BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог

Одоогоос ердөө 40 орчим жилийн өмнө зуны халуун өдрүүдэд савтай сүүгээ гашилган хийх байх газраа олж ядсан Энэтхэгийн малчид өнөөдөр дэлхийд алдартай брэнд бүтээж, түүнийгээ Америк, Канад, Европын зах зээл рүү гаргадаг болоод байна.


Энэтхэгийн Гужарат мужийн малчид анхандаа сүүгээ маш хямд үнээр борлуулдаг байжээ. Бомбэй зэрэг томоохон хотууд руу албан ёсоор сүү нийлүүлдэг хувийн компани монополь байдлаа тогтоосон учраас тэдэн шиг ашиг олох боломж жирийн малчдад байсангүй. Энэтхэг шиг халуун оронд орон нутгийн малчид сүүгээ томоохон хотуудад аваачиж борлуулна гэдэг бүтэшгүй мөрөөдөл байв.

Энэ мэтчилэн бэрхшээлтэй тулгарсан Энэтхэгийн малчид өчүүхэн бага үнээр сүүгээ борлуулдаг байж. Энэ үед нэг нь санаачлан хоршоолол маягийн зүйл байгуулах санал гаргасан нь хожим “Амул” гэх нэрээрээ алдартай болжээ.

Том хот руу сүүгээ гашилгахгүйгээр хүргэж егөхийн тулд боловсруулах шаардлагатай болов. Боловсруулах техник, технологи нь ганц малчинд ахдахаар үнэтэй байсан учир хэдүүлээ нийлж байгаад худалдаж авлаа. Үүний ачаар том хотууд руу гашлаагүй, шинэхэн сүү хүргэж өгдөг болжээ.

Хөдөөгийн малчдын санал болгосон үнэ Бомбэй хотын хэрэглэгчдэд ч таалагдах болов. Ингэж байтал зургаахан сарын дотор хоршоололд 400 гаруй өрх нэгдэн оров. 

Тэд өдөрт 250-5,000 литр сүү нийлүүлж, зах зээлд гаргаж эхэллээ. Жижигхэн тосгонуудад айл өрхийн амьдрал сайжирсаар. Гэтэл дараагийн асуудал гарч ирэв. Нэг л мэдэхэд хоршоололд нэгдсэн айлуудын тоо хэт олон болж, тэд Бомбэй хотынхны сүүний хэрэгцээнээс даруй 2.5 дахин илүү их сүү нийлүүлэх болжээ. Үүнээс болж дахиад л үнэ буурч эхлэв. Энэ үед хоршооллын удирдлагууд нэг арга бодож олсон нь сүүг боловсруулан өөр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх явдал байв.

Ингээд анх байгуулагдсан цагаасаа хойш есхөн жилийн дараа хоршоолол цөцгий, тос, хуурай сүүний жижиг үйлдвэртэй болжээ. Яваандаа үйлдвэр нь өтгөрүүлсэн сүү, хүүхдийн тэжээл, бяслаг, тэр ч байтугай шоколад үйлдвэрлэж эхлэв.

Хэдхэн жилийн дараа хоршоолол хүүхдийн сүүн тэжээл 2,500 тонн, бяслаг 600 тонныг жил тутамд үйлдвэрлэдэг болох нь тэр. Хамгийн гол нь “Амул” хэмээх энэхүү хоршоолол хувийн компани биш учраас олсон ашиг нь хэдхэн хүний халаас руу орсонгүй. Олон зуун айл өрхийн нэгдэл байсан учир олон хүний амьдрал, орлогын гол эх үүсвэр болж, үр өгөөж нь илүү хүртээмжтэй байлаа.

Төд удалгүй олон улсын байгууллагууд тус хоршооллын үйл ажиллагаа хэрхэн амжилттай явж байгааг анхаарч эхэлсэн байна. Түүнээс гадна Энэтхэгийн Засгийн газрын дэмжлэгтэйгээр хилийн чанад руу бүтээгдэхүүнээ гаргаж эхэлжээ.

Гэхдээ ингээд бүх зүйл сайхан болсон юм биш. Өдөрт 20 тонн бяслаг, 40 тонн хуурай сүү үйлдвэрлэдэг үйлдвэр байлаа гээд чанараас гадна ашиг шим, сүүний гарц зэргийг сайжруулах шаардлагатай болж эхлэв. Мөн фермерүүдийн малын тоо толгой, эрүүл мэндэд анхаарах цаг ч болжээ. Тиймээс хоршооллоос явуулын мал эмнэлгүүдийг ажиллуулж, жижиг тосгонуудаар явуулдаг болов. Энэ нь Энэтхэгийн малчдад ойр дөхөм болсон анхны эмнэлгийн үйлчилгээ байсан юм.

Малын эмч нарыг тусгай холбооны хэрэгслээр хангах зэргээр улам хөгжүүлсээр.

Хамгийн гол нь энэ бүгдэд зориулах зардлыг ганц хүн дангаараа гаргахгүй. Хоршоололд багтсан бүх малчны дундын орлогоос гаргаж байв. Өнөөдөр “Амул” хоршоолол 3.1 сая гишүүнтэй.

Жилд 3.4 тэрбум литр сүү боловсруулж, дотоод, гадаадын зах зээлийг хангадаг. Хамгийн наад зах нь олон улсын нислэг үйлддэг онгоцнуудад “Амул’’ хэмээн нэрлэгдсэн тос, цөцгийгөөр үйлчилж байна. Одоогоор "Амул” хоршоолол жилд 1.8 тэрбум ам.долларын ашиг орлого олдог аж. Хамгийн гол нь “Амул” брэнд хөдөө орон нутгийг хөгжүүлэх сонгодог жишээ болсон юм. Энэтхэгчүүдтэй харьцуулахад гуравхан сая хүн амтай атлаа Монгол Улс сүү, цагаан идээгээрээ ядаж дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангаж чадахгүй байгаа шалтгаан нь бас л сонин.

Манайх малын гаралтай бүтээгдэхүүний экспортын дийлэнх хэсгийг зөвхөн ноолуур эзэлдэг. Дэлхийн зах зээл дээрх түүхий эдийн ханш тогтворгүй байгаа энэ үед малын гаралтай бүтээгдэхүүнээ дэлхийн зах зээлд гаргаж, импортоор оруулж ирсэн масло, бяслаг хэрэглэх биш, экспортоор сүү сүүн бүтээгдэхүүнээ гаргах цаг хэдийнээ болсон мэт.

Дэлхийн нэг хүнд ногдох сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ 2015 оны байдлаар 111.З кг байжээ. Харин Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас гаргасан судалгаагаар, 2025 он гэхэд энэ тоо 12.5 хувиар өсөхөөр байгаа аж.

Бяслагны экспортоор дэлхийд тэргүүлдэг ХБНГУ, Голланд, Франц, Итали, Дани зэрэг орон зөвхөн бяслагны экспортоос жилд дунджаар таван тэрбум ам.долларт олдог.

Герман дэлхийн бяслагны экспортын 13.8 хувийг дангаар бүрдүүлж, жилдээ 3.7, Голланд 3.3, Франц 3.3, Итали 2.7, Дани 1.5 тэрбум ам.долларын ашиг олж, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ нэлээд хувийг бүрдүүлж байна.

Дэлхийн нийт сүү сүүн бүтэгдэхүүний хэрэглээ өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд хоёр дахин нэмэгдэж, 482 сая тонноос 754 сая тонн болсон. Ази тивийн сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ ч сүүлийн жилүүдэд хурдацтай өсөж байна. Дэлхийн нийт сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импортын 71.8 хувийг хуурай сүүний импорт эзэлж байх жишээтэй. Хуурай сүүний импортоор БНХАУ, Хонконг, Саудын Араб, Алжир тэргүүлдэг.

Манай урд хөрш импортолсон хуурай сүүний хэмжээ болон үнийн дүнгээрээ, харин хойд хөрш хуурай сүүний импортын өсөлтөөрөө тэргүүлж байгаа нь манай улсын хувьд экспортын том зах зээл байгааг илтгэж байгаа юм.

БНХАУ хуурай сүүгээ 30 улсаас, дийлэнхийг нь дэлхийд хуурай сүүний экспортоор тэргүүлэгч зургаан улс орноос авдаг. Харин ОХУ-ын хувьд сүүлийн жилүүдэд хуурай сүүний импорт тогтвортой өсөж байгаа бөгөөд өнгөрсөн онд долоон улсаас хуурай сүү импортолжээ. ӨМӨЗО, Хэбэй, Хэнань мужид сүүлийн жилүүдэд сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 0.4 хувиар буураад байгаа аж.

Үүний улмаас БНХАУ-ын сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импорт өсөх хандлагатай байна. Тус улс энэ жил гэхэд өнгөрсөн жилийнхээс 13 хувиар их сүү, сүүн бүтээгдэхүүн импортолсон байна. Манай улс 65 сая малтай. Гэвч бид малын гаралтай бүтээгдэхүүнээс төдийлөн ашиг олж чаддаггүй.

Швейцар Улс таван сая малтай үүнээс ердөө 1.6 орчим сая нь үхэр хэдий ч 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ хоёр орчим хувийг бүрдүүлдэг. Шинэ Зеланд 10 сая орчим малтай. Гэхдээ дэлхийн 130 гаруй орныг хуурай сүүгээр хангаж байна. Харин бид уул уурхайд түшиглэсэн хэвээр.

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог
Бусад мэдээ ▼

1
02-17
Байнгын ажиллагаатай хяналтын цэгийг нийслэлийн хойд бүсэд байгууллаа

2
02-17
Одонгийн хүүхдээ өлгийдэн авахаар хүлээж суугаа Отгоогийн "өөрчлөлт"

3
02-17
Вакцинжуулалтын эсрэг байх 50 шалтгаан

4
02-17
“The Irish Times”: “The Hu” хамтлагтай хийсэн ярилцлага

5
02-17
Ван И: Дэлхий ертөнц бол олон үнэт зүйлийн нийлбэр юм

6
02-17
Архангай аймаг өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжлээ

7
02-17
Д.Сумъяабазар сайд аа, Хөрөнгийн биржид хувьцаа гаргах нь зөв...

8
02-17
Эрээн хотод түүхий загас авч идсэн иргэнийг хилээр нэвтэрч орж ирмэгц нь тусгаарлажээ

9
02-17
Нэг л хүн хөрөнгө, орлогоо мэдүүлсэнгүй

10
02-17
Бурхан ба үрэл

11
02-17
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн 1072 ширхэг хувьцаатай иргэн 96480 төгрөгийн ногдол ашиг авна

12
02-17
Амны хаалтны үнийг нэмсэн “Монос” ХХК-д зөрчлийн хэрэг үүсгэжээ

13
02-17
The Pussycat Dolls хамтлагийнхны эргэн ирэлт

14
02-17
“Аsia.nikkei”: XIX аяллын гол маршрут Монгол

15
02-17
Чингэлтэйчүүд бусад дүүргүүдийг МАНЛАЙЛЖ, ҮЛГЭРЛЭЖ байна

16
02-17
Эрс шинэчлэлийн бодлого эрс шинэчилж чадав уу

17
02-17
1072 хувьцааны дансаа нээлгээгүй иргэдэд ХЭРЭГТЭЙ МЭДЭЭЛЭЛ

18
02-17
АНУ-ын тэнгисийн цэргийн шилдгүүд монгол цэргүүдийн чадварыг гайхан биширчээ

19
02-17
Биологичид арьсны нянгаар хүний насыг тооцоолж суржээ

20
02-17
Хөдөлмөрийн тухай хуулиас цалин хасах сахилгын шийтгэлийг хасжээ

21
02-17
Газрын тосны ханш 47 ам.доллар болж буурч магадгүй

22
02-17
Хамба лам Д.Чойжамц гуайн мэдэгдлийн эргэн тойронд

23
02-17
Хөх хотын түүх: Тонис-херацлейон

24
02-17
Кувейтүүдийн барьж өгсөн цогцолборыг Д.Оюунхорол Ж.Эрдэнэбат нар өөрийн болгосон түүх!

25
02-17
"Явуургүй шунал"

26
02-17
НД-ын шимтгэлээ нөхөн төлөөрэй

27
02-17
Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хэрэгжүүлэхэд үлгэр дуурайл үзүүлнэ үү, Ерөнхийлөгч өө

28
02-17
"Токио-2020"-ийг зорих эрх авсан тамирчин болон спортын төрөл

29
02-17
"Эрдэнэс-Тавантолгой" ХК-иас тээврийн жолооч нарыг хот руу татах ажлыг зохион байгуулж, маск, амин дэм тараах зэрэг дэмжлэг үзүүлж байна

30
02-17
Монгол Улс 2020 онд Саарал жагсаалтаас гарч чадах уу?

31
02-17
Чоно дайрахад чулуугаар цохин амиа аварчээ

32
02-17
Хятадаас гадна коронавирусний халдварын 780 тохиолдол бүртгэгджээ

33
02-17
Уханиас оюутнуудаа авчирсан алба хаагчид тусгаарлалтаас гарлаа

34
02-17
Автобус амны хаалтгүй иргэнд үйлчлэхгүй

35
02-17
З.Энхболд намдаа очиж, “экс”-үүдийг интерполоор хайж эхлэв

36
02-17
ТИТЭМ ВИРУС: "Даймонд принцесс" дээр АНУ-ын 40 иргэн халдвар авчээ

37
02-17
Х.Баттулга: Цагаан сарын баярыг настан буурлуудад хүндрэл, эрсдэл учруулах байдлаар тэмдэглэхгүй байхыг уриалж байна

38
02-17
Агаарын бохирдлын тунаралыг арилгах арга зам бий

39
02-16
Телуханы Аубакир: Монгол Улс улаанбуудайн дотоодын хэрэгцээгээ 100 хувь хангах ёстой

40
02-15
Амралтын өдрүүдээр цаг агаар тогтуун байна

41
02-15
Дуулсан дуундаа уяраад уйлж суух хойгуур чинь...

42
02-15
Америкийн цэргийн бааз пуужинд өртжээ

43
02-15
АНУ болон Германы тагнуулын алба 130 гаруй орны нууц мэдээлэл, захидал харилцааг тагнан мөрдөж байсан нь илчлэгдэв

44
02-15
Урт цагааны үйл ажиллагааг зогсоох саналыг Нийслэлийн Засаг даргад өргөн барина

45
02-15
Т.Доржханд: Гуравдагч хүчнүүд амбицаа дарж, алсын зорилго дээрээ нэгдэж чадвал сонгуульд өөр үр дүн гарна

46
02-15
Ө.Лхагвабаяр: Машины толь хулгайлахад л баривчлах ялаар шийтгүүлнэ

47
02-15
Улaaнбaaтap Дapxaн чиглэлийн зaмыг мyyлaxыг xopиглoнo

48
02-15
Airbus компани “далавч ба эх бие үргэлж” нисэх онгоцны загварыг танилцуулжээ

49
02-15
З.Энхболд энгийн биш, их адармаатай улс төрийн үзэгдэл

50
02-15
Коронавирусээр халдварласны улмаас нас барсан хүний тоо 1523 болжээ

51
02-15
З.Энхболд Ардчилсан намын дарга болох уу?

52
02-15
Өвөрмонгол эмэгтэй оюутныг Монгол руу харуулан зогсоож байгаад амьдаар нь яргалсан аймшигт түүх

53
02-15
Өвөлжилт хүндэрсэн сумдад өвс үнэгүй олголоо

54
02-15
Хойд Солонгост коронавирусийн эсрэг хорио цээрийн дэглэм зөрчсөн төрийн албан хаагчийг цаазалжээ

55
02-15
250 албан тушаалтан ХОМ өгчээ

56
02-15
Өөрийн гэсэн дагуултай солир дэлхийн хажуугаар 4.3 сая км зайтай өнгөрчээ

57
02-15
Сүүлийн 24 цагийн хугацаанд Хубэй мужид шинэ халдварын тоо буурч, нас барагсдын тоо нэмэгджээ

58
02-15
Эрүүдэн шүүх улс төрийн шоглоом

59
02-15
Цагаан сарын аатай, адтай, аагтай яриа

60
02-15
Цээрээ мартсан Монголчууд

61
02-15
Бүгд Найрамдах Турк Улсаас Монгол Улсад суугаа ЭСЯ мэдэгдэл гаргалаа

62
02-15
Чай Вэньрүй: Бодит байдалд нийцүүлэн хорио цээрийн дэглэмийг зөөлрүүлнэ гэдэгт найдаж байна

63
02-15
Чавганц нарын хэрүүл ба улстөрчдийн боловсрол

64
02-15
Эсрэг гурван дүр

65
02-15
Элчин сайд нарт Итгэмжлэх жуух бичгийг нь гардуулав

66
02-14
Хятадад нийт 1,716 эмч, сувилагч коронавирусийн халдвар авчээ

67
02-14
“Монгол шуудан”-гийн хувьчлал ба банк байгуулах шунал

68
02-14
Байгаль орчны төлөө тэмцэгч Грета Тунберг хэрхэн 6 тэрбум евро халаасалсан бэ?

69
02-14
Өмнөговь аймгийн Засаг дарга Н.Наранбаатар онцгой комисс хуралдуулж, хэрэгжүүлэхэд дөхөм шийдвэрүүдийг гаргалаа

70
02-14
Элчин сайд нарт Итгэмжлэх жуух бичгийг нь гардуулав

71
02-14
“2019-nCoV” вирусээс урьдчилан сэргийлж, хянах тал дээр Хятад улс амжилттай ажиллаж байна

72
02-14
Эрдсийн баялгаас үүдэх “Монгол өвчин” (Mongolian disease)

73
02-14
Ардчилсан Намын “шинэ од” Пит Буттижич

74
02-14
16 тонн шатахуун тээвэрлэж яваад “Ээвийн гол”-ын мөсөнд цөмөрсөн машиныг татаж гаргажээ

75
02-14
Назарбаевын ач хүү Их Британиас улс төрийн орогнол хүсчээ

76
02-14
Ховор амьтдын ховор зурагтай картаа авч, хүрээлэн буй орчиндоо хөрөнгө оруулалт хийгээрэй

77
02-14
Коронавирусний халдвар авсан хүний тоо 64161-д хүрчээ

78
02-14
М.Энхболд Төв аймагт бие даан нэр дэвшихээр болжээ

79
02-14
Эрээн хотод “COVID-19”-ийн халдвар дахин бүртгэгдээгүй

80
02-14
Валентин гэгээн монгол хүн байжээ...

81
02-14
Коронавирусийн халдвараас сэргийлэх зөвлөгөө...

82
02-14
Төрийн ордон: 62 хувьтай байсан Ерөнхийлөгчийн рейтингийг 8 хувьтай болгож өгөөд З.Энхболд явлаа

83
02-14
Хууль бусаар мод бэлтгэсэн долоон гэмт хэрэг илрүүлжээ

84
02-14
Баян-Өлгий аймгийн нэг сэжигтэй тохиолдлоос коронавирус илрээгүй

85
02-14
Ч.Сайханбилэг гадны улсаас иргэншил хүсчээ

86
02-14
"Монгол шуудан" ХК-ийг 100 хувь хувьчлахыг хэзээч зөвшөөрөхгүй!

87
02-14
"Гүргэрүүд"...

88
02-14
ХОЁРДУГААР САРЫН 14: Монгол Улсад Валентин нэртэй гурван хүн бий

89
02-14
Монгол-Хятад хоорондын төмөр зам, агаарын зорчих тээврийг бүрэн хааж, автозамын боомтуудаа хаалаа

90
02-14
ДэлхийдТанин мэдэхүй Дэлхийн хамгийн хүчтэй араатан: 13 хүний байрнаас нь ч хөдөлгөж чадахгүй том амьтныг 12 м газарт чирнэ

91
02-14
Японд коронавирусний улмаас нас барсан анхны тохиолдол бүртгэгджээ

92
02-14
Ерөнхий сайд та хаана явна вэ?

93
02-14
Дэлхийн нэр хүндтэй Ерөнхийлөгчөөр В.Путиныг нэрлэжээ

94
02-13
Архангай аймагт шинэ коронавирусийн сэжигтэй тохиолдол илэрчээ

95
02-13
Дуут мессеж тараасан Чингэлтэй дүүргийн иргэнийг олж тогтоожээ

96
02-13
ДОХ-ын вакцин бүтээх найдлага талаар болов

97
02-13
Хятадын арми Ухань хотод эмч нараа нэмж илгээжээ

98
02-13
Шуурхай мэдээ: Монгол Улс хилээ бүрэн хаалаа...

99
02-13
Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэг гадаад улсын харьяат болохоор иргэншил хүссэн үү?

100
02-13
Эрээн хотод “COVID-19”-ийн халдвар дахин бүртгэгдээгүй