болон харьцангуй дутагдалын улмаас зүрхний булчинд нэг болон хэд хэдэн үхжлийн голомт үүсэхийг зүрхний шигдээс гэнэ.
Шалтгаан
Зүрхний шигдээсийн гол шалтгаан нь:
•   титэм судасны хатуурал,
•   титэм судасны тромбоз,
•   титэм судасны агчил
Нөлөөлөх хүчин зүйлд:
•   нас ахих,
•   цусны даралт ихсэх,
•   липид, нүүрс усны солилцоо алдагдах,
•   стресс,
•   тамхи татах,
•   дотоод шүүрлийн булчирхайн үйл ажиллагааны өөрчлөлт,
•   цаг агаарын байдал,
•   зүрхний зохицуулгын аппарат гэмтсэнээс микроциркуляцийн алдагдал үүсэх г.м. нь шигдээс үүсхэд нөлөөлөх гол хүчин зүйл болдог.

Эмнэл зүй
Шигдээсийн үеийн өвдөлт нь өвчүүний араар тэсэхийн аргагүй, хутгалуулсан мэт маш хүчтэй өвдөх ба заримдаа тийм гэж хэлж болохгүй эвгүй оргиж өвдөлт ихэнхдээ зүүн гар, дал, мөр лүү дамжина. Өвдөлт, титэм судсыг тэлэх үйлчилгээтэй эмийн бэлдмэлүүдэд дарагдахгүй, зөвхөн хар тамхины төрлийн маш хүчтэй өвчин намдаагч эмүүдэд дарагдана. Өвдөлт 30 минутаас хэдэн цаг үргэлжлэх ба 1-2 өдөр үргэлжлэн өвдөлтийн эрч ихсэж буурах маягаар үечлэн өвдөх нь цөөнгүй.
•   Өвчтөн тайван бус, байж ядсан, хүйтэн хөлс асгарсан байх ба өвчтөний царай цайвар цонхигор, зарим үед үнэсэн саарал өнгөтэй болно,
•   зүрхний цохилтын тоо олшрох,
•   АД хэвийн, зарим үед буурна,
•   зүрхний оройд I авиа суларсан, зарим тохиолдолд агшилтын шуугиан сонсогдоно,
•   өвчний эхний хоногт халуурч болно
Хүндрэл
Зүрхний шок, зүрх хагарах, зүрхний цүлхэн, тромбоэмболи.

Шинжилгээ
Цусний ерөнхий шинжилгээнд:
•   өвчин эхэлснээс хэдэн цагийн дараа лейкоцитийн тоо ихсэж 2-4 дэхь өдөрт хамгийн дээд хэмжээнд хүрч цаашид аажим буурсаар 7 хоногийн дараа хэвийн хэмжээнд хүрнэ,
•   УЭТХ өвчин эхэлснээс хойш 2-4 хоногийн дараагаас ихсэж, хоёр дахь долоо хоногт хамгийн их хэмжээндээ хүрч аажим буурсаар 3-4 долоо хоногт хэвийн хэмжээнд очно. Энэ хоёр шинжийг хайчны шинж гэнэ.
Биохимийн шинжилгээнд: АСАТ – өвчин эхэлснээс хойш 6-12 цагийн дараа ихсэж 2 хоногт хамгийн их хэмжээнд хүрч, 4-7 дахь хоногт хэвийн хэмжээнд орно.
ЗЦБ-д: Зүрхний шигдээсийн байрлал, үе шат, хэлбэрийг оношлох боломжтой. Зүрхний шигдээсийн үед үхжсэн булчингийн ширхэгээр сэрэл дамжихгүй учир R шүд бичигдэхгүй. Шигдээсийн хурц үед ST сегмент цахилгаан шугамнаас дээш өргөгдөн Т шүдтэй нийлж гардаг
Шигдээсийн хурцавтар үе шатанд гэмтлийн процесс засагдан шимэгдэж байгаагийн илэрхийлэл нь ST сегмент цахилгаан шугам руу ойртон ирж, Т шүд хасах бичигдэх, сорвижлын үед ST сегмент цахилгаан саармаг шугамтай давхцан, Т шүд эерэг болно. Энэ өөрчлөлт хэдэн долоо хоног сар жилээр хадгалагдах ба хэрэв ST сегмент цахилгаан саармаг шугам руу доош бууж ирэхгүй бол зүрхний цүлхэн үүссэн гэж үзнэ.
ЭхоКГ–д: зүрхний булчингийн үхэжлийн гипо болон акинезийн бүс, шигдээсийн дараах сорвижлыг илрүүлдэг.
Эмчилгээ
Эмчилгээг дараах үндсэн чиглэлээр хийдэг.Үүнд:
•    Өвдөлт намдаах: Өвдөлтийг хурдан намдаахгүй бол өвдөлтийн шокд орж болдог тул морфин, промедол, фентанил, дроперидолыг хэрэглэнэ.
•    О2-оор хангах – өвдөлт эхэлснээс хойш эхний 24-48 цагийн туршид 4л/мин хурдтайгаар чийглэсэн О2-өөр амьсгалуулан.
•    Тромб хайлуулах, бүлэгнэлтийг саатуулах: Гепарин, аспирин, стрептокиназ, мэтийн фибринолизины үүсэлтийг идэвхжүүлдэг эмүүдийг хэрэглэх.
•    Миокардын ачааллыг бууруулах: бета-блокатор, АХФ-ийг дарангуйлагч эналоприл зэргийг хэрэглэнэ.
Асаргаа сувилгаа
Дэглэм: Эмнэлэгт яаралтай хэвтүүлэх, том голомтот шигдээсийн үед хэвтрийн хатуу дэглэм сахина. 2 дахь өдрөөс эхлэн орон дотроо эргэж тойрно. 10 дахь өдрөөс орон дээр суулгана.14 хоногоос 2 хөлийг нь унжуулан суулгаж болно. 20 хоногоос өрөөнд, 24 хоногоос коридорт, 30 хоногоос шатаар явуулахыг зөвшөөрнө. Жижиг голомтот шигдээсийг үед эхний өдөр орон дотроо эргэж тойрч, 7 хоногоос суулгана, 14 хоногоос өрөөнд, 21 хоногоос шатаар явуулна. Цэвэрлэх бургуй өнжөөд тогтмол тавина.
Өрөө тасалгаа нь дулаан, саруул, хүн цөөтэй, дуу чимээ багатай байх шаардлагатай. Ор дэр хувь хүнд тохирсон, гар хүрэх газарт ойр зуур хэрэглэх зүйлүүд тавигдсан байна. Хувцас дулаан, хөнгөн, чөлөөтэй байх ба дулаан даавуун оймс өмснө.
Өвчтөний сэтгэл санаа тогтворгүй болдог тул тайван байлгахын тулд таагүй мэдээлэл сонсгох, хэт баярлуулахаас болгоомжилно.
Хоол: эмчилгээний хоол ¹ 10а, хоногийн хоолны илчлэгийг эхний өдөр 1000-1500 ккал бодож, хэрэв хүнд хэлбэрийн шигдээс байвал нэг хоногийн турш өлөн байлгана. Илчлэг багатай шингэц сайтай, витаминлаг хоолыг бага багаар өдөр 5-6 удаа өгөх. Өөх тостой хайрсан хуурсан, халуун ногоо, хоол амтлагч, архи , кофе, өтгөн шөл зэргийг хориглоно. Хоолны давсыг багасгана. Ногоо, жимсний шүүс, цай зэргийг зөвшөөрнө. Архи уух, тамхи татахыг хориглоно.
Сувилгааны онош,үйл ажиллагааны төлөвлөлт:
Зүрхний өвдөлт
•    өвдөлтийн хүч, байрлал, үргэлжлэх хугацааг 1 цаг тутамд хянах,
•    амьсгал, судасны лугшил, цусны даралт, шээсний гарцыг 2 цаг тутамд хянах,
•    өвдөлт намдаах эмийн бодис хэрэглэж байхад өвдөлт намдахгүй бол эмчид яаралтай мэдээлэх,
•    хүчилтөрөгч эмчилгээг хүнд үед 24 цагийн турш өгөх,
Айдас түгшүүр
•    өвчтөн болон түүний ар гэрийнхэнтэй хамтран ярилцаж сэтгэл санааг дэмжинэ,
•    өвчтөний асуултанд таарч тохирсон үнэн зөв мэдээлэл өгөх,
•    өвчтөнд өөртөө итгэх итгэл үнэмшлийг төрүүлэх,
•    эдгэрдэг өвчин болохыг сайн ойлгуулж зоригжуулах,
Зүрхний эд, эсийн перфузын өөрчлөлт
•    амин чухал үзүүлэлт болох зүрхний хэм, тоо, цусны даралт, амьсгалын тоог ойр ойрхон үзэх,
•    өвчтөний ухаан санааны байдал, арьсны өнгө, халуун хүйтэн, хөхрөлтийн байдал зэргийг ажиглах,
•    өвчтөний зүрхний үйл ажиллагааг зүрхний мониторт тогтмол хянах,
•    уушги болон зүрхэнд шуугиан үүсэж байгаа эсэхийг 4-6 цаг тутамд чагнаж ажиглах.
Урьдчилан сэргийлэлт
Зүрхний бахтай өвчтөнг эрт илрүүлэх, эмчлэх, хянах, өөх тостой, нүүрс ус ихтэй хоол бага хэрэглэх, архи, тамхинаас татгалзах, дасгал хөдөлгөөн идэвхтэй хийх, сэтгэл санаа тайван байх, ажил, амралтыг зөв зохицуулах, хоолны дэглэм баримтлах хэрэгтэй.