BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Ц.Эрдэнэбат: Технологийн компани таван жилийн дараа л ашиг ярьж эхэлнэ

-Дэлхий нийт гэлтгүй Монгол Улс финтекээр доргиж байна. Мэдээлэл, технологийн шинэчлэл биз­нес талаасаа хэрхэн хөгжих ёстой вэ?


-Финтек давалгаа эрчимжиж төрөл бүрийн аппликейшн, төлбөрийн систем зах зээлийн гол тоглогч боллоо. Бэлэн технологи амархан мэт харагддаг ч хөгжүүлэхэд асар их цаг хугацаа, хүч хөдөлмөр шингэдэг. Угаасаа технологийг хүн ашиглахад хамгийн хялбар байхаар тооцож хийдэг. Гэтэл амархан болох тусам арын программчлал нь хэцүү. Манай компанийн хувьд үндсэн бүтээгдэхүүн нь киоск машин. Хоёр жил гаруй хөгжүүлсний эцэст одоо л эхнээсээ үр дүнгүүд нь гарч, төрийн байгууллагууд холбогдож байна. Энэ хугацаанд орж ирж байгаа мөнгийг зөв хуваарилах, хууль эрх зүйгээс эхлээд багагүй бэрхшээл, урт зам тууллаа.

-Технологийн салбар бусадтай адил шууд ашгаа өгчихдөггүй байх л даа. Тухайлбал, иргэний төлж байгаа нэг гүйлгээнээс хэдэн хувь нь ашиг болж ирэх вэ?

-Хоёр жил ажиллачихаад одоогийн байдлаар алдагдалтай явж байгаа. Технологийн компанийн нэг онцлог нь эхний 10 жилдээ ашиг авдаггүй. Бидний хувьд хөрөнгө оруулалтаар асуудлуудаа шийдвэрлэж байна. Нэг зөв ажиллаад эхэлбэл технологи бол мөнгөний машин. Гэхдээ ажиллаж эхэлтлээ уддаг.

Дэлхийн дундажийг харахад технологийн компани 10 жил болж байж хөл дээрээ тогтдог. Бид таван жилээр наашлуулж хоёр дахин хурдан хугацаанд ажиллахыг зорьж байна. Нэг гүйлгээнээс 500 төгрөг авдаг ч дундаас нь хувь, шимтгэл авдаггүй болохоор үйлчилгээ олон болох тусам ашигтай ажиллана гэсэн үг. Зах зээлийн багтаамжийг харвал тэрбумаар яригдах гүйлгээнүүд бий. Үүний төлөө л зорьж байна.

Технологийг оймс шиг өртгийг нь тооцох хэцүү. Тухайлбал, бид хоёр жилийн хугацаанд 4.4 тэрбум төгрөг зарлагадсан. Дундаж нь хоёр саяас дээш гээд 60 гаруй хүний цалингийн санг бодоход 100 тэрбум хол давна. Тэгсэн мөртлөө хоёр жилд 80 гаруй мянган хүнд үйлчилж 40 сая төгрөгийн ашиг олсон. Уг нь гадны аль ч улсын жишгийг харахад оруулж байгаа төлбөрөөрөө хувь бодож авдаг. Хятадад манайх шиг киоскоор автомашины төлбөр тооцоо хийдэг компани гэхэд төлүүлсэн торгуулийнхаа 35 хувийг авдаг юм билээ. Гэтэл манай киоскоор 10 гаруй тэрбум төгрөг орсон хэрнээ бид хувь авдаггүй. Зөвхөн үйлчилгээний тоогоороо л явж байна. Төрийн мөнгийг хувааж болохгүй гэдэг зүйл ярьдаг учраас хувь авах талаар яриагүй байна. Яваандаа болно байх.

-Технологийн дэвшлээр хүний хөдөлмөрийг хөнгөвчилж байгаа ч нууцлал, мэдээллийн аюулгүй байдал зайлшгүй хөндөгдөнө. Тухайлбал, киоск машин иргэдийн хувийн ямар мэдээллийг авч хэрхэн хамгаалдаг вэ?

-Технологи хүний амьдралыг хөнгөвчилж сайхан ирээдүй авчирдаг. Гэхдээ араасаа онцгой аюул дагуулж байдаг нь үнэн. Тэр дундаа мэдээллийн аюулгүй байдал олон жил яригдаж байгаа онцгой сэдэв. Мэдээлэл нэг газар төвлөрөх, олон систем нийлж ажиллаж байгаа учраас алдаа гарах зэргээр зайлшгүй хамгаалах, хянах шаардлагатай. Мэдээлэл хамгаалах стандарт бий. Тэр хэмжээнд манай серверүүд хамгаалагдсан. Харин байршлын хувьд онцгой хамгаалалт шаардлагатай учраас Үндэсний дата төв рүү серверээ шилжүүлэх хүсэлт өгчихөөд байна.

Киоск машины хувьд хүний хурууны хээг хадгалахгүй. Төрийн хур систем рүү шилжүүлж зарим мэдээллийг авдаг ч журмаараа хадгалж болохгүй. Зөвхөн гүйлгээнүүдээ хадгалдаг.

-Технологийн дэвшлээр хөдөлмөрийг хөнгөвчилж, хүнд суртлыг халахаас илүү авлигыг бууруулах ач холбогдлыг нь харж байх шиг?

-Хүн байгаа цагт авлига байна. Гэтэл авлигын асуудлаа шийдвэрлэсэн улс орнуудын жишээг харахад хүнээс үл хамаарсан систем л ажиллаж байдаг. Төрийн бүх үйлчилгээг кодолж нэг системд оруулж хэн ч өөрчлөх боломжгүй болгодог. Нэг талаас системтэй хамааралтай сул талууд гарч мэдэх ч нөгөө талаас авлига хүнд суртал, бухимдал гээд олон асуудлыг шийдвэрлэж байна. Хүнээс үл хамаарах систем ажиллаж байж л авлига арилж, дараалал, бухимдалгүй болно. Бид ч үүний төлөө зорьж байна.

Хэчнээн сайхан систем хөгжүүлээд төрийн байгууллагууд нь бэлэн биш, тэр систем нь байхгүй бол нэмэргүй. Одоогоор төрийн байгууллагуудад системийг нь хөгжүүлж өгөөд киоск руу үйлчилгээг нь шилжүүлж сул талыг нь нөхөж байгаа гэж хэлж болно. Тухайлбал, улсын бүртгэлийн системийг хөгжүүлж туршилт хийж байна. Дүнжингарав худалдааны төвийн гурван цэгт туршилтаар киоск машин ажиллуулж Улсын бүртгэлтэй хамаатай нэг цэгийн үйлчилгээг киоск дээр оруулна.

Бүх улс орон хүссэн хүсээгүй хүнээс үл хамаарах системд шилжинэ. Одоо ч гэсэн хүмүүс уулзахаа больчихсон. Бүхий л үйлдлийг технологи орлож байна. Харин бид технологийн дэвшлийг гайхаж ангайж суухгүйгээр үндэсний хэмжээний технологио бүтээж гаргаж ирэх ёстой. Бусдын технологийг ашиглаад байвал хэн нэгний боол хэвээрээ л байна. Томоор нь яривал энэ бол үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой асуудал.


-Үндэсний технологио бүтээхийн тулд төр, хувийн хэвшил нь хэрхэн хамтарч ажиллах ёстой. Бусад улс яадаг юм бол?

-Хятадууд саяхан л хулхи бараа ярьж, технологийн компани сураггүй байсан. Гэтэл богино хугацаанд том компаниуд гараад ирлээ. Дараагийн шинэ технологи гараад ирэхэд л өмнөх нь хэрэггүй болчихдог. Мөн урт хугацаанд ашгаа өгдөг эрсдэлтэй энэ ажлыг төр нь мөнгө гаргаж хийлгэдэг. Америкийн Засгийн газар Цахиурын хөндийг бодлогоор төлөвлөж, хөрөнгийг нь гаргаж хийсэн гэдэг. 10 гаруй жилийн дараа тэндээс нь дэлхийн томоохон компаниуд салбарлаж байна. Хятад л гэхэд Шиньжин хотыг Азийн цахиурын хөндий гэж төлөвлөж энэ бодлогоор явж байна. Сургууль, үйлдвэрлэлийг нь барьж, газрынх нь асуудлыг шийдвэрлэхээр хотууд нь технологи хөгжүүлэх гэж уралдана.

Гэтэл манай улс технологийн компаниудаа дэмжиж гийгүүлдэггүй юм гэхэд гай болчихгүй л бол их юм. Ажлыг чинь хөнгөвчлөөд өгье гэж хоёр жил гуйж олон даваа давсан даа. Эцэст нь одоо л нэг юм дижитал засаг руу шилжих ажил хийгдэж, ойлгож эхэлж байна. Төлбөр тооцоотой зууралдахгүйгээр илүү өргөн хүрээний зүйл хиймээр байдаг. Гэтэл төлбөр тооцоон дээрээ чагталчихаад явуулахгүй юм. Гэхдээ яахав, цаг хугацаа бидний төлөө ажиллаж байна гэдэг мундаг үг бий.

Дэмжлэг тал дээр төр, засгийн хэмжээний том зүйл төсөөлөөд яахав. Хотын захиргаан дээр төвлөрч ярья. Улаанбаатарын эдийн засгийн форумын үеэр хотын удирдлагууд их сайхан илтгэл тавьж байна лээ. Тэдний яриагаар Улаанбаатар шинийг сэтгэдэг, өөрөөр хардаг болж байгаа юм байна гэж ойлгосон. Саяхан нийслэлийн газрын албыг киоскт оруулж, цахим биржтэй болгосон. Хотын дарга нийслэлийн бүх үйлчилгээг киоскоор шийдэх талаар ярилаа. Төрийн үйлчилгээний цонхон дээр дараалал байхгүй мөртлөө банк ачаалалтай байсан. Гэтэл хоёр киоск машин аваачиж тавиад бүрэн шийдэгдсэн. Энэ мэтээр төрийн үйлчилгээг иргэдэд хүргэхэд маш том түлхэц болж үр дүн шууд харагдаж байна. Яваандаа өөрөө үйлчилгээ үзүүлдэг машинууд гарч ирэх ёстой.

-Технологийн зах зээлд банкууд хэрхэн ажиллах вэ?

-Банкууд өөрсөд дээрээ мөнгө татан төвлөрүүлээд гүйлгээ хийх нь амар юм шиг харагддаг. Гэтэл финтекүүд өмнөөс чинь гүйе гэхээр хөдлөхгүй. Тухайлбал, онлайнд гар утсаар гүйлгээ хийхэд ганц тээглэчихээд байгаа нь карт холбох.

Онлайн дэлгүүр ажиллаж чадахгүй байгаагийн шалтгаан нь ердөө төлбөрөө шийдвэрлэж чаддаггүйтэй холбоотой. Банкууд онлайн төлбөрийг шийдээгүй. Мобайлаар төлбөр хийхэд банкны карт сануулж татдаг байх гээд наад захын үйлчилгээг нэг ч банк нэвтрүүлээгүй.Үүнийг бид хийе гэхээр хуулиараа хориотой, тусгай зөвшөөрөл шаардаад саад хийчихдэг. Уг нь онлайн төлбөртэй холбоотой технологийг бид хоёр хоногт л хийнэ.

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин.

Ц.Эрдэнэбат: Технологийн компани таван жилийн дараа л ашиг ярьж эхэлнэ
Бусад мэдээ ▼

1
02-24
Коронавирус ба сарьсан багваахай

2
02-24
Д.Нацагдорж: “Норов-7”, “Банзи-12”, “Мана-4” зэрэг танг ууж байхад биеийг тэтгэж, элдэв халдварт өвчин, ханиад зэргээс сэргийлдэг

3
02-24
Ерөнхий сайд БНСУ-тай хийж буй нислэгүүдэд яаралтай арга хэмжээ авах чиглэл өгчээ

4
02-24
Орон орны цагаан сар: Индонезийн цагаан сарын “УУЦ” нь тахианы мах

5
02-24
Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

6
02-24
Монгол орныг даасан бурхан ОЧИРВААНЬ

7
02-24
У.Хүрэлсүх: Ямар их ХАРИУЦЛАГАТАЙ ард түмэн болохоо энэ цагаан сараар ХАРУУЛЦГААЯ

8
02-24
Хулгайн замаар зорчиж эрсдэлд орсон тохиолдолд дуудлага өгсөн иргэнээс бүх зардлыг гаргуулна

9
02-24
Шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

10
02-24
Х.Баттулга: Монголын уудам нутагт эрүүл энх, элэг бүтэн амьдрал өнөд оршиг

11
02-22
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

12
02-22
Цагдаа, цэргийн бие бүрэлдэхүүн өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжив

13
02-22
Солонгосоос Монгол руу 5 дахин бага шимтгэлтэй гадаад гуйвуулга хийдэг боллоо

14
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

15
02-22
Нийслэлд битүүнээс шинийн гуравныг дуустал нийтийн тээвэр үйлчлэхгүй

16
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

17
02-22
Ямар хосууд илүү таарамжтай вэ

18
02-22
Японы Кумамото хотод 20 настай сувилагч эмэгтэйгээс коронавирус илэрчээ

19
02-22
Хулгана жилийн СУУДЛЫН ЗАСАЛ ба ЗҮГ МӨР гаргах...

20
02-22
Түймэр мэт л тархаж буй Корона вирусээс хайртай хүмүүсээ хамгаалья!

21
02-22
УИХ-ын дарга АНУ-д айлчлахаар төлөвлөжээ

22
02-22
Хүн төрөлхтнийг мөхөөж чадах шумбагч онгоцууд

23
02-22
ОХУ Хятадаас хүнсний бүтээгдэхүүн оруулахыг хориглолоо

24
02-22
Эх орондоо буцах хүсэлт гаргасан БНХАУ-ын 54 иргэнийг явууллаа

25
02-22
Хөөрөг зөрүүлэн мэндлэх ёс

26
02-22
Ирландын гэмт хэрэгтэн 55 сая еврогийн үнэтэй хөрөнгөө алджээ

27
02-22
Хятадад эдгэрсэн өвчтөнүүдээс коронавирус дахин илэрсэн нь тодорхой болжээ

28
02-22
Шинэ коронавирусийн 3,000 оношлуурыг өнөөдөр хүлээн авна

29
02-22
Хотоос гарах, орох хөдөлгөөнийг ням гаригт хаана

30
02-22
БНСУ-д коронавирусний халдварын 142 шинэ тохиолдол илэрчээ

31
02-22
Монгол хэл 1600 жилийн настай

32
02-22
Аяга кофены ард А.Энхманлай, АТГ-ын хэлтсийн дарга Х.Хашбаатар нар юу тохиров?

33
02-22
Таван өнгийн хадагний билэгдэл

34
02-22
Цагаан сарын түүх

35
02-22
Гахай жилийн онцлох 10 үйл явдал

36
02-22
В.Путин: Надад аугаа Орос орон хэрэгтэй

37
02-22
​Жулиан Ассанж: Трамп нэг болзолтойгоор намайг өршөөнө гэж амлаж байсан

38
02-21
XVII жарны “Хотол төгс” хэмээх төмөр хулгана жилийн шинийн нэгний өглөө зүг, мөр гаргах зурхай

39
02-21
“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

40
02-21
WSJ5 Victoria's Secret-ийн 55 хувийг 1,1 тэрбум доллараар зарна

41
02-21
Нийслэлийн ойгоос энэ онд 5100 шоо м мод бэлтгэнэ

42
02-21
Дотоод хэргийн их сургуулийн сонсогчдыг бэлэн байдалд шилжүүлэв

43
02-21
Урт цагаан үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсооно

44
02-21
2021 оноос Оросын сурагчид хиймэл оюун ухаан судална

45
02-21
Приус машиныг өндөрлөхийн ач тус болон хохирол?

46
02-21
365 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэжээ

47
02-21
Талийгаачийн амь насыг Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржоос нэхлээ

48
02-21
“Rio Tinto” компани арбитрын шүүхэд ханджээ

49
02-21
Нийтийн тээврийн паркийг 100 хувь шинэчлэхээр төсөвт суулгажээ

50
02-21
Британид амиа алдсан цагаачдын хэрэгт Вьетнамын долоон иргэнийг буруутгажээ

51
02-21
Үндэсний шигшээ баг 23 спортын төрөлтэй болов

52
02-21
Хубэй мужид коронавирусээр халдварласны улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

53
02-21
Трампын айлчлалд бэлтгэн ядуусын хорооллоо ханаар тусгаарлав

54
02-21
БНСУ-аас ирэх 100 монгол иргэнийг тусгаарлах тухай мэдээллийг үгүйсгэлээ

55
02-21
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу?

56
02-21
280 сая төгрөгийн хохирол учруулсан 13 зөрчлийг илрүүлжээ

57
02-21
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд "Эрдэнэс бонд" эзэмшүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурлаа

58
02-21
Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэргийн шүүх хурал хойшилжээ

59
02-21
Албаны машин унаад алт ухахдаа тултал доош орсон ИТХ-ын төлөөлөгч баригджээ

60
02-21
Коронавирээс дутахгүй аюултай нөхцөлд алаг үрс амиа алдсаар байх уу

61
02-21
Хүнсний улаан буудай, хуурай сүүний импортыг нэмэгдүүлэхээр болов

62
02-21
Цагдаагийн пост мөргөсөн ослын улмаас нэг хүн нас баржээ

63
02-21
Шалгалтад хамрагдсан 39 объектоос 310 зөрчлийг илрүүлжээ

64
02-21
Тээврийн цагдаагийн албанаас сэрэмжлүүлж байна

65
02-21
Ч.Улаан сайдад хариуцлага тооцох цаг нь болсон

66
02-21
Хятадын нэгэн шоронд 200 хоригдол коронавирусээр халдварлажээ

67
02-21
Урт цагааны үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсоохоор болов

68
02-21
Хилийн боомтуудын амрах хуваарь

69
02-21
Талийгаач Болормаагийн аав Сүхээ: Орой хуралтай гээд гарсан хүүхдээ маргааш нь нас барсан байхад нь оллоо

70
02-21
Зүүнбаянгийн төмөр замыг барихын тулд 1 сая ажлын байр бий болгох мөнгийг салхинд хийсгэх гэж байна

71
02-21
А.Батцэцэг гурван жил дарааллан тивээсээ Медаль зүүлээ

72
02-21
Говь-Алтай аймгийн Засаг дарга В.Рэнцэндоржийг ажлаас нь чөлөөллөө

73
02-21
Д.Трамп ерөнхийлөгчөөр сонгогдсоноос хойш 7 сая орчим ажлын байр бий болжээ

74
02-21
Солонгос улсад сүүлийн 2 хоногт COVID-н 53 тохиолдол нэмэгдсэн шалтгаан...

75
02-21
Африкийн Лесото улсын ерөнхий сайд эхнэрээ захиалж алуулсан хэрэгт ял сонсоно

76
02-21
Монгол хүнийг модоор зорж, тѳмрѳѳр хийгээгүй учир..

77
02-21
COVID-19: Хубэйд вирусийн улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

78
02-21
Айсуй сонгуулийн чимээ: Дорноговь, Говьсүмбэр

79
02-21
Тэд ирж болох ч интернет орчинд “томрох”-ыг илүүд үзэв

80
02-21
М.Энхсайханд "бүх насаар нь хорих" зүйлчлэлтэй ял тулгажээ

81
02-21
Борис Жонсон ВВС-д дайн зарласан нь

82
02-21
Сэргэдэггүй хийморийн балаг эрчүүдийн амиа алдах шалтгаан болсоор байх уу

83
02-21
Баянгол Дүүргийн засаг дарга С.Одонтуяа сонгуулийн хууль зөрчиж, сонгогчдод мөнгө, бараа материал тараах гэж байна

84
02-20
Путин: Засгийн газрыг огцруулах талаар Медведевтэй урьдчилан ярилцчихсан байсан

85
02-20
Сар шинийн битүүн, 1, 2, 3-нд орон нутгийн замыг түр хаана

86
02-20
БНАСАУ-д хөл хорионы хугацааг 30 хоног болгожээ

87
02-20
"Эрдэнэт үйлдвэр"-ийн Оёдлын цех амны хаалт үйлдвэрлэж байна

88
02-20
Б.Очирхуяг: МУИС-ийн 700 гаруй багш 7 хоногт 4800 гаруй оролтод зориулсан цахим хичээлийн материалыг бэлтгэж байна

89
02-20
Зургаан аймаг Цагаан сараар иргэдийн хөдөлгөөнийг хязгаарлах шийдвэр гаргаад байна

90
02-20
Хийн хоолойг Монголоор дамжуулах ТЭЗҮ-ийг боловсруулах Оросын талын ажлын хэсэг байгуулагджээ

91
02-20
Хот руу орж, гарч байгаа автомашины хөдөлгөөнийг бүрэн автомат системээр бүртгэж эхэллээ

92
02-20
Зөвлөгөө: Шинэ коронавирусээс бид зөв сэргийлж чадаж байна уу?

93
02-20
Тэтгэврийн зээлийг 6 сарын хугацаатай олгож эхэллээ

94
02-20
Ялахгүй гэсэн сонгуулиасаа ялж гарах нь улс төр юм

95
02-20
Гайхамшигтай эрдэнийн чулуу алмаазын тухай сонирхолтой баримтууд

96
02-20
Дундаж давхарга "гоожиж" байна

97
02-20
"Газрын тос боловсруулах үйлдвэр"-ийн барилга угсралтын ажил энэ хавар эхэлнэ

98
02-20
“Иx xapш жил тoxиoж бaйгaa хүмүүс aнзaaргaгүй явж бoлoxгүй “

99
02-20
ТӨБЗГ-ын дарга З.Мэндсайхан: ОХУ-аас шилжүүлэн авсан орон сууцыг оршин суугчдад нь үнэгүй хувьчилана

100
02-20
“Аэросити” хот төсөл нь Улаанбаатарын эдийн засгийн том боломж