Нэрлэсэн үнэгүй Эрдэнийн хувьцаа, нэг центын үнэтэй Тавантолгойн хувьцаа

2012-04-30

Монголын ард түмний ой санамжид хадгалагдан үлдсэн Монголын иргэн бүрт амласан АН-ын нэг сая төгрөгийн

Эрдэнийн хувь хувьцаа, МАХН-ын одоогийн МАН 1,5 сая төгрөгийн эх орны хишиг олгох 2008 оны УИХ-ын сонгуулийн амлалт биелэгдэх байх гэсэн ард түмний итгэл, найдвар, горьдлого тасраагүй л байна.

Ашигт малтмалын ашгаасаа сан байгуулж баялаг бүтээн ард иргэддээ хувиарласан туршлага дэлхийн улс орнуудад єргєн байдаг. Тухайлбал, Арабын Эмират, Катар, Кувейт зэрэг улс орнууд газрын тосныхоо баялгийг яг ингэж хуваарилснаар дэлхийн хамгийн баян орон болсон тєдийгvй иргэдийнх нь боловсрол, эрvvл мэндийн тvвшин тэргvvлэх хэмжээнд хvрчээ. Манай төр засгийн тэргүүн нар эдгээр улсуудад айлчлан явахдаа энэхүү туршлагаас сонсон нутагтаа эргэн ирж хэрэгжүүлэх юм болж бөөн сүр дуулиан болон яригдсаар УИХ-ын ээлжид 2008 оны сонгуулиар иргэн бүрт 1,5 сая төгрөгийн Эх орны хишиг олгох МАХН-ын одоогийн МАН сонгуулийн амлалт болон хувирчээ.
"Эх орны хишиг"-ийг анх УИХ, ЗГ-аас Монгол Улсыгхөгжүүлэх сангаар дамжуулан эхлүүлэн хэрэгжүүлж эхэлсэн байдаг . Жич. Монгол Улсыгхөгжүүлэх санд 2006-2008 онд гэнэтийн ашгийн татвараар 986 тэрбум төгрөг хуримтлуулж, үүнээс хүүхдийн мөнгө, залуу гэр бүлд тэтгэмж, хүүхдийн үдийн цай хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд 300 гаруй тэрбум төгрөгийн эх орны хишиг хүртээсэн байна.

Оюутолгойн гэрээг батлангуут иргэн бүрт “Эх орны хишиг” 1,5 сая өгч эхлэх тухай хэвлэл мэдээлэлээр Хамтарсан Засгийн газар шуугиулж , Сангийн сайд асан С.Баярцогт мэдэгдэхдээ, Оюутолгойн гэрээг батлахад гол саад тээг нь гэнэтийн ашгийн 68 хувийн татвар болж, энэхүү татвар нь одоо Монгол улсад ямар ч ашиг өгөхгүй , Эрдэнэт үйлдвэрийн зэсийн өөрийн өртөг 5919 ам. доллар болж, Лондонгийн металлын бирж дээрх үнэ ,энэ үнийг давсан тохиолдолд гэнэтийн ашгийн татварыг ногдуулахаар байна. Тийм учраас одоо Монгол улсыг хөгжүүлэх санд гэнэтийн ашгийн татвараар мөнгө орж ирэх боломжгүй болсон тул гэнэтийн ашгийн татварыг тэглэх нь зүйтэй харин хүүхдийн мөнгө болон Эх орны хишгийг Оюутолгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээний урьдчилгаа төлбөр 250 сая ам. доллараас 2012 он хүртэл төлөх боломжтой, миний хийсэн тооцоо үндэслэл алдаа мадаггүй болохыг хариуцлагатайгаар мэдэгдэж байна гээд л ЗГ-ын бөгөөд УИХ-ын гишүүдийн тархийг 180 градус эргүүлж, 68 хувийн татварыг 2011 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс Айвенхоугийн хөрөнгө оруулагчдын лоббигоор тэглэж орхисон юм.

Сангийн сайдынхаа тооцоонд итгэсэн Ерөнхий сайд асан С.Баяр , МАХН-ын МАН даргын хувьд удирдах зөвлөлөө хуралдуулж, гэнэтийн ашгийн татварыг тэглэх улс төрийн шийдвэр гаргаж, УИХ дахь намын бүлгийн хурал дээр энэхүү түүхэн улс төрийн шийдвэрийг дагаж мөрдөхийг намын гишүүддээ хатуу даалгасан байлаа.

МАХН-ын гишүүдийн 42 нь намын даргынхаа даалгаварыг үг дуугүй дагаж, 2009-2012 онд гэнэтийн ашгийн татвараас “Эх орны хишиг санд” хуримтлагдах байсан 1,8 их наяд төгрөгийн эх үүсвэрийг үгүй болгосноор ард түмэндээ амлаад байсан 3,6 их наядын талыг нь ч болов олгох алтан боломжоо алдсан билээ.

Ийнхүү МАХН-ын МАН сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрт амласан “Эх орны хишиг ” эх үүсвэргүй болж, хамтарсан Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрийн амин сүнс болсон иргэн бүрт олгох 1,5 сая төгрөгийн амлалт биелэгдэх боломжгүй болж , АН-аас томилогдсон сангийн сайд асан С. Баярцогтын МАХН-ын сонгуулийн амлалтыг тасалдуулах улс төрийн зорилго биелэгдсэн байна.

Зэсийн 68 хувийн татвар тэглэсний дараа “Эрдэнэт” үйлдвэрийн захирал Ганзориг хэвлэл мэдээлэлийхэнд өгсөн ярилцлагадаа Эрдэнэтийн зэсийн баяжмалын өөрийн өртөг 1 тн зэсэд шилжүүлсэнээр 2600 ам. долларт багтаж байгаа ба 68 хувийн татварыг төлөөд “Эрдэнэт” үйлдвэр 3150 ам. долларын ашигтай ажиллаж байна гэж мэдэгдсэн байсан. Энэхүү мэдэгдэл нь Баярцогт сайдын гаргасан тооцоо ямар хариуцлагагүй алдаатай байсныг давхар нотлож байна.

Намуудын сонгуулын амлалтыг дүгнэх хугацаа өдөр хоногоор хэмжигдэж 62 хоног үлдсэн байна.

МАХН-ын МАН 1,5 саяын амлалт өнөөдрийн байдлаар хөгжлийн бэрхшээлтэй, өндөр насны 334 мянган иргэд , зуу гаруй мянган оюутанд олгосон 1,5 сая төгрөг эх орны хишиг энэ нь нийт хүн амын 12,5 хувьтай тэнцэж байна. Үлдсэн 87,5 хувийн иргэд нэг сая төгрөгийн эх орны хишгээ хүлээсээр горьдлого тасраагүй хүлээсээр л сууна.

АН нэг сая төгрөгийн эрдэний хувьцаа амалсан. Энэ амлалтаа хэрэгжүүлэхээр Хамтарсан Засгийн газарт 5 сайдаа ажилуулсан. Тавантолгой ордыг ашиглах Эрдэнэс тавантолгой компаний 1072 ширхэг хувьцааг иргэн бүрт эзэмшүүлэхээр УИХ-ын 39 дүгээр тогтоол гарсан. Энэ тогтоолын дагуу ЗГ , ямар ч нэрлэсэн үнэ цэнэгүй 1072 хувьцааг Монголын иргэн бүрийн нэрээр Монголын хөрөнгийн биржийн компьютерийн хард дискенд хадгалсан. Энэ үйлдлээ АН-ын УИХ-ын гишүүн, Сангийн сайд асан С.Баярцогт АН-ын гүйцэтгэх зөвлөлийн хурлын индэр дээрээс өндөр дуугаар манай нам сонгуулийн амлалт болох нэг сая төгрөгийн Эрдэнийн хувийнхувьцаа амлалтаа 100 хувь биелүүлсэн гэж мэдэгдсэн.

Өнөөдрийн байдлаар энэ хувьцаа ямар нэгэн нэрлэсэн үнэ цэнэгүй байна. Энэ хувьцаа Эрдэнэс тавантолгой компаний дүрмийн санд тодорхой нэгэн нэрлэсэн үнэ цэнэтэй дүрмийн санд бичигдэж, Монголын хөрөнгийн биржийн, төлбөр тооцооны хадгаламжинд тодорхой үнэтэйгээр хадгалагдах ёстой. Тэгвэл ямар ч үнэгүй, 000000000000 үнэлгээтэй , монгол улсын иргэн бүрийн нэр дээрх 1072 гэсэн тоон утгатай электрон файл хадгалагдаж байна гэж ойлгож болно.

Тавантолгой ордын нэг хэсэг болох Ухаахудагын ордын нөөцийг түшиглэн Энержиресурс ХХК , Хонконгийн хөрөнгийн бирж дээр 3 тэрбум хувьцааг нэг бүрийн 001 центээр10 төгрөгөөр үнэлж гаргасан байна. Энэ бол Тавантолгой ордын нөөцийн ЖИ ПИ морган хөрөнгө оруулалтын банкны тогтоосон бодит үнэ цэнэ., үнэлгээ. Тэгвэл энэ үнээр жишиг авахад 1072 эрдэний хувь маань 10720 төгрөгийн үнэтэй болох нь ээ. Мөн хүний хөгжлийн сангийн хуулийн 8.5 зааснаар төрийн өмчийн компаний давуу эрхийн хувьцааг монгол улсын иргэнд үнэ төлбөргүйгээр эзэмшүүлэх бөгөөд хувьцааг худалдах, арилжих, бэлэглэх, барьцаалж өв залгамжлуулахыг хориглоно. гэж заажээ. Тэгвэл гадаад зах зээлд гаргаж үнэ хүрсэн үед зарж борлуулан ашиг олохыг хуулиар хоргилжээ.

Үүнээс үзэхэд АН-ын Эрдэний хувьцааны амлалт 100 хувь биелсэн биш 1072 цент буюу 10 доллар 72 центийн үнэтэй буюу 0,01 хувийн биелэлттэй байна.

Сангийн сайдаа . Ард түмэн эх орны хишгээ хүлээсээр өдрийн бодол шөнийн зүүд болон, хоногт нэг сая удаа маань мэгзэм уншсаар, хүлээсээр сууна.

Эрдэс баялгийн нийгэмлэгийн тэргүүн Х.Владимир