BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог

Одоогоос ердөө 40 орчим жилийн өмнө зуны халуун өдрүүдэд савтай сүүгээ гашилган хийх байх газраа олж ядсан Энэтхэгийн малчид өнөөдөр дэлхийд алдартай брэнд бүтээж, түүнийгээ Америк, Канад, Европын зах зээл рүү гаргадаг болоод байна.


Энэтхэгийн Гужарат мужийн малчид анхандаа сүүгээ маш хямд үнээр борлуулдаг байжээ. Бомбэй зэрэг томоохон хотууд руу албан ёсоор сүү нийлүүлдэг хувийн компани монополь байдлаа тогтоосон учраас тэдэн шиг ашиг олох боломж жирийн малчдад байсангүй. Энэтхэг шиг халуун оронд орон нутгийн малчид сүүгээ томоохон хотуудад аваачиж борлуулна гэдэг бүтэшгүй мөрөөдөл байв.

Энэ мэтчилэн бэрхшээлтэй тулгарсан Энэтхэгийн малчид өчүүхэн бага үнээр сүүгээ борлуулдаг байж. Энэ үед нэг нь санаачлан хоршоолол маягийн зүйл байгуулах санал гаргасан нь хожим “Амул” гэх нэрээрээ алдартай болжээ.

Том хот руу сүүгээ гашилгахгүйгээр хүргэж егөхийн тулд боловсруулах шаардлагатай болов. Боловсруулах техник, технологи нь ганц малчинд ахдахаар үнэтэй байсан учир хэдүүлээ нийлж байгаад худалдаж авлаа. Үүний ачаар том хотууд руу гашлаагүй, шинэхэн сүү хүргэж өгдөг болжээ.

Хөдөөгийн малчдын санал болгосон үнэ Бомбэй хотын хэрэглэгчдэд ч таалагдах болов. Ингэж байтал зургаахан сарын дотор хоршоололд 400 гаруй өрх нэгдэн оров. 

Тэд өдөрт 250-5,000 литр сүү нийлүүлж, зах зээлд гаргаж эхэллээ. Жижигхэн тосгонуудад айл өрхийн амьдрал сайжирсаар. Гэтэл дараагийн асуудал гарч ирэв. Нэг л мэдэхэд хоршоололд нэгдсэн айлуудын тоо хэт олон болж, тэд Бомбэй хотынхны сүүний хэрэгцээнээс даруй 2.5 дахин илүү их сүү нийлүүлэх болжээ. Үүнээс болж дахиад л үнэ буурч эхлэв. Энэ үед хоршооллын удирдлагууд нэг арга бодож олсон нь сүүг боловсруулан өөр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх явдал байв.

Ингээд анх байгуулагдсан цагаасаа хойш есхөн жилийн дараа хоршоолол цөцгий, тос, хуурай сүүний жижиг үйлдвэртэй болжээ. Яваандаа үйлдвэр нь өтгөрүүлсэн сүү, хүүхдийн тэжээл, бяслаг, тэр ч байтугай шоколад үйлдвэрлэж эхлэв.

Хэдхэн жилийн дараа хоршоолол хүүхдийн сүүн тэжээл 2,500 тонн, бяслаг 600 тонныг жил тутамд үйлдвэрлэдэг болох нь тэр. Хамгийн гол нь “Амул” хэмээх энэхүү хоршоолол хувийн компани биш учраас олсон ашиг нь хэдхэн хүний халаас руу орсонгүй. Олон зуун айл өрхийн нэгдэл байсан учир олон хүний амьдрал, орлогын гол эх үүсвэр болж, үр өгөөж нь илүү хүртээмжтэй байлаа.

Төд удалгүй олон улсын байгууллагууд тус хоршооллын үйл ажиллагаа хэрхэн амжилттай явж байгааг анхаарч эхэлсэн байна. Түүнээс гадна Энэтхэгийн Засгийн газрын дэмжлэгтэйгээр хилийн чанад руу бүтээгдэхүүнээ гаргаж эхэлжээ.

Гэхдээ ингээд бүх зүйл сайхан болсон юм биш. Өдөрт 20 тонн бяслаг, 40 тонн хуурай сүү үйлдвэрлэдэг үйлдвэр байлаа гээд чанараас гадна ашиг шим, сүүний гарц зэргийг сайжруулах шаардлагатай болж эхлэв. Мөн фермерүүдийн малын тоо толгой, эрүүл мэндэд анхаарах цаг ч болжээ. Тиймээс хоршооллоос явуулын мал эмнэлгүүдийг ажиллуулж, жижиг тосгонуудаар явуулдаг болов. Энэ нь Энэтхэгийн малчдад ойр дөхөм болсон анхны эмнэлгийн үйлчилгээ байсан юм.

Малын эмч нарыг тусгай холбооны хэрэгслээр хангах зэргээр улам хөгжүүлсээр.

Хамгийн гол нь энэ бүгдэд зориулах зардлыг ганц хүн дангаараа гаргахгүй. Хоршоололд багтсан бүх малчны дундын орлогоос гаргаж байв. Өнөөдөр “Амул” хоршоолол 3.1 сая гишүүнтэй.

Жилд 3.4 тэрбум литр сүү боловсруулж, дотоод, гадаадын зах зээлийг хангадаг. Хамгийн наад зах нь олон улсын нислэг үйлддэг онгоцнуудад “Амул’’ хэмээн нэрлэгдсэн тос, цөцгийгөөр үйлчилж байна. Одоогоор "Амул” хоршоолол жилд 1.8 тэрбум ам.долларын ашиг орлого олдог аж. Хамгийн гол нь “Амул” брэнд хөдөө орон нутгийг хөгжүүлэх сонгодог жишээ болсон юм. Энэтхэгчүүдтэй харьцуулахад гуравхан сая хүн амтай атлаа Монгол Улс сүү, цагаан идээгээрээ ядаж дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангаж чадахгүй байгаа шалтгаан нь бас л сонин.

Манайх малын гаралтай бүтээгдэхүүний экспортын дийлэнх хэсгийг зөвхөн ноолуур эзэлдэг. Дэлхийн зах зээл дээрх түүхий эдийн ханш тогтворгүй байгаа энэ үед малын гаралтай бүтээгдэхүүнээ дэлхийн зах зээлд гаргаж, импортоор оруулж ирсэн масло, бяслаг хэрэглэх биш, экспортоор сүү сүүн бүтээгдэхүүнээ гаргах цаг хэдийнээ болсон мэт.

Дэлхийн нэг хүнд ногдох сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ 2015 оны байдлаар 111.З кг байжээ. Харин Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагаас гаргасан судалгаагаар, 2025 он гэхэд энэ тоо 12.5 хувиар өсөхөөр байгаа аж.

Бяслагны экспортоор дэлхийд тэргүүлдэг ХБНГУ, Голланд, Франц, Итали, Дани зэрэг орон зөвхөн бяслагны экспортоос жилд дунджаар таван тэрбум ам.долларт олдог.

Герман дэлхийн бяслагны экспортын 13.8 хувийг дангаар бүрдүүлж, жилдээ 3.7, Голланд 3.3, Франц 3.3, Итали 2.7, Дани 1.5 тэрбум ам.долларын ашиг олж, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ нэлээд хувийг бүрдүүлж байна.

Дэлхийн нийт сүү сүүн бүтэгдэхүүний хэрэглээ өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд хоёр дахин нэмэгдэж, 482 сая тонноос 754 сая тонн болсон. Ази тивийн сүү сүүн бүтээгдэхүүний хэрэглээ ч сүүлийн жилүүдэд хурдацтай өсөж байна. Дэлхийн нийт сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импортын 71.8 хувийг хуурай сүүний импорт эзэлж байх жишээтэй. Хуурай сүүний импортоор БНХАУ, Хонконг, Саудын Араб, Алжир тэргүүлдэг.

Манай урд хөрш импортолсон хуурай сүүний хэмжээ болон үнийн дүнгээрээ, харин хойд хөрш хуурай сүүний импортын өсөлтөөрөө тэргүүлж байгаа нь манай улсын хувьд экспортын том зах зээл байгааг илтгэж байгаа юм.

БНХАУ хуурай сүүгээ 30 улсаас, дийлэнхийг нь дэлхийд хуурай сүүний экспортоор тэргүүлэгч зургаан улс орноос авдаг. Харин ОХУ-ын хувьд сүүлийн жилүүдэд хуурай сүүний импорт тогтвортой өсөж байгаа бөгөөд өнгөрсөн онд долоон улсаас хуурай сүү импортолжээ. ӨМӨЗО, Хэбэй, Хэнань мужид сүүлийн жилүүдэд сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 0.4 хувиар буураад байгаа аж.

Үүний улмаас БНХАУ-ын сүү, сүүн бүтээгдэхүүний импорт өсөх хандлагатай байна. Тус улс энэ жил гэхэд өнгөрсөн жилийнхээс 13 хувиар их сүү, сүүн бүтээгдэхүүн импортолсон байна. Манай улс 65 сая малтай. Гэвч бид малын гаралтай бүтээгдэхүүнээс төдийлөн ашиг олж чаддаггүй.

Швейцар Улс таван сая малтай үүнээс ердөө 1.6 орчим сая нь үхэр хэдий ч 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог, дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ хоёр орчим хувийг бүрдүүлдэг. Шинэ Зеланд 10 сая орчим малтай. Гэхдээ дэлхийн 130 гаруй орныг хуурай сүүгээр хангаж байна. Харин бид уул уурхайд түшиглэсэн хэвээр.

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин

Таван сая малтай Швейцар 250 гаруй төрлийн бяслаг экспортолдог
Бусад мэдээ ▼

1
05-25
Газрын дуудлага худалдааны анхны үнийг төлүүлэх үйл ажиллагааны түр журмыг буцаалаа

2
05-25
Өнөөдөр, маргааш, нөгөөдөр ОХУ-аас 500 оюутнаа татан авна

3
05-25
Айдсаа өвөртлөн одсон У.Хүрэлсүх

4
05-25
С.Баярын биеийн байдлаас болж шүүх хурлыг хойшлууллаа

5
05-25
Н.Номтойбаяр: Ц.Нямдорж оо, аятайхан байгаарай

6
05-25
“Борц” болсон эдийн засаг

7
05-25
Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг өнөөдөр 12.00 цагаас эхлэн дагаж мөрдөнө

8
05-25
Цагдаагийн байгууллагын эрх бүхий албан тушаалтан хэдий болтол захиалгатайгаар улс төрчдийг намнасаар байх вэ?

9
05-25
АПУ ард түмнийг архинд живүүлцсэн болохоос аварч, хамгаалаагүй шүү!!!

10
05-25
Иргэд рүүгээ буу шагайлгасан улс төрчдөөс хэн нь ч шийтгүүлээгүй л байна

11
05-25
Улс төрчид мөнгө олж үнэртэхдээ гаргуун

12
05-24
Орон сууцны хороолол дунд олон жил болсон хашааг буулгаж газрыг нь чөлөөллөө

13
05-24
Баянбүрдийн замын хоёр урсгалыг бүрэн нээлээ

14
05-24
Багцалсан бэлгэнд хугацаа нь дуусах гэж байгаа бүтээгдэхүүн оруулжээ

15
05-24
ЭМЯ: Халдвар нэмэгдээгүй, хоёр хүн эдгэрсэн

16
05-23
АН-ЫН ДЭД ДАРГА АСАН Б.ДЭЛГЭРМАА ЯАГААД ЯАГААД ИЗНН-ААС НЭР ДЭВШИХ БОЛОВ

17
05-23
Голомт банк Монгол Улсын ТОП-100 аж ахуй нэгжээр 17 дахь жилдээ өргөмжлөгдлөө

18
05-23
Аудит 172 бие даагчийн мөрийн хөтөлбөрийг дүгнэлээ

19
05-23
Алга болохоос нь өмнө амжиж үзэх 10 гайхамшиг

20
05-23
Ашигт малтмал газрын тосны газрын даргын мэндчилгээ

21
05-23
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ Монгол Улсын ТОП-100 аж ахуйн нэгжийг 18 дахь удаагаа тэргүүллээ

22
05-23
Мартаж болохгүй үнэн!!!

23
05-23
Д.Нямхүү: Өнөөдөр хоёр хүн эдгэрч эмнэлэгээс гарсан, нийт 30 нь эдгэрээд байна

24
05-23
Австралийн судлаачид интернэт холболтын хурдны дээд амжилтыг тогтоожээ

25
05-23
Баянгол дүүргийн ЭМТ-өөс 30 хүн халагдсан уу?

26
05-23
Тэр “ОРГИЛ”-ын ГАНБААТАР гэж дуудуулах дуртай

27
05-23
Завилаа суудалтай бурхан уулын заяа хаашаа явна вэ...

28
05-22
Монголын төр, ард түмэн “АПУ“-д ямар ӨРТЭЙ юм бэ?

29
05-22
"Өүлэн" Л.Өнөрчимэг Баянзүрх дүүрэгт З.Энхболд, Б.Саранчимэг тэргүүтэнтэй өрсөлдөнө

30
05-22
Хятадын цахилгаан станцууд Австралийн нүүрсийг авахаас татгалзаж эхэлснийг мэдээлжээ

31
05-22
БНХАУ-ын цэргийн төсвийг энэ жил 6.6 хувиар нэмэгдүүлнэ

32
05-22
Ж.Ганбаатар: Бидний ирээдүй зөв хандлагатай, бүтээлч сэтгэлгээтэй байгаасай

33
05-22
Давтан шинжилгээнээс коронавирусийн халдвар илэрч 141 тохиолдол бүртгэгдлээ

34
05-22
МАН уналтаас айхдаа бие даагчдыг элдэвлэж байна

35
05-22
Италийн захиалгаар 100 тонн "Монголын хаан ширхэгт" ноолуур экспортод гаргахаар бэлтгэж байна

36
05-22
Чечений удирдагч Рамзан Кадыров коронавирусийн халдвар авч, Москвагийн эмнэлэгт хүргэгдсэн тухай мэдээлжээ

37
05-22
Нью Йорк мужийн Ази гаралтай иргэдийн дунд ажилгүйдэл хамгийн их нэмэгджээ

38
05-22
Дөрвөн жилийн хорих ялтай Ц.Сандуй Ногоон намаас УИХ-д нэр дэвшихээр болжээ

39
05-22
“Ард түмний зарц” В.Зеленский амласандаа хүрсэн үү?

40
05-22
Орос гацааг хоёр хөршийн гацаа гэсээр байх уу?

41
05-22
12 мянган тонн мах асуудал биш үү

42
05-22
Малайз дахь монголчууд гэмт хэргийн золиос болсоор байхад, Монголын төр хөсөр хаясан хэвээр

43
05-22
У.Хүрэлсүх VS В.Путин

44
05-22
Улсад 9 их наяд төгрөгийн хохирол учруулсан хэрэгт шалгагдаж буй Д.Эрдэнэбатад сонгуульд өрсөлдөх ЭРХ, ЁСЗҮЙ бий юу

45
05-22
The Scientist: Хүний биеийн анатомийн 6 шинэ нээлт

46
05-21
АВВА хамтлагийн Waterloo дуу бүх цаг үеийн шилдгээр нэрлэгдлээ

47
05-21
“Хоттойгоо селфидье” дуусахад дөрөв хоног үлдлээ

48
05-21
Зөвшөөрөлгүй гарааш, контейнерийг буулгажээ

49
05-21
Афган охид автомашины эд ангиар амьсгалын аппарат бүтээжээ

50
05-21
"Конотори-9" хөлгийг амжилттай хөөргөжээ

51
05-21
Имарт Хайпермаркет нь “ТОП-100” Аж Ахуйн Нэгжээр дахин шалгарлаа

52
05-21
Сингапур улс анх удаа видео холбоогоор цаазын ял оноожээ

53
05-21
Лу.Гантөмөр, Р.Эрдэнэбүрэн, М.Тулгат нар гомдогсдын эгнээг тэргүүлж байна

54
05-21
Намын шалгуур үргэлж шударга байдаггүйг илтгэх цөөн баримт

55
05-21
Дэлхийн даяар нэг өдөрт халдварын хамгийн олон тохиолдол бүртгэгдлээ

56
05-21
Ж.Ганбаатар: Төсөвт тодотгол хийхгүйгээр зохицуулалт хийх боломжийг засгийн газарт олгож байгаа

57
05-21
51 нэр дэвшигч хөрөнгө орлогоо мэдүүлсэнгүй

58
05-21
12 жил нэг хүнээс айсан МАНАН

59
05-21
Автомашин онхолдож зургаан хүн газар дээрээ амь насаа алджээ

60
05-21
Назгайрал аюул дагуулна

61
05-21
Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч Х.Батсүрэнг чөлөөллөө

62
05-21
Дэлхийн зөгийн өдөрт зориулав: Зөгийн нийгэмд үзүүлэх ач холбогдол

63
05-21
Ууланд аялж, зугаалж байсан 800 гаруй иргэнийг буулгаж ой хээрийн түймрээс сэргийллээ

64
05-21
​Дэлхийд коронавирусийн халдвар нэг өдрийн дотор 100 мянгаар нэмэгдэж, таван сая боллоо

65
05-21
Шүүгчдийн авсан хахуулын мөнгө ЗЭЭЛ болоод замхарах нь ээ!!!

66
05-21
Ирэх долоо хоногт ОХУ-аас 500 орчим иргэнээ татан авна

67
05-21
Д.Нямхүү: 109 хүнд коронавирусийн шинжилгээ хийлээ, хариу бүгд сөрөг гарсан

68
05-21
УБЦТС ТӨХК 2019 оны үндсэн үзүүлэлтээрээ Топ - 100 компанийн нэг боллоо

69
05-21
Б.Бaaтархүү: Acpaмжийн гaзpaac aлгa бoлcoн гэх хүүхэд CXД-т aмьдapч бaйнa

70
05-21
Японд дөнгөж төрсөн нярайн элгэнд анх удаа үүдэл эс шилжүүлэн суулгажээ

71
05-21
Coнгyyлиap мөнгө aвcaн coнгoгчийг CAЯ төгpөгөөp тopгoнo

72
05-21
Нимбэг, зөгийн балтай усыг 365 өглөө уусны дараа…

73
05-21
ХӨНДӨХ СЭДЭВ: Сүсэглэл, солиорлын дэнс: ЯМАА

74
05-21
Х.Тэмүүжин: УИХ-д орж ирээд хулгай хийх, ах дүүгээ албан тушаалд томилох боломж бага болсон шүү!

75
05-21
​Технологийн тусламжтай Хятадад хулгайд алдсан хүүгээ 32 жилийн дараа олж уулзжээ

76
05-21
Эрүүдэн шүүсэн хэрэг эцэслэгдсэнгүй

77
05-21
“Электорат”-д эргэлз, “Электорат”-ынхнаас эмээ!!!

78
05-21
“Бүү давар” гэж байгаа бол бүх нийтээрээ сонгуульд оролц, залуус аа

79
05-21
О.Баасанхүү МАНАН-гийн зуучлагч байснаа хүлээн зөвшөөрөв

80
05-20
“Авиган” эм тодорхой үр дүн үзүүлсэнгүй

81
05-20
Сингапурт нийтийн тээврийн хэрэгсэл дотор гар утсаар ярихыг хоригложээ

82
05-20
“COVID-19”-н улмаас 60 орчим сая хүн туйлын ядууралд орж магадгүй

83
05-20
Улстөрчдийн хэрхэн ажилласныг мах идэж үзэхийг хүссэн хүүхдүүд дүгнэчихлээ

84
05-20
Төв банк ипотекийн зээлийг дахин санхүүжүүлнэ

85
05-20
Оросын СУ-57 сөнөөгч онгоцыг робот жолоодоно

86
05-20
Ерөнхий сайд асан Ж.Эрдэнэбат нэр дэвших эрхтэй юу

87
05-20
​Эрик Трамп: ‘COVID-19’ бол улс төр, сонгуулийн дараа гэнэт алга болно

88
05-20
Гурван настай хүүхдийн аминд хүрсэн этгээдэд бүх насаар нь хорих ял оноолоо

89
05-20
Москва орчимд Ми-8 нисдэг тэрэг осолдож, нисэх багийн гишүүд нь амь үрэгджээ

90
05-20
“COVID-19”-н улмаас 60 орчим сая хүн туйлын ядууралд орж магадгүй

91
05-20
Цус ойртолт монголчуудыг мөхөлд хүргэх нь, Ерөнхийлөгч өө-II

92
05-20
Зургадугаар сарын 10-ныг хүртэл аялж, зугаалахыг хориглолоо

93
05-20
Монгол Улс коронавирусний тархалтыг дотооддоо гаргахгүй барьж яаж чадав?

94
05-20
Бөхөө үзэгчгүй барилдуулан, дээд гурван насны морьдоо уралдуулж наадъя

95
05-20
Ерөнхий сайд аа, Нэр цэвэр хүмүүсийг нэр дэвшүүлнэ гэчихээд Ц.Анандбазарыг “сойдог” нь яаж байгаа юм бэ

96
05-20
Мандан бадрахын дон буюу МАХН-ын даргын их санаа

97
05-20
Япон улсын зэвсэгт хүчинд сансрын нэгж шинээр байгуулагдлаа

98
05-20
Мөнгөнд шахагдсан АН-ын залуус "С.Эрдэнэ+49"-ийхний ялагдлаар намаа цэвэрлэнэ

99
05-20
АТГ-аас ''уяатай'' засаг дарга нар нэр дэвшинэ

100
05-20
Хавтаст хэрэгтэй нэр дэвшигчид