шүүмжлэх энүүхэнд болж, залуу хүүхдүүд бусдаас хамааралгүй бие даахын хүслэн, дотно мэдрэхүй хоёрынхоо дунд заримдаа чиг баримжаагаа алдан, эцэг эхчүүдийн гайхаш нь барагдаж, энэ процесст оролцогч бүх талууд туйлддаг үе. Ян Уве Роже Шилжилтийн нас” номоороо эцэг эхчүүд хүүхдэдээ хэрхэн итгэл хүлээлгэн аян замд үдэж сурахын зэрэгцээ тэдэндээ бас халамж түшиг болох, хүүхдүүд аав ээжээсээ хэрхэн бие даан тусгаарлаж, өөрийн хөл дээрээ тогтож сурахад туслахыг зорьжээ.

Уг номыг бид эцэг эхчүүддээ зориулан орчуулан гаргахаар бэлтгэж байна. Энэ удаагийн дугаарт уг номын оршил хэсгээс толилуулъя.

Зохиогчийн талаар

Ян Уве Роже гэр бүлийн харилцаа судлаач, зохиолч хүн. Тэрээр эцэг эхчүүдэд лекц уншиж, семинар удирдаж явуулдаг. Эцэг эхчүүдэд зориулан гаргасан түүний номууд дэлхийн 20- иод хэлэнд орчуулагдан гарчээ. Телевиз радиогийн нэвтрүүлгүүдэд мэргэжилтний хувиар байнга уригдаж зөвлөгөө өгдөг.

Ян Уве Роже “Шилжилтийн нас“

Шилжилтийн насны талаарх оршил үг

“Би хүүгээ ойлгохоо болиод байгаа. Тэр өрөөндөө ороод л бүгчихнэ, бүүр хаалттай болж орхисон, ганц ч аятайхан үг амнаас нь гарахаа байсан” хэмээн 14 настай Свений ээж гомдол мэдүүлэхэд Сонягийн аав түүнийг үгийг бараг л таслан байж “Манай охин 12 хүрснээсээ хойш юм л бол дэлбэрэх мэт уурладаг болсон. Түүнд юм хэлвэл л зөрчилдөөн үүсдэг болсон учраас би бүр халширдаг болсон. Тэр шилжилтийн насны онцлогийг нь ойлгож байна л даа, гэхдээ ийм эмзэг би лав байгаагүй” гэлээ. Өөр нэгэн ээж жуумалзан байж “Манайд бүр хоёр тийм хүн байгаа. Роберт 15-тай, Габи 11-тэй. Гамшигт нэрвэгдсэн орогнолын байдал гэж тийм байдаг байх. Тэр хоёрын өрөө гэж бөмбөг дэлбэлчихсэн юм шиг. Робертийн өрөөнөөс баавгайн үүрнийх шиг үнэр ханхалдаг болсон. Тэндээс халдварт өвчин гарахгүй байгаад би бүр үнэнээсээ гайхаад байгаа юм. Тэд “харанхуйд хэн ч, юу ч олж харахгүй” гэсэн уриан дор амьдарч байна гэхэд болно.” гэж хэлснээ үнэнээсээ бухимдан “Тэднийг тэгээд зориуд хайхрахгүй орхичихвол тэр үүрнээсээ нэг л их ярдаг амьтад мөлхөн гарч ирээд тэдний төлөө анхаарал тавьдаггүй гэсэн хорон үг чулуудаж гардаг” гэлээ.

Шилжилтийн насандаа байгаа хүүхдүүдтэй эцэг эхчүүдийн гайхширч, аргаа барсан тайлбар, гомдол иймэрхүү л сонсогддог. Олон эцэг эхчүүд шилжилтийн насны хүүхдийг хямрал гэж хүлээн авдаг.

Шилжилтийн насны өсвөр үеийнхэнтэй харьцдаг хүмүүс цаг хугацааг дэндүү харьцангуй мэдрээд байдгийг би мэднэ. Хүүтэйгээ юмуу охинтойгоо эвтэй найртай зэрэгцэн сууж, сэтгэл санаа өөдрөг байснаа секундын дараа нүд ирмэх зуур шуурганд дайрагдан цахилгаанд цохиулах мэт хэрэг мандана. Эсвэл өсвөр насныхантай нөгөө л сэдвээр – хувцаслалт, үсний засалт, гэрийн даалгавар гэж явган хэрүүл хийх болдог мэдрэлийн ядаргаанд орох цаг мөчүүд. Нэг тойруулган дотор орчхоод гарч чадахгүй тойроод яваад байгаа мэт үнэн мөнөө олох гэсэн тэр маргалдаан дуусахгүй юм шиг санагдана.

Шилжилтийн нас бол дараагийн нэг шатанд шилжихийн өмнөх завсрын үе юм. Олон эцэг эхчүүд хүүхдүүдийнхээ шилжилтийн насыг хямралтай адилтган үздэг учраас айн бэргэж аль болох зөрчилдөөнийг багасгахыг хүсдэг. Гэтэл энэ үеийг хямралтай шууд адилтгаж болохгүй юм. Шилжилтийн нас бол өөрчлөлтийн, хувирлын, хөгжлийн үе бөгөөд үүнээс хямрал үүсэх магадлалтай. Энэ хямрал нь тэгвэл эцэг эхчүүд болон хүүхдүүдэд хүмүүстэй харилцах харилцаагаа шинээр тодорхойлох боломж олгодог. Хувирал, өөрчлөлт, хөгжил нь мэдээж ул мөрөө үлдээж байдаг. Эдгээр нь гэхдээ тухайн хүүхдийн үндсэн төрх, зан чанараас шалтгаалан харилцан ялгаатай илэрч болно. Зарим өсвөр насныхан маш огцом, дүрсхийсэн, өдөөн хатгасан маягтай өөрчлөгдөж байхад зарим нь бүр гадаад орчноосоо тасарч, өөрийгөө тусгаарлан, өөрийнхөө дотоод ертөнцийн гүнд өөрийнхөө хүсэл, мөрөөдөл, уран сэтгэмж, зовиур шаналандаа умбан байдаг.

Би эцэг эхчүүд, эмээ өвөө нар болон хүүхдийн хүмүүжлийн мэргэжилтнүүдтэй ярилцахдаа анзаарсан зүйл бол өсвөр насныхны хувьд хэвийн, мэдээжийн зүйлийн талаар олон насанд хүрэгчид маш хязгаарлагдмал явцуу төсөөлөлтэй байдаг явдал юм. Өсвөр насны хүүхдүүдийн зан харьцааг хөгжлийн доголдолтой, эмгэгтэй хэмээн хэт түргэдэн таамаглах нь бий. Олон талтай, нэгэн цогц хөгжлийн явцыг ийм хөнгөн хуумгай хандлагаар дүгнэж болохгүй юм. Харин энэ үед урьд байснаасаа ч илүү тайван хүлээцтэй хандах хэрэгтэй болдог. Би шилжилтийн насны үед “хэвийн” гэж үзэж болох зан харьцаануудын хувилбаруудыг эцэг эхчүүдэд танилцуулах зорилгыг энэхүү номондоо тавьсан. Эцэг эхчүүд хүүхдээ ямар байгаа хэвээр нь хүлээн авч чадах юм бол тэд өөрсдийгөө аймшгийн зомби, хөл толгойгоо алдагсад, эсвэл харь гаригийн хүнтэй нэг дээвэр доор амьдарч байгаа мэт боддог бодлоосоо салах болно. Тэдэнд энэ хэвийн гэсэн мэдрэмжийг өгөхийн тулд би францын хүүхэд залуучуудын сэтгэлзүйч Францойс Долто “Хавч хуягаа солихдоо, хуучин хуягнаасаа гараад дахин шинэ хуяг ургаж дуустал ямар ч хамгаалалтгүй болдог. Энэ үедээ тэр маш их аюул дунд байна гэсэн үг. Яг иймэрхүү нөхцөл дунд өсвөр үеийнхэн шилжилтийн насандаа байдаг. ” гэсэн үгтэй холбогдох нэгэн түүхийг өгүүлье.

Энэ бол Руне нэрт хавчны түүх юм. Руне далайн гүнд амьдардаг байлаа. Далайн ёроол нуугдахад тохиромжтой нүх сүв, агуй хонгилоор дүүрэн байдаг. Хавчны хүүхдүүд хэзээ ч баригддаггүй, хоол тэжээлээр элбэг дэлбэг, асрал халамжинд умбаж байдаг учраас Руне өөртөө болон тэндэх гэр орондоо айх аюулгүй амар амгалан байдаг байжээ. Дараа нь юу тохиолдож болох нь түүнд ямар ч хамаагүй байдаг байлаа. Тэгтэл Руне өөрийн биеэ аажмаар хуягаа түрэн томорч байгааг мэдэрч эхэллээ. Хуяг нь хэт багадан, Руне чихэлдэн, хавчигдан, багтахаа болилоо. Ингээд Руне хуягаа үзэж чадахаа байж, ах Ари нь нэгэнтээ хуягаа авч хаясан шиг суга татан хаялаа. Гэхдээ Ари ах нь хуяггүй байх хэчнээн аюултай байж болохыг хэлжээ. “Бусдад харагдахаа байчих.” гэж тэр зам зуураан зөвлөөд сэлэн одлоо. Руне хуягаа хаялаа. Загаснуудад бол тийм ч сайхан биш боловч далайн амьтдыг амтархан зооглодог хүмүүст бол амтлаг харагдах мах ил гарчээ. Тиймээс Руне нэгэн хадан хавчилд орж улам доош шигдэн хэн ч түүнд аюул учруулж чадахааргүй нуугдан, тэр хавиасаа идэж болох зүйлсээр өөрийгөө тэжээж эхэлжээ. Энд дулаахан, тохитой, бас харанхуй. Руне гав ганцаараа , өөр хэн ч саад болохгүй энэ байдалдаа сэтгэл хангалуун байж, насанд хүрээд хийж болох бүх зүйлсийг мөрөөдөн байлаа. Шинэ хуягаа ургаж дуусахаар тэр эндээс гараад дэлхий даяар аялан, насанд хүрсэн өөр хамаатнууд нь амьдардаг далайн хэсэг рүү явах болно. Тэнд сайхан байдаг байж таарна, учир нь тийшээ зүглэн явсан ах нараа Руне дахиж хараагүй билээ. Хонгил дах харанхуйд тэр өсч томрон, биеийг нь тойрон хуяг ургаж эхэлжээ. Ингээд тэр хуягаа гүйцэд ургаж, бат бөх болж дуусахад Руне тэндээс, тэр нэгширсэн үнэртэй, бүгчим бохир давчуу хонгилоосоо гарлаа. Руне одоо дэлхийтэй танилцаж, бүгдэд өөрийнхөө шинэ хуягийг харуулахыг хүсч байв.”...