BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог

Одоогоос ердөө 40 орчим жилийн өмнө зуны халуун өдрүүдэд савтай сүүгээ гашилган хийх байх газраа олж ядсан Энэтхэгийн малчид өнөөдөр дэлхийд алдартай брэнд бүтээж, түүнийгээ Америк, Канад, Европын зах зээл рүү гаргадаг болоод байна.


Энэтхэгийн Гужарат мужийн малчид анхандаа сүүгээ маш хямд үнээр борлуулдаг байжээ. Бомбэй зэрэг томоохон хотууд руу албан ёсоор сүү нийлүүлдэг хувийн компани монополь байдлаа тогтоосон учраас тэдэн шиг ашиг олох боломж жирийн малчдад байсангүй. Энэтхэг шиг халуун оронд орон нутгийн малчид сүүгээ томоохон хотуудад аваачиж борлуулна гэдэг бүтэшгүй мөрөөдөл байв.

Энэ мэтчилэн бэрхшээлтэй тулгарсан Энэтхэгийн малчид өчүүхэн бага үнээр сүүгээ борлуулдаг байж. Энэ үед нэг нь санаачлан хоршоолол маягийн зүйл байгуулах санал гаргасан нь хожим “Амул” гэх нэрээрээ алдартай болжээ.

Том хот руу сүүгээ гашилгахгүйгээр хүргэж егөхийн тулд боловсруулах шаардлагатай болов. Боловсруулах техник, технологи нь ганц малчинд ахдахаар үнэтэй байсан учир хэдүүлээ нийлж байгаад худалдаж авлаа. Үүний ачаар том хотууд руу гашлаагүй, шинэхэн сүү хүргэж өгдөг болжээ.

Хөдөөгийн малчдын санал болгосон үнэ Бомбэй хотын хэрэглэгчдэд ч таалагдах болов. Ингэж байтал зургаахан сарын дотор хоршоололд 400 гаруй өрх нэгдэн оров. 

Тэд өдөрт 250-5,000 литр сүү нийлүүлж, зах зээлд гаргаж эхэллээ. Жижигхэн тосгонуудад айл өрхийн амьдрал сайжирсаар. Гэтэл дараагийн асуудал гарч ирэв. Нэг л мэдэхэд хоршоололд нэгдсэн айлуудын тоо хэт олон болж, тэд Бомбэй хотынхны сүүний хэрэгцээнээс даруй 2.5 дахин илүү их сүү нийлүүлэх болжээ. Үүнээс болж дахиад л үнэ буурч эхлэв. Энэ үед хоршооллын удирдлагууд нэг арга бодож олсон нь сүүг боловсруулан өөр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх явдал байв.

Ингээд анх байгуулагдсан цагаасаа хойш есхөн жилийн дараа хоршоолол цөцгий, тос, хуурай сүүний жижиг үйлдвэртэй болжээ. Яваандаа үйлдвэр нь өтгөрүүлсэн сүү, хүүхдийн тэжээл, бяслаг, тэр ч байтугай шоколад үйлдвэрлэж эхлэв.

Хэдхэн жилийн дараа хоршоолол хүүхдийн сүүн тэжээл 2,500 тонн, бяслаг 600 тонныг жил тутамд үйлдвэрлэдэг болох нь тэр. Хамгийн гол нь “Амул” хэмээх энэхүү хоршоолол хувийн компани биш учраас олсон ашиг нь хэдхэн хүний халаас руу орсонгүй. Олон зуун айл өрхийн нэгдэл байсан учир олон хүний амьдрал, орлогын гол эх үүсвэр болж, үр өгөөж нь илүү хүртээмжтэй байлаа.

Төд удалгүй олон улсын байгууллагууд тус хоршооллын үйл ажиллагаа хэрхэн амжилттай явж байгааг анхаарч эхэлсэн байна. Түүнээс гадна Энэтхэгийн Засгийн газрын дэмжлэгтэйгээр хилийн чанад руу бүтээгдэхүүнээ гаргаж эхэлжээ.

Гэхдээ ингээд бүх зүйл сайхан болсон юм биш. Өдөрт 20 тонн бяслаг, 40 тонн хуурай сүү үйлдвэрлэдэг үйлдвэр байлаа гээд чанараас гадна ашиг шим, сүүний гарц зэргийг сайжруулах шаардлагатай болж эхлэв. Мөн фермерүүдийн малын тоо толгой, эрүүл мэндэд анхаарах цаг ч болжээ. Тиймээс хоршооллоос явуулын мал эмнэлгүүдийг ажиллуулж, жижиг тосгонуудаар явуулдаг болов. Энэ нь Энэтхэгийн малчдад ойр дөхөм болсон анхны эмнэлгийн үйлчилгээ байсан юм.

Малын эмч нарыг тусгай холбооны хэрэгслээр хангах зэргээр улам хөгжүүлсээр.

Хамгийн гол нь энэ бүгдэд зориулах зардлыг ганц хүн дангаараа гаргахгүй. Хоршоололд багтсан бүх малчны дундын орлогоос гаргаж байв. Өнөөдөр “Амул” хоршоолол 3.1 сая гишүүнтэй.

Жилд 3.4 тэрбум литр сүү боловсруулж, дотоод, гадаадын зах зээлийг хангадаг. Хамгийн наад зах нь олон улсын нислэг үйлддэг онгоцнуудад “Амул’’ хэмээн нэрлэгдсэн тос, цөцгийгөөр үйлчилж байна. Одоогоор "Амул” хоршоолол жилд 1.8 тэрбум ам.долларын ашиг орлого олдог аж. Хамгийн гол нь “Амул” брэнд хөдөө орон нутгийг хөгжүүлэх сонгодог жишээ болсон юм. Энэтхэгчүүдтэй харьцуулахад гуравхан сая хүн амтай атлаа Монгол Улс сүү, цагаан идээгээрээ ядаж дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангаж чадахгүй байгаа шалтгаан нь бас л сонин.

Манайх малын гаралтай бүтээгдэхүүний экспортын дийлэнх хэсгийг зөвхөн ноолуур эзэлдэг. Дэлхийн зах зээл дээрх түүхий эдийн ханш тогтворгүй байгаа энэ үед малын гаралтай бүтээгдэхүүнээ дэлхийн зах зээлд гаргаж, импортоор оруулж ирсэн масло, бяслаг хэрэглэх биш, экспортоор сүү сүүн бүтээгдэхүүнээ гаргах цаг хэдийнээ болсон мэт.

Дэлхийн нэг хүнд ногдох сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ 2015 оны байдлаар 111.З кг байжээ. Харин Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас гаргасан судалгаагаар, 2025 он гэхэд энэ тоо 12.5 хувиар өсөхөөр байгаа аж.

Бяслагны экспортоор дэлхийд тэргүүлдэг ХБНГУ, Голланд, Франц, Итали, Дани зэрэг орон зөвхөн бяслагны экспортоос жилд дунджаар таван тэрбум ам.долларт олдог.

Герман дэлхийн бяслагны экспортын 13.8 хувийг дангаар бүрдүүлж, жилдээ 3.7, Голланд 3.3, Франц 3.3, Итали 2.7, Дани 1.5 тэрбум ам.долларын ашиг олж, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ нэлээд хувийг бүрдүүлж байна.

Дэлхийн нийт сүү сүүн бүтэгдэхүүний хэрэглээ өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд хоёр дахин нэмэгдэж, 482 сая тонноос 754 сая тонн болсон. Ази тивийн сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ ч сүүлийн жилүүдэд хурдацтай өсөж байна. Дэлхийн нийт сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импортын 71.8 хувийг хуурай сүүний импорт эзэлж байх жишээтэй. Хуурай сүүний импортоор БНХАУ, Хонконг, Саудын Араб, Алжир тэргүүлдэг.

Манай урд хөрш импортолсон хуурай сүүний хэмжээ болон үнийн дүнгээрээ, харин хойд хөрш хуурай сүүний импортын өсөлтөөрөө тэргүүлж байгаа нь манай улсын хувьд экспортын том зах зээл байгааг илтгэж байгаа юм.

БНХАУ хуурай сүүгээ 30 улсаас, дийлэнхийг нь дэлхийд хуурай сүүний экспортоор тэргүүлэгч зургаан улс орноос авдаг. Харин ОХУ-ын хувьд сүүлийн жилүүдэд хуурай сүүний импорт тогтвортой өсөж байгаа бөгөөд өнгөрсөн онд долоон улсаас хуурай сүү импортолжээ. ӨМӨЗО, Хэбэй, Хэнань мужид сүүлийн жилүүдэд сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 0.4 хувиар буураад байгаа аж.

Үүний улмаас БНХАУ-ын сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импорт өсөх хандлагатай байна. Тус улс энэ жил гэхэд өнгөрсөн жилийнхээс 13 хувиар их сүү, сүүн бүтээгдэхүүн импортолсон байна. Манай улс 65 сая малтай. Гэвч бид малын гаралтай бүтээгдэхүүнээс төдийлөн ашиг олж чаддаггүй.

Швейцар Улс таван сая малтай үүнээс ердөө 1.6 орчим сая нь үхэр хэдий ч 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ хоёр орчим хувийг бүрдүүлдэг. Шинэ Зеланд 10 сая орчим малтай. Гэхдээ дэлхийн 130 гаруй орныг хуурай сүүгээр хангаж байна. Харин бид уул уурхайд түшиглэсэн хэвээр.

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог
Бусад мэдээ ▼

1
04-02
Хашаандаа 269 ширхэг бугын эвэр хадгалж байсан этгээдийг шалгаж байна

2
04-02
Татвар төлөrчдийн анхааралд

3
04-02
Ц.Элбэгдорж: Х.Баттулга нэр дэвшвэл би сөрж өрсөлдөнө

4
04-02
Байгалийн хийн хоолойд баярлах болоогүй...

5
04-02
Монгол юугаараа алдартай вэ?

6
04-02
Ц.Элбэгдорж: Би Х.Баттулгыг сөрж өрсөлдөх болно

7
04-02
Монголд шатахууны үнэ 728 – 876-өөр буурах боломжтой

8
04-02
2015 оноос хойш мөнгө угаасан хэрэгт ОХУ-ын иргэнийг шалгаж эхэллээ

9
04-02
Ямар хүн өөрийгөө гэртээ хэрхэн тусгаарлах вэ?

10
04-02
Д.Нарангэрэл: Дархан-Уул, Сэлэнгэ аймгаас тус бүр нэг сэжигтэй тохиолдол илэрлээ

11
04-02
Америк-Мексикийг холбосон хонгилоос $30 саяын үнэ хүрэх хар тамхи илрүүлжээ

12
04-02
Коронавирусийн улмаас 6 долоо хоногтой хүүхэд нас баржээ

13
04-02
Хөл хорионы дүнд Энэтхэгт анх удаа тэнгэр нь цэлмэж, цэнхэртэж эхэлжээ

14
04-02
Солонгос улсад хууль бусаар оршин суугч иргэдийн анхааралд!

15
04-02
Парламент дэгийн хуулиа хэрхэн өөрчлөх вэ?

16
04-02
Нүүрсний худалдааг хэвийн гольдролд оруулахын төлөө ажиллахаар тохиролцлоо

17
04-02
БНСУ-аас монгол иргэдээ авчрах тусгай үүргийн онгоц хөөрлөө

18
04-02
Л.Оюун: Зээл төлөлтийн хугацааг хойшлуулсан нь нүглийн нүдийг гурилаар хуурна гээч л болж байна

19
04-02
Дэд Консулыг хар тамхины бүлэгт элссэн гэж Туркийн цагдаагийхан сэжиглэжээ

20
04-02
С.Баярцогт 2020 оны УИХ-ын сонгуульд нэр дэвших үү?

21
04-02
Японы Fujifilm компани Covid-19 өвчнийг эмчлэх туршилтаа эхлүүлжээ

22
04-02
Коронавирус ба "мораль"

23
04-02
Ерөнхий сайд коронавирустэй “хөтлөлцөх” гэж байна!

24
04-02
Тусгаарлагдсан иргэдийг үзэн ядуулах мэдээлэл хэнд ашигтай вэ?

25
04-01
Хятадын сар судлах төхөөрөмж 420 гаруй метр аялжээ

26
04-01
Тэд бидний тухай: Монголчууд “Ковид-19” вирусний эсрэг үр дүнтэй тэмцэж байна

27
04-01
Коронавируст халдварыг Ховд, Дорнод, Орхон, Дархан-Уул аймгуудад зэрэг оношлох боломжтой боллоо

28
04-01
​Хөл хорьсонтой холбоотойгоор АНУ-ын хэмжээнд алкоголийн хэрэглээ, онлайн худалдаа огцом өсжээ

29
04-01
Авлига, ашиг сонирхлын зөрчилтэй холбоотой 87 гомдол хянагджээ

30
04-01
Б.Махбалд холбогдох хэргийг шүүх хурлыг хойшлууллаа

31
04-01
Ч.Хүрэлбаатар: Төрийн албан хаагчдын НДШ-ийг тэглэхгүй, албан татвараас чөлөөлөхгүй

32
04-01
Халдвар илэрсэн Туркийн ЭСЯ-ны эхнэр хэл ам хийж, ерөнхийлөгчийн тусгаарлагдсан өрөөг голжээ

33
04-01
Антониу Гутерреш: Коронавирусийн тахал бол дэлхийн II дайнаас хойш хүн төрөлхтөнд тохиолдсон хамгийн том хямрал

34
04-01
Ковид19 өвчний улмаас эмчлэгдэж буй өвчтөнүүдийн эмч Ц.Чинбаяр, Б.Дармаа нартай цахимаар мэдээлэл солилцлоо

35
04-01
Коронавирусийн улмаас үйл ажиллагаа нь зогссон ААН-ийн ажилтанд сар бүр 200 мянган төгрөг олгоно

36
04-01
Цар тахал ба санхүүгийн хар зах

37
04-01
Тусгай үүргийн онгоц “тусгай” хүмүүст зориулагдаагүй

38
04-01
4, 9 тоогоор төгссөн машин энэ сард татвараа төлнө

39
04-01
COVID-19: ОХУ нүүр царай таних технологиор иргэдээ хянана

40
04-01
Эсэргүүцлээс үүссэн инээдмийн өдөр ...

41
04-01
Comedy Lab-ийн LIVE тоглолт өнөөдөр болно

42
04-01
Монголын төрийг захирагчид

43
04-01
Сонгох эрхээ өнөөдрөөс өөрсдөө хамгаалъя

44
04-01
Киргизүүдээс өөрсдийгөө толинд харах шиг болсон Монгол хүний сэтгэгдэл

45
04-01
Тархины ажиллагааг өгүүлбэрт хөрвүүлдэг машиныг эрдэмтэд бүтээжээ

46
04-01
Азиудыг үзэн ядах хандлага нэмэгдсээр байна

47
04-01
Гуравдугаар сард 93 сая төгрөгийн татварыг нөхөн төлүүлжээ

48
04-01
НҮБ: Хүн төрөлхтөн хоёрдугаар дайнаас хойш хамгийн том сорилттой тулгарлаа

49
04-01
​Хятадын үйлдвэрүүдийн 90 хувь нь сэргэж, бусад улсууд эдийн засгаа 'аврах' багц хөтөлбөрүүдээ батлав

50
04-01
Инээмсэглэл /сургамжит өгүүллэг/

51
04-01
Монголд архи яагаад ганцаараа дархан эрх эдэлдэг юм бэ?

52
04-01
ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй гар барьсан эмчээс коронавирусийн халдвар илэрчээ

53
04-01
COVID-19: Нигерийн парламентын гишүүд цалингаа хандивлана

54
04-01
Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржийг онгоцны буудал дээрээс саатуулан шалгах шийдвэр гарчээ

55
04-01
ЭМЯ: Коронавирусын хоёр халдвар илэрч, Монголд бүртгэгдсэн тохиолдол 14 боллоо

56
04-01
Төсвөө яагаад тодотгох шаардлагатай вэ?

57
04-01
Эрин үеийн сорилт

58
04-01
Улстөрчдийн хобби

59
04-01
Монгол Банкны Ерөнхийлөгчид хариуцлага тооцох хүн алга уу

60
04-01
Д.Нямхүү: Туркийн хоёр иргэнээс коронавирус илэрлээ

61
04-01
Дэлхий даяар халдвар авсан хүний тоо 850 мянга давлаа

62
04-01
Монгол банкны Ерөнхийлөгч ОГЦОР!

63
04-01
Дэлхийн улс орнууд элсэлтийн шалгалтаа яаж авдаг вэ?

64
04-01
COVID-19: Эрдоган долоон сарын цалингаа хандивлана

65
04-01
Батзаяагийн үеэл Баабар, Баабарын үеэл Батзаяа

66
04-01
"Али Баба"-гийн Жек Ма сайн үйлсийн тусламж ирүүлэв

67
04-01
С.Баярын хэрэгт шүүхийн харьяалал тогтооно

68
04-01
Даруулгатай байх нь "дайсан"-аа ялах чухал нөхцөл билээ

69
04-01
Ерөнхийлөгчийн уриалга зүгээр нэг улстөржилт биш

70
04-01
Ц.Элбэгдоржийг энэ сарын 3-нд ирмэгц нь баривчлана

71
04-01
Азийн хөгжлийн банкнаас 1.4 сая ам.долларын буцалтгүй тусламж үзүүлнэ

72
03-31
"Барселона" клубийн тоглогчид цалингийнхаа 70 хувиас татгалзжээ

73
03-31
Барууны орнуудад Ази гаралтай иргэд рүү халдах явдал хэдэн зуугаар бүртгэгдэх болжээ

74
03-31
УИХ-ын хаврын чуулганаар хэлэлцэх асуудлын дарааллыг тогтоожээ

75
03-31
Хангийн боомтоор нүүрс тээвэрлэж эхэллээ

76
03-31
​'Али Баба'-гаас 500 мянган ширхэг N95 макс хандивлалаа

77
03-31
Гадаадад коронагаар өвчилбөл ХЭН Ч БИШ, Монголд талх шидэж хоол голдог ХААД

78
03-31
Ирэх сонгуулийн зурхай

79
03-31
Дэлхийн гайхамшгаас...

80
03-31
Арьс ширээ ч ашиглаж чадахгүй бид нар бас АРЧААГҮЙ...

81
03-31
Төрийн банк зээлийн гэрээний нөхцөлд өөрчлөлт оруулах хүсэлтийг онлайнаар авч байна

82
03-31
​Фэйсбүүк хэрэглэх нь эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг болохыг тогтоожээ

83
03-31
​Эдийн засгаа дэмжих чиглэлд гаднаас 1.3 тэрбум долларын санхүүжилт татна

84
03-31
“Amazon”-ийн 100 орчим ажилтан ариутгал хийхийг шаардаж, ажил хаяхаар төлөвлөжээ

85
03-31
ҮАБЗ байгалийн хийн хоолойн асуудлаар хуралдаж ажлын хэсэг байгуулах шийдвэр гаргажээ

86
03-31
Наро Банчэн гэгээнтэн төрсөн өдрөө тохиолдуулан Улсын Онцгой комисст хандив өргөлөө

87
03-31
Хүний эд эсийг үүдэл эсийн уургийн тусламжтайгаар залуужуулжээ

88
03-31
Шар өвсний түймрээс сэргийлье

89
03-31
Өвөрмонголын Ордос хотод гахайн мялзан өвчин гарчээ

90
03-31
Монголд коронавирус илэрсэн бол монголчууд эргэж ирэх байсан уу?

91
03-31
Comedy Lab-ийнхан дөрөвдүгээр сарын 1-нд “Live show” хийнэ

92
03-31
Ж.Цолмон: Ковид-19 цар тахлыг эв нэгдэл, нэгдмэл санаа, нэгдсэн хүч устгаж чадна

93
03-31
Х.Бат-Ялалтыг цагдан хорьсон нь үндэслэлтэй гэж үзэв

94
03-31
НДШ тэглэхийн цаана...

95
03-31
“Land Cruiser-200” маркийн автомашиныг модоор сийлж буй бичлэг

96
03-31
Винсент Ван Гогийн уран зургийг Нидерландын музейгээс хулгайлжээ

97
03-31
Монгол-адал явдал сонирхогчдын мөрөөдөл

98
03-31
“Токио-2020” олимпын тов тодорлоо

99
03-31
Тусгаарлагдсан иргэд Эмчийн өөдөөс вариантай талхаа шидэж, мөөгтэй хоол идэхгүй гэж уйлжээ

100
03-31
Долларын шинэ урсгал нээж байж л тахлын эдийн засгийн хямралыг мэнд давна