BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг хумьсан Үндсэн хуулийн өөрчлөлт

Төрт ёсны дор амьдарч байгаа хүн бүрийн баримтлах онол, баримжаалах чиг шугам, эрхзүйн баримт бичиг бол Үндсэн хууль. Анхдугаар Үндсэн хуулиа 


баталснаар манайх парламентын засаглалтай болсон ч Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг нэмэгдүүлэхгүй бол гуравхан сая хүн амтай улсад улс төржилт, талцал, намчирхал их байна гэдгийг дээр дооргүй ярьсаар өнөөдрийг хүрчээ.

Гэсэн атлаа 2000 онд “эцэг” хуульд оруулсан долоон өөрчлөлтөөр Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг хумьсан, эрх мэдлийн хуваарилалт нэг талдаа гарсан, гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн “мэдэл” муутай, парламентаас хэт хараат болсон гэх шүүмжлэлийг энэ удаагийн өөрчлөлтөөр ор мөргүй алга болгож чадахгүй нь.

Товчхондоо, Д.Лүндээжанцан нарын 62 гишүүний өргөн мэдүүлсэн төсөлд анх тусгагдсан байсан шиг хүчтэй өөрчлөлт хийгдэхгүй нь хоёрдугаар хэлэлцүүлгээс гарсан саналуудаас тод харагдлаа.

Гэхдээ мэдээж одоогийнхоос ахиц дэвшил гарч байгаа ч Ерөнхий сайдын эрх мэдэл парламентаас хараат хэвээр байх нь ээ.

Үндсэн хуулиа өөрчлөхийн тулд ард түмэнд маш сайн мэдээлэл өгөх ёстой. Ингэж байж бид энэ өөрчлөлтийг дэмжих эсэх сонголтоо хийнэ.

Нөгөөтээгүүр “эцэг” хуулийн энэ өөрчлөлт 18- 35 насны залуусын ирэх 20 жилд Монголд амьдрах уу, гадаад руу гарах уу гэдгийг шийдэх маш том эрх зүйн баримт бичиг.

Одоогийнхоос зарчмын хувьд сайжрахгүй бол иргэдийн төрд итгэх итгэл алдарч буй энэ цаг үед нэмэгдэхүүний байр сольсон ч нийлбэр өөрчлөгддөггүйтэй адил зүйл болно.

Харамсалтай нь, холбогдох байгууллагын судалгаагаар Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн талаар иргэдийн 10 хүрэхтэй үгүйтэй хувь нь мэдэж байна гэх дүн гарчээ. Ард нийтийн санал асуулга явуулах цаг хугацаа хаяанд ирчхээд байхад эрх баригчид хэзээ, хэдий хэмжээний зардлаар санал асуулга явуулахаа шийдээгүй бүх ажил нь зуун задгай байна.

Ийм учраас бид хууль тогтоох байгууллага, гүйцэтгэх болон шүүх засаглал, нутгийн өөрөө удирдах байгууллагад ямар өөрчлөлт Үндсэн хуулиар хийгдэх вэ гэдгийг одоогийн зүйл заалттай нь харьцуулан хүргэж байгаа юм.

Үе үеийн парламентын хийхийг “мөрөөддөг” Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг Г.Занданшатарын ангийнхан зоригтойгоор явуулж байгаа ч улс төрийн хүрээнд гардаг саад бэрхшээлүүдтэй тулгарч байна.

Улс төрийн “тоглолт” хийж дундаас нь ашиг хонжоо харагчдын “барьцаанд” энэ удаагийн парламентын зарим гишүүн орсон нь Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг гацаах нэг шалтгаан боллоо.

Одоо МАН нэгэнт хөдөлгөсөн “эцэг” хуулийн өөрчлөлтөө явуулж, өнгөрсөн 30 орчим жилд төрд бугласан буглааг бага ч атугай арилгах зүйл заалтуудыг шингээж өгөх нь тэдний үүрэг болж байна.

Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг нэмж байж Засгийн газар тогтвортой ажиллах боломж бүрдэнэ. Гэвч Д.Лүндээжанцан нарын төсөлд Ерөнхий сайд кабинетаа өөрөө бүрдүүлж, сайд нартаа хариуцлага хүлээлгэх чухал заалт байсан ч хэлэлцүүлгийн явцад унажээ.

Өнөө л нийт гишүүдийн ¼ буюу 19 гишүүн Ерөнхий сайдыг огцруулах бичиг өргөн барьдаг, гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн сайд нараа УИХ-аас томилуулдаг байдал ч хэвээр байх нь ээ.

Одоо Засгийн газрын бүх гишүүн УИХ-ын гишүүн байж болдог хуулийн зохицуулалттай. Үүнийг болиулж Ерөнхий сайдын танхимын дөрвөөс илүүгүй сайд нь “давхар дээл”-тэй байх зохицуулалтыг төсөлд тусгаж өгсөн нь арай дээрдүүлсэн заалт.

ОДООГИЙН МӨРДӨГДӨЖ БАЙГАА ЗААЛТ

39.1. Засгийн газар Ерөнхий сайд, гишүүдээс бүрдэнэ.

39.2. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах саналаа Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн Улсын ИхХуралд өргөн мэдүүлнэ.

Ерөнхий сайд уул асуудлыг Ерөнхийлөгчтэй долоо хоногийн дотор зөвшилцөж чадаагүй бол Улсын Их Хуралд өөрөө өргөн мэдүүлнэ.

/Энэ хэсгийг 1999 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдөр батлагдсан Монгол Улсын Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр нэмсэн, 2000 оны 11 дүгээр сарын 29-ний өдрийн Үндсэн Хуулийн Цэцийн 02 дугаар тогтоолоор хүчингүй болгосон, 2000 оны 12 дугаар сарын 14-ний өдөр батлагдсан Монгол Улсын Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр нэмсэн/

З9.З. Засгийн газрын гишүүдийг Ерөнхий сайдын өргөн мэдүүлснээр Улсын Их Хурал хүн бүрээр хэлэлцэж томилно.

43.1. Засгийн газар бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэх боломжгүй гэж үзвэл хугацаа дуусахаас өмнө огцрох тухайгаа Ерөнхий сайд Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлж болно.

43.2. Ерөнхий сайд, эсвэл Засгийн газрын гишүүдийн тэн хагас нь нэгэн зэрэг огцорвол Засгийн газар бүрэлдэхүүнээрээ огцорно.

43.3. Улсын Их Хурал Засгийн газрыг огцруулах тухай өөрөө санаачилсан болон Ерөнхийлөгчийн санал, Ерөнхий сайдын мэдэгдлийг хүлээн авснаас хойш арван тав хоногийн дотор Засгийн газрыг огцруулах эсэхийг хэлэлцэн шийдвэрлэнэ.

43.4. Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Засгийн газрыг огцруулах тухай саналыг албан ёсоор тавивал Улсын Их Хурал хэлэлцэн шийдвэрлэнэ.

44.1. Өөрт нь итгэл хүлээлгэж байгаа эсэхийг илэрхийлж өгөхийг хүсэж Засгийн газар тогтоолын төсөл оруулбал Улсын Их Хурал уул асуудлыг дөчин гуравдугаар зүйлийн З дахь хэсэгт заасан журмаар шийдвэрлэнэ.

ИНГЭЖ ӨӨРЧЛӨГДӨНӨ

39.1. Засгийн газар Ерөнхий сайд, гишүүдээс бүрдэнэ. Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн Улсын их хурлын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно.

39.2. Улсын их хуралд олонх суудал авсан нам, эвслээс нэр дэвшүүлсэн хүнийг, аль ч нам, эвсэл олонхын суудал аваагүй бол хамгийн олон суудал авсан нам, эвсэлтэй зөвшилцөн олонхыг бүрдүүлж нэр дэвшүүлсэн хүнийг, бусад тохиолдолд Улсын их хуралд суудал авсан нам, эвсэл зөвшилцөн олонхыг бүрдүүлж нэр дэвшүүлсэн хүнийг Ерөнхий сайдаар томилох саналыг Ерөнхийлөгч тав хоногийн дотор УИХ-д оруулна.

39.3. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Засгийн газрын бүтэц бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн Улсын их хуралд өргөн мэдүүлнэ. Ерөнхий сайд энэ асуудлыг Ерөнхийлөгчтэй долоо хоногийн дотор зөвшилцөж чадаагүй бол УИХ-д өөрөө өргөн мэдүүлнэ.

43.1. Улсын их хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг албан ёсоор тавивал УИХ гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. УИХ-ын нийт гишүүний олонхыг саналыг дэмжсэн бол Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын их хурлын тогтоол батлагдсанд тооцож шинэ Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилно.

43.2. Ерөнхий сайд огцорвол Засгийн газар бүрэлдэхүүнээрээ огцорно.

44.1. Ерөнхий сайд улсын төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар өөрт нь итгэл хүлээлгэх тогтоолын төслийг оруулбал УИХ гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор Улсын их хурлын нийт гишүүний олонхын саналаар шийдвэрлэнэ.

44.2. Улсын их хурал тогтоолыг баталсан бол Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлж, тухайн асуудлыг дэмжсэнд тооцно. Тогтоолыг батлаагүй бол Ерөнхий сайдыг огцорсонд тооцож шинэ Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилно.

Ерөнхий сайдыг огцруулсны дараа 30 хоногийн дотор дараагийн хүнийг томилж чадахгүй бол УИХ-ыг Ерөнхийлөгч тараахзохицуулалттай холбосноор УИХ Ерөнхий сайдыг огцруулах асуудалд хариуцлагатай ханддаг болно гэж буй ч одоогийн мөрдөгдөж байгаа зүйл заалтаас бараг ялгарахгүй байна.

Одоо ч Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилох хуулийн хугацаа бий, үе үеийн эрх баригчид Засгийн газраа огцруулсны дараа аль фракцаас дараагийн хүнээ томилох вэ гэдэгт маргалдсаар арайхийн хугацаандаа амждаг жишиг тогтоод удаж буй.

Хүчтэй Ерөнхий сайдтай болох яриа замхарч, Үндсэн хуульд агуулга бус хэлбэрийн төдий л өөрчлөлт орж байна. Энэ удаа оруулсан өөрчлөлт ойрын найман жилд дахин хөндөгдөхгүй.

МАН-д Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулсан түүхэн үүрэг ногдлоо ч хангалттай хэмжээнд эрх мэдлийн хуваарилалт, хариуцлага, хяналт, тэнцлийг бий болгож чадаагүй “гай” нь ч давхар үлдэх нь ээ.

С.Батзаяа

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин


Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг хумьсан Үндсэн хуулийн өөрчлөлт
Бусад мэдээ ▼

1
10-17
Ирэх жил сонгууль хийх үү, МАН дарга аа?

2
10-16
Энрике Иглесиас, Анна Курникова нар гэрлэсэн үү?

3
10-16
Японд олон мянган барилга сүйджээ

4
10-16
Өнчин улааны ганган Тогосоо буюу залуу жүжигчин Д. Хулан

5
10-16
Өрхийн орлого тэлсэн ч талыг нь инфляц залгиж байна

6
10-16
“Хүннү Эйр” гэмтсэн ажилтнаа үл тоож, асуудлыг нуун дарагдуулсан уу

7
10-16
Google компани Pixel 4 утсаа танилцууллаа

8
10-16
"Joker" осолд оржээ

9
10-16
Трамп улиран сонгогдвол “НATO” үгүй болно

10
10-16
Зэрлэг ан амьтдын шилдэг зурагчныг тодруулжээ

11
10-16
Олон улсын хөлбөмбөгийн холбооны ерөнхийлөгч Жианни Инфантиног хүлээн авч уулзлаа

12
10-16
Монгол, Хятадын дипломат харилцааны онцлогийг шингээсэн марк худалдаанд гарлаа

13
10-16
В. Путин Абу-Дабигийн угсаа залгамжлах хунтайжид цагаан шонхор бэлэглэжээ

14
10-16
АТГ-аас Сэлэнгэ аймгийн засаг даргын албан өрөө болон гэрт нь нэгжлэг хийж байна

15
10-16
Монголчууд Киргизийн багт 2:1-ээр хожигдов

16
10-16
Зэс баяжуулах үйлдвэрт осол гарч, 39 настай эрэгтэй амиа алджээ

17
10-16
Технологийн эрин дэх спикерийн “төрх”

18
10-16
Сар руу робот илгээхээр судалж байна

19
10-16
Н.Золжаргал Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байхдаа “маш нууц” тушаал гарган банкуудад их хэмжээний мөнгө шилжүүлжээ

20
10-16
Нийлэг уутыг хэрэглээнээс халж чадсангүй

21
10-16
Владимир Путин: Дайн болбол хамгийн бага хохирол амсах нь ОХУ

22
10-16
Итгэлийн зээлийн оронд ипотекийг санхүүжүүлбэл 5000 айл байртай болно

23
10-16
Сирийн дүрвэгсэд эх орондоо буцаж эхэлжээ

24
10-16
Ё.Баатарбилэг: Хариуцлага тооцох гэж байгаа юм шиг болж ирээд хуйвалдаж алга болсоор өнөөг хүрлээ

25
10-16
Хятадын иргэн 100 гаруй сая төгрөгтэй тэнцэх валют нууж орж ирэхийг завджээ

26
10-16
Үйлдвэрлэл, урлалын политехникийн коллежийг ямар хүмүүс үймүүлээд байна вэ?

27
10-16
Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын ажилд оролцож байсан ажилчин амиа алдлаа

28
10-16
Засгаас 2020-2024 онд дараах хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхээр боллоо

29
10-16
Саарал жагсаалтын “хаалгач” нь сайд Ц.Нямдорж байжээ

30
10-16
Монголд өнөөдөр шударга бусаар баяжсан хөрөнгөтний төр засаг ноёрхлоо тогтоожээ

31
10-15
Эрээн-Ийву-Занжиажэ - 72 дахь бизнес аялалд бүртгэж байна

32
10-15
Эмэгтэй хүн хүчний байгууллагад ажиллана гэдэг амаргүй даваа байдаг

33
10-15
Электроник, автоматжуулалтын сургалт, судалгааны шинэ лабораторийн нээлт боллоо

34
10-15
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Номхон далайн баруун бүсийн хорооны 70 дугаар чуулган болж өндөрлөлөө

35
10-15
''Эрдэнэс-Тавантолгой'' ХК нэрэмжит төгөлдөө 100 мод тарилаа

36
10-15
Эквадорт онц байдал зарлажээ

37
10-15
Сөүлд дроны фестивал болжээ

38
10-15
Лам нар архидан согтуурч, нэгнийхээ амь насыг хөнөөжээ

39
10-15
The Hu хамтлаг Грэммийн шагналд нэр дэвшин, өрсөлдөж байна

40
10-15
Сөүлд дроны фестивал болжээ

41
10-15
У.Хүрэлсүх эрх мэдлээ тэлсээр...

42
10-15
ЖДҮ-чидийн сан татан буугдана

43
10-15
Улаанбаатар Ховдын чиглэлд 35 хүн тээвэрлэж явсан автобус шатжээ

44
10-15
Гавьяат тамирчин Э.Содномпилжээ "Гиннес"-ийн номонд бичигдлээ

45
10-15
Хүн угаартаж үхээд байхад У.Хүрэлсүх хаачив

46
10-15
37 настай иргэнийг лам хувцастай нь хэрцгийгээр алсан байжээ

47
10-15
Визийн хугацаа хэтрүүлсэн Нигерийн тамирчдыг албадан гаргалаа

48
10-15
Мандатаа манасан улстөрчид малчдад хайр зарлаад эхэллээ

49
10-15
Эмэгтэй хүн хүчний байгууллагад ажиллана гэдэг амаргүй даваа байдаг

50
10-15
Японы улстөрчид уучлалт гуйж байхад, Монголын улстөрчид уурлаж байна

51
10-15
Н.Золжаргалд холбогдох хэргийг маш нууц байдалд хэлэлцэнэ

52
10-15
Монголд суугаа Хойд Солонгосын иргэдийг “саарал жасгаалт”-тай холбогдуулж албадан гаргажээ

53
10-15
Хариуцлагагүй ганц үгний төлөөсийг улсаараа төлдөг

54
10-15
Парисын Дарь эхийн сүмийг сэргээхэд чулуужсан мод ашиглана

55
10-15
Өмч хувьчлалыг шалгана гэдэг үлгэр болоод дууссан уу, сайд аа?

56
10-15
Утаа арилж байна гэж хөөрцөглөх хэрэггүй

57
10-15
Миша Алоян: Н.Төгсцогттой хийсэн тоглолтоос хоцрох шахсан нь ялагдалд нөлөөлсөн

58
10-15
Туркийн эсрэг хориг арга хэмжээний тухай захирамжид гарын үсэг зуржээ

59
10-15
Галактикийн хувьсах орчил ба нар нүх

60
10-15
Монгол иргэд гадаадын тагнуулаар ажилладаг уу?

61
10-15
Шахмал түлшийг биш шахах парламентгүй Засгийн газрыг огцруулъя!

62
10-14
Нэхмэлийн шар байрыг дахин төлөвлөх эрхийг “Фүжи девелопмент” ХК-д шилжүүлэхийг хүслээ

63
10-14
МАНАН бүлэглэлийн сүүлчийн хархны оромж болсон “Хөтөлийн цемент шохойн” үйлдвэрээ ард түмэн луйварчдаас буцаан авах эрхтэй

64
10-14
Та “Tenger bella beauty”-г мэдэх үү?

65
10-14
“Долгормаа охинд амьдрал бэлэглэцгээе”

66
10-14
Хэдийнбээгийн ZARA охин монголын кино урлагт юутай ирэв

67
10-14
Үндэсний сурын “Отго харваа” боллоо

68
10-14
Дуучин Аделийн шинэ цомог хэзээ гарах нь тодорхой болжээ

69
10-14
"Хагибис" хар салхины улмаас амиа алдсан хүмүүсийн тоо нэмэгджээ

70
10-14
Өмнөговь аймагт 4.3 магнитутын хүчтэй газар хөдөлжээ

71
10-14
Б.ДАШЦЭРЭН: Бизнес эрхлэгчдийг хуулиар далайлган залхаан цээрлүүлдэг асуудал газар авсан

72
10-14
Ж.Эрдэнэбатыг яллагдагчаар татсан ч бүрэн эрхийг нь хөндөөгүй байна

73
10-14
Дианы гүнжийн аллагад оролцсон хэмээн Их Британийн нууц албаны ажилтан асан ярьжээ

74
10-14
Үхрийн мах 6500-7200 төгрөгийн үнэтэй байна

75
10-14
Монгол улс "Саарал жагсаалт"-нд орвол иргэд гадаадад картаар гүйлгээ хийх боломжгүй болно

76
10-14
Н.Энхбаяр эргэж ирлээ

77
10-14
Техаст гэртээ байсан хар арьст эмэгтэйг цагдаа буудаж хөнөөсөн хэрэг гарчээ

78
10-14
Хаусны үнэтэй Хөтөлийн хувьчлал

79
10-14
Хоёр орны сэтгүүлчдийн Өвөрмонгол орноор аялсан тэмдэглэл ...

80
10-14
3.1 тонн алт хаачсан бэ?

81
10-14
Албан журмын даатгалын орлогоос арваадхан компани хөлжиж байна

82
10-14
Мастерууд дөрвөн медаль хүртлээ

83
10-14
Засгийн газар “Жаст”-ын Ш.Батхүүгээс сэтэрхий тэвнэ ч авч чадахгүй бололтой

84
10-14
70 кг героин тээвэрлэсэн дипломатчдыг ирэх сард шүүнэ

85
10-14
Худал үнэлгээгээр ховор амьтдаа “ЦААЗАЛСААР” байх уу

86
10-14
Хар салхины улмаас амь үрэгдсэн иргэдийн тоо 19-д хүрчээ

87
10-14
Манай гэр бүлүүдэд байдаг нийтлэг зовлон нь ХАРДАЛТ

88
10-14
Хоёр гүрний худалдааны дайн Монголд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

89
10-14
Хятад улсын алтны гаралт 12 жил дараалан дэлхийд тэргүүлэв

90
10-14
Жаргалтхаан-Чингис хаан хотын замыг “Жонхуу” болгочихсон өнөөх чинь “Гарамгай баатар эр” болчихжээ...

91
10-14
Төрийн ой санамжийн дархлаа нь ахмадууд байдаг

92
10-12
ОУПХ-ны нэрийг барин худал ярьж, “попрох”-гүй байхыг Ж.Батзандан, Л.Болд нарт санууллаа

93
10-12
О.Хулан: Ахтайгаа хамт медаль аваад зогсох мэдрэмж үнэхээр гоё

94
10-12
М.Оюунчимэг: Аюултай хог хаягдалд хэрхэн хяналт тавьж байгаа вэ?

95
10-12
Улсын бүх тендер Ерөнхий сайдын мэдэлд очно

96
10-12
Huawei-гийн шинэ загвар фото, видео дүрсний чанараар дэлхийд тэргүүллээ

97
10-12
Америк, БНХАУ тохиролцоонд хүрлээ

98
10-12
"Хөтөл"-ийн хувьчлалаар ганц ч үг ганхийлгэхгүй байх шалтгаан гишүүн Д.Эрдэнэбатад бий юу?

99
10-12
Монголын ирээдүйд заналхийлсэн “Үдийн хоол хөтөлбөр”

100
10-12
ФОТО: Удам дагасан жүжигчид