Биеэр шалихгүй ч бэлчээр нь том Батжаргалын Батбаяр хэмээх нөхөр бий. Тэрбээр биеэсээ давсан том том зүйл ярьж суудаг болохоор хүний анхааралд өртөмтгий байдаг байх.

Улстөрд багагүй цаг хугацааг өнгөрүүлсэн энэ эрхэм ирэх сонгуульд тахимаа өгөх гэнэ. Учир нь сонгуульд нэрээ дэвшүүлээд ч сонгогдох боломжгүй болсон тухай хаа сайгүй ярих болжээ.
Түүнийгээ ч өөрөө баталж, улстөрд олон жил явсан туршлагынхаа хүрээнд алсаа харж байгаа нь харагддаг.

Тэрбээр саяхан нэгэн телевизэд ярилцлага өгөхдөө “Би УИХ-д олон жил суулаа. Өөрийгөө нэг агентлаг аваад явчих ажлын дөртэй болсон гэж боддог” хэмээсэн. Цааш нь ярихдаа “Өнөөдөр манай ардчилал 20 гаруйхан настай болж байна.
Одоо л нэг эхнэр авч, айл гэр толгойлох хэмжээнд хүрч байна шүү дээ” хэмээн өгүүлсэн нь үүнийг батлав. Үүнээс үзэхүл эрхэм гишүүн Батж.Батбаяр “гишүүн асан” болсныхоо дараа агентлаг толгойлох амбиц өвөрлөж яваа бололтой.

Түүнчлэн өөрөө АН-ын гишүүн байж, ардчиллыг дөнгөж эхнэр авч өрх толгойлох хэмжээнд хүрчээ гэсэн нь “Биеэ засаад гэрээ зас, гэрээ засаад төрөө зас” гэсэн суут үгийг намынхандаа сайтар сануулаад авсан хэрэг болов.
Тэгэхээр энэ жил 22 насыг шүүрээд байгаа ардчилагчид дөнгөж өрх толгойлох хэмжээнд очоод байгааг ухаарах нь байна шүү. Батж.Батбаярын хэлснээр бол юун төр барих вэ л болж байх шиг. Нөгөө талаар нам нь 10 хэсэг болж байгаа энэ үед ялалт манай талд лав биш гэдгийг сайн ойлгосон бололтой.

Яагаад гэхээр, АН хамтарсан Засгийн газраас гарч, Ардын нам Засгийн газраа бүрдүүлэхээр сайд нараа томилоход Ц.Элбэгдоржоос эхлээд олон эсэргүүцэлтэй тулгарсан. Нас залуу, туршлага муу, боловсролгүй гэх мэтээр АНын хаягтай бүхэн МАН-аас томилогдож байгаа зургаан сайдыг гоочилж байхад мань эр “Би сайдад нэр дэвшигчдийг бүгдийг дэмжинэ ээ.
Эдгээр зургаан хүнийг би мэднэ. Тэр дундаа тавыг нь маш сайн мэднэ. Тэд бол чадварлаг, ажил хийх чадвартай. Монголын шилдэг сэхээтнүүд гэж бодож байна. Би бол намынхаа бүлгийн хурал дээр сайдад нэр дэвшигчдийг дэмжиж байсан.

Ер нь Засгийн газрын үйл ажиллагаанд оролцох хэрэг байна уу даа ч гэж хэлж байсан. Тэртэй тэргүй бид хамтарч ажиллаж байгаад Засгийн газраас гарчихаад эргээд ингэж яриад байх нь эвгүй шүү дээ.
Хүнд ёс зүй байх хэрэгтэй гэсэн талаас нь дуугарч байсан” хэмээн сонинд ярилцлага өгч байсан нь ч цаанаа нарийн учиртай. Намаа өнөөдөр л эхнэр авах хэмжээнд хүрч байгаа гэж “доошоо” хийсэн нь, би нэг агентлаг аваад явчих туршлагатай улстөрч хэмээн алсаа харсан нь, Ардын засгийн сайд нарыг намынхаа эсрэг дэмжиж байгаа нь намынхаа болон өөрийнхөө улстөрийн ирээдүйг зурсантай хаашаа ч үгүй зохицож байгаа юм.

Учир нь тэр намаа ч, өөрийгөө ч ялагдахыг нэгэнтээ мэдсэн хэрэг. Мөн буурал суутлаа улстөр, бизнест явсан энэ нөхөрт нам нь мандат өгөхгүй гэсэн сураг бий. Өнгөрсөн сонгуулиар мань эр Чингэлтэйн тойргоос Баянхонгор уруу цөлөгдөж, арай хийж нэг суудал чирч ирсэн хүн шүү дээ. Ирэх сонгуулиар хэн нэгэнд тахимаа өгөх нь тодорхой гэдгээ ч мэдэж байгаа.
Туршлагатай улстөрч энэ зэргийн зүйлийг харж л таарна шүү дээ. Тиймээс ялалтын туг мандуулах гэж байгаа Ардын намынхнаас нэг их зөрөөд яахав.
Тэртэй тэргүй намаа ялагдахын цагт нэг агентлагийн даргатай үлдэх гэж жудаг гаргаж байгаа царай нь энэ. Түүнээс биш ямар ч хүн буруу ч байсан намынхаа талд дуугарах ёстой биз дээ. Ийм л хэтээ харсан улстөрч манай парламентад нэг суудал хадгалан суудаг юм.

Уг нь тэр 1953 онд Өвөрхангай аймгийн Хархорин суманд төрсөн ч, тэндээс нэрээ дэвшүүлээгүй. Харин Өвөрхангайтай хил залгаа Баянхонгор аймгаас УИХ-д нэг суудал авсан.
Аль тэртээ 1980 онд ЗХУ-ын Кривой Рог хотод Уулын хүдрийн дээд сургуулийг баяжуулагч инженер мэргэжлээр төгсч, улмаар 1984 онд Политехникийн дээд сургуулийг цахилгааны инженер мэргэжлээр төгссөн юм билээ.

Б.Батбаяр их эрт бизнест хөл тавьсан нь харагддаг. 1989 онд “Болор” хими цэвэрлэгээ угаалгын хоршооны даргаар ажиллаж, зах зээл эхлэх тэр үеэс л хими цэвэрлэгээний жижиг газрыг авч хөл дээр нь босгоод улмаар улсдаа хамгийн их татвар төлөгч болгосон шилдэг бизнесмен байсан гэдэг.
Сүүлдээ бүр бизнесийнхээ хүрээг тэлж, 1992-1996 онд “Туул кашимер” компанийн захирлаар ажиллаж байгаад 1996 онд Монгол Улсын Их Хурлын гишүүнээр сонгогдсон нөхөр л дөө.

ШУДАРГА ДҮР ЭСГЭЧИХЭЭД БАС ЗАЙТАЙ ЭР ШҮҮ

Тэр бизнест эрт хөл тавьснаа тэгтлээ их нуудаггүй. Уг нь манай зарим улстөрчид өөрийнх нь бизнес гэдгийг мэдсээр байтал өөрөөсөө хүртэл нууж явдаг шүү дээ.
Өнгөрөгч арваннэгдүгээр сард Я.Батсуурь, Д.Одбаяр нарын өргөн мэдүүлсэн Тавантолгойн орд газрыг ашиглах тухай 39 дүгээр тогтоолын төслийг Эдийн засгийн байнгын хо рооны хурлаар хэлэлцэв ээ.

Тэгэхэд мань эр энэ хуулийн төслийг дэмжигч төдийгүй боловсруулагч гишүүдийн нэг байсан. Тэгэхэд гишүүдийн дунд багагүй маргаан үүсч, бие биеийнхээ өмссөн хувцасны ханшийг дуудалцлаа.
Арай л дуудлага худалдаа болоогүй санагдана. Харин мань эр би юугаа ч нуухгүй ээ, би ямар ч хүн бизнес хийдэггүй байхад, наяад онд бизнесмэн байлаа. Намайг Монголын анхны бизнес мэн байсан ч гэж хэлж болно.

Миний зүүж байгаа энэ бугуйн цаг 1100 дол ларын үнэтэй, энэ өмсч байгаа костюм 600 долларын, зангиа гэвэл 70 долларын үнэтэй гээд тайлбарлаж гарав.
Тэгэхээр мань эрийн гутал бас л 600 доллар хавьд, цамц 200 орчим долларт багтах байлгүй дээ. Энэ нь цаанаа их л шударга нөхрийн төрхийг илтгэсэн хэрэг шүү дээ.

Харин Батж.Батбаяр өөрөө хувийн цуглуулгатай юм билээ. Түүний цуглуулгад дэлхийн болон Монголын үе үеийн нэртэй зураачдын эх зургууд байдаг.
Орчин үеийн урлагийн 10 нэрт төлөөлөгчийн нэг болох Ци Бай Ши, мөн Сальвадор Дали, Утамара зэрэг зураачийн бүтээлүүд ч бий.

Хамгийн сүүлд дэлхийд алдаршиж буй Хятадын зураач Юань Ү-гийн бүтээлийг зургаан сар хөөцөлдөж байж олж авсан тухай ч яриа бий.
Саяхандаа, эрхэм гишүүнтэй холбоотой нэг бөөн шуугиан болов. Тэр нь Баянхонгор аймгийн 60 гаруй хүн түүнтэй уулзахаар нийслэлд хөл тавив.

Учир нь тус аймгийн Баян-Овоо сумын төвөөс 30 километрын зайд байх “Цагаан цахир” хэмээх газарт хувиараа алт олборлодог 54 нөхөрлөлийн холбоо байдаг аж.
Энэ газарт анх 1996 онд ”Цагаан цахир” хэмээх алтны компани үйл ажиллагаа явуулдаг байсан ба зөвшөөрөлгүй хэрнээ химийн бодис ихээр хэрэглэж ойр орчны ундны усыг хордуулснаар 50 гаруй толгой мал үхжээ.

Тиймээс компанийн үйл ажиллагааг зогсоосон байна. Харин үүнээс хойш дээрх компанийн бичиг баримтаар Хятад, Монгол, Канадын хөрөнгө оруулалттай арваад компани алт олборлох үйл ажиллагаа явуулж байжээ.
Хамгийн сүүлд 2009 онд мань хүн алт олборлох зөвшөөрлийг өөрийн хүү Б.Баттулгад авч өгсөн гэдэг. Тиймээс маргаан дэгдэж байсан.

Уг нь ч Батж.Батбаяр УИХ дахь Хүнс хөдөө аж ахуй, байгаль орчны байнгын хорооны даргаар ажиллаж л байсан хүн дээ.
Тэр үедээ энэ мэт зүйлийг ихээхэн шүүмжилж байгаа л харагддаг. Хүн өөр дээрээ тулахаар яаж ч чаддаггүй юм байлгүй дээ.
Өнөөх “наашаа харж инээж, цаашаа харж уйлж” гэдэг шиг эсрэгээрээ “цаашаа харж инээж, наашаа харж уйлж” байгаад өөртөө авчихсан хэрэг. Хүний алдааг дурдаад байвал оносноосоо багагүй тоо гарах байх.

Уг нь дээр дурдсанчлан өөрийгөө хамгийн шударга гишүүнээр нэгэнтээ шалгаруулаад байсан Батж.Батбаярын “Туул кашимер” компани 2003 оноос хойш 4.2 тэрбум төгрөг, 1.1 ам.долларын татвар нууж байсан хэрэг мандаж байсан даа.
Үүнийгээ УИХын гишүүний хувьд бас гайгүй туршлагатай нөхрийн хувьд аргалсан гэдэг. Тэр нь юу вэ гэхээр мань эр татварын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахад юу лообийдох фракцаа бүрдүүлээд УИХ дээр зүтгүүлчихсэн гэдэг.

Түүнийхээ хүчинд 4.2 тэрбум төгрөг, 1.1 сая ам.долларын өрөө цайруулж чадсан зайтай нэгэн. Ийм л нэгэн зайтай бас туршлагатай нөхөр УИХ-ын 76-д багтдаг ч ирээдүйн замаа УИХ-ын дугуй танхимаас гадна зурчихжээ. Тэгэхдээ туршлагатай улстөрчийн хувьд ялалтын тугийг Ардын нам мандуулна гэж үзжээ.

С.УУГАНБАЯР

www.UNEN.mn