BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

The Scientist: Хүний биеийн анатомийн 6 шинэ нээлт

Сүүлийн 10 жилд эрдэмтэд анатомийн салбарт хэд хэдэн нээлт хийсэн нь анагаахын шинжлэх ухааны энэ салбарыг өөр өнцгөөс 


цоо шинээр харахад хүргэлээ. Микроскопийн болон хийсвэрлэн төсөөлөх /визуализаци/ аргуудыг ашиглан эрдэмтэд хүний биеийн шинэ хэсгүүдийг нээснээр олны дунд тархсан зарим төөрөгдлийг залруулж байна. 
 
Хүний биеийн анатомийн шинжлэх ухаан дөнгөж “үр хөврөл”-дөө байсан XVI зууны үед цогцсонд задлан шинжилгээ хийхийг үзэхээр сониуч хүмүүс олноороо анатомийн театрт цуглардаг байжээ. Түүнээс хойших хэдэн зуун жилийн хугацаанд дотоод эрхтэнүүд, яс, булчин, мэдрэлийн ширхэгт эсүүд болон хүний биеийн бусад эд эрхтэнүүдийн байрлалыг эрдэмтэд яг таг судлан тогтоогоод байна. Тэгэхээр задлан хийхийг харах гэсэн сониуч хүмүүсийг ирүүлэхээр тийм нууцлаг зүйл өдгөө анатомийн шинжлэх ухаанд байхгүй болсон гэж санагдахаар. 
 
Далхаузи их сургуулийн профессор, анагаах ухааны түүх судлаач Пол Нойманн-ы ярьж байгаагаар, топографик анатомийн /биеийн бүтцийг макро түвшинд судалдаг/ салбар дахь шинэ нээлт гэдэг бол тун ховор үзэгдэл бөгөөд түүний ач холбогдлыг хэтрүүлэн үнэлдэг байна. Өнөө цагт анатомийн салбар дахь томоохон нээлтүүдийг эд эсийн түвшний судалгааны түвшинд хийж байгаа ажээ.
Гэсэн хэдий ч сүүлийн 10 жилд анатомийн шинжлэх ухаанд хэд хэдэн нээлт хийсэн нь уг салбарыг өөр өнцгөөс шинээр харахад хүргэж байна. Ингээд нээлтүүдийн талаарх зарим мэдээллийг хүргэе.
 
Тархин доторх тунгалагийн тогтолцоо 
 
Тархинд тунгалагийн бүтэц байдаггүй гэж олон жилийн туршид үзсээр иржээ. Тунгалагийн судсуудын сүлжээ болох тунгалагийн тогтолцоо нь биеийн эдүүдээс тунгалагийг шахан гаргаж, эд эрхтэнүүдийг цэвэрлэдэг. Тархины бүрхүүл дотор тунгалагийн судсууд байдаг тухай мэдээлэл бүр 18 дугаар зуунд анх гарч байсан боловч үүнд эргэлзэн хандсаар өдийг хүрсэн байна.
 
 
Харин 2015 онд хулганы тархины бүрхүүл дотор тунгалагийн судас байдгийг нээн илрүүлсний дараа, мөн 2012 онд хулганы тархин дахь эдийн шингэнийг эргэлтэнд оруулахад нөлөөлдөг глиал эсүүдийн харилцан холбоо бүхий сүлжээ болох глимфатик системийг нээн илрүүлсний дараа дээрх эргэлзээ тайлагджээ. Улмаар 2017 онд нейровизуализацийн арга хэрэглэн судалгаа хийснээр хүний тархины бүрхүүл дотор лимфатик судсууд байдаг гэдгийг баталсан байна.  
 
Шингэнээр дүүрсэн орон зай
 
Эсүүдийн хоорондох орон зай бол шингэнээр дүүргэгдэж, коллагенаар бүрхэгдсэн бүтцүүдийн сүлжээ юм байна гэдгийг эрдэмтэд 2018 онд нээн илрүүлээд уг сүлжээг интерстици гэж нэрлэжээ. Цөсний цорго, давсаг, хоол боловсруулах зам болон арьсны эсүүдийг нарийн судалсны үндсэн дээр дээрх дүгнэлтийг хийсэн нь хүний бие дотор хавдар хэрхэн үүсдэгийг илүү нарийн тодорхойлох боломжийг эрдэмтдэд олгож магадгүй.
 
 
Үүний сацуу интерстици бол хүний биеийн шинэ эрхтэн мөн гэж зарим эрдэмтэд үзэж байгаа боловч ихэнх судлаачид үүнийг үгүйсгэжээ. “Эсүүдийн хоорондох шингэнээр дүүрсэн жигд бус орон зайн тухайд эрхтэн гэдэг нэр томьёог хэрэглэхийг ихэнх биологичид хүсэхгүй байгаа юм” гэж Техасын их сургуулийн М.Д.Андерсоны нэрэмжит Хавдар судлалын төвийн патологоанатомич Анирбан Майтра ярьж байна.     
 
Чацархай нь бие даасан тусдаа эрхтэн мөн үү?
 
Хэвлийн хөндий дэх цул эрхтэнүүдийг гэдэсний арын хананд бэхлэн тогтоож байдаг том дэвүүртэй хэлбэртэй навч мэт харагдах чацархай нь тархмал олон хэсгүүдээс тогтдог хэмээн эрдэмтэд саяхныг хүртэл үздэг байсан.
 
 
Харин 2016 онд цогцсууд болон мэс засалд орсон өвчтөнүүдийг чацархайг судалж үзсэн хэсэг эрдэмтэд түүнийг “бүхэл эрхтэн мөн” гэсэн дүгнэлт хийжээ. Өмнө нь, хүний биеийн дотоод бүтцийн зураглалыг хийж байсан агуу их Леонардо да Винчи чацархайг үргэлжилсэн цул байдлаар дүрсэлжээ. Үргэлжилсэн цул байдал нь чацархай бол тусдаа бие даасан эрхтэн мөн гэдгийг батална хэмээн зарим эрдэмтэд үзэж байв. Гэвч интерстицитэй адилаар чацархай бол эрхтэн биш гэж бусад судлаачид үгүйсгэж байна. Судлаач Пол Нойманн ярихдаа “ер нь бол, эрхтэн гэдэг нэр томьёо ямар утгатай болохыг буруу ойлгож буйн жишээг бид олж харлаа” гэжээ.    
Ясан доторх цусны судасны сүлжээ
 
Хулганы ясан дотуур нэвтэрч буй хялгасан /капилляр/ судасны сүлжээг эрдэмтэд 2019 оны 1 дүгээр сард нарийвчлан дүрсэлжээ. Ийм сүлжээ байдаг болохыг урьд нь судлаачид мэддэггүй байсан юм. Ясны төгсгөлд байдаг венийн болон артерийн томоохон судаснуудыг сурах бичигт дүрслэн үзүүлсэн байдаг, харин саяхан нээсэн сувгуудын сүлжээ нь чөмгөн дотор бий болж буй цусны эсүүдийн эргэлтийн тогтолцоонд нэвтрэх явцыг хурдасгадаг байна.
 
 
Мэс засалд орсон өвчтөнүүдийн ясны зургийг авах, эрүүл хөлний ясны MRI зураг авах, эд эсүүдийн дээжийг микроскопоор харах зэрэг янз бүрийн арга хэрэглэснээр эрдэмтэд дээрхтэй ижил төстэй боловч арай бага хүрээг хамарсан хялгасан судасны сүлжээг илрүүлжээ.    
 
Хүний үр хөврөл доторх хэвлээр явагчийн булчин
 
Насанд хүрсэн хүнд байдаггүй боловч хэвлээр явагчид болон бусад амьтдад байдаг зарим булчингууд нь хүний үр хөврөлийн үе мөчнүүдэд байдаг тухай эрдэмтэд өнгөрсөн оны 10 дугаар сард мэдээлж байсан юм.
 
 
Иммуногистохимийн аргаар эд будаж шинжлэх, эд эсийг цэвэрлэх болон микроскопийн судалгааны аргуудын тусламжтайгаар 8-14 долоо хоногтой үр хөврөлийн эдээс авсан дээжин дэх доод ба дээд үе мөчнүүдийн булчингуудын гурван хэмжээст дүрслэлийг эрдэмтэд бий болгож чадсан байна. Хүн төрөхөөс өмнө алга болдог эдгээр булчингийн бүтэц нь түүхэн хувьслын явцад тодорхой үүрэггүй болсон рудимент буюу илүүдэл эрхтэн байж болох юм. Гэхдээ эрдэмтэд одоогоор 13-хан ширхэг дүрслэлийг судлаад байгаа учраас рудиментын талаарх дүгнэлтийг урьдчилсан дүгнэлт гэж үзэх хэрэгтэй.     
 
Фабелла
 
Фабелла- энэ бол өвдөгний арын шөрмөсөн дотор байрлах өчүүхэн жижиг яс юм. Өнгөрсөн оны хавар нийтлэгдсэн судалгааны дүнг үзвэл, ийм яс хүмүүст байх тохиолдол улам бүр олширсоор байна. Фабеллагийн тархалтын талаар 27 улсад явуулсан 58 судалгаанд дүн шинжилгээ хийсэн эрдэмтэд дараах дүгнэлтийг хийжээ.  Тодруулбал, 1918 онд амьдарч байсан хүмүүстэй харьцуулахад 2018 онд амьдарч буй орчин үеийн хүмүүст фабелла байх магадлал 3,5 дахин өндөр байгаа ажээ. Үүний шалтгаан юу вэ? Энэ асуулт хариултгүй хэвээр байна.
Гэхдээ орчин үед дэлхий ертөнцийн олон бүс нутагт хоол хүнсний чанар сайжирч, булчингийн масс, ясны урт өөрчлөгдөж байгаа нь фабелла бий болоход нөлөөлсөн болов уу гэж эрдэмтэд таамаглажээ.
 
Б.Адъяа

The Scientist: Хүний биеийн анатомийн 6 шинэ нээлт
Бусад мэдээ ▼

1
01-25
ФОТО: Талбай дээр байгаа иргэдийг тусгаарлалтад, шинжилгээ авч байна

2
01-25
Талбай дээр байгаа иргэдийг тусгаарлалтад, шинжилгээ авч байна

3
01-25
С.Ганбаатар: Хуурай өлсгөлөн зарлах уу, өөрийгөө шатаах уу гэдгээ эхнэртэйгээ ярьж байж шийднэ

4
01-25
Д.Тогтохсүрэн: Ерөнхийлөгчийн тавьсан хоригийг хүлээн авах боломжгүй

5
01-25
АН Л.Оюун-Эрдэнийг Ерөнхий сайдаар томилохыг дэмжихгүй

6
01-25
Биеэ засаад гэрээ зас, гэрээ засаад төрөө зас Ерөнхийлөгч өө!

7
01-25
ФОТО: УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар өлсгөлөн зарлаж байна

8
01-25
Ази номхон далайн худалдааны хэлэлцээрт элсчээ

9
01-25
Хар тамхины наймааны "хаан" гэгддэг Цэ Чи Лоп баривчлагджээ

10
01-25
Албан ёсны "муу дүн"

11
01-25
Халуун сэдэв: Оросын жагсаалын УЧИГ ТАЙЛАГДАВ уу?

12
01-25
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга шүүхийн тухай хуульд хэсэгчилсэн хориг тавилаа

13
01-25
АНУ-д халдвар авсан хүний тоо нэмэгдсэнийг тангараг өргөх ёслолтой холбоотой гэж үзэж байна

14
01-25
ЭМЯ: Тусгаарлалтад байсан иргэдийн давтан шинжилгээ болон БЗД-ийн 4,5,8-р хороо, ЭМЯ-ны нэг ажилтнаас халдвар илэрлээ

15
01-25
ЖДҮ эрхлэгчид ажлын байраа хадгалж чадахгүйд хүрчээ

16
01-25
ХҮН таны замаар ийм жудаггүй явбал мал болоход амархан харагдаж байна

17
01-25
Эсэргүүцлийн жагсаалд Путиний дэмжигчдээс хамаагүй цөөн хүн оролцдог гэв

18
01-25
Энэтхэг улсаас ирэх COVID-19-ийн эсрэг вакцинд итгэж болох уу?

19
01-25
Б.Бат-Эрдэнэ:НӨАТ сугалааг болиулах саналыг хүргүүлнэ

20
01-25
У.Хүрэлсүх хаалга савж, Х.Баттулга хормойдсоор хоцорсны ард юу байв?!

21
01-25
Өнөөдөр 15.00 цагт Ерөнхий сайдыг томилох асуудлыг хэлэлцэнэ

22
01-25
Чуулганаар Монгол Улсын Ерөнхий сайдыг томилох асуудлыг хэлэлцэнэ

23
01-25
Мексикийн Ерөнхийлөгч коронавирусний халдвар авчээ

24
01-24
О.Гэрэлт-Од: Залуучуудаа алт болгоё

25
01-24
Ж.Сандагсүрэн: Иргэд QR кодоо байнга уншуулвал нийслэлд хатуу чанга хөл хорио тогтоох шаардлага үүсэхгүй

26
01-24
АРХИВ: Д.Сумъяабазар "ЭМЯ өөрсдийнхөө амрыг хараад хатуу хөл хорио тогтоох гээд байх юм"

27
01-24
ХӨСҮТ: Халдварын тархалт их, халдварт өртөх эрсдэл өндөр боллоо

28
01-24
А.Отгонбаатар: Жагсаалыг Х.Баттулга засгаа самрах тоглоом болгож завааруулсан

29
01-24
Ясүхиро Ямашита: Олимпийн наадмаа амжилттай зохион байгуулж, дэлхий дахинаа хүч чадлаа илтгэн харуулна

30
01-23
Хотын даргын орлогч Ж.Сандагсүрэн худалдааны төвүүдэд хяналт тавин ажиллаж байна

31
01-23
Нийслэлийн Засаг дарга Д.Сумъяабазар А/25 тоот захирамж

32
01-23
Нийт 16 сул орон тоонд төрийн албаны тусгай шалгалт зарлалаа

33
01-23
“Дэм дэмэндээ 2” аяны хүрээнд 200 өрхөд хүнсний багцын тусламж хүргүүллээ

34
01-23
Хууль тогтоомжийг 2024 он хүртэл боловсронгуй болгох үндсэн чиглэлийг батлав

35
01-23
BOLOD ДОЛОО ХОНОГИЙН ТОЙМ: Хүний эрхийн төлөөх иргэдийн тэмцэлд Засгийн газар буууж өгсөн дуулиант ДОЛОО ХОНОГ

36
01-22
НОК: Маргаашнаас үсчин, бүх төрлийн барааны худалдаа, үйлчилгээг нээнэ

37
01-22
Л.Оюун-Эрдэнийг нэр дэвшүүлэх албан бичгийг Ерөнхийлөгчид гардуулав

38
01-22
Шинэ үеийн “попчин” ХҮНам одоо больё оо!

39
01-22
Яруу найрагч Д.Галсансүхийн өмгөөлөгч ирээгүй тул шүүх хурлыг хойшлуулжээ

40
01-22
Ерөнхийлөгч Авлигын эсрэг хуулийн өөрчлөлтөд хэсэгчилсэн хориг тавилаа

41
01-22
Цагаан ордны веб сайт олон хүйсийн сонголттой болжээ

42
01-22
Улсын хилээр хориотой эд зүйл нэвтрүүлэхийг завджээ

43
01-22
Ганданд жил бүр 12 тэрбум төгрөг төсөвлөх нь гарцаагүй тулгамдсан асуудал мөн үү?

44
01-22
"Баянмонгол" хорооллын нэг иргэнээс халдвар илэрлээ

45
01-22
Дуулиан: Солонгосын Ерөнхийлөгч үрчилж авсан хүүхдээ "сольж" болно гэв

46
01-22
Ажлын хариуцлага алдсан "Хэрээдэй" ХХК-ны асуудал хэрхэн шийдэгдэх вэ Салбарын сайд аа?!

47
01-22
Чөлөөт бүсийн салбарт хамтран ажиллах тухай баримт бичигт гарын үсэг зурав

48
01-22
"Д.Сумьяабазар сугарч үлдэлгүй огцрох ёстой" гэв

49
01-22
Ерөнхий сайд огцорсны дараа УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын хэлсэн үг

50
01-22
Ж.Байден Оростой холбоотой хэргийг шалгахыг үүрэг болгожээ

51
01-22
ХӨСҮТ-ийн эмч бол бусад батлагдсан тохиолдлын ойрын хавьтал болох 8 хүнээс халдвар илэрчээ

52
01-22
Завхан аймагт 4.6 магнитутын хүчтэй газар хөдөлжээ

53
01-22
456 хохирогчтой "Нарны хүү, сарны охин" компанийн хэргийг прокурорт буцаав

54
01-22
Л.Оюун-Эрдэнийг дараагийн Ерөнхий сайдад дэвшүүлэхээр болжээ

55
01-22
Олимпын наадмыг цуцлах хэрэгтэй гэж үзэж байна

56
01-22
Ерөнхийлөгчийн “Энтертайнмент” гэв үү?!

57
01-22
У.Хүрэлсүхийн халааг хэн авч, дараагийн Ерөнхий сайд болох вэ?

58
01-22
У.Хүрэлсүхийг Ерөнхий сайдын үүрэгт ажлаас чөлөөлөх тогтоолыг батлав

59
01-22
COVID-19: Монголд вакцин нийлүүлэх Энэтхэгийн вакцины үйлдвэрт гал гарчээ

60
01-21
МЗХ-ны Ерөнхийлөгч О.Гэрэлт-Од Д.Ганбаатарт “Шилдэг бизнесмэн оны залуу” батламж, гэрэгэг гардууллаа

61
01-21
Х.Баттулга: Сү.Батболдын бүлэглэл эргэлт хийж, ардчилал эхэлсэн цэгтээ эргэж ирлээ

62
01-21
Хүний ёсны төлөөх тэмцлийг улстөржүүлсэн Ерөнхийлөгчид алдарт эхчүүд гомдолтой байна

63
01-21
Өргөө амаржих газрын дарга Г.Баясгалан ажлаа хүлээлгэж өгөхгүй гэжээ

64
01-21
У.Хүрэлсүх: Ёс зүйтэй төр байгаасай гэж хүсэж байгаа учир Монгол Улсын Ерөнхий сайд миний бие ёс зүйн хариуцлага хүлээх ёстой

65
01-21
Шударга ёсны тэмцлээр эхэлсэн У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар хариуцлагын шинэ жишиг тогтоолоо

66
01-21
ФОТО: Эрүүл мэндийн салбарынхан сайдаа авч үлдэхийн төлөө жагсаж байна

67
01-21
ХӨСҮТ-ийн Ерөнхий захирал Д.Нямхүүг чөлөөллөө

68
01-21
У.Хүрэлсүхийн халааг авах дараагийн Ерөнхий сайд хэн байх вэ?

69
01-21
Дональд, Меланиа Трамп нар Цагаан ордноос явлаа

70
01-21
ЭМЯ: 19 дүгээр байрны 1 орцноос дахин 9 хүн халдвар авч, "Монос"-ын голомтоос 2 хүн, тусгаарлалтад байсан 6 хүнээс халдвар илэрлээ

71
01-21
У.Хүрэлсүх: Хүнд үед яг галан дээр ажиллаж байсан хоёр сайдаа явуулчхаад би сугарч үлдэхгүй, хариуцлага хүлээвэл хамт ХҮЛЭЭЕ

72
01-21
ФОТО: Бухимдлаа илэрхийлэн, эсэргүүцэж буй иргэд

73
01-21
Жо Байден АНУ-ын Ерөнхийлөгч болсон эхний өдрөө ямар зарлигуудад гарын үсэг зурав

74
01-21
ЯГ ОДОО: Эрүүл мэндийн салбарын эмч, ажилчид сайдаа огцруулахгүй хэмээн жагсаж байна

75
01-21
Хуулиар илэрхийлсэн "хорсол занал"

76
01-21
АНУ-ын 46 дахь Ерөнхийлөгч Ж.Байден тангараг өргөлөө

77
01-21
Солигддог тэмдэг шиг Ерөнхий сайдууд

78
01-21
У.Хүрэлсүх намын баяраа тэмдэглэчихээд МАН-ын даргаас чөлөөлөгдөнө гэв үү

79
01-20
Хотын даргын захирамжаар НЭМГ-ын дарга, Өргөө амаржих газрын дарга нарыг чөлөөллөө

80
01-20
н.Пүрэвжаргал: Эх нярай хоёр болон эрүүл мэндийн салбарт ажилладаг нөхдийнхөө нэр хүндийг унагаасанд уучлал гуйя

81
01-20
Ерөнхий сайд нэр бүхий сайд нарын чөлөөлөгдөх хүсэлтийг хүлээн авав

82
01-20
Т.Мөнхсайхан: Ард иргэдээ цар тахлаас сэргийлэхийн тулд бүхий л хүчээ дайчлан, хоёргүй сэтгэлээр зүтгэлээ

83
01-20
Я.Содбаатар: УОК, Шадар сайдынхаа албанаас чөлөөлөгдөх өргөдлөө Ерөнхий сайдад өгсөн

84
01-20
УОК-ын дарга Я.Содбаатар, ЭМ-ийн сайд Т.Мөнхсайхан нарыг огцруулахаар болжээ

85
01-20
Б.Энхдалай: Эгчийнхээ хувцсыг яах вэ, яанаа гэж ярилцаж байтал Ийгл телевизээр эгчийг маань өмсөж байсан хувцастай нь аваад гарч байсан нь гарсан

86
01-20
Ч.Ганжавхлан: Дарга нарын уучлал гуйх хангалтгүй байгаа учир иргэд хариуцлагыг бодитоор нэхэж байна

87
01-20
Б.Идэр-Од: Дарга нар аа! Хариуцлагаа үүрээд, яг одоо соёлт нийгмийн ёсоор ажлаасаа ОГЦОР

88
01-20
Төв талбайд иргэд эсэргүүцлээ илэрхийлж, хариуцлага нэхэж байна

89
01-20
Х.Баттулга оффшор компаниа татан буулгасан ч, Ерөнхийлөгчийн тангарагаасаа няцсан үйлдлээ залруулж чадахгүй

90
01-20
Дөнгөж төрсөн нярайдаа төмөр нүүрээ харуулсан үйлдлийн хариуцлагыг төр өөрөө хүлээ

91
01-20
Ч.Ичинхорлоо: Төрсний дараа гам алдвал яс, үесээр янгинаж, бүх эрхтэн тогтолцоо хямардаг

92
01-20
Хотын дарга Д.Сумъяабазарт ЭМГ-ын дарга Л.Төмөрбаатарт хариуцлага тооцох хүсэлт илгээжээ

93
01-20
ЭМЯ: Шинээр 32 тохиолдол илэрч, батлагдсан тохиолдол 1067 болжээ

94
01-20
Б.Найдалаа: УОК дарга Содбаатарыг буулгая аа!

95
01-20
Спортоор хичээллэдэг хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд "Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн" дээр хувцасаа солих, түр амрах, хэрэгслээ хадгалах байртай болно

96
01-20
А.Отгонбаатар: Миний эхнэрийг тийм байдлаар авч гарвал би Я.Содбаататыг шууд буудах байсан

97
01-20
Хүний эрхийн үндэсний комиссоос УОК-т шаардлага хүргүүлнэ

98
01-20
С.Ганбаатар: "Үнэг, шаазгай хоёрын үлгэр"-т цэг тавих цаг болсон

99
01-20
Ж.Байден АНУ-ын ерөнхийлөгчийн тангараг өргөнө

100
01-20
Эмнэлэгийн ажилчдад бус ЭМЯ, УОК-д хариуцлага тооцох ёстой