нэг юм дуусах нь. Иргэд cap бүрийн 15-нд банкны гадаа яг л картын бараанд оочерлож байгаа юм шиг жагсч, бухимддаг байсан цаг энэ сараар дуусгавар болно.

Үүнд баярлахаас өөр арга алга. Аз болоход эрх баригчид ингэж cap бүр мөнгө тараах нь буруу юм байна гэдгийг ойлгож дээ. Уг нь улстөрчид иргэдэд cap бүр эх орны хишиг тараагаад тэднийг сайхан амьдруулж, баяжуулна гэж бодсон байх. Гэтэл бодит байдал дээр иргэд сайхан амьдрах бус харин ч эсрэгээрээ ядуурч, архины дэлгүүрийн борлуулалт cap бүрийн аль нэг өдөр илүү ихэсч, банкны гадна оочерлосон иргэдийн бухимдал хэрээс хэтэрсэн нь гашуун үнэн билээ.

Бэлэн мөнгөний тараалтын гайгаар инфляци сүүлийн гурван жилд бараг л гурав дахин өсчихлөө. Өнөөдөр зах дээр очоод махны үнийг харахад л энэ хангалттай. Гурван жилийн өмнө дунджаар 2500 төгрөгийн үнэтэй байсан махны үнэ өнөөдөр дунджаар 7000 төгрөгт хүрчээ. Гурван жилийн өмнө их үнэтэй буюу үхрийн мах ойролцоогоор 3500-3800 төгрөг байсан бол өнөөдөр 8000 төгрөг байна. Инфляци гурван жилийн дотор бараг л гурав дахин өссөн жишиг махны үнээр ил тод харагдаж байгаа биз. Үүнээс гадна бусад өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүн, гутал хувцас, ялангуяа шатахуун гээд яривал бүр ч хэцүү дүр зураг харагдана. Инфляци гурав дахин өссөн байхад монголчуудын орлого дагаад гурав дахин өссөн байвал бас яах вэ гэхсэн.

Гэтэл хамтарсан засаг ажилласан дөрвөн жилийн хугацаандаа иргэдийнхээ цалинг арай гэж 2.7 дахин нэмэгдүүллээ гэж яриад, түүнийгээ бахархал маягтайгаар ярьж байсан. Гэхдээ хамтарсан засгийн ярьж байсан дээрх 2.7 дахин өссөн нь ердөө л төрийн албан хаагчдад хамааралтай. Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ гэвэл 2008 оны төвшинтэй харьцуулахад дөнгөж 30 хувь л нэмэгдсэн. Ядаж байхад бэлэн мөнгөний тараалтаасаа гадна төрийн албан хаагчдын цалинг үндэслэлгүйгээр нэмсээр ирсэн нь инфляцийн галыг улам өдөөж, иргэдийг улам ядууруулсаар иржээ. Энэ мэт харалган бодлогын гайгаар инфляци гэгч мангас монголчуудын амьдралыг сүүлийн хэдэн жилийн турш бага багаар мөлжсөөр, ядууруулсаар ирсэн нь эндээс тодхон харагдаж байна Засгийн газар болохоор тэс өөр зүйл ярьж байгаа л даа. Өөрөөр хэлбэл, иргэд ядуураагүй, харин ч ядуурал буурсан, нэг хүнд ногдох ДНБ 2100 ам.долларт хүрлээ гэх мэт сайхан зүйл ярьж буй. Гэтэл төр засгийн эрхмүүдийн хэлж байгаа үнэн байсан бол яалаа гэж иргэд cap бүр банкны гадна үхэн хатан оочерлодог билээ. Бодит үнэн гэвэл харин жилээс жилд ядуурсан иргэд банкны гадаа оочерлохоос өөр аргагүйд хүрч, cap бүр авдаг 21 мянгаа тэсэн ядан хүлээдэг болсон гэж болох байх.

Cap бүрийн 15-наас хойш дүүрэг, хороо бүрийн банкны гадна дуусашгүй их дараалал үүсч, зарим нь бүр өглөө эртлэн, шөнийн дөрвөн цагт ирж, банк нээгдэхийг хүлээдэг жишиг сүүлийн үед нэг их сонин зүйл биш болчихсон байлаа. 21-дээ оочерлосон хөгшдийн бие муудаж, даралт нь ихэссэн гэх мэдээ ч бараг л дасал болох шахсан. Монголчууд 21 мянган төгрөгтөө хэтэрхий уусан шингэж, cap бүр хэдхэн цаасны төлөө үхэн хатан оочерлодог эмгэнэлт дүр зургаа байх л ёстой зүйл мэтээр сэтгэж эхэлсний шинж энэ ажээ. Хэрэв энэ шинж тэмдэг илүү урт удаан хугацаагаар үргэлжилсэн бол монголчууд тун удахгүй Америкийн индианчууд шиг халамжид угжуулсаар байгаад ямар ч ажил хийх чадваргүй, хийхийг ч хүсдэггүй болох байсан нь гарцаагүй юм. Аз болоход ээлжит сонгууль ирж, өмнөх сонгуулиар амласан 21 мянган төгрөгийн хугацаа дуусгавар боллоо. Гэхдээ тэглээ гээд одоо бүх зүйл цэгцрээд, сайхан болчихно гэсэн үг биш гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Cap бүр тараадаг байсан 21 мянгын гайгаар инфляци хэт өссөн гэдгийг дээр дурьдсан. Инфляцийг хазаарлах гэж Монголбанк бодлогын хүүгээ нэмэгдүүлсээр ирсэн билээ. Үүний үр дүнд зээлийн хүү нэн өндөр хэвээр л байна. Зээлийн хүү өндөр байгаа болохоор жижиг, дунд бизнесүүд өргөжин дэвжих боломж хаагдмал, зээл олдохгүй, зах зээл мөнгөөр цангасаар байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, 21 мянга гэгч гай санхүүгийн системд аль хэдийнэ гүн гүнзгий хор "тараажээ". Энэ хорыг бүрэн гүйцэд эмчилж, эдийн засгийг эрүүлжүүлэхийн тулд дахиад дор хаяж дөрвөн жил хэрэгтэй болов уу.

Дөрвөн жилийн дараа л санхүүгийн систем жинхэнээсээ эрүүлжиж, зээлийн хүү буурч, бизнес хөгжих боломж бүрдэнэ гэсэн үг. Гэхдээ ингэхийн тулд бас маш зөв бодлого хэрэгтэй. Үүнээс гадна 21 мянгаас болж ажил хийх сонирхолгүй, эсвэл ажил хайх хүсэлгүй болсон хүмүүс гэж байна. Тэд нэг хэсэгтээ л "зутарна" даа. "Энэ ард түмэн одоо cap бүр хийлгэдэг амь тариагаа тариулахгүйгээр амьдарч чадахгүй" гэх болгоомжлол одоо ч гэсэн байсаар байна. Аргагүй шүү дээ, тэдэнд зориулж жил бүрийн төсөв 700-800 тэрбум төгрөг зүгээр л урсгаж байсан юм чинь. Тэр их мөнгө төсвөөс зүгээр л архидалтыг дэмжих гэж гарч байсан гэж бодохоор дэндүү харамсалтай. Иргэдэд эх орны хишгийг түгээх гэж 2010 оны төсөвт 805 тэрбум төгрөг, 2011 онд 700 гаруй, 2012 оны хагас хүртэл 620 гаруй тэрбум төгрөг зарцуулсан. Бүгдийг нь нийлүүлбэл, ойролцоогоор 2.1 их наяд төгрөг болох нь. Энэ мөнгөөр хэдэн үйлдвэр барьж, хэчнээн километр зам тавьж, хэчнээн ажлын байр бий болгох байсан бэ. Улстөрчид энэ талаар илүү сайн бодно биз. Монголчууд эх орны хишгээ авлаа гээд ажилтай болсон нь үгүй. Ажлын байр одоо ч гэсэн дутмаг хэвээрээ л байна. Улсын хэмжээнд 30 гаруй мянган хүн ажил идэвхтэй хайж байна гээд л статистикийн хорооноос гаргадаг.

Гэтэл ажлын байрны зар гэхээр 70 гаруй мянга байх жишээтэй. Монголчууд ажил хийх сонирхолгүй, эсвэл ажил хийж чаддаггүй болсон гэдэг нь ажлын байрны зар болон ажил хайж байгаа хүмүүсийн тооны зөрүүнээс харагдаж байгаа юм. Чухам яагаад ажил хийх сонирхолгүй, эсвэл чадваргүй байна вэ гэхээр дахиад л нөгөө бэлэн мөнгөний тараалттай холбогдоно. Энэ мэтээр Монголын эдийн засагг "Эх орны хишиг"-ийн оруулсан гай их байна. Ямар ч байсан улстөрчид бэлэн мөнгө тараах нь эдийн засагт гай авчирсан гэдгийг улстөрчид ойлгосон нь яамай. Монголын эдийн засагт, иргэдэд гай авчирсан, яг л хар тамхи шиг хордуулсан 21 мянга энэ сарын 15-наар дуусгавар болж байгаад баярлахаас өөр аргагүй нь гэдгийг дахиад л хэлмээр байна. Эдийн засгийг хордуулсан 21 мянга шиг бодлого дахин гарахгүй байгаасай гэж найдъя.

Л.Энхдэлгэр

Сүүлчийн 21 мянга
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (10)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
одоо сонгууль эxэлцэн. энд тэндгүй бааxан xүний зураг зураг болё

2012-06-11 | 22:15:47 | 49.0.195.170 |

Зочин
Энэ тараагаад байсан 21000 төгрөгөөр бүх аймгийн төвийг засмал замаар холбочих мөнгө гэж нэг эдийн засагч бичсэн байна лээ. Бид зүгээр л амь тариа нэрээр архи аваад уучихлаа гэж үү.

2012-06-11 | 18:23:22 | 202.179.19.80 |

Зочин
мөнгө өгөхөөр хүмүүс залхуу архичин болоод бнаа боль боль

2012-06-11 | 18:16:31 | 125.140.219.182 |

Зочин
ГОНЧИГДОРЖ НОВШ 21000-ЫГ МӨНХ ӨГНӨ ГЭЖ ХУЦАЖ БАЙНА ЛЭЭ ДЭЭ.

2012-06-11 | 16:19:42 | 202.179.14.105 |

Зочин
тувагаас эхлээд бух газар л мунгу угдуг л юм ш тээ суртэй юм ганц монгол биш ш тээ

2012-06-11 | 16:04:58 | 124.158.109.215 |

Зочин
үнэxээр зөв хэлжээ дэмжиж baina.

2012-06-11 | 14:45:41 | 122.201.18.135 |

Зочин
МОНГОЛЧУУД БАРИЛГАА БАРЬДАГ, ҮЙЛДВЭРҮҮДДЭЭ ӨӨРСДӨӨ АЖИЛЛАДАГ, ХҮН БҮР АЖИЛТАЙ ҮЕ БАЙСАН, АРДЧИЛАЛЫН НЭР БАРЬСАН ХУДАЛЧ ХУУРМАГУУД ХУВЬЧЛАЛ НЭРЭЭР СҮЙРҮҮЛСЭН

2012-06-11 | 14:09:51 | 202.55.186.20 |

Зочин
АШГҮЙ ДЭЭ, ОДОО ГЭРТЭЭ ЗҮГЭЭР СУУЖ 21000 ХҮЛЭЭДЭГ ХҮМҮҮС АЖИЛ ХИЙХ ХЭРЭГТЭЙ БОЛОХ НЬ, АЖИЛ ХИЙВЭЛ АМ ТОСТОНО ГЭЖ АЖИЛДАА ГОЛОГДОНО УУ ГЭХЭЭС АЖИЛ ГОЛЖ ЛААЗ ӨШИГЛӨЖ ЯВАХААР ЧАДАХ АЖЛАА ХИЙХ ХЭРЭГТЭЙ ШҮҮ ДЭЭ

2012-06-11 | 14:07:15 | 202.55.186.20 |

Зочин
МОНГОЛ ТУМЭН МИНЬ ХЭДИЙ БОЛТОЛ МАН, АН - ын ГАДНЫ ЛУЙВАРЧДЫН ГАР ХӨЛ БОЛСОН, ЭХ ОРОН, ГАЗАР ШОРОО, БАЯЛГАА ХУДАЛДСАН, АРД ТУМНЭЭ ЯДУУРЛЫН ТУЙЛД ХУРГЭСЭН, ӨӨРСДӨӨ ХАГАРТЛАА БАЯЖСАН ХУВАЛЗНУУДАД ДЭЭРЛЭХУУЛЖ, ДОРОМЖЛУУЛЖ, ЛУЙВАРДУУЛЖ, ЦУСАА СОРУУЛЖ АМЬДАРЦГААХ ЮМ БЭ???? ЭНЭ СОНГУУЛИАР ЭНЭ ХОЁР АЛУУРЧИДЫН, ХУЖААГИЙН ЭРЛИЙЗУУДЭЭР ДУУРСЭН ХОЁР НАМААС БУРМӨСӨН САЛЦГААЯ АА??? МОНГОЛ НУТАГТАА МОНГОЛ ХУН ШИГ АМЬДРАХ ЦАГ ИРСЭН ШУУ?????????????

2012-06-11 | 12:37:54 | 124.158.73.17 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео