BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог

Одоогоос ердөө 40 орчим жилийн өмнө зуны халуун өдрүүдэд савтай сүүгээ гашилган хийх байх газраа олж ядсан Энэтхэгийн малчид өнөөдөр дэлхийд алдартай брэнд бүтээж, түүнийгээ Америк, Канад, Европын зах зээл рүү гаргадаг болоод байна.


Энэтхэгийн Гужарат мужийн малчид анхандаа сүүгээ маш хямд үнээр борлуулдаг байжээ. Бомбэй зэрэг томоохон хотууд руу албан ёсоор сүү нийлүүлдэг хувийн компани монополь байдлаа тогтоосон учраас тэдэн шиг ашиг олох боломж жирийн малчдад байсангүй. Энэтхэг шиг халуун оронд орон нутгийн малчид сүүгээ томоохон хотуудад аваачиж борлуулна гэдэг бүтэшгүй мөрөөдөл байв.

Энэ мэтчилэн бэрхшээлтэй тулгарсан Энэтхэгийн малчид өчүүхэн бага үнээр сүүгээ борлуулдаг байж. Энэ үед нэг нь санаачлан хоршоолол маягийн зүйл байгуулах санал гаргасан нь хожим “Амул” гэх нэрээрээ алдартай болжээ.

Том хот руу сүүгээ гашилгахгүйгээр хүргэж егөхийн тулд боловсруулах шаардлагатай болов. Боловсруулах техник, технологи нь ганц малчинд ахдахаар үнэтэй байсан учир хэдүүлээ нийлж байгаад худалдаж авлаа. Үүний ачаар том хотууд руу гашлаагүй, шинэхэн сүү хүргэж өгдөг болжээ.

Хөдөөгийн малчдын санал болгосон үнэ Бомбэй хотын хэрэглэгчдэд ч таалагдах болов. Ингэж байтал зургаахан сарын дотор хоршоололд 400 гаруй өрх нэгдэн оров. 

Тэд өдөрт 250-5,000 литр сүү нийлүүлж, зах зээлд гаргаж эхэллээ. Жижигхэн тосгонуудад айл өрхийн амьдрал сайжирсаар. Гэтэл дараагийн асуудал гарч ирэв. Нэг л мэдэхэд хоршоололд нэгдсэн айлуудын тоо хэт олон болж, тэд Бомбэй хотынхны сүүний хэрэгцээнээс даруй 2.5 дахин илүү их сүү нийлүүлэх болжээ. Үүнээс болж дахиад л үнэ буурч эхлэв. Энэ үед хоршооллын удирдлагууд нэг арга бодож олсон нь сүүг боловсруулан өөр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх явдал байв.

Ингээд анх байгуулагдсан цагаасаа хойш есхөн жилийн дараа хоршоолол цөцгий, тос, хуурай сүүний жижиг үйлдвэртэй болжээ. Яваандаа үйлдвэр нь өтгөрүүлсэн сүү, хүүхдийн тэжээл, бяслаг, тэр ч байтугай шоколад үйлдвэрлэж эхлэв.

Хэдхэн жилийн дараа хоршоолол хүүхдийн сүүн тэжээл 2,500 тонн, бяслаг 600 тонныг жил тутамд үйлдвэрлэдэг болох нь тэр. Хамгийн гол нь “Амул” хэмээх энэхүү хоршоолол хувийн компани биш учраас олсон ашиг нь хэдхэн хүний халаас руу орсонгүй. Олон зуун айл өрхийн нэгдэл байсан учир олон хүний амьдрал, орлогын гол эх үүсвэр болж, үр өгөөж нь илүү хүртээмжтэй байлаа.

Төд удалгүй олон улсын байгууллагууд тус хоршооллын үйл ажиллагаа хэрхэн амжилттай явж байгааг анхаарч эхэлсэн байна. Түүнээс гадна Энэтхэгийн Засгийн газрын дэмжлэгтэйгээр хилийн чанад руу бүтээгдэхүүнээ гаргаж эхэлжээ.

Гэхдээ ингээд бүх зүйл сайхан болсон юм биш. Өдөрт 20 тонн бяслаг, 40 тонн хуурай сүү үйлдвэрлэдэг үйлдвэр байлаа гээд чанараас гадна ашиг шим, сүүний гарц зэргийг сайжруулах шаардлагатай болж эхлэв. Мөн фермерүүдийн малын тоо толгой, эрүүл мэндэд анхаарах цаг ч болжээ. Тиймээс хоршооллоос явуулын мал эмнэлгүүдийг ажиллуулж, жижиг тосгонуудаар явуулдаг болов. Энэ нь Энэтхэгийн малчдад ойр дөхөм болсон анхны эмнэлгийн үйлчилгээ байсан юм.

Малын эмч нарыг тусгай холбооны хэрэгслээр хангах зэргээр улам хөгжүүлсээр.

Хамгийн гол нь энэ бүгдэд зориулах зардлыг ганц хүн дангаараа гаргахгүй. Хоршоололд багтсан бүх малчны дундын орлогоос гаргаж байв. Өнөөдөр “Амул” хоршоолол 3.1 сая гишүүнтэй.

Жилд 3.4 тэрбум литр сүү боловсруулж, дотоод, гадаадын зах зээлийг хангадаг. Хамгийн наад зах нь олон улсын нислэг үйлддэг онгоцнуудад “Амул’’ хэмээн нэрлэгдсэн тос, цөцгийгөөр үйлчилж байна. Одоогоор "Амул” хоршоолол жилд 1.8 тэрбум ам.долларын ашиг орлого олдог аж. Хамгийн гол нь “Амул” брэнд хөдөө орон нутгийг хөгжүүлэх сонгодог жишээ болсон юм. Энэтхэгчүүдтэй харьцуулахад гуравхан сая хүн амтай атлаа Монгол Улс сүү, цагаан идээгээрээ ядаж дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангаж чадахгүй байгаа шалтгаан нь бас л сонин.

Манайх малын гаралтай бүтээгдэхүүний экспортын дийлэнх хэсгийг зөвхөн ноолуур эзэлдэг. Дэлхийн зах зээл дээрх түүхий эдийн ханш тогтворгүй байгаа энэ үед малын гаралтай бүтээгдэхүүнээ дэлхийн зах зээлд гаргаж, импортоор оруулж ирсэн масло, бяслаг хэрэглэх биш, экспортоор сүү сүүн бүтээгдэхүүнээ гаргах цаг хэдийнээ болсон мэт.

Дэлхийн нэг хүнд ногдох сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ 2015 оны байдлаар 111.З кг байжээ. Харин Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас гаргасан судалгаагаар, 2025 он гэхэд энэ тоо 12.5 хувиар өсөхөөр байгаа аж.

Бяслагны экспортоор дэлхийд тэргүүлдэг ХБНГУ, Голланд, Франц, Итали, Дани зэрэг орон зөвхөн бяслагны экспортоос жилд дунджаар таван тэрбум ам.долларт олдог.

Герман дэлхийн бяслагны экспортын 13.8 хувийг дангаар бүрдүүлж, жилдээ 3.7, Голланд 3.3, Франц 3.3, Итали 2.7, Дани 1.5 тэрбум ам.долларын ашиг олж, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ нэлээд хувийг бүрдүүлж байна.

Дэлхийн нийт сүү сүүн бүтэгдэхүүний хэрэглээ өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд хоёр дахин нэмэгдэж, 482 сая тонноос 754 сая тонн болсон. Ази тивийн сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ ч сүүлийн жилүүдэд хурдацтай өсөж байна. Дэлхийн нийт сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импортын 71.8 хувийг хуурай сүүний импорт эзэлж байх жишээтэй. Хуурай сүүний импортоор БНХАУ, Хонконг, Саудын Араб, Алжир тэргүүлдэг.

Манай урд хөрш импортолсон хуурай сүүний хэмжээ болон үнийн дүнгээрээ, харин хойд хөрш хуурай сүүний импортын өсөлтөөрөө тэргүүлж байгаа нь манай улсын хувьд экспортын том зах зээл байгааг илтгэж байгаа юм.

БНХАУ хуурай сүүгээ 30 улсаас, дийлэнхийг нь дэлхийд хуурай сүүний экспортоор тэргүүлэгч зургаан улс орноос авдаг. Харин ОХУ-ын хувьд сүүлийн жилүүдэд хуурай сүүний импорт тогтвортой өсөж байгаа бөгөөд өнгөрсөн онд долоон улсаас хуурай сүү импортолжээ. ӨМӨЗО, Хэбэй, Хэнань мужид сүүлийн жилүүдэд сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 0.4 хувиар буураад байгаа аж.

Үүний улмаас БНХАУ-ын сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импорт өсөх хандлагатай байна. Тус улс энэ жил гэхэд өнгөрсөн жилийнхээс 13 хувиар их сүү, сүүн бүтээгдэхүүн импортолсон байна. Манай улс 65 сая малтай. Гэвч бид малын гаралтай бүтээгдэхүүнээс төдийлөн ашиг олж чаддаггүй.

Швейцар Улс таван сая малтай үүнээс ердөө 1.6 орчим сая нь үхэр хэдий ч 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ хоёр орчим хувийг бүрдүүлдэг. Шинэ Зеланд 10 сая орчим малтай. Гэхдээ дэлхийн 130 гаруй орныг хуурай сүүгээр хангаж байна. Харин бид уул уурхайд түшиглэсэн хэвээр.

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог
Бусад мэдээ ▼

1
11-29
Хувийн автомашинд тоон хязгаартай QR код олгоно

2
11-29
Улаанбаатар, Сэлэнгэ, Архангайд хөл хориог 10 хоногоор сунгав

3
11-29
Орон нутаг буцах иргэдийн шинжилгээ авах ажлыг яамдын ТНБД нар зохион байгуулж байна

4
11-29
BOLOD ДОЛОО ХОНОГИЙН ТОЙМ: Ерөнхийлөгч ирэх оны төсөвт хориг тавьж, бодлогын хүүг бууруулсан ДОЛОО хоног

5
11-28
ШУУРХАЙ: Архангай аймгийн Батцэнгэл, Ихтамир суманд ТЭГ зогсолт хийлээ

6
11-28
"Спутник V" вакцины Беларусьт явуулсан туршилт 95 хувийн үр дүн үзүүлжээ

7
11-28
Танилц: Нэг өвчтөнд зарцуулж буй 6.7-8.9 сая төгрөгний задаргаа

8
11-28
Баянхонгорт Covid-19-ийн сул эерэг тохиолдол бүртгэгджээ

9
11-28
А. Амбасэлмаа: Хөл хориог дахин 14 хоног сунгах саналаа УОК-т өгсөн

10
11-28
Б.Отгон: Эрүүл мэндийн яам хэзээний АВЛИГАЛЧИД-аараа алдартай!!

11
11-28
Б.Одончимэг:Кино бол миний хобби, театр бол миний мэргэжил

12
11-28
Д.Нямхүү: Дэлхий нийтэд хэрэглэж буй эмийг цаг хугацаандаа татаж авсан

13
11-28
Хатуу хөл хорионы 14 хоногт 152 мянган хүн ажилгүй болжээ

14
11-28
УИХ-ын чуулганы хуралдаанд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хэлсэн онцлох 13 эшлэл

15
11-28
"Би"-гээр өвчлөгсөд

16
11-28
ЭМЯ: Улаанбаатар хотод 5 тохиолдол нэмж бүртгэгдэж, хоёр иргэн маш хүнд байна

17
11-27
ГОЛОМТ банкны тэтгэлэгт ШИЛДЭГ 100 ОЮУТАН тодорлоо

18
11-27
ДЭМБ-ын ангиллаар манайд цар тахал тархаагүй гэв

19
11-27
Амралтын өдрүүдэд ихэнх нутгаар хүйтэн байна

20
11-27
Японд 15 мянган хүнд эсрэг биетийн шинжилгээ хийнэ

21
11-27
ОХУ-ын “Вектор” төвийн вакцины туршилтын гурав дахь үе шат эхэлжээ

22
11-27
Диего Марадонаг Буэнос-Айресийн ойролцоох оршуулгын газарт оршуулжээ

23
11-27
ГЗБГЗЗГ-ын дарга Ц.Ганхүү: Хүнээс хүнд, гараас гарт дамждаг байсан төрийн үйлчилгээ өөрчлөгдөж дэвшилтэт технологи дээр суурилан шинэчлэгдлээ

24
11-27
17000 автомашинд QR код бүхий зөвшөөрөл олгосон

25
11-27
КОВИД-19 халдвар хамгааллын олон улсын туршлага: БНХАУ-ын жишээ

26
11-27
Иргэд газрын харилцаатай холбоотой 8 төрлийн үйлчилгээг цахимаар авах боломжтой

27
11-27
Үнийн хөөрөгдлийн талаар иргэд ШӨХТГ-т хэрхэн мэдээлэх вэ?

28
11-27
"И-газар" гар утасны апп-ыг танилцуулж байна

29
11-27
МХЕГ: 1400 албан хаагч МХЕГ, НМХГ, 21 аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газар, Хилийн боомтуудад Шуурхай штаб болон эргүүл хяналт, тандалт хийлээ

30
11-27
М.Помпео хамгийн дурсамжтай мөчөөсөө хуваалцжээ

31
11-27
Цар тахлын хөл хорионы энэ үед цахимаар ажиллах мэдээллийг хүргэж байна

32
11-27
Дараалалгүй цахим үйлчилгээ

33
11-27
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Шударга шүүхээр шүүлгэх иргэдийн эрхийг хөсөр хаяж, шударга бусын хонгилыг хамгаалж огт болохгүй

34
11-27
Авлигын Эсрэг Олуулаа Нэгдье

35
11-27
Иргэдийг орон нутагт нь буцаах хуваарь гарлаа

36
11-27
Монгол Улсын Төрийн албаны шинэтгэлд олон улсын зөвлөхүүд хамтарна

37
11-27
БНАСАУ-ын гимнастикч гурван метрийн өндөр хашаа давж, Өмнөд Солонгос руу зугтжээ

38
11-27
А.Амбасэлмаа: 26 хүнээс COVID-19 илэрч, дотоодын халдварын тохиолдол 300 боллоо

39
11-27
Иргэдийн мэдээлэл хайх, олж авах эрх хангагдахгүй байна

40
11-27
Төрийн тахилгат ууланд олгосон лицензүүд-3

41
11-27
G20: Вакциныг тэгш хүртээмжтэй хуваарилна

42
11-27
Хатуу хөл хорионы 14 хоногт 152 мянган хүн ажилгүй болжээ

43
11-27
Ерөнхийлөгчийн 13 дахь хоригийг эрх баригчид хэрхэх бол?

44
11-27
Жо Байден: АНУ дэлхийд тэргүүлэхэд бэлэн байна

45
11-26
Аргентины Ерөнхийлөгч гурав хоногийн үндэсний гашуудал зарлалаа

46
11-26
КОВИД-19 халдвар хамгааллын олон улсын туршлага: ОХУ-ын жишээ

47
11-26
Хот хооронд зорчих иргэдэд өгөх зааварчилгаа

48
11-26
МҮОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөлийн гишүүдийг солино

49
11-26
УОК: Нутаг буцах иргэдийг хувийн болон нийтийн тээврээр арванхоёрдугаар сарын 1-нээс 10-н хооронд явуулна

50
11-26
"Гэрийн хаяг тодорхойгүй, ойрын хавьтлаа нуух зөрчил их байна"

51
11-26
Ши Жиньпин Жо Байденд баяр хүргэжээ

52
11-26
Трамп Үндэсний аюулгүй байдлын туслах асандаа өршөөл үзүүлжээ

53
11-26
Халдвартын үндэсний төвийн урд талын “RAPID MED” төвийн эмчилгээ, оношлогооны газруудаар 11 сарын 02-19-нд үйлчлүүлсэн иргэд ЭМЯ, ХӨСҮТ-тэй яаралтай холбоо барина уу?

54
11-26
ЭМЯ: Шинээр 13 халдвар илэрч, Монгол улсад батлагдсан 712 тохиолдол боллоо

55
11-26
ТАНИЛЦ: Хот болон орон нутагт гацсан иргэдийг буцаах түр журам БҮРЭН ЭХЭЭРЭЭ

56
11-26
Анхдугаар Үндсэн хуулиа баталж, Бүгд Найрамдах улсаа тунхагласан түүхт өдөр тохиож байна

57
11-26
Архи согтууруулах ундаа худалдан борлуулсан долоон зөрчлийг илрүүлэн шалгаж байна

58
11-26
Хөл хориог сунгах магадлал өндөр байна

59
11-25
Цар тахлын үед ААН-үүд хэрхэн ажиллаж байна? Эдийн засаг цаашид хэрхэх вэ?

60
11-25
Улаанбаатар хот, орон нутагт хязгаарлалтын дэглэмд байгаа иргэдийг 12-р сарын 1-ны өдрөөс эхлэн нутаг буцаана

61
11-25
Иргэн та тээврийн хэрэгслийн QR кодтой холбоотой санал хүсэлтээ 1800-1200 утсаар өгнө үү

62
11-25
2024 оноос устөрөгчийн хөдөлгүүртэй галт тэрэг туршина

63
11-25
Ч.ХҮРЭЛБААТАР: Ерөнхийлөгч алдаагүй хориг тавьж болдоггүй л юм байх даа, арай ч дээ

64
11-25
Хүмүүс жүжигчин А.Энхжинг элдвээр хэлж, хараан зүхэж байна

65
11-25
“Грэмми авардс-2021”-д нэр дэвшигчдийг зарлалаа

66
11-25
Сергей Безруков: Хөл хорионы үеэр манай театр 80 саяыг алдсан

67
11-25
Жо Байдены танилцуулсан АНУ-ын чухал албан тушаалтнууд дунд хоёр ч эмэгтэй багтжээ

68
11-25
Гена матар болон Чебурашкатай зоосон мөнгө гарчээ

69
11-25
УОК: Хөл хориог сунгах санал гаргаагүй

70
11-25
ШӨХТГ: Бараа бүтээгдэхүүний зохиомол хомсдол, үнийн хөөрөгдөл үүсэхээс сэргийлэн ажиллаж байна

71
11-25
Оюу толгойн уурхайн Монгол ажилтнаас ирүүлсэн "гунигт захидал"

72
11-25
Хяналтын постоор нэвтэрч байгаа иргэдийн асуумжийг цахим хэлбэрт шилжүүллээ

73
11-25
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга 2021 оны төсвийн тухай хуульд бүхэлд нь хориг тавилаа

74
11-25
Солонгосын дээд лигт драфтаар сонгогдсон монгол залуу Х.Болдсүх

75
11-25
ЭМЯ: Нэг өвчтөнд 8 сая төгрөг зарцуулж байна

76
11-25
В.Путин: Трамп ялагдлаа хүлээн зөвшөөрсөн үед л Байденд баяр хүргэнэ

77
11-25
Аймгуудын онцгой комиссыг хэн удирдаж байна вэ?

78
11-25
Covid-19: Сэлэнгэ 20, Улаанбаатарт 6, Дорноговьд 1 тохиолдол бүртгэгдлээ

79
11-25
Г.Дөлгөөн: Бизнесийн болон хэрэглээний зээлийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрийг хойшлуулахаар шийдвэрлэсэн

80
11-25
Орон нутаг руу буцах иргэдийг 119.mn сайтаар бүртгэж эхэллээ

81
11-25
Б.Хурцын хэрэг цайрах тал руугаа оров уу?!

82
11-25
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга 2021 оны төсвийн тухай хууль болон дагалдан батлагдсан хуулиудад бүхэлд нь хориг тавилаа

83
11-25
Нохой яагаад хүнээс бага насалдаг вэ гэдэг асуултанд 6 настай хүүгийн өгсөн хариултын гайхшруулам түүх

84
11-25
Байден Төрийн нарийн бичгийн даргаараа сонгосон Энтони Блинкен гэж хэн бэ?

85
11-25
Онцгой комиссынхон онцмуу шийдвэрээ хэрэгжүүлэх үү

86
11-25
Хөл хорио зөрчсөн хүмүүсийг гудамж талбайд дайчилъя

87
11-25
Ардчилсан намын үндсэн дүрмийн өөрчлөлтийг цахимаар хийх боломжтой

88
11-25
Эрүүл Мэндийн Яамныхан өөрсдөө хуурамч мэдээлэл тараагчид болсон уу?

89
11-24
Нийслэлийн ирэх оны төсвийн төслийг өргөн барилаа

90
11-24
Монгол Улс, БНСУ-ын Засгийн газар хоорондын хамтарсан хорооны V хуралдаан боллоо

91
11-24
БНХАУ-ын авлигатай тэмцэх байгууллагаас АНУ-ыг авлигын гэмт хэрэгтэй тэмцэхийг уриалжээ

92
11-24
Я.Содбаатар: Самранд явсан 600 гаруй иргэнийг өнөөдөр галт тэргээр авч ирнэ

93
11-24
Хурлын хороо, дэд хороодыг байгуулж, эрхлэх асуудлыг баталлаа

94
11-24
Коронавирусний анхны тохиолдлын талаар тодорхойгүй зүйл олон бий

95
11-24
Дараах дүүрэг, хороодод коронавирусийн халдвар бүртгэгдээд байна

96
11-24
Хөл хориог сунгах эсэхийг энэ долоо хоногт шийднэ

97
11-24
БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Японд айлчилна

98
11-24
Трамп эрх мэдлийг Байденд шилжүүлэн өгөхийг зөвшөөрчээ

99
11-24
Улаанбаатарт 3, Сэлэнгэд 26, Говьсүмбэр аймагт 3 тохиолдол шинээр илэрлээ

100
11-24
Коронавирусийн гурав дахь давлагаа ирэх жил дахин дэгдэнэ