BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

The Scientist: Хүний биеийн анатомийн 6 шинэ нээлт

Сүүлийн 10 жилд эрдэмтэд анатомийн салбарт хэд хэдэн нээлт хийсэн нь анагаахын шинжлэх ухааны энэ салбарыг өөр өнцгөөс 


цоо шинээр харахад хүргэлээ. Микроскопийн болон хийсвэрлэн төсөөлөх /визуализаци/ аргуудыг ашиглан эрдэмтэд хүний биеийн шинэ хэсгүүдийг нээснээр олны дунд тархсан зарим төөрөгдлийг залруулж байна. 
 
Хүний биеийн анатомийн шинжлэх ухаан дөнгөж “үр хөврөл”-дөө байсан XVI зууны үед цогцсонд задлан шинжилгээ хийхийг үзэхээр сониуч хүмүүс олноороо анатомийн театрт цуглардаг байжээ. Түүнээс хойших хэдэн зуун жилийн хугацаанд дотоод эрхтэнүүд, яс, булчин, мэдрэлийн ширхэгт эсүүд болон хүний биеийн бусад эд эрхтэнүүдийн байрлалыг эрдэмтэд яг таг судлан тогтоогоод байна. Тэгэхээр задлан хийхийг харах гэсэн сониуч хүмүүсийг ирүүлэхээр тийм нууцлаг зүйл өдгөө анатомийн шинжлэх ухаанд байхгүй болсон гэж санагдахаар. 
 
Далхаузи их сургуулийн профессор, анагаах ухааны түүх судлаач Пол Нойманн-ы ярьж байгаагаар, топографик анатомийн /биеийн бүтцийг макро түвшинд судалдаг/ салбар дахь шинэ нээлт гэдэг бол тун ховор үзэгдэл бөгөөд түүний ач холбогдлыг хэтрүүлэн үнэлдэг байна. Өнөө цагт анатомийн салбар дахь томоохон нээлтүүдийг эд эсийн түвшний судалгааны түвшинд хийж байгаа ажээ.
Гэсэн хэдий ч сүүлийн 10 жилд анатомийн шинжлэх ухаанд хэд хэдэн нээлт хийсэн нь уг салбарыг өөр өнцгөөс шинээр харахад хүргэж байна. Ингээд нээлтүүдийн талаарх зарим мэдээллийг хүргэе.
 
Тархин доторх тунгалагийн тогтолцоо 
 
Тархинд тунгалагийн бүтэц байдаггүй гэж олон жилийн туршид үзсээр иржээ. Тунгалагийн судсуудын сүлжээ болох тунгалагийн тогтолцоо нь биеийн эдүүдээс тунгалагийг шахан гаргаж, эд эрхтэнүүдийг цэвэрлэдэг. Тархины бүрхүүл дотор тунгалагийн судсууд байдаг тухай мэдээлэл бүр 18 дугаар зуунд анх гарч байсан боловч үүнд эргэлзэн хандсаар өдийг хүрсэн байна.
 
 
Харин 2015 онд хулганы тархины бүрхүүл дотор тунгалагийн судас байдгийг нээн илрүүлсний дараа, мөн 2012 онд хулганы тархин дахь эдийн шингэнийг эргэлтэнд оруулахад нөлөөлдөг глиал эсүүдийн харилцан холбоо бүхий сүлжээ болох глимфатик системийг нээн илрүүлсний дараа дээрх эргэлзээ тайлагджээ. Улмаар 2017 онд нейровизуализацийн арга хэрэглэн судалгаа хийснээр хүний тархины бүрхүүл дотор лимфатик судсууд байдаг гэдгийг баталсан байна.  
 
Шингэнээр дүүрсэн орон зай
 
Эсүүдийн хоорондох орон зай бол шингэнээр дүүргэгдэж, коллагенаар бүрхэгдсэн бүтцүүдийн сүлжээ юм байна гэдгийг эрдэмтэд 2018 онд нээн илрүүлээд уг сүлжээг интерстици гэж нэрлэжээ. Цөсний цорго, давсаг, хоол боловсруулах зам болон арьсны эсүүдийг нарийн судалсны үндсэн дээр дээрх дүгнэлтийг хийсэн нь хүний бие дотор хавдар хэрхэн үүсдэгийг илүү нарийн тодорхойлох боломжийг эрдэмтдэд олгож магадгүй.
 
 
Үүний сацуу интерстици бол хүний биеийн шинэ эрхтэн мөн гэж зарим эрдэмтэд үзэж байгаа боловч ихэнх судлаачид үүнийг үгүйсгэжээ. “Эсүүдийн хоорондох шингэнээр дүүрсэн жигд бус орон зайн тухайд эрхтэн гэдэг нэр томьёог хэрэглэхийг ихэнх биологичид хүсэхгүй байгаа юм” гэж Техасын их сургуулийн М.Д.Андерсоны нэрэмжит Хавдар судлалын төвийн патологоанатомич Анирбан Майтра ярьж байна.     
 
Чацархай нь бие даасан тусдаа эрхтэн мөн үү?
 
Хэвлийн хөндий дэх цул эрхтэнүүдийг гэдэсний арын хананд бэхлэн тогтоож байдаг том дэвүүртэй хэлбэртэй навч мэт харагдах чацархай нь тархмал олон хэсгүүдээс тогтдог хэмээн эрдэмтэд саяхныг хүртэл үздэг байсан.
 
 
Харин 2016 онд цогцсууд болон мэс засалд орсон өвчтөнүүдийг чацархайг судалж үзсэн хэсэг эрдэмтэд түүнийг “бүхэл эрхтэн мөн” гэсэн дүгнэлт хийжээ. Өмнө нь, хүний биеийн дотоод бүтцийн зураглалыг хийж байсан агуу их Леонардо да Винчи чацархайг үргэлжилсэн цул байдлаар дүрсэлжээ. Үргэлжилсэн цул байдал нь чацархай бол тусдаа бие даасан эрхтэн мөн гэдгийг батална хэмээн зарим эрдэмтэд үзэж байв. Гэвч интерстицитэй адилаар чацархай бол эрхтэн биш гэж бусад судлаачид үгүйсгэж байна. Судлаач Пол Нойманн ярихдаа “ер нь бол, эрхтэн гэдэг нэр томьёо ямар утгатай болохыг буруу ойлгож буйн жишээг бид олж харлаа” гэжээ.    
Ясан доторх цусны судасны сүлжээ
 
Хулганы ясан дотуур нэвтэрч буй хялгасан /капилляр/ судасны сүлжээг эрдэмтэд 2019 оны 1 дүгээр сард нарийвчлан дүрсэлжээ. Ийм сүлжээ байдаг болохыг урьд нь судлаачид мэддэггүй байсан юм. Ясны төгсгөлд байдаг венийн болон артерийн томоохон судаснуудыг сурах бичигт дүрслэн үзүүлсэн байдаг, харин саяхан нээсэн сувгуудын сүлжээ нь чөмгөн дотор бий болж буй цусны эсүүдийн эргэлтийн тогтолцоонд нэвтрэх явцыг хурдасгадаг байна.
 
 
Мэс засалд орсон өвчтөнүүдийн ясны зургийг авах, эрүүл хөлний ясны MRI зураг авах, эд эсүүдийн дээжийг микроскопоор харах зэрэг янз бүрийн арга хэрэглэснээр эрдэмтэд дээрхтэй ижил төстэй боловч арай бага хүрээг хамарсан хялгасан судасны сүлжээг илрүүлжээ.    
 
Хүний үр хөврөл доторх хэвлээр явагчийн булчин
 
Насанд хүрсэн хүнд байдаггүй боловч хэвлээр явагчид болон бусад амьтдад байдаг зарим булчингууд нь хүний үр хөврөлийн үе мөчнүүдэд байдаг тухай эрдэмтэд өнгөрсөн оны 10 дугаар сард мэдээлж байсан юм.
 
 
Иммуногистохимийн аргаар эд будаж шинжлэх, эд эсийг цэвэрлэх болон микроскопийн судалгааны аргуудын тусламжтайгаар 8-14 долоо хоногтой үр хөврөлийн эдээс авсан дээжин дэх доод ба дээд үе мөчнүүдийн булчингуудын гурван хэмжээст дүрслэлийг эрдэмтэд бий болгож чадсан байна. Хүн төрөхөөс өмнө алга болдог эдгээр булчингийн бүтэц нь түүхэн хувьслын явцад тодорхой үүрэггүй болсон рудимент буюу илүүдэл эрхтэн байж болох юм. Гэхдээ эрдэмтэд одоогоор 13-хан ширхэг дүрслэлийг судлаад байгаа учраас рудиментын талаарх дүгнэлтийг урьдчилсан дүгнэлт гэж үзэх хэрэгтэй.     
 
Фабелла
 
Фабелла- энэ бол өвдөгний арын шөрмөсөн дотор байрлах өчүүхэн жижиг яс юм. Өнгөрсөн оны хавар нийтлэгдсэн судалгааны дүнг үзвэл, ийм яс хүмүүст байх тохиолдол улам бүр олширсоор байна. Фабеллагийн тархалтын талаар 27 улсад явуулсан 58 судалгаанд дүн шинжилгээ хийсэн эрдэмтэд дараах дүгнэлтийг хийжээ.  Тодруулбал, 1918 онд амьдарч байсан хүмүүстэй харьцуулахад 2018 онд амьдарч буй орчин үеийн хүмүүст фабелла байх магадлал 3,5 дахин өндөр байгаа ажээ. Үүний шалтгаан юу вэ? Энэ асуулт хариултгүй хэвээр байна.
Гэхдээ орчин үед дэлхий ертөнцийн олон бүс нутагт хоол хүнсний чанар сайжирч, булчингийн масс, ясны урт өөрчлөгдөж байгаа нь фабелла бий болоход нөлөөлсөн болов уу гэж эрдэмтэд таамаглажээ.
 
Б.Адъяа

The Scientist: Хүний биеийн анатомийн 6 шинэ нээлт
Бусад мэдээ ▼

1
07-14
Сөүл-Улаанбаатарын тусгай үүргийн нислэгээр 250 иргэн ирнэ

2
07-14
Түр зуурын хүчтэй аадар борооны улмаас таван хүн үерт өртөж, нэг нь нас баржээ

3
07-14
ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Путиныг огцрохыг шаардсан 30 мянган хүн жагсчээ

4
07-14
ДЭМБ: Цар тахалтай тэмцэхэд олон орон буруу чиг шугaмыг баримталж байна

5
07-14
Өчигдөр Туул голд нэг иргэн усанд осолджээ

6
07-14
Д.Нямхүү: 13 хүний шинжилгээнээс коронавирусийн халдвар илэрч, батлагдсан тохиолдол 243 боллоо

7
07-14
Шүдлэн насны морьдын уралдаанд Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын Төмөрбаатарын Баяржавхлангийн хүрэн үрээ түрүүллээ

8
07-14
Парисын дарь эхийн сүмийн оройг хуучин маягаар нь сэргээн завсарлахаар болжээ

9
07-14
Энэ долоо хоногт ихэнх нутгаар бороотой

10
07-14
Уяачид наадмын комисст шаардлага хүргүүлжээ

11
07-14
Үерийн үед гэдэсний халдварт өвчнөөс сэргийлье!

12
07-11
Цагдаагийн алба хаагчид монгол дээлээр жигдэрчээ

13
07-11
Налайх дүүрэгт шинэчлэгдэж буй авто замын эхний ээлжийн 3.5 километрийн зорчих хэсгийг нээлээ

14
07-11
Үер усны дараа гэдэсний халдварт өвчнөөс сэргийлэх зөвлөмжүүд

15
07-11
Төвийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, зүүн аймгуудын ихэнх нутгаар усархаг бороо орно

16
07-11
Өчигдөр нийт 681 хүнд шинжилгээ хийхэд коронавирусийн халдвар илрээгүй

17
07-11
Фото: Үндэсний их баяр наадмын торгон агшин

18
07-11
Гурван тэрбум төгрөгөөр нээлт хийгээгүй, наадаагүй

19
07-11
Х.Баттулга: Бидний өвөг дээдсийн оюун ухааны бяд, баларшгүй соёл, давтагдашгүй өв дэлхий даяар оршсоор байна

20
07-10
Баяр наадмын үеэр Мэргэжлийн Хяналтын улсын байцаагч нар хяналт тавьж ажиллана

21
07-10
Засгийн газраас өндөржүүлсэн бэлэн байдлын хугацааг 31-нийг хүртэл сунгалаа

22
07-10
Дотоодын аялагчид өдөрт 2000 тонн хог хаядаг

23
07-10
Сураггүй алга болсон Сөүл хотын захирагч нас барсан байдалтайгаар олджээ

24
07-10
Зөвлөгөө: Машины мотор ус залгисан үед авах арга хэмжээ...

25
07-10
Нүд тайлсан хүний яриа (Орчин цагийн үлгэр)

26
07-10
Үерийн улмаас найман хүн амь насаа алджээ

27
07-10
ОХУ-ын Холбооны Хурал "Монгол, ОХУ-ын найрсаг харилцаа, иж бүрэн стратегийн түншлэлийн тухай гэрээ"-г баталжээ

28
07-10
Усархаг, дуу цахилгаантай бороо орох тул үер, усны аюулаас сэрэмжлүүлж байна

29
07-10
ХӨСҮТ, Дархан-Уул аймгийн лаборторид хийсэн 328 шинжилгээний хариу "сөрөг" гарчээ

30
07-09
Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр

31
07-09
МУИС-ийн багш, доктор, профессор М.Баярсайхан: Амьтны үр төлийн нэр

32
07-09
Гадаад байгаа иргэдийн татан авалтыг эрчимжүүлнэ

33
07-09
Наадмын өдрүүдэд Эрүүл мэндийн байгууллагуудын ажиллах цагийн хуваарь

34
07-09
Бээжин, Тяньжиньд хамгийн ойрхон “их элсэн сав газар”-ыг цөлжилтөөс ангижруулж буй тухай тэмдэглэл

35
07-09
АТГ: 2020 оны хагас жилийн ажлын тайланг танилцуулж байна

36
07-09
13 машин мөргөлдөж, 3 айлын хашааг дайрсан ноцтой осол гарчээ

37
07-09
Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутагт нас биед хүрсэн 19 минжийг нутагшуулжээ

38
07-09
Хариуцлагагүй ажилласан албан хаагчдыг олон нийтэд зарлана

39
07-09
Эмэгтэй хүн бүрийн мэдэх ёстой гоо сайхны 17 нууц

40
07-09
Аз жаргалтай амьдралын нууц

41
07-09
Японы ерөнхий сайд ард түмнээсээ уучлал хүслээ

42
07-09
"Бие даагчид ба Сонгууль 2020"

43
07-09
"Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай” хуулийн төслийг өргөн барилаа

44
07-09
"Долдугаар сарын 16,17-ныг амралтын өдөрт шилжүүлэхгүй"

45
07-09
Израиль улс Палестиний хүүхдүүдийн нүүрийг хүчлээр түлжээ

46
07-09
Үндэсний их баяр Наадамд хурдан морь уралдуулах цагийн хуваарь, хөтөлбөр

47
07-09
Зургаан жилийн ял авсан Б.Отгонбаатар гэж хэн бэ?

48
07-09
Эмэгтэй гишүүдэд дайх үг

49
07-09
Тусгай хамгаалалттай бүсэд хүн амиа алдав

50
07-09
Төмсний үнэ тэнгэрт хадаж, төгрөгийн ханш газарт унасаар...

51
07-09
Аварга Э.Оюунболд энэ жилийн наадмыг өнжинө

52
07-09
Шинэ сайд нар Ерөнхийлөгчийн сонгууль өнгөртөл “яндан хөөлөх” үү?

53
07-09
Зуурмагийн миксер 13 автомашин мөргөж, 5 хүн гэмтсэн ноцтой осол ГАРЛАА

54
07-09
Оросын сэтгүүлчийг Чехийн тусгай албанд мэдээлэл дамжуулсан хэрэгт сэжиглэж байна

55
07-09
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн өчигдөр, өнөөдөр

56
07-09
Мөнгө угаах гэмт хэргээр шүүхэд шилжүүлсэн есөн хэрэг байгаа аж

57
07-08
Т.Доржханд сайдуудаас асуусан асуултны хариулт

58
07-08
Баяр наадмын төсөвт 1.6 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөжээ

59
07-08
С.Чулуун "Би хулгай хийдэг биш, эмхэлдэг цэгцэлдэг судлаач"

60
07-08
ОХУ-аас ирсэн хоёр хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 227 боллоо

61
07-08
Х.Баттулга : Энэ их өрийг дарах уран ухаан, арга залийг Ч.Хүрэлбаатар та мэргэжлийн хүний хувьд бодож шийднэ биз

62
07-08
Танилц: Шинэ томилогдсон Засгийн газрын сайдуудын намтар...

63
07-08
Эрүүл мэндийн сайдаар Б.Цогтбаатарын оронд Т.Мөнхсайханыг томилуулахаар танилцууллаа

64
07-08
"Жи Тайм" сүлжээний гэгдэх эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан дахин хойшлов

65
07-08
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай үүргийн онгоцоор 258 иргэн ирнэ

66
07-08
Бразилын Ерөнхийлөгчийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ

67
07-08
Гэр шатаж, хоёр хүн нас баржээ

68
07-08
"Челси" гуравдугаар байр руу орж, "Лестер" дөрөв рүү ухарлаа

69
07-08
У.Хүрэлсүх жинхэнэ мэргэжлийн, технократуудын Засгийн Газар байгуулахыг зорьжээ

70
07-08
Ц.Нямдоржийг Ерөнхий Сайдын зөвлөхөөр томилжээ

71
07-08
Их Британи, Хятад хоёр Хонконгчуудыг булаацалдаж эхэллээ

72
07-08
Н.Номтойбаярын нийтийн албанд ажиллах эрхийг 5 жил хасч, 5.5 жил хорих ял оноолоо

73
07-08
Ж.Эрдэнэбатын хэрэг парламентад ямар жишиг тогтоох бол?

74
07-08
АН хаашаа нүүх вэ?

75
07-07
АНУ Хятадын нийгмийн сүлжээний хавсралтуудыг хориглох асуудлыг “судалж байна”

76
07-07
Сөүлээс 172 иргэн эх орондоо ирлээ

77
07-07
ОХУ-аас орж ирсэн ТАВАН хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 225 боллоо

78
07-07
Наадмаар ТАВ ХОНОГ амарч, долдугаар сарын 16-нд ажил ЦУГЛАНА

79
07-07
ЧУУЛГАН: Засгийн газрын бүтцийг УИХ-ын чуулганаар эцэлсэн баталлаа

80
07-07
Наадам хийх газар судлаад судлаад олдсон нь л Ерөнхийлөгчийн гэр бүлийнхний амралт юм гэнэ

81
07-07
У.Хүрэлсүх: Ирэх 4 жилд 2.9 тэрбум долларын өр төлнө

82
07-07
Ерөнхийлөгч Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Эрчим хүчний яамыг нэгтгэх санал хүргүүлжээ

83
07-07
У.Хүрэлсүхийн удирдсан Засгийн Газар 14 яам, 17 сайдтай байна

84
07-07
Байгаль Орчны Сайд асан У.Барсболд таалал төгсчээ

85
07-07
Токиогийн олимп болох эсэх нь тодорхойгүй байна

86
07-07
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх наадмаас өмнө танхимаа бүрдүүлнэ

87
07-06
Өнөөдөр Дээрхийн Гэгээнтэн 14-р Далай багшийн мэлмий гийж лагшин мэндэлсний 85 насны ойн өдөр

88
07-06
Сураггүй алга болсон эмэгтэйг уулнаас эсэн мэнд олжээ

89
07-06
Ерөнхий сайд байхдаа өөртөө лиценз олгосон Ж.Эрдэнэбатад 6 жилийн хорих ял оноолоо

90
07-06
УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбатад ял тулгажээ

91
07-06
Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хоёр Засгийн газрын ийм хувилбарууд дээр “ярилцаж” байна

92
07-06
Амралтын өдрүүдэд гурван хүн зам тээврийн ослоор амиа алджээ

93
07-06
ОХУ-д 21 сая гаруй хүнд коронавирусний шинжилгээ хийжээ

94
07-06
ОХУ: 40 эмч коронавирусын улмаас нас баржээ

95
07-06
Бухимдал, гомдол дагуулсан 2020 оны ЭЕШ

96
07-06
НӨАТ-ын хоёрдугаар улирлын урамшуулал олгоно

97
07-06
Наадмын дараа төсөв тодотгоно

98
07-03
Ж.Чинбүрэн: Би сайд болох гэж хэн нэгний үүдийг сахиж элдэв хов жив хийж явсангүй, хийх ч үгүй!

99
07-03
П.Цагаан: Алтанхуяг аа, гудамжны чавганц уу чи

100
07-03
В.Путин Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан ажлын хэсэгтэй уулзана