BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

The Scientist: Хүний биеийн анатомийн 6 шинэ нээлт

Сүүлийн 10 жилд эрдэмтэд анатомийн салбарт хэд хэдэн нээлт хийсэн нь анагаахын шинжлэх ухааны энэ салбарыг өөр өнцгөөс 


цоо шинээр харахад хүргэлээ. Микроскопийн болон хийсвэрлэн төсөөлөх /визуализаци/ аргуудыг ашиглан эрдэмтэд хүний биеийн шинэ хэсгүүдийг нээснээр олны дунд тархсан зарим төөрөгдлийг залруулж байна. 
 
Хүний биеийн анатомийн шинжлэх ухаан дөнгөж “үр хөврөл”-дөө байсан XVI зууны үед цогцсонд задлан шинжилгээ хийхийг үзэхээр сониуч хүмүүс олноороо анатомийн театрт цуглардаг байжээ. Түүнээс хойших хэдэн зуун жилийн хугацаанд дотоод эрхтэнүүд, яс, булчин, мэдрэлийн ширхэгт эсүүд болон хүний биеийн бусад эд эрхтэнүүдийн байрлалыг эрдэмтэд яг таг судлан тогтоогоод байна. Тэгэхээр задлан хийхийг харах гэсэн сониуч хүмүүсийг ирүүлэхээр тийм нууцлаг зүйл өдгөө анатомийн шинжлэх ухаанд байхгүй болсон гэж санагдахаар. 
 
Далхаузи их сургуулийн профессор, анагаах ухааны түүх судлаач Пол Нойманн-ы ярьж байгаагаар, топографик анатомийн /биеийн бүтцийг макро түвшинд судалдаг/ салбар дахь шинэ нээлт гэдэг бол тун ховор үзэгдэл бөгөөд түүний ач холбогдлыг хэтрүүлэн үнэлдэг байна. Өнөө цагт анатомийн салбар дахь томоохон нээлтүүдийг эд эсийн түвшний судалгааны түвшинд хийж байгаа ажээ.
Гэсэн хэдий ч сүүлийн 10 жилд анатомийн шинжлэх ухаанд хэд хэдэн нээлт хийсэн нь уг салбарыг өөр өнцгөөс шинээр харахад хүргэж байна. Ингээд нээлтүүдийн талаарх зарим мэдээллийг хүргэе.
 
Тархин доторх тунгалагийн тогтолцоо 
 
Тархинд тунгалагийн бүтэц байдаггүй гэж олон жилийн туршид үзсээр иржээ. Тунгалагийн судсуудын сүлжээ болох тунгалагийн тогтолцоо нь биеийн эдүүдээс тунгалагийг шахан гаргаж, эд эрхтэнүүдийг цэвэрлэдэг. Тархины бүрхүүл дотор тунгалагийн судсууд байдаг тухай мэдээлэл бүр 18 дугаар зуунд анх гарч байсан боловч үүнд эргэлзэн хандсаар өдийг хүрсэн байна.
 
 
Харин 2015 онд хулганы тархины бүрхүүл дотор тунгалагийн судас байдгийг нээн илрүүлсний дараа, мөн 2012 онд хулганы тархин дахь эдийн шингэнийг эргэлтэнд оруулахад нөлөөлдөг глиал эсүүдийн харилцан холбоо бүхий сүлжээ болох глимфатик системийг нээн илрүүлсний дараа дээрх эргэлзээ тайлагджээ. Улмаар 2017 онд нейровизуализацийн арга хэрэглэн судалгаа хийснээр хүний тархины бүрхүүл дотор лимфатик судсууд байдаг гэдгийг баталсан байна.  
 
Шингэнээр дүүрсэн орон зай
 
Эсүүдийн хоорондох орон зай бол шингэнээр дүүргэгдэж, коллагенаар бүрхэгдсэн бүтцүүдийн сүлжээ юм байна гэдгийг эрдэмтэд 2018 онд нээн илрүүлээд уг сүлжээг интерстици гэж нэрлэжээ. Цөсний цорго, давсаг, хоол боловсруулах зам болон арьсны эсүүдийг нарийн судалсны үндсэн дээр дээрх дүгнэлтийг хийсэн нь хүний бие дотор хавдар хэрхэн үүсдэгийг илүү нарийн тодорхойлох боломжийг эрдэмтдэд олгож магадгүй.
 
 
Үүний сацуу интерстици бол хүний биеийн шинэ эрхтэн мөн гэж зарим эрдэмтэд үзэж байгаа боловч ихэнх судлаачид үүнийг үгүйсгэжээ. “Эсүүдийн хоорондох шингэнээр дүүрсэн жигд бус орон зайн тухайд эрхтэн гэдэг нэр томьёог хэрэглэхийг ихэнх биологичид хүсэхгүй байгаа юм” гэж Техасын их сургуулийн М.Д.Андерсоны нэрэмжит Хавдар судлалын төвийн патологоанатомич Анирбан Майтра ярьж байна.     
 
Чацархай нь бие даасан тусдаа эрхтэн мөн үү?
 
Хэвлийн хөндий дэх цул эрхтэнүүдийг гэдэсний арын хананд бэхлэн тогтоож байдаг том дэвүүртэй хэлбэртэй навч мэт харагдах чацархай нь тархмал олон хэсгүүдээс тогтдог хэмээн эрдэмтэд саяхныг хүртэл үздэг байсан.
 
 
Харин 2016 онд цогцсууд болон мэс засалд орсон өвчтөнүүдийг чацархайг судалж үзсэн хэсэг эрдэмтэд түүнийг “бүхэл эрхтэн мөн” гэсэн дүгнэлт хийжээ. Өмнө нь, хүний биеийн дотоод бүтцийн зураглалыг хийж байсан агуу их Леонардо да Винчи чацархайг үргэлжилсэн цул байдлаар дүрсэлжээ. Үргэлжилсэн цул байдал нь чацархай бол тусдаа бие даасан эрхтэн мөн гэдгийг батална хэмээн зарим эрдэмтэд үзэж байв. Гэвч интерстицитэй адилаар чацархай бол эрхтэн биш гэж бусад судлаачид үгүйсгэж байна. Судлаач Пол Нойманн ярихдаа “ер нь бол, эрхтэн гэдэг нэр томьёо ямар утгатай болохыг буруу ойлгож буйн жишээг бид олж харлаа” гэжээ.    
Ясан доторх цусны судасны сүлжээ
 
Хулганы ясан дотуур нэвтэрч буй хялгасан /капилляр/ судасны сүлжээг эрдэмтэд 2019 оны 1 дүгээр сард нарийвчлан дүрсэлжээ. Ийм сүлжээ байдаг болохыг урьд нь судлаачид мэддэггүй байсан юм. Ясны төгсгөлд байдаг венийн болон артерийн томоохон судаснуудыг сурах бичигт дүрслэн үзүүлсэн байдаг, харин саяхан нээсэн сувгуудын сүлжээ нь чөмгөн дотор бий болж буй цусны эсүүдийн эргэлтийн тогтолцоонд нэвтрэх явцыг хурдасгадаг байна.
 
 
Мэс засалд орсон өвчтөнүүдийн ясны зургийг авах, эрүүл хөлний ясны MRI зураг авах, эд эсүүдийн дээжийг микроскопоор харах зэрэг янз бүрийн арга хэрэглэснээр эрдэмтэд дээрхтэй ижил төстэй боловч арай бага хүрээг хамарсан хялгасан судасны сүлжээг илрүүлжээ.    
 
Хүний үр хөврөл доторх хэвлээр явагчийн булчин
 
Насанд хүрсэн хүнд байдаггүй боловч хэвлээр явагчид болон бусад амьтдад байдаг зарим булчингууд нь хүний үр хөврөлийн үе мөчнүүдэд байдаг тухай эрдэмтэд өнгөрсөн оны 10 дугаар сард мэдээлж байсан юм.
 
 
Иммуногистохимийн аргаар эд будаж шинжлэх, эд эсийг цэвэрлэх болон микроскопийн судалгааны аргуудын тусламжтайгаар 8-14 долоо хоногтой үр хөврөлийн эдээс авсан дээжин дэх доод ба дээд үе мөчнүүдийн булчингуудын гурван хэмжээст дүрслэлийг эрдэмтэд бий болгож чадсан байна. Хүн төрөхөөс өмнө алга болдог эдгээр булчингийн бүтэц нь түүхэн хувьслын явцад тодорхой үүрэггүй болсон рудимент буюу илүүдэл эрхтэн байж болох юм. Гэхдээ эрдэмтэд одоогоор 13-хан ширхэг дүрслэлийг судлаад байгаа учраас рудиментын талаарх дүгнэлтийг урьдчилсан дүгнэлт гэж үзэх хэрэгтэй.     
 
Фабелла
 
Фабелла- энэ бол өвдөгний арын шөрмөсөн дотор байрлах өчүүхэн жижиг яс юм. Өнгөрсөн оны хавар нийтлэгдсэн судалгааны дүнг үзвэл, ийм яс хүмүүст байх тохиолдол улам бүр олширсоор байна. Фабеллагийн тархалтын талаар 27 улсад явуулсан 58 судалгаанд дүн шинжилгээ хийсэн эрдэмтэд дараах дүгнэлтийг хийжээ.  Тодруулбал, 1918 онд амьдарч байсан хүмүүстэй харьцуулахад 2018 онд амьдарч буй орчин үеийн хүмүүст фабелла байх магадлал 3,5 дахин өндөр байгаа ажээ. Үүний шалтгаан юу вэ? Энэ асуулт хариултгүй хэвээр байна.
Гэхдээ орчин үед дэлхий ертөнцийн олон бүс нутагт хоол хүнсний чанар сайжирч, булчингийн масс, ясны урт өөрчлөгдөж байгаа нь фабелла бий болоход нөлөөлсөн болов уу гэж эрдэмтэд таамаглажээ.
 
Б.Адъяа

The Scientist: Хүний биеийн анатомийн 6 шинэ нээлт
Бусад мэдээ ▼

1
05-29
Жагсагчид Флойдыг баривчилсан цагдаа нарын ажиллаж байсан цагдаагийн хэлтсийг бүсэлж, галдан шатаасан байна

2
05-29
Хятад, АНУ-ын хэн нь цар тахлыг илүү хүч нөлөөтэй болж давж гарах вэ гэдэг тэмцэл өрнөж байна

3
05-29
Өнөөдөр олон улсын энхийг сахиулагчдын өдөр тохиож байна

4
05-29
Сонгуулийн хууль зөрчвөл 20-200 сая төгрөгөөр торгоно

5
05-29
​СЕХ: Н.Номтойбаярыг хорьсон ч нэр дэвших эрхтэй

6
05-29
Бэлэн мөнгө гардаж авсан бичлэг задардаг шүү, нэр дэвшигчид ээ

7
05-29
“Хар жагсаалт”-ын хортой нөлөө

8
05-29
Юу ч хийсэн сэтгэл дутна...

9
05-28
Австралийн VOICE шоунд шүүгчдийг алмайруулсан монгол залуу

10
05-28
Далай Лам цахим сүлжээгээр дамжуулан Жанрайсиг бурханы авшиг хүртээнэ

11
05-28
БЗД-ийн 16 дугаар хороо Нийслэлийн шилдгээр шалгарлаа

12
05-28
Гэвш лам Дэнгела буяны их үйлээ түгээсээр байна

13
05-28
Зургаан байршилд хурд хэмжиж байна

14
05-28
Б.Баярмагнай: Хэрвээ зэвсэгт хүчинд золиос гэж байх ёстой юм бол тэр нь би байг

15
05-28
Хаалгаа түгжсэн Монгол

16
05-28
УБТЗ-ын ХХН-ийн дарга асан Л.Пүрэвбаатарыг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлжээ

17
05-28
Хунтайж Харригийн байшингийнх нь дээгүүр дронууд нисдэг

18
05-28
Коронавирусээр халдварласан тохиолдол 161 болов

19
05-28
ЗТХЯ-ыг самарсан Ж.Бат-Эрдэнийн гэр бүлийн орлого жилийн дотор 100 саяас 900 сая болтлоо өсчээ

20
05-28
ЦЕГ: Тогтоол усны гүнийг хэмжиж байна

21
05-28
19 тэрбумын хөрөнгөтэй И.Нарантуяа хатагтайн шунал барагдах болоогүй юу?

22
05-28
АН хүүхдүүдийн үхлээр улс төр хийж байна

23
05-28
Ц.Сандуйгийн НЭР ДЭВШИХ эрхийг хязгаарлах уу?!

24
05-28
АНУ-д цар тахлын улмаас нас барсан хүний тоо 100 мянгыг давлаа

25
05-28
​Ц.Мөнхбаатар: Дөрвөн хүүхэд эндсэн асуудал дээр бүх шатанд хариуцлага тооцно

26
05-28
​Б.Баатархүү: 11-15 насны дөрвөн хүүхдийн хоёр нь нэг айлын хүүхдүүд байсан

27
05-28
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн захирал С.Эрдэнэтуулыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

28
05-28
​'Хан талст' компанийн хариуцлагагүй ажиллагаанаас болж дөрвөн хүүхэд алтан амиа алдлаа гэв

29
05-28
​Д.Нямхүү: Нэмж 13 хүнээс коронавирус илэрлээ

30
05-28
Н.Номтойбаяр гишүүн байхдаа Дорнод аймагт ямар бүтээн байгуулалт хийсэн бэ?

31
05-28
​Хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэйтэй ёс зүйгүй харьцсан шүүгчийн шүүх эрхийг бүх насаар нь түдгэлзүүллээ

32
05-28
Генерал Б.Баярмагнай: Улс төрчид Сьерра леонд очоосой, баялгийн балгаас нь суралцаасай

33
05-28
Зээлийн хүүг бууруулах нь гарц мөн үү?

34
05-28
​‘Онон’ Монголдоо эсэн мэнд буцаж ирсэн цорын ганц эгэл хөхөө болжээ

35
05-28
Гаршсан ЖДҮ-чин нэр дэвшиж болох уу

36
05-28
Төгсөрсөн луйварчин О.Магнайгийн маскыг хуулжээ

37
05-28
Тахалтай орнууд хөл хориогоо сулруулаад байх, манайх чангалаад байх аль нь зөв бэ

38
05-27
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Н.НОМТОЙБАЯРЫН САНААЧИЛГААР УЛСЫН ТӨСВИЙН ХӨРӨНГӨӨР 2012-2019 ОНД ХИЙГДСЭН БОЛОН 2020 ОНД ХИЙХ АЖЛУУД

39
05-27
Хүүхдийн баярт зориулсан ХӨӨРХӨН ХЯМДРАЛ 50% зарлалаа

40
05-27
ОЛОНТОЙ ХҮН

41
05-27
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ хэмнэлтийн бодлого хэрэгжүүлсний үр дүнд уурхайчдын цалин, ахмадуудынхаа тэтгэмжийг нэмэгдүүлжээ

42
05-27
Нийслэлийн ИТХ-ын дарга Р.Дагва барилгын материалын үндэсний үйлдвэрлэгч “Жоби” үйлдвэртэй танилцлаа

43
05-27
The New York Times: Турк улс Ливид гол тоглогч болж хувирсан нь

44
05-27
Ц.Мөнхбаяр, П.Шинжээравдан нарын иргэд Н.Энхбаярыг СЕХ бүртгээгүйг эсэргүүцэж, үймээн үүсгэв

45
05-27
Сонгуулийн солиорол ба тэрбумтан болгох амлалт

46
05-27
Д.Нямхүү: Долоон хүнээс коронавирус илэрч, нийт батлагдсан тохиолдол 148 боллоо

47
05-27
Нэр дэвшигч гэх БИРДҮҮД гарч ирээд хүслээ хэл гэвэл битгий гэнэн байгаарай

48
05-27
В.Путин: Орос хүнсээр өөрийгөө хангаж чадна

49
05-27
Т.Билэгжаргалд 2.8 жилийн хорих ял оноолоо

50
05-27
Ч.Улааны амласан ба улайсан тайлбар

51
05-27
НМХГ:"Сансар" худалдааны төвийн бэлгэнд боосон "Haribo" чихэр шошгын мэдээллийн зөрчилтэй байсан

52
05-27
БНСУ-д амны хаалтгүй иргэдийг нийтийн тээврийн хэрэгслээр зорчуулахгүй

53
05-27
Алтны ханш 1700.60 ам.долларт буюу сүүлийн найман жилд хамгийн өндөр үнэ хүрлээ

54
05-27
Сонгууль явуулах журмаа хэзээ танилцуулах вэ?

55
05-27
Усаа хэмнэх ухаан нь амьдралыг тэтгэх үнэт зүйл юм

56
05-27
Цар тахлын төв дэлхийн бөмбөрцгийн баруун хагаст шилжиж буйг ДЭМБ анхааруулжээ

57
05-27
АНУ-ын хотуудад хөл хорионы улмаас хоол хүнсгүй болсон хархнууд бие биеэ барьж идэж байгааг мэдээлжээ

58
05-27
Мөнгөөр нь биш, мөрийн хөтөлбөрөөр нь сонгоё

59
05-27
Парламентын сонгуулиар хэнийг Ерөнхий сайд болгохоо давхар шийднэ

60
05-26
Нийслэлийн 2020 оны газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд нэмэлт, өөрчлөлт орууллаа

61
05-26
Энэ сарын 30-нд нутгийн зүүн хагаст бороо, уулаараа нойтон цас орж, эрс сэрүүснэ

62
05-26
Нийслэлийн ИТХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн ахлагчаар М.Тулгатыг сонголоо

63
05-26
Хятадын Засгийн газар ажлын тайлангаа танилцуулжээ

64
05-26
Амжилтын түүх: Кино түрээслэгчээс "Нетфликс"-ийн гүйцэтгэх захирал болсон Рид Хастингс

65
05-26
Наадамлаад өвдөх үү, наадахаас татгалзах уу

66
05-26
Эверест оргилоос харагдах үзэмж

67
05-26
Цэнхэр дэлгэцийн наадам гэж юу байдаг юм бэ?

68
05-26
ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин Кремльд эргэн иржээ

69
05-26
Монгол Улсаас ОХУ-д 1 сая ам.долларын махны тусламж үзүүлэх гэрчилгээг гардуулав

70
05-26
Гэрээний хүрээнд хүлээсэн үүргээ биелүүлэхийг АНУ-д уриалжээ

71
05-26
ОХУ-д “Ми-8” цэргийн нисдэг осолджээ

72
05-26
Энэ сонгууль миний бодлоор…

73
05-26
Францад трансжендер эмэгтэй анх удаа хотын даргаар сонгогджээ

74
05-26
Салхитын мөнгөний ордын хэргээр шүүгдсэн Ш.Мөнгөншагай нарт 2-5 жилийн ял оноолоо

75
05-26
Д.Цогтбаатар сайд гадаад дахь иргэдийг ОЛИГАРХИ хэмээн доромжлов

76
05-26
Хариуцлага алдсан таван хүний асуудлыг 30 хүнийг халсан болгож дэвэргэжээ

77
05-26
МАН-ын нэр дэвшигчдээс ЖДҮ-гийн зээл авсан нь баримтаар нотлогдсон ганц хүн Х.Нямбаатар

78
05-26
Нийслэлийн 2,000 цэгт хүний нүүр царайг таних боломжтой камер суурилуулахаар болжээ

79
05-26
ОХУ-аас 171 иргэн эх орондоо ирлээ

80
05-26
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл Үндсэн хууль зөрчив үү?

81
05-26
Маш ноцтой: “Дуншиж” буй шашны хууль гадаадын захиалгатай гэв үү?!

82
05-26
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл Үндсэн хууль зөрчив үү?

83
05-26
Хитлерийн хайртай араатан Москвагийн амьтны хүрээлэнд 84 насандаа амьсгал хураажээ

84
05-26
Татан авах хүмүүсээ тал, гэр хоёртоо байрлуулъя

85
05-26
Ч.Улаан сайд аа, уучлаарай чинь хэрэггүй, дахиж Монголын төрд битгий ойрт

86
05-26
Үндсэн хуулийн өөрчлөлт: Цэцийг ч гэсэн сэгсрээд үзье

87
05-25
Туул, Сэлбэ, Дунд голын эргийн дагуу эрүүл мэнд, соёл, амралтын орчныг бүрдүүлнэ

88
05-25
БНХАУ яагаад энэ онд эдийн засгийн өсөлтийн тодорхой зорилт дэвшүүлээгүй вэ?

89
05-25
Хөл хориог зургаадугаар сарын 30-ныг дуустал сунгалаа

90
05-25
БНАСАУ шинэ шумбагч онгоц зэвсэглэлдээ хүлээн авахаар бэлдэж байна

91
05-25
Хонконгийн залуус дахин эсэргүүцлийн жагсаал хийлээ

92
05-25
Эдийн засгийг “ХҮРЭЛСҮХ” хэмжүүрээр шинжихүй

93
05-25
Ноос хогонд, ноолуур банкны өрөнд

94
05-25
Цахим спортын “Tiger” баг Азийн топ багуудын тэмцээнд түрүүллээ

95
05-25
Тува улсын тэргүүн коронавирусээр халдварлажээ

96
05-25
The Diplomat: Монголын УИХ-ын сонгуульд сонирхолтой олон хүн нэр дэвшсэн ч тогтолцоо нь тэдний эсрэг байна

97
05-25
​АНУ-д олныг хамарсан үдэшлэгийн үеэр буудалцаан болж хоёр хүн алагдаж, таван хүн шархаджээ

98
05-25
Сисси гүнж Роми Шнайдерын амьдарлын түүхээс

99
05-25
Томуугийн өвчлөл өмнөх долоо хоногоос 5.1 хувиар өсжээ

100
05-25
Энэ кино бүхлээрээ сэтгэлзүйн драм