2011-10-19ОХУ-ын Ерөнхий сайд Владимир Путиний «Нэгдүгээр суваг», «Орос», «НТВ» телевизэд өгсөн ярилцлагыг товчлон хүргэж байна.
-Та яагаад Кремльд буцаж ирэхээр шийдэв?
-Би хэзээ ч энэ албан тушаалын төлөө үхэн хатан гүйж байгаагүй. Энэ асар их үүрэг, хариуцлагыг үүрэх эсэх дээр би эргэлзэж байсан ч дэмжигчид маань үүнийг хүссэн. Тэгээд ч би ямар ч ажил барьж авсан заавал дуусгадаг, дор хаяж дээд зэргийн үр дүнд хүргэдэг хүн. Намайг нэр дэвшвэл сонгууль болохгүй гэж шүүмжлэгчид мэдэгдэж байгаа.
Тэдний хувьд үгүй байж болох ч энгийн иргэдэд сонголт үргэлж бий. Харин ч намайг эсэргүүцэгчид өөрсдийн хөтөлбөрийг санал болгож, илүү сайн хийж чадахаа бодит ажлаар батлах ёстой. Бүх зүйл муу, үүнээс дордоно гэж байхгүй гэцгээдэг. Коммунист нам, зүүнийхэнд хандаж хэлэхэд 1980-аад оны сүүлийг эргэн сана. Үзэл суртал, улстөрийн монополийг ярихаа больё. Хоол хүнснээс өгсүүлээд амин чухал барааг ч талоноор олгож байлаа. 1990-ээд онд бүхэл бүтэн салбарууд зогсож, цалин, тэтгэврээ хагас жилээр тавьдаггүй байв.
Гэмт хэрэг улам гаарч, бараг л иргэний дайн дэгдэхэд хүрсэн. Кавказ бүхэлдээ цуеаар будагдаж, нисэх хүчин, хүнд цэргийн техник, танк хэрэглээд л. Хэрэв одоо 2-3 буруу алхам хийвэл тэр үедээ буцаад оччихож мэднэ. Хүмүүс Брежневийн зогсонги үе эргээд ирэх нь гэж байна. Тухайн үед эерэг зүйл байсан ч Зөвлөлтийн удирдагчид Ерөнхийлөгч Д.Медведев бид хоёр шиг ингэж их ажиллаж байсныг санахгүй юм.
-Яаж ч чадах билээ?
-Бие бялдрын байдлаас гадна тэд юу хийх ёстойгоо мэдэхгүй байсан. Хийх эр зориг ч байгаагүй. Манай нам Үндсэн хуулиа өөрчилж, намайг улируулан сонгохыг хүссэн ч би зөвшөөрөөгүй. Хэн нэгэнд эсвэл өөртөө зориулж, хуулийг өөрчлөөгүй. Эрх баригчид өөрчлөгдөх нь эмгэнэл биш гэж хүмүүс ойлгог гэсэн хэрэг, Бусад улсад, тухайлбал АНУ Дэлхийн II дайныг дуустал Ерөнхийлөгчийн сонгоглох тоонд хязгаарлалт тавьж байгаагүй.
Ер нь улс орон хүнд нөхцөлд байхад тогтвортой байдал маш чухал, ялангуяа улстөрд. Иймээс би ирээдүйд улстөрийн систем, ардчиллын институтүүдийн суурь үндсийг бэхжүүлж, зах зээлийн эдийн засгийг нийгмийн чиг хандлагатайгаар хөгжүүлнэ.
-Тогтвортой байдал маш чухал гэлээ. Гэтэл үүний cөpөr тал нь зогсонги байдал шүү дээ?
-Зарим салбарт саатал доголдол гардаг нь сайд нарын буруугаас ч болсон байдаг. Буруутай л бол хариуцлага үүрэх ёстой. Мөн тухайн салбартай хамаагүй буюу эдийн засаг, нийгмийн ерөнхий байдалтай холбоотой байх нь ч бий. Түүнчлэн дээд удирдлага сул дорой бол сайд нар «цам харайдаг», их ч солигддог. Хариуцлага үүрэхийг хүсдэггүй, хэн нэгэн рүү буруугаа чихдэг түшмэдээс ангижрах хэрэгтэй.
-Медведев хүмүүнлэг харилцааг эрхэмлэдэг бол та хатуу, чангаараа алдартай. Та түүний эхлэлийг үргэлжлүүлэх үү?
-Стратегийн болон хөгжлийн стратегийн шинжтэй асуудлуудаар бид нэгдмэл байр суурьтай. Гэхдээ бид өөр хүмүүс. Төр засагт хийсэн түүний шинэчлэлийг сонгогчид, иргэд хүлээж авбал би эрс өөрчлөлт хийхгүй.
Тийм шүү, жишээлбэл Рузвельт ?
-Тэр дөрвөн удаа сонгогдсон. Мөн Германы төрийн эрхийг Коль 16 лет барьсан.Ер нь улс орон хүнд нөхцөлд байхад тогтвортой байдал маш чухал, ялангуяа улстөрд. Иймээс би ирээдүйд улстөрийн систем, ардчиллын институтүүдийн суурь үндсийг бэхжүүлж, зах зээлийн эдийн засгийг нийгмийн чиг хандлагатайгаар хөгжүүлнэ.
-Тогтвортой байдал маш чухал гэлээ. Гэтэл үүний cөpөг тал нь зогсонги байдал шүү дээ?
-Зарим салбарт саатал доголдол гардаг нь сайд нарын буруугаас ч болсон байдаг. Буруутай л бол хариуцлага үүрэх ёстой. Мөн тухайн салбартай хамаагүй буюу эдийн засаг, нийгмийн ерөнхий байдалтай холбоотой байх нь ч бий. Түүнчлэн дээд удирдлага сул дорой бол сайд нар «цам харайдаг», их ч солигддог. Хариуцлага үүрэхийг хүсдэггүй, хэн нэгэн рүү буруугаа чихдэг түшмэдээс ангижрах хэрэгтэй.
-Медведев хүмүүнлэг харилцааг эрхэмлэдэг бол та хатуу, чангаараа алдартай. Та түүний эхлэлийг үргэлжлүүлэх үү?
-Стратегийн болон хөгжлийн стратегийн шинжтэй асуудлуудаар бид нэгдмэл байр суурьтай. Гэхдээ бид өөр хүмүүс. Төр засагт хийсэн түүний шинэчлэлийг сонгогчид, иргэд хүлээж авбал би эрс өөрчлөлт хийхгүй.
Нэр ДЭВШИГЧДИЙН гуравны нэг нь намын гишүүн биш
-Танай намын нэрсийн жагсаалтын 50 хувьд шинэ хүмүүс байна гэж та амласан?
-Манай ард түмэн «Бөөс барихад л яарах хэрэгтэй» гэж ярьдаг. Иймээс тайван, алгуурхан хөдлөх хэрэгтэй. Манай жагсаалтын 50 гаруй хувь нь шинэ хүмүүс.Тэр бүү хэл нэр дэвшигчдийн гуравны нэг нь аль ч намын гишүүн биш, олон нийтийн болон залуус, эмэгтэйчүүд, үилдвэрчнии эвлэл, мэргэжлийн байгууллагуудаас нэр дэвшсэн.
-Өрнөдийнхөн таныг харцага гэдэг?
-Сайн шувуу шүү.
-Үнэндээ таныг хэн энхийн цагаан тагтаа гэх вэ дээ?
-Уг нь би хүн л дээ. Бид урьдынх шигээ л улс орныхоо хөгжлийн таатай нөхцөлийг бүрдүүлэх бодлого явуулж, үндэсний эрх ашгаа хүчтэй хамгаалах л болно.Хүнд замыг сонговол хэн ч тантай өрсөлдөхгүй
-Том улстөрчид маш ганцаардмал гэж Голль хэлсэн байх аа?
-Төрийн өндөрлөгт гарсан хүмүүс хэнийг ч өөртөө ойртуулах ёсгүй. Өөрийн талын ямар ч хүн байх ёсгүй. Хэнд талтай, хэнд муу ханддагаар эцсийн шийдвэрээ гаргах бус харин мэргэжлийн үүднээс, сэтгэлийн хөдөлгөөнгүй дүн шинжилгээ хийх ёстой. Мөн гаргасан шийдвэрийнхээ хариуцлагыг өөрөө үүрэхэд бэлэн байх хэрэгтэй. Бид бүгд л хүн. Эрх баригчдаас хүн бүр ямар нэг юм хүсч байдаг. Гэхдээ бүгд биш л дээ. Энэ бүхэн л ганцаардуулдаг. Гэхдээ хэтрүүлж, нөгөө тийшээ хэт туйлшрах хэрэггүй. Төрийн залгамж, уламжлал гэж байх ёстой. Де Голль «Хамгийн хүнд замыг сонго, тэгвэл хэн ч тантай өрсөлдөхгүй гэдэгт бүрэн итгзлтэй байх болно» гэж хэлсэн.
-Д.Медведев 2007 онд Ерөнхийлөгчид нэр дэвших болмогцоо Хятадад айлчилсан, яг тан шиг?
-Энэ зүгээр л давхцал. Төлөвлөгөөт айлчлал байсан, Хятал бол манай стратегийн түнш. Хамгийн урт хилтэй учраас тэр биш, хоорондын бараа эргэлт эрчимтэй нэмэгдэж байна. Маш хурдацтай хөгжиж байгаа Хятад улс нь манай сайн түнш, бараа борлуулах гол зах зээл. Мөн эдийн засагт маань хөрөнгө оруулдаг.
-Тэгэхээр хятадууд аюул биш харвв түнш хэрэг үү?
-Хятадын аюулаар биднийг айлгахыг хүсэгчдэд /өрнөдийнхөн/ би олон хэлсэн дээ. Орчин үед Дорнод Сибирь, Алс Дорнодын эрдэс баялагт бүгд татагдаж байгаа ч гол тэмцэл хэн нь дэлхийд лидер болохын төлөө л явагддаг. Бид энд Хятадтай шөргөөцөлдөх бодолгүй байгаа. Энэ тал дээр Хятадад өөр өрсөлдөгчид бий. Тэд л хоорондоо учраа ололцог. Харин бидний хувьд Хятад бол найдвартай түнш.
-Евразийн талаарх таны нийтлэлийг их гүрний амбицийн илрэл гэх юм?
-Евразийн холбоо байгуулахыг Орос биш, Казахстаны Ерөнхийлөгч Назарбаев анх санаачилсан. 2002 онд Назарбаев, Лукашенко, Кучма гээд бид дөрвүүлээ хэлэлцсэн юм. Технологи, дэд бүтэц, тээвэр, эрчим хүч, эрдэс баялаг, ажлын хүч, газар нутгийн боломжоо нэгтгэвэл бидний өрсөлдөх чадвар эрс өснө. Улс хоорондын гааль, валютын ханш, техникийн зохицуулалт гээд олон хязгаарлалт арилж, гадаад түншүүдээ ч татна.
Гэхдээ энд бид улстөрийн нэгдлийн талаар яриагүй. ЗХУ-ыг сэргээх сонирхол ОХУ-д алга. Илүүдэл эрсдэлийг өөртөө хүлээж, хоцрогдсон орнуудын өмнөөс дарамт, ачаа үүрэхийг бид хусзхгүй. Гадаадынхан биднийг их гүрний амбицтай гэх юм, Гэтэл Европын интеграци ЗХУ-д ч зүүдлэгдээгүй өндөр түвшинд хүрсэн. Евро парламентын заавал дагаж мөрдөх тогтоол, шийдвэр нь ЗХУ өөрийн холбооны 15 улсад өгч байснаас ч олон. Одоо европын холбоо нэгдмэл Засгийн газартай болох талаар ярьж байхад хэн ч амбиц гэхгүй л байна. Түүнчлэн Умард Америкт АНУ, Канад, Мексик нэгдэж эхэлсэн ба энэ нь Латин Америк, Африкт ч ажиглагдлаа. Иймээс шүүмжлэгчдэд зөвлөхөд өсч буй инфляци, улсын өр, таргалалт гээд өөрсдийн ажлаа л хийцгээ.
-ОХУ-ыг их гүрний тооноос хасахыг оролддог. Манай иргэд жижигхэн, хоёрдугаар зэрэглэлийн оронд амьдарч дасаагүй л дээ?
-Юуны өмнө жижиг орнуудад үл тоомсорлох байдлаар хандахгүй байхыг сануулъя. Энэ бол бидний хувьд байж болшгүй зүйл. Би бүхий л амьдралынхаа турш дорнын тулааны урлагаар хичээллэсэн учраас ямар ч түншдээ хүндэтгэлтэй ханддаг, Эргэн тойрондохоо анхаарах хэрэггүй, шалихгүй гэх юм бол гэнэт маш хүчтэй цохилтод орж магадгүй. Түншүүдийнхээ газар нутгийн хэмжээ, эдийн засгийн хүч болон байдлаас үл хамааран хүндэтгэлтэй хандах ёстой. Хятад соёлын хувьсгалын үед сүйрлийн байдалд байсан. Гэтэл багахан хугацаа өнгөрсөн байтал одоо Хятад ямар билээ? Гэхдээ Оросыг дорд үзэхийг оролдогсод эндүүрч байна. ОХУ тэгүүлэх ч үгүй. Бид их гүрний нөмрөг нөмөрч, өөрт хамаагүй асуудлаар бусдад шаардлага тулгавал алдаа болно. Бидний гол зорилго бол эх орноо хөгжүүлэх, ард түмний амьдралын түвшнийг дээшлүүлэх. Харин бидэнд хамаатай зүйл дээр эцсээ хүртэл зогсоно. Дэлхийн харгис цагдаа болж жүжиглэх хэн нэгэнд таалагддаг бол тэр л биз. Одоо дэлхий дахинд юу болж байгааг бид харж байна. Минийхээр бол тэдгээр орон өөрсдөдөө л гай чирч байна.
Орчуулагч М.Цогзолмаа
Эх сурвалж: “Өглөөний сонин”
.jpg "Томруулж харах")
