэрлэгч, эсвэл борлуулагч нь НӨАТ-ыг зөвхөн эцсийн хэрэглэгчдээс хураан авч улсад тушааж байгаа л хэрэг юм.

Энэ утгаараа манай улсын татварын хамгийн том бааз суурь НӨАТ төлөгчид. Гудамжинд гүйлга гуйж байгаа ажилгүй нэгэн, сүүлчийнхээ зоосоор шил архи авч байгаа архичин ч бай НӨАТ төлдөг гэсэн үг.

Эдийн засагчдын хэлж буйгаар НӨАТ-аас жилдээ хоёр их наядаас илүү төгрөгийг төсөвт төвлөрүүлдэг байна. Тиймээс хэрвээ татварын хувь хэмжээг бууруулаад таван хувь болгочихвол тал нь сох дутна гэдгээс Сангийн сайдад айж буй хэрэг. Харин НӨАТ-ыг бууруулах нь улс төрийн популизм, улсаа нураах гэсэн бодлого мөн үү?

Яагаад НӨАТ-ыг хэрэглэдэг вэ?

Дэлхийн улс орнууд НӨАТ-ыг хэрэглэх болсон нь тэдгээр улсуудын татварын тогтолцоо нь тухайн улсын нийгэм, эдийн засгийн хөгжил, ард түмний байнга өсөн нэмэгдэж байгаа үйлдвэрлэл, хэрэглээ зэрэг тухайн нөхцөл байдалтай тохирохгүй болсонтой шууд холбоотой байжээ. Тухайлбал,

-Мөрдөж байгаа худалдааны татварын хууль нь хийдэл ихтэй байх,

-Тухайн улсын гаалийн албанаас экспорт, импортод ялгавартай хандах татварыг үгүй болгохыг шаардах,

-Бусад татварууд дахь хөнгөлөлтийг шаардах,

-Тухайн улс үндэстний эдийн засгийн хөгжлийн хурдацтай татварын тогтолцооны хөгжил нь хөл нийцэхгүй байх гэх мэт шалтгаанаар улс орнууд НӨАТ-ыг хэрэглэдэг, ингэхдээ хуучин татварын системийнхээ аль нэг хэсгийг НӨАТ-аар сольдог, тэр нь тухайн улсын эдийн засгийн нөхцөл байдал, үйлдвэрлэл үйлчилгээний аль салбарт татвараа нэмэх шаардлага үүссэн зэргээс хамааран хэрэгждэг байна.

Франц, Швед, Дани зэрэг орнууд үйлдвэрлэгчдийг татварын дарамтаас чөлөөлөх зорилгоор жижиглэн худалдаандаа НӨАТ-ыг хэрэглэжээ. Францын хуучин татварын тогтолцоо нь үйлдвэрлэгчдийн нуруун дээр хэт дарамт учруулж /20 хувь/, жижиглэн худалдаанаас авах татвар хэт доогуур /2, 7 хувь/ байсан нь НӨАТ-ыг хэрэгжүүлэх шалтгаан болсон байна. Харин ХБНГУ, Голланд улсуудад давхар татварын алдаатай бодлогыг өөрчлөхийн тулд НӨАТ-ыг хэрэглэсэн гэжээ.

Өөрөөр хэлбэл, НӨАТ гэдэг нь тухайн улс орны татварын систем дэх алдаатай бодлого, сул талыг засч залруулах, даван туулахын тулд авч хэрэгжүүлдэг түр хугацааны арга хэмжээ байсан байна. Монгол Улс ч мөн адил орлогын албан татвараа бүрэн авч, зах зээл дээр эргэж байгаа мөнгөө бүрэн авч чадахгүй байсан учраас НӨАТ-ыг хэрэгжүүлсэн түүхтэй. НӨАТ-ыг 10 хувь болгож, буцаан олголтыг бий болгосноор хүн амынхаа орлогыг бүртгэж, татварын бааз суурь ч гэсэн нэмэгдсэн.

Мөн НӨАТ нь ашиг дээр суурилдаггүй, бараа, үйлчилгээнд суурилдаг учир компани ашигтай, ашиггүй ажилласнаас үл хамааран улсын төсөвт төвлөрөх мөнгөн орлогын хэмжээ тогтвортой байдгаараа ач холбогдолтой. Харин тэр ачаа дарамт нь иргэд буюу хэрэглэгчдийн нуруун дээр ирдэг онцлогтой.

Тиймээс Б.Пүрэвдорж гишүүний тавиад байгаа шаардлага үнэний хувьтай болж байна. Харин Сангийн сайдын хэлсэн үг үнэн үү?

Сангийн сайдын харж буйгаар НӨАТ-ын бууруулснаар түүнээс төсөвт ордог орлогын тал хувь нь тасарна гэхээс гол нь харлаж, амиа тавих гэж байх шиг. Гэхдээ иргэдийн нуруун дээрх ачаа ч гэсэн тал хувиар хөнгөрнө. Арван хувийн илүү ачаа тээж явсан бол талыг нь буулгачихаж байна. Тэр хэмнэсэн таван хувиа дахиад өөр бараа бүтээгдэхүүн үйлчилгээг худалдан авахад зарцуулах болно. Нэг удаад 10 хувийн татвар төлөх биш, хоёр удаа тав, таван хувийн татвар төлөнө гэсэн үг. Эдийн засгийн нөхцөл байдал хүндэрч, иргэдийн цалин орлого буурч буй энэ үед эхлээд тэдний хэрэглээг дэмжиж, түүгээрээ дамжуулаад үйлдвэрлэгчид, нийлүүлэгчдээ ч бас дэмжиж байгаа хэрэг. Үйлдвэрлэгчдийн нийлүүлэлт нэмэгдвэл нөгөө тасрах гээд байсан тал хувь чинь эргээд төсөвтөө ороод ирнэ.

Б.Пүрэвдорж гишүүний санаачилсан, өргөн барьсан хуулийн төсөл бол цар тахлаас ч өмнө гаргаж ирсэн бодлого. Өнөөдөр цар тахлын улмаас иргэдийн цалин орлого буурч, хэрэглээгээ танаж, түүнээс нь шалтгаалаад үйлдвэрлэгч, борлуулагчид хаалгаа барих дээрээ тулаад байгаа энэ үед тэр тусмаа хамгийн хэрэгтэй бодлого.

Өнөөдрийнх шиг ийм үед хүмүүс хамгийн түрүүнд хэрэглээгээ хумьдаг.  Түүнээс нь шалтгаалаад үйлдвэрлэгч, нийлүүлэгчид дампуурал зарлаж, ажлын байрууд үгүй болдог. Ажил орлогогүй болсон хүмүүс худалдан авалт хийх үү? Тиймээс улс орнууд эдийн засгаа хамгаалахын тулд хамгийн түрүүнд тэдний хэрэглээг дэмжихийн тулд иргэддээ бэлэн мөнгө өгч байна. Тэр мөнгө нь эргэлтэд орохоороо үйлдвэрлэгчдээ дэмжээд, бие биенээ тулаад босч ирнэ гэж үзэж байна. 

Манай улсын хувьд иргэддээ бэлэн мөнгө тарааж чадахгүй байлаа ч татварын бодлогоор хэрэглээг нь дэмжих, түүгээрээ дамжуулаад үйлдвэрлэгчдээ ч гэсэн дэмжих арга зам байна гэдгийг эдийн засагчид хэлж байна. Харин Сангийн сайдын хувьд нэг удаа өндөр ашиг хийгээд, төсвөө бүрдүүлж аваад нурууг нь хугалах л бодлого барьж байна. Энэ тэгээд эдийн засгаа аврах эрх баригчдийн төлөвлөгөө мөн үү?

Б.Сэмүүн

Эх сурвалж: inews.mn

НӨАТ-ыг бууруулах санаачлага ба Сангийн сайдын харалган бодол
Бусад мэдээ ▼

1
06-04
Зарим олны танил эрхмүүдийн хөрөнгө орлогын мэдүүлгээс танилцуулхад

2
06-04
Газар шорооны ажил эхлүүлэх гэж буй иргэд, аж ахуй нэгжүүдийн анхааралд

3
06-04
МАН, АН-ын дарга нарын хөрөнгө, орлогын мэдүүлэг

4
06-04
Хамгийн СОДОН сонгуулийн нээлт

5
06-04
"Одоогийн байдлаар 180 нэр дэвшигчийн цахим хуудас, хаягийг бид Фэйсбүүк компанид хүргүүлсэн"

6
06-04
Умард туйлын бүсэд их хэмжээний шатахуун асгарсантай холбогдуулан Владимир Путин онц байдал зарлажээ

7
06-04
Шүүх засаглал улс төрөөс хараат байна

8
06-04
Жорж Флойдын аминд хүрсэн цагдаа нарт ял төлөвлөжээ

9
06-04
Архангай, Булган, Дархан-Уул, Дорнод, Өвөрхангай, Сүхбаатар, Сэлэнгэ, Төв, Хөвсгөл, Хэнтий аймаг ой, хээрийн түймрийн өндөр эрсдэлтэй

10
06-04
УИХ-ын сонгуульд МАН-аас Баянгол дүүрэгт нэр дэвшигчид иргэд, сонгогчидтойгоо уулзлаа

11
06-04
Арай л гоё сонгууль, аймаар худлаа make up...

12
06-03
Нэр дэвшигч Б.Баярмагнай: Жинхэнэ эх орончид л зовох цагт ард олныхоо талд зогсож чадна

13
06-03
Эрдэмтэд дэлхийн зургаа дахь ‘их мөхөл’ ойртож байгааг анхаарууллаа

14
06-03
Энэ сонгууль нийгмийг өөрчлөх үү?

15
06-03
Австри улс Нацистуудын удирдагчийн төрсөн байшинг цагдаагийн байр болгох зураг төслөө танилцууллаа

16
06-03
Д.Өнөрболор 12 орон сууцтай, долоон тэрбумын хадгаламжтай

17
06-03
МҮЭХ, Монголын барилгачдын холбоо зэрэг 15 ТББ-тай МАН хүчээ нэгтгэхээр боллоо

18
06-03
Байраа зарж сонгуулийн мөнгөө босгосон Б.Гүнбилэг таван орон сууцтай гэж мэдүүлжээ

19
06-03
С.Баярцогтын жилийн орлого нь 1.2 тэрбум төгрөг бол хадгаламжиндаа 8.8 сая төгрөгтэй

20
06-03
Blackpink хамтлагийн Лиза 1 тэрбум вон алджээ

21
06-03
АНУ-д эмээгийнхээ амь насыг хэрцгийгээр хөнөөсөн хэрэг гарчээ

22
06-03
“Супер баатар”, марафонч, улаан утаа асаагчтай сонгуулийн эхний өдөр

23
06-03
У.Хүрэлсүх: 60, 80 жил яригдсан төсөл хөтөлбөрүүдийг хөдөлгөж чадсан тул ард түмэн биднийг дэмжиж байна

24
06-03
Эхэлсэн ажлуудаа дуусгахад МАН-д ард түмний дэмжлэг хэрэгтэй байгаа тул хүчээ нэгтгэхийг уриаллаа

25
06-03
Африк тивийн орнууд АНУ-аас арьс өнгөөр ялгаварлах үзэлтэй тэмцэхийг шаардав

26
06-03
Төмрийн хүдрийн үнэ 102 ам.доллар болж өсжээ

27
06-03
Н.Номтойбаярыг суллахыг шаардаж хорих ангийн гадна жагсчээ

28
06-03
Содон нэр дэвшигчид

29
06-03
Э.Болорчулуун: Лизинггүй Архангай аймаг болгоно

30
06-03
Сонгууль-2020: Н.Ган-Од П.Анужинг амлаж авчээ

31
06-03
Америкийн цагдаа нар Оросын сэтгүүлч рүү олонтаа бууджээ

32
06-03
Эхнэрээсээ салахын тулд наж могойнд хатгуулж, амийг нь хөнөөжээ

33
06-03
Ц.Анандбазар машингүй, байргүй, оффиссгүй гэж мэдүүлжээ

34
06-03
Сая төгрөгийн цалинтай гишүүний суудалд суухын төлөө тэрбумыг зардаг нь юуных вэ?

35
06-03
Баянгол дүүрэгт МАН-аас нэр дэвшигчид өглөөг сонгогчидтойгоо эхлүүллээ

36
06-03
Гоёор харвал Н.Номтойбаяр дутуу хариулж, Монголын шүүх буруу ойлгожээ

37
06-03
МАН-аас Баянгол дүүрэгт нэр дэвшигчид сонгуулийн сурталчилгааны нээлтээ онлайнаар хийлээ

38
06-03
Н.Номтойбаяр шоронгоос ИЛ ЗАХИДАЛ бичжээ

39
06-03
Хэрсүү л байгаарай даа, сонгогчид минь

40
06-03
Ерөнхий сайдыг “томилох”, “сонголттой” сонгууль эхэллээ

41
06-02
Роскосмос, NASA хоёр харилцан нэг нэгнийхээ хөлөгт нөөц суудал ашиглах талаар хэлэлцэж байгааг мэдээлжээ

42
06-02
АНУ-д нэг сая ам.доллартай тэнцэх хэмжээний хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлнэ

43
06-02
Хятадын ГХЯ: АНУ-ын БНХАУ-ын эрх ашигт харшлах үг, үйлдэлд хатуу арга хэмжээ авах болно

44
06-02
Б.Нямтайшир: Шоронгоос сонгуульд өрсөлдөх анхны тохиолдол ардчилсан нийгэмд гарлаа

45
06-02
УИХ-ын сонгуулийн 23-р тойрогт нэр дэвшигч Б.БАЯРМАГНАЙ СЕХ-ноос нэр дэвшигчийнхээ үнэмлэхийг гардаж авч байна

46
06-02
Хятадын үндэсний урлагийн их театрыг олон нийтэд нээлттэй боллоо

47
06-02
Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийн хүрээнд “авъяаслаг хүүхдүүд” уралдаан зохион байгуулагдлаа

48
06-02
“Ремдесивир” эм нааштай үр дүн үзүүллээ

49
06-02
“Багануур” хк-ийг 2019 оны топ-100 аж ахуйн нэгжээр өргөмжиллөө

50
06-02
Б.Баярмагнай: Бие даагчид эрх нь хязгаарлагдмал, юу ч хийж чаддаггүй, ганцаарддаг гэдэг худлаа

51
06-02
Наран дээр сүүлийн гурван жил болоогүй хүчтэй дэлбэрэлт болжээ

52
06-02
Архангайчуудын “ Шинэ сонголт” нь бие даан нэр дэвшигч Энэбишийн Болорчулуун

53
06-02
А.Намуунаа: Хөтөлбөрт хамрагдсанаар IT-ийн салбарт хэрэглэгдэж буй сүүлийн үеийн технологийн чиг хандлага, тэдгээрт мэргэших, биеэ дааж судлах боломжууд нээгдсэн

54
06-02
Илон Маск хүүгийнхээ “X Æ A-12” гэх нэрийг өөрчилжээ

55
06-02
2020 оны сонгуульд нийт 639 нэр дэвшигч оролцож байна

56
06-02
Германы прокуророос Б.Баттүшиг нарт 11 жилийн хорих ял төлөвлөжээ

57
06-02
Эсгий хийх газар хүүхэд нохой хэрэггүй гэж нэг мэргэн үг байдаг

58
06-02
Үрдээ зориулав...

59
06-02
Р.Өсөхбаяр: Гаж тогтолцоонуудыг өөрчлөхийн тулд би сонгуульд өрсөлдөж байна

60
06-02
Ж.Флойдын үхэлд буруутгагдаж байгаа цагдааг чанга хатуу дэглэмтэй хорих ангид шилжүүлжээ

61
06-02
Трамп АНУ-д болж буй үймээн самууныг дотоодын терроризм гэв

62
06-02
Сэлэм эргүүлснээсээ хойш хар тамхи хэрэглэсэн С.Бямбацогт шүүхэд худал мэдүүлэг өгчээ

63
06-02
ЗТХЯ-ны газрын дарга асан Р.Ононгоос 644.9 сая төгрөг гаргуулах нь

64
06-02
Дональд Трамп үймээн самууныг цэргийн хүчээр дарахыг мужийн захирагч нарт уриалжээ

65
06-02
Нийслэлийн ИТХ-ын дарга Р.Дагва амаржих газруудад автомашин олгохоор шийдвэрлэв

66
06-02
Бразил халдварын улмаас нас барсан хүний тоогоор дөрөвдүгээрт жагсаж эхэлжээ

67
06-02
Улаанбаатар хотын такси үйлчилгээг шинэ шатанд гаргана

68
06-02
“Фортуна” Б.Батбаяр Архангайнханд үлгэр ярьсаар байх уу

69
06-02
Н.Номтойбаярыг өнөөдөр суллаж магадгүй

70
06-02
Сонгуулийн сурталчилгаа албан ёсоор эхэллээ

71
06-02
Бензиний үнэ буурсан ч долларын ханш өсчихлөө

72
06-02
Нэр дэвшигчээ матарладаг би чадначууд

73
06-02
Д.Бямбасүрэн: Надад хөдөөний хүн гэдэг мөн чанар бий, одоо ч ийм байгаа

74
06-02
Дональд Трамп үймээн самууныг цэргийн хүчээр дарахыг мужийн захирагч нарт уриалжээ

75
06-02
Сармагчин модноосоо буун алхаж эхлэх үеэсээ л сонгох, сонгогдох эрхээ эдэлж эхэлсэн гэдэг

76
05-31
З.Энхтөр "Амэ трейд"-ээр дамжуулан ноолуур авч, Сүхбаатарчуудыг хулхидсан уу?

77
05-31
Б.Дэлгэрмаа: Би эвслээс дэвших нь АН цүнх баригчдыг дэвшүүлэхээс илүү “хар дарсан зүүд” гэж үү

78
05-30
Цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний талаарх нийслэлийн засаг даргын захирамжийн хугацааг сунгалаа

79
05-30
Швейцарь цагны экспорт 80 орчим хувиар буурч, 20 жилийн өмнөхөд хүрэв

80
05-30
Танилц: Улаанбаатар хотын хүнсний захуудад борлуулагдаж буй махны үнэ

81
05-30
Ээж нь гурван сартай хүүхдээ тэвэрч цонхоор үсэрсэн гэх хэргийг цагдаагийн байгууллага шалгаж байна

82
05-30
Дөрвөн хүүхдийн амь авч одсон “Ханталст” компанийн эзэд болох Ш.Бат-Энх, И.Нарантуяа нараас хариуцлага нэхнэ

83
05-30
Ц.Гомбосүрэн: Эцсийн бүлэгт аль нэг нам, эвсэл л улс орныг хөтлөх бодлогыг барьж хэрэгжүүлнэ

84
05-30
Францад болсон дуудлага худалдаанд 1762 оны коньяк $146,000-аар зарагджээ

85
05-30
Ц.Нямдорж: М.Энхсайханыг ажил хийсэн гэж ялласан нь буруу

86
05-30
Танилц: Хорио цээртэй үед бид ингэж сонгуулиа өгнө

87
05-30
Гүнж Кейт Миддлтон яагаад гурван бөгж зүүдэг вэ?

88
05-30
Хендрик Стрик: Коронавирусийн вакцин хэзээ ч гарахгүй байж магадгүй

89
05-30
Гол зогоох мөнгө

90
05-30
Доналд Трамп: Технологийн компаниудаас АНУ-ын иргэдийн үзэл бодол, үгээ чөлөөтэй илэрхийлэх эрх чөлөөг хамгаална

91
05-30
Мөрөөдөхөд мөнгө төлөхгүй ч солиотууд сонгуульд өрсөлдөх хориотой

92
05-30
Засгаас хариуцлага, залуусаас оролцоо нэхсэн сонгууль айсуй

93
05-30
Н.Энхбаярын шоу явахаа байжээ

94
05-29
Жагсагчид Флойдыг баривчилсан цагдаа нарын ажиллаж байсан цагдаагийн хэлтсийг бүсэлж, галдан шатаасан байна

95
05-29
Хятад, АНУ-ын хэн нь цар тахлыг илүү хүч нөлөөтэй болж давж гарах вэ гэдэг тэмцэл өрнөж байна

96
05-29
2020 онд багтаан бүртгэлтэй стандарт таксины тоог нэмнэ

97
05-29
Сонгуулийн хууль зөрчвөл 20-200 сая төгрөгөөр торгоно

98
05-29
​СЕХ: Н.Номтойбаярыг хорьсон ч нэр дэвших эрхтэй

99
05-29
Бэлэн мөнгө гардаж авсан бичлэг задардаг шүү, нэр дэвшигчид ээ

100
05-29
“Хар жагсаалт”-ын хортой нөлөө