BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог

Одоогоос ердөө 40 орчим жилийн өмнө зуны халуун өдрүүдэд савтай сүүгээ гашилган хийх байх газраа олж ядсан Энэтхэгийн малчид өнөөдөр дэлхийд алдартай брэнд бүтээж, түүнийгээ Америк, Канад, Европын зах зээл рүү гаргадаг болоод байна.


Энэтхэгийн Гужарат мужийн малчид анхандаа сүүгээ маш хямд үнээр борлуулдаг байжээ. Бомбэй зэрэг томоохон хотууд руу албан ёсоор сүү нийлүүлдэг хувийн компани монополь байдлаа тогтоосон учраас тэдэн шиг ашиг олох боломж жирийн малчдад байсангүй. Энэтхэг шиг халуун оронд орон нутгийн малчид сүүгээ томоохон хотуудад аваачиж борлуулна гэдэг бүтэшгүй мөрөөдөл байв.

Энэ мэтчилэн бэрхшээлтэй тулгарсан Энэтхэгийн малчид өчүүхэн бага үнээр сүүгээ борлуулдаг байж. Энэ үед нэг нь санаачлан хоршоолол маягийн зүйл байгуулах санал гаргасан нь хожим “Амул” гэх нэрээрээ алдартай болжээ.

Том хот руу сүүгээ гашилгахгүйгээр хүргэж егөхийн тулд боловсруулах шаардлагатай болов. Боловсруулах техник, технологи нь ганц малчинд ахдахаар үнэтэй байсан учир хэдүүлээ нийлж байгаад худалдаж авлаа. Үүний ачаар том хотууд руу гашлаагүй, шинэхэн сүү хүргэж өгдөг болжээ.

Хөдөөгийн малчдын санал болгосон үнэ Бомбэй хотын хэрэглэгчдэд ч таалагдах болов. Ингэж байтал зургаахан сарын дотор хоршоололд 400 гаруй өрх нэгдэн оров. 

Тэд өдөрт 250-5,000 литр сүү нийлүүлж, зах зээлд гаргаж эхэллээ. Жижигхэн тосгонуудад айл өрхийн амьдрал сайжирсаар. Гэтэл дараагийн асуудал гарч ирэв. Нэг л мэдэхэд хоршоололд нэгдсэн айлуудын тоо хэт олон болж, тэд Бомбэй хотынхны сүүний хэрэгцээнээс даруй 2.5 дахин илүү их сүү нийлүүлэх болжээ. Үүнээс болж дахиад л үнэ буурч эхлэв. Энэ үед хоршооллын удирдлагууд нэг арга бодож олсон нь сүүг боловсруулан өөр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх явдал байв.

Ингээд анх байгуулагдсан цагаасаа хойш есхөн жилийн дараа хоршоолол цөцгий, тос, хуурай сүүний жижиг үйлдвэртэй болжээ. Яваандаа үйлдвэр нь өтгөрүүлсэн сүү, хүүхдийн тэжээл, бяслаг, тэр ч байтугай шоколад үйлдвэрлэж эхлэв.

Хэдхэн жилийн дараа хоршоолол хүүхдийн сүүн тэжээл 2,500 тонн, бяслаг 600 тонныг жил тутамд үйлдвэрлэдэг болох нь тэр. Хамгийн гол нь “Амул” хэмээх энэхүү хоршоолол хувийн компани биш учраас олсон ашиг нь хэдхэн хүний халаас руу орсонгүй. Олон зуун айл өрхийн нэгдэл байсан учир олон хүний амьдрал, орлогын гол эх үүсвэр болж, үр өгөөж нь илүү хүртээмжтэй байлаа.

Төд удалгүй олон улсын байгууллагууд тус хоршооллын үйл ажиллагаа хэрхэн амжилттай явж байгааг анхаарч эхэлсэн байна. Түүнээс гадна Энэтхэгийн Засгийн газрын дэмжлэгтэйгээр хилийн чанад руу бүтээгдэхүүнээ гаргаж эхэлжээ.

Гэхдээ ингээд бүх зүйл сайхан болсон юм биш. Өдөрт 20 тонн бяслаг, 40 тонн хуурай сүү үйлдвэрлэдэг үйлдвэр байлаа гээд чанараас гадна ашиг шим, сүүний гарц зэргийг сайжруулах шаардлагатай болж эхлэв. Мөн фермерүүдийн малын тоо толгой, эрүүл мэндэд анхаарах цаг ч болжээ. Тиймээс хоршооллоос явуулын мал эмнэлгүүдийг ажиллуулж, жижиг тосгонуудаар явуулдаг болов. Энэ нь Энэтхэгийн малчдад ойр дөхөм болсон анхны эмнэлгийн үйлчилгээ байсан юм.

Малын эмч нарыг тусгай холбооны хэрэгслээр хангах зэргээр улам хөгжүүлсээр.

Хамгийн гол нь энэ бүгдэд зориулах зардлыг ганц хүн дангаараа гаргахгүй. Хоршоололд багтсан бүх малчны дундын орлогоос гаргаж байв. Өнөөдөр “Амул” хоршоолол 3.1 сая гишүүнтэй.

Жилд 3.4 тэрбум литр сүү боловсруулж, дотоод, гадаадын зах зээлийг хангадаг. Хамгийн наад зах нь олон улсын нислэг үйлддэг онгоцнуудад “Амул’’ хэмээн нэрлэгдсэн тос, цөцгийгөөр үйлчилж байна. Одоогоор "Амул” хоршоолол жилд 1.8 тэрбум ам.долларын ашиг орлого олдог аж. Хамгийн гол нь “Амул” брэнд хөдөө орон нутгийг хөгжүүлэх сонгодог жишээ болсон юм. Энэтхэгчүүдтэй харьцуулахад гуравхан сая хүн амтай атлаа Монгол Улс сүү, цагаан идээгээрээ ядаж дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангаж чадахгүй байгаа шалтгаан нь бас л сонин.

Манайх малын гаралтай бүтээгдэхүүний экспортын дийлэнх хэсгийг зөвхөн ноолуур эзэлдэг. Дэлхийн зах зээл дээрх түүхий эдийн ханш тогтворгүй байгаа энэ үед малын гаралтай бүтээгдэхүүнээ дэлхийн зах зээлд гаргаж, импортоор оруулж ирсэн масло, бяслаг хэрэглэх биш, экспортоор сүү сүүн бүтээгдэхүүнээ гаргах цаг хэдийнээ болсон мэт.

Дэлхийн нэг хүнд ногдох сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ 2015 оны байдлаар 111.З кг байжээ. Харин Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас гаргасан судалгаагаар, 2025 он гэхэд энэ тоо 12.5 хувиар өсөхөөр байгаа аж.

Бяслагны экспортоор дэлхийд тэргүүлдэг ХБНГУ, Голланд, Франц, Итали, Дани зэрэг орон зөвхөн бяслагны экспортоос жилд дунджаар таван тэрбум ам.долларт олдог.

Герман дэлхийн бяслагны экспортын 13.8 хувийг дангаар бүрдүүлж, жилдээ 3.7, Голланд 3.3, Франц 3.3, Итали 2.7, Дани 1.5 тэрбум ам.долларын ашиг олж, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ нэлээд хувийг бүрдүүлж байна.

Дэлхийн нийт сүү сүүн бүтэгдэхүүний хэрэглээ өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд хоёр дахин нэмэгдэж, 482 сая тонноос 754 сая тонн болсон. Ази тивийн сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ ч сүүлийн жилүүдэд хурдацтай өсөж байна. Дэлхийн нийт сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импортын 71.8 хувийг хуурай сүүний импорт эзэлж байх жишээтэй. Хуурай сүүний импортоор БНХАУ, Хонконг, Саудын Араб, Алжир тэргүүлдэг.

Манай урд хөрш импортолсон хуурай сүүний хэмжээ болон үнийн дүнгээрээ, харин хойд хөрш хуурай сүүний импортын өсөлтөөрөө тэргүүлж байгаа нь манай улсын хувьд экспортын том зах зээл байгааг илтгэж байгаа юм.

БНХАУ хуурай сүүгээ 30 улсаас, дийлэнхийг нь дэлхийд хуурай сүүний экспортоор тэргүүлэгч зургаан улс орноос авдаг. Харин ОХУ-ын хувьд сүүлийн жилүүдэд хуурай сүүний импорт тогтвортой өсөж байгаа бөгөөд өнгөрсөн онд долоон улсаас хуурай сүү импортолжээ. ӨМӨЗО, Хэбэй, Хэнань мужид сүүлийн жилүүдэд сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 0.4 хувиар буураад байгаа аж.

Үүний улмаас БНХАУ-ын сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импорт өсөх хандлагатай байна. Тус улс энэ жил гэхэд өнгөрсөн жилийнхээс 13 хувиар их сүү, сүүн бүтээгдэхүүн импортолсон байна. Манай улс 65 сая малтай. Гэвч бид малын гаралтай бүтээгдэхүүнээс төдийлөн ашиг олж чаддаггүй.

Швейцар Улс таван сая малтай үүнээс ердөө 1.6 орчим сая нь үхэр хэдий ч 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ хоёр орчим хувийг бүрдүүлдэг. Шинэ Зеланд 10 сая орчим малтай. Гэхдээ дэлхийн 130 гаруй орныг хуурай сүүгээр хангаж байна. Харин бид уул уурхайд түшиглэсэн хэвээр.

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог
Бусад мэдээ ▼

1
10-19
Тэрбумаар нь тендер авдаг С.Бямбацогтын мафийн СҮЛЖЭЭ

2
10-19
Дуучин Б.Ангирмаа, Х.Оюунбилэг нарын "Сүүдэр буусан өглөө" дууны клип гарчээ

3
10-19
Гурван уулзварт зүүн гарын эргэхийг хориглолоо

4
10-19
Белла Хадид дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй эмэгтэй болохыг тооцоолон баталжээ

5
10-19
Ослын улмаас долоон хүн амь эрсдэж, 30 гаруй хүн гэмтжээ

6
10-19
Элегестийн нүүрс манайхаар дамжин Хятадад хүрэх нь Тавантолгойд нөлөөлөх үү?

7
10-19
Долларын ханш нэмэгдэв

8
10-19
Монгол улсын хөгжлийн банкинд ажиллахыг урьж байна

9
10-19
Монгол улс "Сааралт жагсаалт"- д Исланд, Зимбабветай хамт орлоо

10
10-19
Гэрээслэл бичээд сураггүй алга болсон хосыг олжээ

11
10-19
ХХҮЕГ-ын газрын дарга болон мэргэжилтнийг ТЕГ-аас шалгаж эхэлжээ

12
10-19
Европын холбоонд элсүүлэх талаар тохиролцоонд хүрч чадсангүй

13
10-19
Утаатай холбогдуулан НҮБ Монголд зориулж ЗӨВЛӨМЖ гаргалаа

14
10-19
Нам гацсан НАМ

15
10-19
Монголчууд бид кирилл, латин үсгийг зэрэгцүүлэн хэрэглэх нь зөв

16
10-19
Түүхэнд анх удаа эмэгтэйчүүдийн баг задгай сансарт ажиллалаа

17
10-19
АШУҮИС-ийн захирал асан Г.Батбаатарын төрсөн өдөрт очсон эмнэлгийн дарга Х.Алтайсайхан зодуулж хүнд гэмтэл авчээ

18
10-19
Да.Ганболд: Н.Энхбаяр, С.Ганбаатар нар иргэдэд орон сууц үнэгүй өгнө гэж бүтэшгүй мөрөөдлийг ярьж явна

19
10-19
Элэгний хорт хавдрыг эдгээжээ

20
10-19
“SUNSHINE VILLAGE” хотхон дээр ариутгал хийх гэж байна

21
10-19
Монгол Улс саарал жагсаалтад орсонд банкнууд буруутай юу

22
10-19
СЕХ-ныхоон сонгогчийн боловсролыг дээшлүүлье

23
10-19
Матаачдын эх орон

24
10-18
Машиныг нь авахаар залуухан бүсгүйг хөнөөсөн этгээдүүд хэргээ хүлээжээ

25
10-18
Кино зураг авалтын үеэр хайрын романс үүсгэсэн Холливудын алдартнууд

26
10-18
Дэлхийн хамгийн сайхан өгзөгтэй бүсгүйгээр Бразил бүсгүй тодорчээ

27
10-18
Сонгуулийн жилийн төсвийн халамжийн хэмжээ өсжээ

28
10-18
Д.Ганбат нутгийнхаа “Алдарт эх”-чүүдэд бидон бэлэглэжээ

29
10-18
Жүдогоор залуучуудын эмэгтэй дэлхийн аварга төрлөө

30
10-18
ХУУЛЬ: 40-өөс дээш насныхныг жилд 1 удаа ходоод, улаан хоолойн хорт хавдрыг илрүүлэх шинжилгээнд хамруулна

31
10-18
Согтуу жолооч нарын хийрхэл хэрээс хэтэрчээ

32
10-18
Дэлхийн хамгийн том шоронг хаана

33
10-18
Дуудлагаа хүчирдэггүй хэлтэс хэрэг, зөрчлийг багасгаж дийлэх үү?

34
10-18
Японы эрх баригчид олон мянган гэм буруутай этгээдэд өршөөл үзүүлнэ

35
10-18
Ипотекийн зээл: Хүртээмж багасаж, бухимдал ихэснэ

36
10-18
Орос ах

37
10-18
Автобус хүрэлцэхгүйгээс хүний амь эрсдэх нь

38
10-18
Сонгуулийн сурталчилгаа сая төгрөгөөр яригддаг байсан бол ирэх сонгуулийнх тэрбумаар эхэлж байна

39
10-18
Хөрөнгөө нуудаг хурган дарга нарыг өөгшүүлсээр байх уу

40
10-18
Өмгөөллийн тухай хууль юу болов

41
10-18
"Ухаа худаг"-ийн ордыг төр буцаан авч, хувьцааг нь Монголын ард түмэнд өгөх хэрэгтэй

42
10-18
Монгол Улс “саарал жагсаалт”-аас мултарcан бололтой

43
10-18
Д.Сарангэрэл НАМЭХ-ны Ерөнхийлөгч боллоо

44
10-18
Дэлхийн хамгийн аюултай шашны 10 урсгал

45
10-18
Ашиг сонирхлын зөрчилтэй хүнийг Авилгын эсрэг хуульд ойртуулж болох уу?

46
10-17
Түрээсийн орон сууцанд хамрагдах ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн квотыг нэмэхийг хүслээ

47
10-17
Ц.Батсайхан: Газар хөдлөлтийн давтамж, хүч өсөж байна

48
10-17
Г.Ганхуяг иргэнийг дарамталж автомашин нэхсэн, Х.Бээжин 80 сая төгрөг шантаалжилж авсан хэргээр шалгагдаж байна

49
10-17
TOOTOO ft HURD - НӨМРӨГ ХАДНЫ ЦУУРАЙ

50
10-17
Монгол Улс "саарал жагсаалт"-д орсноор ямар эрсдэл үүрэх вэ?

51
10-17
Багийн спортын төрлөөр хүрэл медалийн эзэн болсон тамирчддаа баяр хүргэе

52
10-17
Туркийн цэргүүд Сирид үлдэх ёсгүй

53
10-17
Удаа дараа автомашин хулгайлсан 16 настай хоёр хүүхдийг барьжээ

54
10-17
Оюу толгойн гэрээ Монголд ашигтай юу?

55
10-17
Угаар мэдрэгч зүгээр өгөхийн цаана...

56
10-17
Засгийн газрын агентлагийн тоо ойрын үед хоёроор нэмэгдэх нь

57
10-17
Д.Амарбаясгаланд хууртагдах ХӨӨРХИЙ “Говь-Алтай”-чууд

58
10-17
Ирэх жил сонгууль хийх үү, МАН дарга аа?

59
10-16
Энрике Иглесиас, Анна Курникова нар гэрлэсэн үү?

60
10-16
Японд олон мянган барилга сүйджээ

61
10-16
Өнчин улааны ганган Тогосоо буюу залуу жүжигчин Д. Хулан

62
10-16
Өрхийн орлого тэлсэн ч талыг нь инфляц залгиж байна

63
10-16
“Хүннү Эйр” гэмтсэн ажилтнаа үл тоож, асуудлыг нуун дарагдуулсан уу

64
10-16
Google компани Pixel 4 утсаа танилцууллаа

65
10-16
"Joker" осолд оржээ

66
10-16
Трамп улиран сонгогдвол “НATO” үгүй болно

67
10-16
Зэрлэг ан амьтдын шилдэг зурагчныг тодруулжээ

68
10-16
Олон улсын хөлбөмбөгийн холбооны ерөнхийлөгч Жианни Инфантиног хүлээн авч уулзлаа

69
10-16
Монгол, Хятадын дипломат харилцааны онцлогийг шингээсэн марк худалдаанд гарлаа

70
10-16
В. Путин Абу-Дабигийн угсаа залгамжлах хунтайжид цагаан шонхор бэлэглэжээ

71
10-16
АТГ-аас Сэлэнгэ аймгийн засаг даргын албан өрөө болон гэрт нь нэгжлэг хийж байна

72
10-16
Монголчууд Киргизийн багт 2:1-ээр хожигдов

73
10-16
Зэс баяжуулах үйлдвэрт осол гарч, 39 настай эрэгтэй амиа алджээ

74
10-16
Технологийн эрин дэх спикерийн “төрх”

75
10-16
Сар руу робот илгээхээр судалж байна

76
10-16
Н.Золжаргал Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байхдаа “маш нууц” тушаал гарган банкуудад их хэмжээний мөнгө шилжүүлжээ

77
10-16
Нийлэг уутыг хэрэглээнээс халж чадсангүй

78
10-16
Владимир Путин: Дайн болбол хамгийн бага хохирол амсах нь ОХУ

79
10-16
Итгэлийн зээлийн оронд ипотекийг санхүүжүүлбэл 5000 айл байртай болно

80
10-16
Сирийн дүрвэгсэд эх орондоо буцаж эхэлжээ

81
10-16
Ё.Баатарбилэг: Хариуцлага тооцох гэж байгаа юм шиг болж ирээд хуйвалдаж алга болсоор өнөөг хүрлээ

82
10-16
Хятадын иргэн 100 гаруй сая төгрөгтэй тэнцэх валют нууж орж ирэхийг завджээ

83
10-16
Үйлдвэрлэл, урлалын политехникийн коллежийг ямар хүмүүс үймүүлээд байна вэ?

84
10-16
Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын ажилд оролцож байсан ажилчин амиа алдлаа

85
10-16
Засгаас 2020-2024 онд дараах хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхээр боллоо

86
10-16
Саарал жагсаалтын “хаалгач” нь сайд Ц.Нямдорж байжээ

87
10-16
Монголд өнөөдөр шударга бусаар баяжсан хөрөнгөтний төр засаг ноёрхлоо тогтоожээ

88
10-15
Эрээн-Ийву-Занжиажэ - 72 дахь бизнес аялалд бүртгэж байна

89
10-15
Эмэгтэй хүн хүчний байгууллагад ажиллана гэдэг амаргүй даваа байдаг

90
10-15
Электроник, автоматжуулалтын сургалт, судалгааны шинэ лабораторийн нээлт боллоо

91
10-15
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Номхон далайн баруун бүсийн хорооны 70 дугаар чуулган болж өндөрлөлөө

92
10-15
''Эрдэнэс-Тавантолгой'' ХК нэрэмжит төгөлдөө 100 мод тарилаа

93
10-15
Эквадорт онц байдал зарлажээ

94
10-15
Сөүлд дроны фестивал болжээ

95
10-15
Лам нар архидан согтуурч, нэгнийхээ амь насыг хөнөөжээ

96
10-15
The Hu хамтлаг Грэммийн шагналд нэр дэвшин, өрсөлдөж байна

97
10-15
Сөүлд дроны фестивал болжээ

98
10-15
У.Хүрэлсүх эрх мэдлээ тэлсээр...

99
10-15
ЖДҮ-чидийн сан татан буугдана

100
10-15
Улаанбаатар Ховдын чиглэлд 35 хүн тээвэрлэж явсан автобус шатжээ