Жаргалсайхан аавынхаа мэргэжлийг өвлөн иргэний нисэхийн салбарт амьдралынхаа 33 жилийг зориулсан нэгэн. Өнгөрсөн жил тvvний ажлыг төр засгаас vнэлж гавьяат нисгэгч цол олгоход “Би агаарт 20 гаруй мянган цаг нисэхдээ нэг ч удаа алдаа гаргаж vзээгvй.
Энэ ааваас маань өвлөсөн төрөлх зан чанартай холбоотой байх” хэмээн ярьсан тэрбээр МИАТ-ийг удирдахаар болсон. Ажлаа аваад удаагvй Г.Жаргалсайхан даргатай их ажлынх нь хажуугаар ярилцлаа.

-Та МИАТ-ийн гал тогоонд 40 орчим жил ажилласан хvн. Салбарынх нь зовлон жаргалыг ойлгодог хvн МИАТ-ийг удирдах болсонд нисэхийнхэн ам сайтай байна лээ. Ажлаа аваад хамгийн тvрvvнд ямар шинэчлэлт хийсэн бэ?
-Өмнөх захирлын багт би ажиллаж байсан. Бид багаа бvрдvvлж дэс дараатай ажлуудыг хийхээр төлөвлөөд байна. Би захирал боллоо гээд бvгдийг нь өөрчилж, шинэчлэлт хийнэ гэхгvй.
Хуучин явж байсан арга барилаараа, vргэлжлvvлээд явах ч зvйл их байгаа. Гэхдээ зарим нэг зvйлийг зайлшгvй өөрчлөх шаардлага бий.
Агаарын тээврийн салбар манайд хөгжиж байгаа ч хөгжлийн торгон мөчид ирлээ гэж би vздэг. Төрөөс агаарын тээврийг дэмжих бичиг баримтыг УИХ-аас Засгийн газарт оруулаад байгаа. Энэ бол цаг vеэ олсон чухал зvйл. Өөрөөр хэлбэл, олон компани өрсөлдөөд ирэхээр нэг сайн талтай. Нөгөө талаар өрсөлдөж байна гээд нэгнийгээ дампууруулдаг сөрөг тал ч бий. Гадаадын томоохон компаниуд нэгнээсээ илvv гарах гээд дампууруулж байсан тvvх олон. Vvнийг төр бодлогоор зохицуулж өгөхгvй бол ийм байдал гарахыг vгvйсгэхгvй. Манай төр засаг vvнийг соргогоор харж, анхаарч ажиллах гэж байгаа нь маш зvйтэй юм. Зөвхөн хэдхэн авиа компанийн хоорондын асуудал бус Монголын иргэний агаарын тээврийн тухай учраас бид нэгдэх зvйл дээрээ нэгдэж, бас өрсөлдөнө. Энэ бол зах зээлийн зарчим. Тиймээс зөв зvйтэй менежмэнт явуулах зайлшгvй шаардлага бидэнд тулгараад байна. Бид бусад компаниудтай хамтарч ажиллана. МИАТ гадаадын томоохон компаниудтай өрсөлдөгч гэдгээрээ бусад авиа компаниудаас ихээхэн онцлогтой. Хамгийн анх МИАТ гэдэг компани Бээжин рvv гурав, дөрөвхөн зорчигчтой нислэг хийж байлаа. Гэтэл одоо ямар болсон билээ. Энэ бvгдээс бидний ажлын vзvvлэлт харагдах байх л даа.
-Уучлаарай. Дөнгөж ажил аваад байхад чинь таниас асуух асуултууд дандаа МИАТ-ийн салбарыг шvvмжлэх талдаа л байна. МИАТ компанийн боловсон хvчин байх ёстой хэмжээнээсээ хоёр дахин их. Бас шатахуунаа дэлхийн зах зээлийн ханшаас 40 хувиар өндөр vнээр худалдан авч байна гэсэн шvvмжлэл УИХ-аар яригдсан. Хэрэв хувийн хэвшлийнх бол ийм vргvй зарлага гаргахгvй байх гэж бодогдох юм. Тэгэхээр МИАТ-ийн хувьчлалын асуудалд та ямар байр сууринаас хандаж байгаа вэ?
-Ирэх онд багтаан МИАТ-ийн 49 хувийг хувьчлах Засгийн газрын тогтоол гарсан гэсэн. Хувьчиллаа ч гэсэн зөв менежмэнт явуулахгvй бол алдагдалтай ажиллана шvv дээ. Бид саяхан манайд нислэг vйлдэж байгаа хувийн хэвшлийн гурван авиа компанийнхантай уулзахад тэд бvгдээрээ алдагдалтай ажиллаж байгаа гэсэн. Тэгэхээр зөв бодлого, оновчтой менежмэнт хаа хаанаа чухал байгаа биз. Харин ч байнга муугаараа дуудуулж байдаг МИАТ маань өнгөрсөн есдvгээр сард 100 сая төгрөгийн ашигтай ажилласан. Орон тоо давхардсан асуудал байгаа. Одоо манайх 725 ажилтантай. Гурван хvний ажлыг нэг, нэг хvний ажлыг гурван хvн хийж байгаа зvйл ч бий. Энэ бvгдийг цэгцэлнэ. Дэс дараатай зарчмын ажлууд хийгдэнэ.
-Шатахуунаа өөрсдөө импортолдог болъё гэх саналыг өмнөх захирал Ц.Орхон тавьж байсан. Ингэвэл алдагдал багасах юм биш vv?
-Шатахууны асуудал нэлээд ярвигтай байгаа. Манайхан бvгд л гадаадаас авдаг. Шатахууныг хэн ч оруулж ирж чадна. Гагцхvv онгоцны далавчинд тvлш цэнэглэгчид л гол асуудал бий. Бид одоогоор зөвхөн “Содмонгол”-ын тvлшний савнаас шатахуунаа авахаас өөр аргагvй байна.
-”МИАТ” ХК дөрвөн онгоц тvрээслэдэг. Хэрэв хувийнх болчихвол өөрийн гэсэн онгоцтой болох боломж бий юv?
-Бид урт хугацааны зээлээр шинэ онгоц авахаар болсон. Ирэх оны зургадугаар сар гэхэд “Боинг 767” онгоц vйлдвэрээсээ ирнэ. 2014 онд “Боинг 737” тvрээсээр авч, яваандаа өөрийн болгоно. Тэгээд 2016 он гэхэд өөрийн гэсэн гурван онгоцтой болохоор төлөвлөөд байна.
-Зээлийн хvv нь ямар байх юм бол. Аль банкнаас авч байгаа юм бэ?
-Ажлаа аваад удаагvй болохоор тэр талаар нарийн мэдээлэлгvй байна. Өмнөх багийнхан маань энэ талаар гэрээ хэлэлцээр хийсэн юм.
-”МИАТ”-ийн vйлчилгээг муу байна гэж иргэд байнга гомдоллодог. Vvнийг сайжруулахын тулд хамгийн тvрvvнд ямар ажил хийх вэ?
-Vйлчилгээний чанар vнэхээр чухал. Би энэ талаар ихээхэн өөрчлөлт хийхээр төлөвлөөд байна. Одоо хийж буй, цаашид хийх ажил олон бий. Тухайлбал, бид онгоцны лого, дотоод vйлчилгээ, зорчигчдын ая тухтай байдлыг хангах vvднээс санал хvсэлт авч байгаа.
-”МИАТ” төрийн өмчит компани. Гэтэл дотооддоо нислэггvй. Магадгvй байнга гадаад руу нисдэг учраас алдагдалтай ажиллаад байгаа юм биш vv. Өнгөрсөн 2000-2010 оны хооронд зөвхөн Европын нислэгээс 73 тэрбум төгрөгийн алдагдал хvлээсэн гэдэг шvv дээ?
-Vгvй ээ, ингэж өрөөсгөл ойлгож болохгvй. Манайх 2004-2005 он хvртэл дотоодын нислэгтэй байсан юм. Төрийн өмчийн компани учраас дотооддоо хөнгөлөлттэй vнэ мөрдөнө. Тэр vед харин ч одоогийнхоос илvv алдагдалтай ажиллаж байсан. Төрөөс “МИАТ” ХК нэг ч удаа татаас авч байгаагvй. Өнгөрсөн хугацаанд цэвэр өөрийн хvчээр явж ирсэн шvv дээ.
-Шинэ онгоц авахад vндсэн бааз суурь, боловсон хvчин хэр бэлтгэгдсэн бэ?
-”Боинг 767, 737” онгоцонд ажиллах боловсон хvчнvvд маань бэлтгэгдсэн. Одоо 15 хvн сурч байна. Инженер техникийн ажилтнууд ч бэлэн. Өөрийн гэсэн онгоцтой болоход бидэнд ямар нэгэн бэрхшээл байхгvй.
-”МИАТ”-ийн тасалбарын vнэ хэтэрхий өндөр байна гэж иргэд шvvмжилдэг. Vнэ буулгах боломж бий юv?
-Онгоцны тасалбар янз бvрийн vнэтэй байгаа. Төрлөөсөө хамаараад vнэ нь харилцан адилгvй. Энэ дvрмийг бvхий л авиа компаниуд мөрддөг. Хэт хямдруулаад бие биенийгээ дампууруулсан компани гадаадад олон байдаг учраас хамгийн гол нь тухайн зах зээлээ судлах нь чухал. Тvvнээс биш би “Korean air”-тэй өрсөлдөж байна гээд тарифаа хэт хямдруулчихвал удахгvй дампуурна шvv дээ.
-Та энэ салбарт 40 жил ажиллахдаа агаарт хэчнээн цаг ниссэн вэ?
-”АН-2”, “АН-24”, “ТУ-154”, “Боинг 727, 737-800” гээд манайд байсан бvхий л онгоцоор ниссэн. Өнгөрсөн хугацаанд агаарт 20 гаруй мянган цаг туулжээ. Тэгэхдээ өөрөөс шалтгаалах ямар нэгэн осол аваар гаргаж байгаагvй. Миний аав ч мөн адил.
-Таныг нэлээд залуудаа онгоцны дарга болсон гэдэг.
-Би 1972 онд 20 настайдаа хуучнаар ЗХУ-д Г.А.Тараны нэрэмжит Сасовогийн нисэхийн дунд сургуулийг царцаа ногоон гэдэг “АН-2” онгоцны II нисгэгчээр төгссөн. “АН-2”-оороо Архангай аймагт жил гаруй ниссэн. Хоёр жилийн дараа “АН-24” онгоцны II нисгэгчийн курст орж байлаа. Тэр vед “АН-24”, “ИЛ-14” манай хамгийн том онгоц байсан юмдаг. Энэ онгоцоор гурван жил нисээд Ленинград одоогийн Санкт-Петербург хотын Иргэний нисэхийн академид дөрвөн жил суралцаад инженер нисгэгч мэргэжлээр төгссөн. Тэгээд 28 настайдаа “АН-24” онгоцны дарга болж байлаа. Зарим хvн гурав, таван жил болоод аливаа зvйлийг сурч байхад нөгөө хэсэг нь 5-8 жил болох жишээтэй. Таван жил нисээд онгоцны дарга болохыг vгvйсгэхгvй. Гэхдээ vvнийг хавтгайруулж ойлгож болохгvй. Иргэний нисэхийн салбарт 1000 цаг нисч байж онгоцны дарга болох ёстой гэж тогтоосон байдаг ч бид 5000 цаг нисгэж байж энэ албан тушаалд томилдог. Нэг ёсондоо эрсдлийг нь багасгаж байгаа хэрэг. Энэ салбарт арын хаалга байдаггvй.
-Нисгэгч хvний бусдаас давуу байх ёстой чанар?
-Шийд гаргахдаа юмыг маш олон талаас нь харж, хамгийн дөхvv, зөв гарцыг олж хардаг. Олон жил ажиллахдаа нисгэгч хvн юмыг олон талаас лавлаж, нягталж байж шийд гаргадаг болдог юм байна гэдгийг илvv мэдэрсэн. Юманд адгаж эсвэл удааширч болохгvй. Донжийг нь олно гэдэг дээ. Тууштай, аливаа зvйлд vнэн сэтгэлээсээ хандах хэрэгтэй. Тухайн нисгэгч өөрөө өөрийгөө байнга бэлдэж, эрvvл мэнддээ анхаарч, биеэ бэлэн байлгах ёстой. Хэрэв ингэж чадахгvй бол алдаа гардаг.
-Нисгэгчийн удам vргэлжилсээр байгаа биз дээ?
-Тийм ээ. Би дөрвөн хvvтэй. Нэг хvv маань нисгэгчээр ажиллаж байна. Том хvv маань бас нисгэгч болно гээд энд vйлчлэгч хийж байгаад сургуульд явсан. Эхэндээ хvvхдvvдээ нисгэгч болоод хэрэггvй, өөр мэргэжил сонго гэдэг байсан. Гэвч хорьж дийлээгvй.

АРДЧИЛАЛ

Г.ЖАРГАЛСАЙХАН: НИСЭХИЙН САЛБАРТ АРЫН ХААЛГА БАЙДАГГVЙ
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (5)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
САЙХАН ХУДЛАА ШААЖИЙГААН.

2014-06-18 | 15:52:39 | 202.55.191.76 |

Зочин
зЖинхэнэ худ********ч какака үйлчлэгч хүүхэнтэйгээ яв********ддаг захир********.ийм л юм ярина до тэтгэвэрийн өвгөн

2014-03-14 | 17:09:25 | 103.26.194.13 |

Зочин
цус ойртоод нтр чиний цус холдоод бгаа бол хохи чин чамд нисэхийн хонхорд орох хоншоор бхку

2012-11-16 | 17:33:24 | 218.156.254.71 |

Зочин
цэвэрлэгч н хуртэл арийн хаалгаар ордог, али 20, 25 жилийн омно л тийм байсан одоо бол буур цагаандаа гараа биз

2012-11-12 | 02:33:10 | 109.107.198.169 |

Зочин
Тэрэн шиг худлаа юм байхгүй. Наад МИАТ-аар чинь дүүрэн арын хаалганыхан байгаа. Наад нисэхийн хонхор чинь цус ойртоод удаж байгаа шүү.

2012-11-08 | 10:12:38 | 202.131.233.187 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео