BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Казах иргэд ба монгол хэл, бодлого

Баян-Өлгийн казах иргэдийн хувьд монгол хэл ер нь л хэрэглээнээс гарч байгаа нь бодит байдал. Аймагт очсон хүмүүс ч ярих юм билээ, дэлгүүр зах 


дээр нь монголоор ярихад огт сонсоогүй ойлгоогүй дүр эсгэдэг, ёстой утгагүй газар болж байна гээд. Ийм байлгах бодлогыг 90 оноос хойш хэрэгжүүлж байгаа юм чинь иргэд ийм бололгүй яахав. Үндэстнийхээ онцлогийг хадгалах хөгжүүлэх бодлого хэрэгжүүлж байгаа нь зөв боловч аливаа эерэг зүйл хэмжээнээсээ хэтэрвэл зохист тэнцэл нь алдраад сөрөг шинж нь давамгайлаад ирдэгийг бид даанч сайн мэднэ шүү дээ. Ийм байдалд үндэстний бахархал гэгч зүйл үндэстний хоцрогдол болж эхэлнэ.

Үүний гол шалтгаан нь монгол хэлний орчин үүсгэхгүй байгаатай холбоотой. Аймгийн 4 жилийн буухиат удирдлагууд бодлоготойгоор хийж байгаа ажил.

Баян-Өлгий аймаг бол Монгол улсын доторх засаг захиргааны нэгж. Энэ бол бодит байдал. Тиймээс аймгийн удирдлага нь иргэдийнхээ нийгмийн эрх ашиг, хэрэгцээнд тулгуурласан эрүүл саруул бодитой бодлого баримтлах, хэрэгжүүлэх ёстой, иргэдээ бодож л байгаа бол.

Хүүхэд багачуул сургуулиа төгсөөд олонх нь Монголдоо ажиллаж амьдарна. Аймагтаа л насан турш суухгүй нь мэдээж. Монгол хэлний хэрэгцээ үүснэ, мэдэц шаардлагатай болно. Гэтэл хүүхэд багачуул нь монголоор ганц өгүүлбэр зөв хэлж бичиж мэдэхгүй байх нь үндэстний эмгэнэл.

Иргэдээ монгол хэлээс хэдийчинээ их холдуулна, Монгол нийгэмд амьдрах ажиллах боломжий нь төдийчинээ хааж байна гэдгийг удирдлага нь ойлгоосой. Энэ улсын иргэн нь байж хэлий нь мэдэхгүйгээр улс нийгэмдээ яаж байр суурьтай, ажил албатай болох юм бол?

Баян-Өлгийн хувьд монгол хэлний сургалт, бодлогыг эрүүл ухаанаар бодож боловсруулахгүй бол болохгүй. Үүнд, дараах байдлыг харгалзах ёстой.

Баян-Өлгийн казах иргэдийн эх хэлний хувьд, хэдэн арван жилийн туршид боловсрон бүрэлдсэн онцлог шинж бий. Үгийн хэрэглээнд нь казакжсан монгол үгс бий. Бүр тухайлан хэлбэл, монгол казах хэлний харилцан нөлөөлөл бүхий онцлог шинжит, үгийн сант хэл бүрэлдсэн болов уу гэж бодож байна. Ийм шинжид тулгуурласан, аажмаар хөгжүүлсэн монгол хэлний сургалт байх ёстой юм шүү. Тэгвэл хүүхдүүдэд харьцангуй дөхөм байна.

Орчуулгын сайн зохиол бүтээл бүхий унших бичиг хэрэгтэй. Б.Бааст гуай, Б.Монголхүү гуай гээд өмнөх үеийн зохиолчдын нөр хөдөлмөрөөр Монголын казак зохиолчдын олон бүтээл монгол хэлнээ орчуулагдсан. Тэдгээрийг оновчтой сонгон оруулж, орчуулгыг зэрэгцүүлэн харж болохоор хэлбэртэй хэвлэх зэргээр бодууштай зүйл бишгүй бий.

Хэтэрхий онолдсон, академик агуулга, хэлбэртэй сургалт байж болохгүй. Монгол сургуулиудад зааж байгаа монгол хэлний хичээлээс огт өөр агуулга хэлбэртэй байх ёстой шүү. Хэдхэн жилийн дараа монгол бичиг бас албан ёсоор нийгмийн хэрэглээ болно. Хууль нь гарчихсан, бэлтгэл ажил өрнөж буйг та бүхэн мэднэ. Казах хүүхэд залуус маань яана даа. Монгол хэл ч үгүй, кирил бичиг ч үгүй, монгол бичиг ч үгүй. Тэр үед ёстой л боловсролын хямрал биш, бүр гамшиг болох вий. Одооноос хичээгтүн.

Баян-Өлгийн бага дунд сургуулийн монгол хэлний хичээлийн хөтөлбөр агуулга ямар байх талаар зөвлөгөө өгч туслаж болно шүү.

Хэл бичгийн ухааны доктор Ч.Чимэгбаатар

Казах иргэд ба монгол хэл, бодлого
Бусад мэдээ ▼

1
09-18
Навчин дээр урласан итгэмээргүй үзэсгэлэнтэй 20 сийлбэр

2
09-18
НӨАТ-ын урамшууллын тохирол Ням гарагт явагдана

3
09-18
Европт халдварын тохиолдлын тоо огцом нэмэгдэж буйг анхааруулжээ

4
09-18
Ван И Монголд айлчлах үеэрээ харилцан бие биеэ хүндэтгэхийг уриаллаа

5
09-18
БНХАУ нээрээ л Монголыг бодсондоо л нүүрс авч байгаа юу

6
09-18
Хүн ам, орон сууцны 2020 оны тооллогын дүн гарлаа

7
09-18
"Дэлхийн Гитарын Өдөр"-ийг тохиолдуулан Yamaha F310 гитарыг онцлон хүргэж байна

8
09-18
Ц.Нямдорж: “Сахал” Эрдэнэбилэгийн эцэг нь Ли Чин Ши гэдэг хятад хүн шүү

9
09-18
Цагдаагийн офицер ингэж бичжээ

10
09-18
Л.Наранбаатар: Миний хувьд нэг намаас гарч нөгөө намд ороогүй, би АН-аас хоёр ч удаа хөөгдчихсөн хүн

11
09-18
Голландчууд хуванцраар "мөнхийн" зам бүтээлээ

12
09-18
Жижигхэн Монголыг төлөөлөхдөө том бай даа, гурав аа...

13
09-18
Үйлдвэрийн ослын тоо өмнөх оны мөн үеийнхээс 7.4 хувь буурчээ

14
09-18
Босоо хийморь байтугай бортоготой шээсээ ярин, сэвстэй гүзээндээ тээглэн янцаглах ТҮРҮҮ БӨХ

15
09-18
Боловсон хүчин ч үгүй, бодлого ч үгүй АН-ынхан

16
09-18
Төрийн тамгыг “доромжилсон” сайд төрд байж л байг уу?

17
09-18
“Авраамын гэрээ” ба шинэ Ойрхи Дорнод

18
09-18
Бундеслиг үзэгчтэй болно

19
09-18
Ерөнхийлөгчийн "Цагаан шүхэрт" гадаад хэргийн яам

20
09-18
Хаягдсан циркчдын өмнөөс хашхирах хэдэн шалтгаан

21
09-18
АНУ: Уйгур иргэдийн эрхийг зөрчсөн үйлдлийг тэвчихгүй

22
09-18
Хоёр настнуудаа цэцэрлэгт авахад бэлэн үү?

23
09-18
Хуульчдын холбооноос асууя: Хуульчийн шалгуур нь мөнгө үү, мэргэжлийн үйл ажиллагаа юу?!

24
09-17
Гадаад харилцааны сайд Н.Энхтайван ОХУ-д албан ёсны айлчлал хийнэ

25
09-17
Хоёр настай хүүхэд цахимаар хэрхэн бүртгүүлэх вэ

26
09-17
Терроризмтой тэмцэх зөвлөлийн ээлжит хуралдаан болно

27
09-17
Фейсбүүк ухаалаг нүдний шил гаргана

28
09-17
Хурууны хээ уншуулж, нүүрээ таниулахаас татгалзаж болно

29
09-17
Г.Одбаяр жиндээ тэргүүллээ

30
09-17
ХНХ-ын сайдын тамга төрсөн өдрийн мэндчилгээнд заларч олныг бухимдуулав

31
09-17
Үндэсний номын баяр маргааш эхэлнэ

32
09-17
ЭМЯ: Халдвар авсан хүний тоо 30 саяыг давлаа

33
09-17
Өмнөд Солонгос Улс ОУ-ын авлигын эсрэг чуулганыг онлайнаар зохион байгуулна

34
09-17
"Юникал таувер" ХХК нь зөвшөөрөлгүй барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулж байжээ

35
09-17
Зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг цахим бугуйвчаар хэрэгжүүлнэ

36
09-17
Л.Наранбаатар: АН хулгайч, луйварчин, дээрэмчин, коммунистуудын нам болчихсон

37
09-17
Н.Энхбаярын оймсонд хавчуулагдсан Ардчилсан нам

38
09-17
Ард иргэд эсэргүүцэж, эх баригчид маш нууц айлчлуулав

39
09-17
Талийгаачдын гавлын яс өтөж, цогцос өмхийрсөн байжээ

40
09-17
Долоон Дэн буудлын үйл ажиллагааг зогсоох саналыг хүргүүллээ

41
09-17
Өнөөдөр Хилийн цэргийн өдөр тохиож байна

42
09-17
Түлш олдохгүй бээвийж суугаа иргэдийнхээ бодит амьдралтай танилцана уу, дарга нар аа

43
09-17
Архангай, Баянхонгор, Говь-Алтай зэрэг зургаан аймагт зудын эрсдлийн үнэлгээ хийлгэх хүсэлт тавьжээ

44
09-17
Абэ Шинзогийн Засгийн газар огцорлоо

45
09-17
Хятад хэтэрхий томорч, Орос огцом хүчирхэгжинэ

46
09-17
Охины ээж: Амьдралын боломж тааруу учраас охиноо үрчлүүлсэн

47
09-17
МАН-ын хотын фракцын өв залгамжлагчид нийслэлийн газраар тоглож эхэллээ

48
09-16
"БАЯЛАГ КОМПЛЕКС" ХХК-ийн хиамны үйлдвэр эрүүл ахуй ариун цэврийн шаардлага хангаагүй байжээ

49
09-16
Энэ онд 50 хүүхэд гол, усанд живж амь насаа алджээ

50
09-16
Өмнөговь: ЭЕШ-т 800 оноо авсан сурагчид батламж гардууллаа

51
09-16
"Спутник V" вакцин хийлгэсэн сайн дурынханд зовиур илэрчээ

52
09-16
НИТХ-д нэр дэвшигчдийг харьцуулбал...

53
09-16
Өвс, тэжээл, хивэгний экспортыг түр хугацаанд хязгаарлалаа

54
09-16
Гэмт хэрэгтэн хэзээ ч завсгаа ил гаргаж явдаггүй

55
09-16
Малдаа дарлуулсан Монгол

56
09-16
Үйл ажиллагаа нь нээгдсэн аж ахуйн нэгжүүд халдвар хамгааллын дэглэмийг сахина

57
09-16
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн транзит тусгай үүргийн онгоцоор 255 иргэн эх орондоо ирнэ

58
09-16
Сүга Ёшихидэ 72 насандаа Японы Ерөнхий сайдаар сонгогдлоо

59
09-16
Өвөр Монголоос -Монгол хүнээс ирсэн захидал

60
09-16
Д.Батзоригийн "Тансаг хайрын дуулал" номын орлогоос тархины саажилттай хүүхдүүдэд хандивлана

61
09-16
Д.Нямхүү: Анх-Отгоны хувьд буруу ташаа мэдээлэл гарсанд ихэд эвгүйцэж, сэтгэл зовж хүлээж авсан

62
09-16
Д.Нямхүү: Нийт 522 сорьцод шинжилгээ хийхэд коронавирус илрээгүй

63
09-16
Азийн хөгжлийн банкнаас 3.5 сая долларын буцалтгүй тусламж олгоно

64
09-16
“Рио Тинто” буулт хийж эхлэв үү

65
09-16
Сэлэнгэ аймагт самар түүж явсан иргэн сураггүй алга болжээ

66
09-16
Монгол, Хятадын соёл, боловсрол, хүмүүнлэгийн хамтын ажиллагааг улам гүнзгийрүүлнэ

67
09-16
Толгойгүй АН, үнэт зүйлгүй МАХН

68
09-16
Тавантолгой-Гашуунсухайтын жолооч нар тээвэр зогсоох мэдэгдэл гаргажээ

69
09-16
Монгол улсын ГХ-ны Сайд Н.Энхтүвшин БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн гишүүн, Гадаад хэргийн сайд Ван И нар хэлэлцээр хийв

70
09-16
Японы шинэ удирдагч Ёшихидэ Сүга бол тариачны хүү юм

71
09-16
Дэн буудлуудаас цагаан хэрэглэл урагдсан, ариутгаагүй зөрчил илэрчээ

72
09-16
ДЭМБ: Коронавирусний урт хугацаандаа илрэх үр дагавар тодорхойгүй хэвээр байна

73
09-16
“Тэлээлж” сонгогдсон төлөөлөгчийг Засаг даргад зүтгэх эрхгүй болгочих

74
09-16
Тавантолгой-Гашуунсухайтын жолооч нар тээвэр зогсоох мэдэгдэл гаргажээ

75
09-15
​Сангийн яамны мэргэжилтэн Д.Болор улсын өмчийг битүүмжилж хууль зөрчсөн үү

76
09-15
Робот худалдагч

77
09-15
“Apple” шинэ бүтээгдэхүүнээ танилцуулна

78
09-15
АН-ын "шал арчсан" шалтгаан нь Ардчиллыг өмчилдөг хөгшчүүлийн "дайн"-аас үүдэлтэй

79
09-15
“Dream” буудалд тусгаарлагдсан иргэд хоолны хордлого болсон уу?

80
09-15
Шүүх хуралд ирээгүй мэргэжлийн хяналтын байцаагчийг цагдан хорихоор болов

81
09-15
Өнгөрсөн сард ХДХВ/ДОХ-ын хоёр тохиолдол илэрчээ

82
09-15
Айл өрхийн дулааныг өгч эхэллээ

83
09-15
МАН-аас нийслэлд нэр дэвшигчдийг шинжихүй

84
09-15
Дэлхийн хамгийн том дижитал камер анхны зургуудаа авчээ

85
09-15
БНХАУ-ын гадаад хэргийн сайд Ван И-гийн айлчлал 16:00 цагт эхэлнэ

86
09-15
Л.Месси хамгийн өндөр орлоготой хөлбөмбөгчдийн жагсаалтыг тэргүүлжээ

87
09-15
Залуус маргалдсаны улмаас нэгнийгээ авто машинаар мөргөж, гурван удаа дээгүүр нь гарчээ

88
09-15
ЭМЯ: Нэг хүн эдгэрч дараагийн шатны сувилалд шилжлээ

89
09-15
Хоёр настнуудыг цэцэрлэгт бүртгэж эхэллээ

90
09-15
Үерийн улмаас Баянбайгаль амралт руу очих боломжгүй болсон тул иргэдийг “Вензоу” зочид буудалд байрлуулахаар болов

91
09-15
Ж.Эрдэнэбат өөрөө лицензгүй ч ойр дотно хүмүүсийнхээ нэр дээр алт олборлодог байв уу?

92
09-15
Серена азгүйтэж, Осака тодров

93
09-15
Ж.Эрдэнэбат ойр дотныхоо хүмүүсийн нэр дээр алт олборлодог байсан уу?

94
09-15
Ерөнхий сайд асан Ж.Эрдэнэбатын шүүх хурал эхэллээ

95
09-15
ГИХГ-ын Замын-Үүд боомтын ажилтан учир битүүлгээр нас баржээ

96
09-15
Бодлогын хүүг бууруулсан нь холыг харсан шийдвэр мөн үү?

97
09-15
А.Навальный Орос руу буцах бодолтой байна

98
09-15
Ковид 19-ийн үед барууны орнуудын бүх сул тал тод илэрч байна

99
09-15
Өнөөх чинь АН-ыг самарчихаад МАН руу ирлээ

100
09-15
Дэрвэгэр жиргэрүү гэх ургамлыг нуун, хилээр нэвтрүүлэх гэж байсныг илрүүллээ