АН-ын "шал арчсан" шалтгаан нь Ардчиллыг өмчилдөг хөгшчүүлийн "дайн"-аас үүдэлтэй

2020-09-15

Нийслэлийн АН-ын удирдлагууд өнөөдөр ирэх аравдугаар сард болох орон нутгийн сонгуульд өрсөлдөх нэр дэвшигчдээ зарлалаа.

Энэ удаагийн орон нутгийн сонгуульд АН дангаараа оролцчих хүч нь хүрсэнгүй. 8 тойргоо МАХН-д найр тавьж өгч, хамтрал маягтай юм байгуулав. Мөн ШИНЭ намын 5 гишүүнийг АН-ын нэр дээрээс өрсөлдүүлэхээр боллоо. Ингэж жижиг намуудад найр тавьж, "хаалга"-аа нээсэн нь санал хуваах аюулаас аврагдах боломж гэж тэд үзэж. МАН-тай орон нутгийн сонгуулийн "рингэнд" нам цохиулчихалгүй тулалдахад хэрэгтэй "сэргээш" нь МАХН, ШИНЭН юм гэнэ. Яах вэ, ийм хувилбар байж болно. Гэхдээ "сэргээш" хэрэглэлээ гээд МАН-ын навс "нүдчихнэ" гэж бодож байвал бодол чинь богино байна даа, Б.Пүрэвдаваа дарга аа.

Нэр дэвшигчдийг зарлах үеэр УИХ-ын сонгуулийн булхай, луйвар гэж ярилаа. Санал хуваасан гэдэг шалтгааныг ч ахин, дахин дурдсан. АН-ын зарим дарга, удирдлага, гишүүд сонгуульд ялагдсан шалтгаанаа одоо болтол луйвардсан, санал хуваасан гэдэг ангилал руу оруулж, буруутныг гаднаас хайсаар байгаа юм байна. Яг үнэндээ 1990 онтойгоо зууралддаг, одоо болтол Ардчиллыг өмчилдөг хэдэн хөгшчүүлийнх нь "дайн" АН-ыг шал арчуулж, шавартай хутгасан. 1996 оны сонгуулиар АН 50 суудал авч, олонх болоход тэд төрд орж ирсэн. Түүнээс хойш 24 жил өнгөрч байна. Энэ хугацаанд хэн нь ч зайгаа тавьж өгөхийг хүсээгүй. Ерөнхийлөгч болох нь болсон, Ерөнхий сайд хийх нь хийсэн, хотын дарга ч болоод авсан. Бүгд баяжсан, хөрөнгөжсөн.

Улс төрд хангалттай удаан давхичихаад бүгд л 2020 оны сонгуулиар намтайгаа зууралдсан. Нэр дэвших нэр дэвшсэн. Нэр дэвшилтэд нь оролцсон, зууралдсан. АН-аас УИХ-ын гишүүн болсон хамгийн залуу гишүүн хэн байв. Сүүлийн 3-4 сонгуулийн хугацаанд шүү. Батын Батбаатар нэг удаа сонгогдохдоо л арай залуу байсан байх. Бусад нь бүгд л хөгчүүл. Нөгөө л Ц.Элбэгдорж, Э.Бат-Үүл, Д.Ганболд, Р.Амаржаргал, С.Баярцогт, З.Энхболд, С.Эрдэнэ, Н.Батбаяр тэргүүтэй 50, 60-аад оныхон. Араас нь хүчтэй түрж гарч ирсэн 70-аад оныхон хэд байна, хуруу дарам цөөн. 80-аад оны улс төрд танигдчихсан, хүлээн зөвшөөрөгдөхүйц улстөрч АН-д хэд байна.

Одоо намын дарга сонгоход 70, 80-аад оны төлөөллөөс "тэр л дарга хийчих чадвартай даа" гээ д хэлчихээр залуу лидер байна уу. Байхгүй. АН-ын хөгшчүүл өнгөрсөн 30 жилд намаа ингэж л удирдаж. Залуу хойч үеэ бэлдээгүй, тэдэндээ зай тавьж өгөөгүй, боломж олгоогүй. Зөвхөн өөрсдөө л эрх мэдэлтэй байхын төлөө улайрсан. Намаа хэд хэд хуваасан, толхилцсон. 2016 оны сонгуулийн дараа АН-ыг шинэчилнэ гэж баахан давхиж, дүрмээ өөрчлөөд, даргын сунгаа хүртэл хийсэн. Харамсалтай нь 5 сум барьж гарсан хүмүүс нь намаа 4, 5 хуваахаас хэтрээгүй. Шинэчлэл нь бас л дүрэм, журмыг нааш, цааш нь болгох л байлаа. Боловсон хүчний шинэчлэлээ мартсан.

Энэ жилийн сонгуулиар З.Энхболд, Да.Ганболд, Э.Бат-Үүл, Н.Батбаяр тэргүүтэй 20-иод хөгшчүүл залуучуудынхаа боломжийг булааж, заримынх нь нулимсыг барж, нэр дэвшсэн. Эцэст нь яав, бүгд л ялагдлаа. Одоо нам дотроо буруутан хайж эхэлсэн сураг байна билээ. Намаас гарч, өөр нам байгуулсан Ж.Батзандан, Л.Болд хоёрыг ч буруутгах гэж оролдож байгаа сурагтай. С.Эрдэнийн бодлоготой эвлэрч чадалгүй бие дааж өрсөлдсөн Н.Алтанхуяг, П.Галиндэв, өөр нам руу явсан бас бус хүмүүсээ ч буруутнаар нэрлэх гэж оролдож эхэлж. Булхай луйвар, санал хуваалт гэсэн шалтаг дээр нэмээд буруутан хайж буй нь тэр.

Гаднаас шалтгаан хайгаад хэрэггүй ээ, дотроосоо л хай. Сая л гэнэт ухаан орж байгаа мэт баахан шинэ залуучууд гаргаж ирээд, өрсөлдүүлэхээр яаж сонгуульд ялах юм бэ. Аль 2012 оноос эхлээд 70, 80-аад оны залуусаа тултал нь бэлтгэх, таниулах байсан юм. Тэр үед залуучууддаа илүү боломж олгож, заримыг нь нэр дэвшүүлээд явах л ёстой байлаа. Тэрийг оройтож ойлгож, залуучуудынхаа үг, шаардлагыг одоо л сонсох аядаж байгаа нь харамсалтай.

Уг нь Монголд ардчиллын төлөөх хүчтэй нам хэрэгтэй. Гэхдээ Н.Энхбаяр тэргүүтнүүдийг ардчиллын төлөөх нам байгуулсан гэж яриад байхаар хөх инээд хүрээд байна. АН ингэтлээ шалдаа буулгүй, өөрийнхөө хүчээр дайралтаа хийгээд, залуучууддаа боломж олгоод, мөрийн хөтөлбөрөө олигтойхон боловсруулаад, хөрсөн дээр буусан зүйл яриад ороод ирсэнбол орон нутгийн сонгуульд хүчтэй өрсөлдөх боломж байсан. МАН-ын нэр хүнд одоо уналтын үедээ явна. Тэдний хийж, хэлж байгаа бүхэн ард иргэдийн дургүйг хүргэж эхэллээ. Ийм л үед хүчтэй сөрөг хүчин байж, боломжоо ашиглах байсан юм. Гэвч тэд бас л чадсангүй. Намаасаа хөөсөн Ж.Батзандан, ухаан суусан мэт жүжиглэж байгаа Н.Энхбаяр хоёроор сугадуулчихлаа. Тэд "сэргээш" биш хор болох вий.

http://www.zaluucom.mn/read/503f79ecc