1992 оны гуравдугаар сард гурван Кёкү буюу Д.Батбаяр, Н.Цэвэгням, Б.Энхбат нарын гаргасан мөрөөр жараад залуу замнасан билээ. Тэднээс Асашёорюү ДДагвадорж, Хакухо М.Даваажаргал, Харүмафүжи Д.Бямбадорж нар харь үндэстний олон зуун жилийн түүхтэй бөхийн оргилд хүрч, их аварга цолыг нь гуйж биш гуядаж авсан бол Какурюү М.Ананд озэки, Асасэкирюү Б.Дашням сэкивакэ, Тамаваши Б.Мөнх-Оргил комүсүби цол хүртэж байв.

Нэгэн үе Монголын бараг бүх телевиз сондгой тоотой сар бүр болдог мэргэжлийн сумогийн башёг шууд нэвтрүүлж, өдөр тутмын сонинууд мэдээ нийтэлдэг байсан цаг ард хоцорчээ. Арга ч үгүй биз дээ, тухайн үед нэр хүнд нь асар бууж, рейтинг нь ёстой л гэрлийн хурдаар унаж байсан их аварга Асашёорюү Д.Дагвадоржийг 25 дахь ялалтын тугаа авчихаад удаагүй байхад ёкозүнагийн дотны анд нөхөрт өөрийгөө тооцож, хажууд нь "далдагнаад" явдаг хятад угсааны тэр эрд доромжлуулсныхаа шанд ухамсрын шанаа өгснийх нь төлөө нээнтэглэсээр зодог тайлуулсны дараа сумог үзэж сонирхох монголчуудын тоо эрс буурсан үзүүлэлт бий.

Ёкозүна Асашёорюү, Хакухо хоерын гал гарсан барилдааныг үзэх гээд УИХ-ын гишүүд нь хүртэл чуулгандаа суулгүй, хаалгаа дотроос нь түгжчихээд өрөөндөө бүгж байсан удаатай. Цолтой бөхчүүдийнх нь хийж буй найраа илчлэгдсэн явдал худал хуурмаг зүйлд тунч дургүй япончуудын эгдүүг дээд зэргээр хүргэж, улмаар түүхэндээ анх удаа башё цуцлагдсаныг уншигчид маань санаж байгаа биз. Алдсан нэр хүндээ саяхнаас буцаан авч буй сумогийн ертөнцийг монгол залуучууд аварч байна гээд хэлчихэд нэг их буруудахгүй л болов уу

Монголчууд бид мэргэжлийн сумотой дөнгөж танилцаж байхад буюу 1990-ээд оны дунд үед Хавай арлын үлэмж биет Конишики, Акэбоно, Мусашимару, япончуудын хайр хүндэтгэлийг хүлээдэг Таканохана, Ваканохана, Таканонами, Кайо нарын өрсөлдөөн башёг чимдэг байсан бол тэднээс хойш хаа нэг гарсан сиймхийг алдалгүй ашигласан озэки Точиазүмаг эс тооцвол нутаг нэгтнүүд маань бүрэн эзэгнэсэн. Хөдөлмөрийн баатар, гавъяат тамирчин, 68 дахь ёкозүна Асашёорюү 25 түрүүгээр домогт их аваргууд болох Тайхо (32 түрүү), Чиёнофүжи (31 түрүү) нарын ард гуравдугаарт бичигддэг.

Тэдний дараа 24 түрүүлсэн Китаноуми, 22 түрүүлсэн Таканохана, Хакухо нар орж буй. 69 дэх ёкозүна Хакухо одоо барилдаж байгаа болохоор Тайхогийн дээд амжилтыг эвдэх нөөц бололцоо түүнд байгаа нь эргэлзээгүй. Харин гурав дахь удаагаа дайрч байж ёкозүна цолд хүрсэн Харүмафүжи эзэн хааны цомыг дөрвөнтөө хүртээд байгаа ба энэ тоо цааш нэмэгдэх нь дамжиггүй. Монгол улсын гавъяаттамирчин, мэргэжлийн сумогийн 69 дэх аварга Хакухо М.Даваажаргал бол хөдөлмөрийн баатар, гавъяат тамирчин, дархан аварга Ж.Мөнхбатын отгон хүү гэдгийг бид сайн мэднэ. "Цагаан гарьд" (Хакухо гэдэг нэрийг ийн монголчилно)-ыг ард түмэн маань нутаг нэгт бүсгүйтэй дэр нэгтгүүлэхийг хүсэж харамлан байтал хүссэн юм хүзүүгээр ороосонгүй, харийн хүргэн болж, Саёко Вадо хэмээх нихон бүсгүйг заяаныхаа ханиар сонгосон билээ. 15-хан настайдаа арлын оронд очоод хүн болж төлөвших насан дээр японоор ярьж, японоор мэндчилэн, тэндхийн ёс заншилд суралцаад тэдэнтэй харилцаж эхэлсэн болохоор төрсөн нутгийн үнэ цэнэ, ард түмний итгэл найдварыг эргэцүүлэн тунгаах сөхөөгүй шахам яваад л харь бүсгүйтэй дотносоо байлгүй. Тэрээр ноднин зун нутагтаа ирэхдээ гомдол мэдүүлээд буй хүмүүст хандаж"Болдогсон бол дахиад нэг эхнэр, тэр тусмаа монгол эхнэр авчихъя л даа" хэмээж байв.

Одоо Хакухогийнх Токиогийн төв хэсэгт" Рёогокү Кокугикан" ордны ойролцоо Киншичёо хэмээх газарт байдаг. Энэ газар нь ёкозүнагийн "Миягино" дэвжээний дэргэд байдаг ба эхнэр, хүүхдүүдтэйгээ тэнгэр баганадсан барилгуудын нэг "Тоwег manshion"-ий 11-р давхарт амьдардаг аж. Уул нь тэднийх 44-р давхарт амьдардаг байсан ч өнгөрсөн жил болсон газар хөдлөлтийн дараа хэдэн өдөр цахилгаан шат ажиллаагүй гэнэ. Тэгээд 11-р давхарт амьдарч асан эгчийнхээ байранд шилжин оржээ. М.Даваажаргалын эгч М.Батгэрэл дүүгийнхээ урилгаар Японд сурч байгаад газар хөдлөлтийн дараа нутаг буцсан байна.Энэ бүсгүй урьд нь Английн нийслэл Лондонд зургаан жил загвар өмссөн гэдэг. Харин ёкозүна дүүгийнхээ дэргэд амьдарч байхдаа зугаа цэнгэл багагүй хөөдөг байсан талаар Японы хэвлэлүүдэд бичиж байсан удаатай.

Хакухогийн аж төрж буй байр хамгийн үнэтэйд тооцогдцог агаад ЗLDK буюу манайхны унтлагын болон хоолны, зочны өрөөнөөс гадна гурван том өрөөтэй 150 сая иен буюу 10 тэрбум 53 сая төгрөгөөр үнэлэгдэх элит орон сууц. Тэнд голдуу залуу одод элит орон сууцыг сарын нэг сая иенээр (17 сая 550 мянган төгрөг) хөлслөн амьдардаг гэнэ. Гэхдээ ёкозүнагийнх шиг өнөр өтгөн айл бараг байдаггүй учир тэднийх байраа худалдаж авсан байх магадлал их. Хакухо М.Даваажаргалынх хоёр охин, нэг хүүтэй. Ууган охин Амиюү Д.Юнрэнцоо тав, хүү Махато Д.Мөнхжаргал нь дөрөв, бага охин Миюша Д.Мааяа нь нэг настай бөгөөд том охин нь цэцэрлэгт явдаг, хоёр бага нь гэртээ. "Би зодог тайлахаараа Гинза дүүрэгт сумогийн дэвжээ байгуулж, хүүгээ сумоч болгоно" хэмээн нэгэнтээ амласан түүний хүүгээ сумоч болгох гэсэн чин хүслийг бүтэхгүй гэж Японы алдартай нэгэн үзмэрч телевизийн шоу нэвтрүүлэгт ёкозүнатай цуг оролцохдоо нүүрэн дээр нь улайм цайм хэлчихсэн гэдэг. Тэр үзмэрч "Ёкозүна Хакүхо та мэргэжлийн сумогийн олон дээд амжилтыг шинэчилж тогтооно. Гэхдээ Махато хүүгээ сумоч болгохгүй юм байна даа" гэжээ. Тиймээс эхнэр Соёко Вадо нь хүүгээ хүмүүжүүлхээр гэртээ харж байгаа" гэж спортын сайтад бичжээ.

Меөеө аваргын отгон бэр, Токүшима мужаас гаралтай их аварга Асашёорюүгийн фен клубын тэргүүн, Японы мод боловсруулах үйлдвэрийн сүлжээг атгадаг тэрбумтны охин Саяко Вадо Монголд хоёр удаа ирсэн бөгөөд "Миний эхнэр монгол ёс заншил сайн сурч байгаа" гэж Хакухо магтдаг юм билээ. Бүсгүй монгол хоол тэр дундаа бууз, хуушуур сайн хийхийн зэрэгцээ Ёкозүнаг шартсан үед сайхан хурган бантан хийж өгдөг аж. Одоохондоо өөрийн гэсэн бизнестэй болоогүй яваа Ёкозүна маань Хоккайдог сурталчлах элч төдийгүй тэндхийн цагаан будааг "Хакухо" нэрээр нэрлээд худалдаанд гаргадаг болсон байна.

Гэхдээ энэ бизнесээс "Цагаан гарьд"-д реклам сурталчилгааны мөнгө ирдэг болохоос цагаан будааны орлогоос хувь хүртээдэггүй. Мөн "Сумимото рингён" гэх зэрэг олон пүүс компаний рекламанд тоглож дунджаар 300 мянга орчим иен олдог гэнэ билээ. Энэ орлогыг мэргэжлийн сумогийн холбоотой хуваах нь мэдээж. Харин тус холбооноос Ёкозүна цолтны цалин гэж сард хоёр сая 750 мянга орчим иен (48 сая 262500 төгрөг) авдаг төдийгүй башёгийн үеэр даваа бүрийн дараа ивээн тэтгэгч байгууллагуудын шагналын мөнгө болох олон сая иен халаасалдаг юм.

Чөлөөт цагаараа гольф тоглох дуртай Хакухо "Гольф тоглоход барилдааны стресс алжаал тайлагддаг" гэж ярьсан удаатай. Харин сүүлийн үед байт харваагаар Токиогийн Эдогава дүүрэгт оршдог спорт цогцолборт тогтмол хичээллэх болсон тэрбээр ёкозүначуудын нэгэн адил найз нөхөдтэйгээ хаа нэг ууж наргидаг аж. Тэгэхдээ голдуу мэссе буюу караокед дуулах хоббитой гэнэ билээ. Дашрамд дурдахад их аваргын маань мөрөөдөл нь төрөлх нийслэл Улаанбаатартаа авто машины түгжрэлээс ангижруулахуйц түүхэнд үлдэх том гүүр барих юм гэсэн.

ЭХ СУРВАЛЖ: БОЛСОН ЯВДАЛ СОНИН

Японы алдартай үзмэрч их аварга Хакухогийн хүүг сумоч болохгүй гэж айлдав.
Tweet
Bolod.mn