BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Хүн бүр 10 мянган долларын өртэй болох уу?

Монгол Улсын гадаад өрийн үлдэгдэл энэ оны эхний хагас жилд 29.7 тэрбум ам.доллар болжээ.


Улсын нийт өр 10 жилийн өмнөхөөс  5-10 дахин өссөн гэсэн үг. 30-аад тэрбум ам.долларын өрийн 7.2 тэрбум нь Засгийн газрынх бол 2.47 тэрбум ам.доллар нь Төв банкных, үлдсэн нь хувийн хэвшлийнх болж байна. Тиймээс өрийн эзэд манайх танайх, минийх чинийх гэж маргаж, мөчөөрхөлгүй дунд, урт хугацаанд өрөө бууруулах  нэгдсэн бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэж Төв банк үзсэн. Гэхдээ энэ нь бие биенийхээ өрийг төлөлцөнө гэсэн үг биш юм.

Нөгөөтэйгүүр эдийн засгийн хөгжлийн бодлого, арга барил өнөөдрийнхөөр үргэлжилсээр байвал  өр цаашид нэг их нимгэрэхгүй нь гэдгийг Монголбанкны “Төлбөрийн тэнцэл ба гадаад өр”-ийн тайланд дурдсан байна.

2016 оны II хагастай харьцуулахад Монгол Улсын нийт өр 5.43 тэрбум ам.доллар буюу 14.67 их наяд төгрөгөөр, Засгийн газрын өр 2.47 тэрбум ам.доллар буюу 6.64 их наяд төгрөгөөр нэмэгдээд байна. Энэ нь манай нэг хүнд ногдох өр 7,776 ам.доллар орчим байсан бол энэ оны мөн үед 9,167 ам.доллар буюу 24.7 сая төгрөг болж нэмэгджээ. Монгол улсын нийт гадаад өр 80.17 их наяд төгрөгт хүрч ДНБ-ий 220 хувьтай тэнцэж байна.

Засгийн газрын өр энэ хугацаанд 2.47 тэрбум ам.доллар буюу өнөөдрийн ханшаар 6.64 их наяд төгрөгөөр нэмэгдсэн. Харин Засгийн газар 2020 оны төсвийн төсөлд зарлагыг хоёр их наяд төгрөгийн алдагдалтай оруулж  эдийн засагчдын шүүмжлэлийн бай болж байгаа.

Тэгвэл энэ алдагдлын 1.3 их наяд төгрөгийг  гадаад зээлээр нөхөх төсөөллийг төсөвт суулгаад байна. Хэрэв ингэж дахин зээл авах юм бол манай өрийн хэмжээ дахин нэг их наяд 300 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдэж нэг хүнд ногдох өр 10 мянган ам.доллар давахаар болж байна. Түүнчлэн өрийн таазын дээд хязгаарыг хуульд заасан хэмжээнээс хэтэрч төсөвт ирэх дарамт нэмэгдэн урсгал дансны алдагдал зузаарах төлөвтэй.

Өрийн таазын дээд хязгаарыг өөрсдөдөө зориулж өөрчилдөг 

Өнөөдөр Засгийн газрын өр ДНБ-ий 58.9 хувьтай тэнцэж байна. Гадаад өрийн зохист хэмжээ бусад орны хувьд харилцан адилгүй байдаг. Дийлэнх нь өрийн хэмжээгээ ДНБ-ийхээ 50 хувиас хэтрүүлэхгүй байхаар хуульчилсан байдаг.

Харин манайх 60 хувиас хэтрэхгүй байна гэж заасан. Гэвч 2016 онд  Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 19.3-т “Өнөөгийн үнэ цэнээр илэрхийлсэн Засгийн өрийн үлдэгдлийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувь хэмжээг 2019 оны төсвийн жилд 75 хувиас, 2020 оны төсвийн жилд 70 хувиас, 2021 оны төсвийн жилээс эхлэн 60 хувиас тус тус хэтрүүлэхгүй байна” гэж өөрчлөн найруулсан байна.

Өөрөөр хэлбэл, өр зээлээ нэмэх болохоороо энэ хуульдаа байн байн гар хүрдэг зуршилтай болжээ.

Анх 2010 онд тус хуулийг батлахдаа улсын өрийн өнөөгийн үнэ цэнээр илэрхийлсэн үлдэгдэл нь тухайн жилийн оны үнээр тооцсон дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 40 хувиас хэтрэхгүй байхаар заасан боловч түүнээс хойш 10 гаруй  удаа нэмэлт, өөрчлөлт хийжээ. Өөрөөр хэлбэл, эрх баригчид их ажил эхлүүлж байгаа дүр зураг үзүүлэх сонгуулийн зардлаа олохын тулд Засгийн газрын өрийн таазыг өөрсдөдөө зориулан өөрчилсөн хуулийн дагуу нэмж мэдэхээр байна.

Энэ бүхний эцэст нэг хүнд ногдох өрийн хэмжээ нэмэгдсээр эдийн засаг дахь гадаад өрийн тэнцэл алдагдахаар байгааг олон эдийн засагч анхааруулж байна. Өмнөх өрөө төлөөгүй байж дахин  зээл авч  түүгээр барагдуулна гэдэг нь хүүнийх нь зөрүүг татвар төлөгчийн халааснаас авна гэсэн үг. Өмнөх өрөө дараагүй хүнд, банк дахин зээл өгөхдөө хүүгээ нэмэгдүүлдэг нь бизнесийн зарчим.

Энэ бүхнээс харахад өр дарах нэгдсэн бодлого манай улсад үгүйлэгдсээр. Улсаараа хүн амаараа бүсээ чангалж дахин зээл авахгүйгээр энэ их өрийн ард гарах бодлого хэрэгтэй байна. “Гадаад өрийн хэмжээ өндөр түвшинд хүрч эдийн засагт хүндрэл үүссэн тохиолдолд авч хэрэгжүүлэх бодлого одоогоор алга, бид гадаад өрөө төлөхөд бэлэн биш байна” гэж эдийн засагч Б.Баярдаваа хэлэв.

Манай улс урсгал дансны алдагдлаар 100 орноос эхний 10-т багтжээ

Зардлаар тэжээгдсэн урсгал дансны алдагдлыг санхүүгийн дансны ашгаараа нөхсөөр байгаа нь манай гадаад өр төлбөр хуримтлагдах шалтгаан болж байгааг Төв банкныхан хэлсээр буй. Тиймээс  өнөөдөр өр, төлбөрийн тэнцлийг ярихад яах аргагүй төсвийн болоод нийт урсгал тэнцэл, тэр дундаа зардлыг ярихаас аргагүйд хүрч байна. Өөрөөр хэлбэл, урсгал данс тухайн улсынхаа эдийн засгийн толь нь болдог гэдэг.

Өнөөдөр урсгал зардлыг задалбал ихэнх нь үйлчилгээ түүн дотор тээвэрт зарцуулагдаж  байна. Импортын ихэнх нь үүнд төвлөрдөг гэсэн үг.  Тиймээс ч ноу хау, ахисан түвшний үйлдвэрлэл шаардаад байдаггүй үйлчилгээний салбарын үйлдвэрлэлийг өөрсдөө гүйцэтгэх, энэ чиглэлийн зардлаа бууруулах шаардлагатай байгааг судлаачид хэлж байгаа юм. 

Тухайлбал, үйлчилгээний салбарт манай улс  өнгөрсөн онд  хоёр тэрбум ам.долларын алдагдалтай ажилласныг статистикаас харж болно. Бас нэг жишээ хэлбэл  өнөөдөр экспортын гол орлогыг бүрдүүлж буй нь Таван толгойн нүүрсний  тээвэрлэгчдийн тал нь буюу 47 хувь нь гаднын хөрөнгө оруулагчид, шууд хэлбэл гаднын компаниуд байна.   

Нэг тонн нүүрс зөөхөд зарлагддаг 32 ам.долларыг төмөр зам барьсан тохиолдолд дөрөв дахин бууруулах тухай тооцоог хэдийнээ хийсэн. Гэвч  ажил хэрэг болголгүй өнөөдрийг хүрч, гадагш мөнгөө алдсаар байгааг эдийн засагч  Б.Түвшинтөр онцолсон юм.

Дэлхийн банкны өнгөрсөн оны мэдээгээр хөгжиж буй болон бусад 100 гаруй  орны урсгал дансны алдагдлыг эрэмбэлэхэд манай улс алдагдлаараа эхний гуравт орсон байх юм. Гэтэл 10-аад жилийн өмнө манайхаас тааруухан үзүүлэлттэй улс орон олон байж.

Тухайлбал, 2000-2009 онд манай улсаас ч илүү урсгал дансны алдагдалтай, хүндхэн байсан Вьетнам  улс өнөөдөр ашиг ярьдаг улс болчихоод байгаа юм.

Өр төлөх стратеги тодорхой бус байна

2021 оноос эхлэн манай Засгийн газар гадаад өрөө төлж эхэлнэ гэдгийг бүгд мэднэ. Тухайлбал, 2021 онд “Мазаалай бонд” 500 сая ам.доллар, 2022 онд “Чингис бонд” нэг сая ам.доллар, 2023 онд “Гэрэгэ бонд” 800 сая ам.доллар, 2024 онд төлөгдөх “Хуралдай бонд” 600 сая ам.доллар тус тус төлөхөөр байгаа.

Эдгээр бонд, зээлийг богино хугацаанд оруулсан хөрөнгөө нөхөх төслүүдэд зарцуулаагүй учир одоо эргэн төлөлт хийхэд хүндрэл тулгарах нь нэгэнт тодорхой болсныг бодлого тодорхойлогчид ярьсаар.

Монголбанк 2020-2024 онд нийтдээ 14 орчим тэрбум ам.долларын өр төлбөр хийх тооцоо гарчээ. Өнөөдрийнхөөр бол гарц  бүрхэг. Юун түрүүн зарим төлбөрийг хойшлуулахаар хэлэлцээ хийж байгаагаа мэдээлсэн. Монгол Улсын өр төлөх стратегийг Сангийн яам боловсруулсан гэх ч олон нийтэд ил тод мэдээлээгүй байна.

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

 

Хүн бүр 10 мянган долларын өртэй болох уу?
Бусад мэдээ ▼

1
08-13
Сурвалжлага: Цагаан хаданд ажилласан хоёр өдөр, хоёр жолооч амь насаа алдлаа!!!

2
08-13
Өнөөдөр дэлхийн солгой гартнуудын өдөр

3
08-13
Тариачин робот

4
08-13
Сонинд "од" болсон өвөө

5
08-13
Хойтон суллахын оронд хориод яах вэ, хохирлоо л барагдуулмаар байна

6
08-13
Дорнод аймгийн ДЦС үйлдвэрлэлийн ослыг нуун дарагдуулжээ

7
08-13
Сайд нарын “танилцах дадлага” дуусах болоогүй юу

8
08-13
Туршилт нь дуусаагүй ч “Спутник-V” вакцинаас В.Путин айсангүй

9
08-12
Жүжигчин Антониа Бандерас коронавирусын халдвар авчээ

10
08-12
“Катар-2022” хөлбөмбөгийн ДАШТ ирэх он хүртэл хойшиллоо

11
08-12
Итали залуугийн хайранд умбаж яваа Э.Халиуны өөрчлөлт

12
08-12
"Алтай констракшн"-ы захирал Х.Бат-Эрдэнэ АТГ-т саатуулагджээ

13
08-12
Францад “COVID-19”-н нөхцөл байдал улам дордож байна

14
08-12
4 сартай Э.Тэмүүжин, 2 настай А.Танхилуун нар “Витамин ₮” урамшуулалт аяны эхний тохирлын хамгийн бяцхан азтануудаар тодорлоо

15
08-12
В.Путины охин өөр дээрээ коронавирусийн эсрэг вакциныг туршжээ

16
08-12
АНУ-ын Дэд Ерөнхийлөгчид анх удаа өнгөт арьст эмэгтэй нэрээ дэвшүүлжээ

17
08-12
АТГ-аас "Улаанбаатар Дулааны Сүлжээ" ТӨХК-д хэрэг үүсгэн шалгаж эхэллээ

18
08-12
Баянхонгор аймгийн Жинст суманд 240 хүний суудалтай соёлын төвийн барилга ашиглалтад орлоо

19
08-12
Коронавирусний эсрэг анхны вакцины талаарх товч мэдээлэл

20
08-12
Өнөөдөр зургаан хүн эдгэрч, ХӨСҮТ-өөс гарлаа

21
08-12
МҮИС батлагдсан зураг төслөөсөө илүү гаргаж эмнэлгийн эзэмшил газар руу халдсан нь тогтоогджээ

22
08-12
Ливан: Эсэргүүцэгчдийг тараахаар цагдаа, армийнхныг дайчилжээ

23
08-12
Цагаан хад суурьшлын бүс орчмын шороон зам усанд автаж, цөмрөх эрсдэл үүсчээ

24
08-12
Солонгосчууд Монголд визгүй зорчдог болохыг дэмжихийг УИХ-ын даргаас хүсчээ

25
08-12
ЖДҮХС-аас тэрбум гаруй төгрөгийн зээл авсан Д.Дамба-Очирын гэм бурууг шүүнэ

26
08-12
ОХУ "COVID-19"-ийн эсрэг вакциныг бүртгэсэн анхны улс боллоо

27
08-12
Гандангийн дэнжийг аялал жуулчлалын бүс болгоё

28
08-12
Их Британийн профессор Монгол улсын цар тахалтай хийж буй тэмцлийг магтжээ

29
08-12
Бейрутад амиа алдсан хүний тоо 171 болжээ

30
08-12
30 жилд хийгээгүй бүтээн байгуулалтыг хоёр жилд эхлүүлж, ашиглалтад оруулж чадлаа

31
08-12
Солонгосчууд Монголд визгүй зорчдог болохыг дэмжихийг УИХ-ын даргаас хүсчээ

32
08-12
АН хэмээх нэр малгай болжээ

33
08-12
Хүйтэний хөндийн доройтол хурхад бүү давтагдаасай

34
08-11
"Дэрэн"-гийн ялалтыг Европт онцолжээ

35
08-11
ЭМЯ: Нэг хүний биеийн байдал маш хүнд байна

36
08-11
Газраа ашиглаагүй иргэдийн эзэмших эрхийг цаашид ч хураасаар байх нь

37
08-11
Нийгмийн салбарын сайдууд нийслэлийн өнөөгийн байдал, цаашид хийх ажлуудтай танилцлаа

38
08-11
Аппаратаа зүүгээд дараа төл!

39
08-11
Дэвшилтэт технологи танилцуулах уулзалт боллоо

40
08-11
СҮРЖИН эхэлсэн ч, ДАРЖИН үргэлжилж буй бидний УХАМСРЫН ДАРХЛАА

41
08-11
Ливаны засгийн газар огцорлоо

42
08-11
Саруул хотхоны 10 давхрын блок нуржээ

43
08-11
УИХ-ын гишүүн асан Б.Ундармаад 2.6 жилийн ял оноолоо

44
08-11
Боржигоны бор талыг Хятадын “Миндуотайди” компани цөлмөж эхэлжээ

45
08-11
Минск хотод болсон эмх замбараагүй байдлын үеэр нэг хүн амь үрэгджээ

46
08-11
Төрийн яамны тухай миний бодол

47
08-11
Улаанбаатарыг хэрсэн цахилгаан “тор”-ны аюул

48
08-11
Цар тахалын үед сонгуулиа хийсэн Азийн орнуудаас Монгол улс хамгийн их ирцтэй байна

49
08-11
Сэрэмжлүүлэг: Хачигнаас хүнд халдварладаг шинэ төрлийн вирус дэгджээ

50
08-11
"Монгол Улс уламжлалт ХАА-н салбараа хөгжүүлж, сэргээгдэх эрчим хүчний хэрэглээг нэмэгдүүлэхэд онцгой анхаарах шаардлагатай"

51
08-11
Гашуунсухайт боомтод нүүрс тээврийн 2 жолооч амиа алджээ

52
08-11
Томилгоо үргэлжилсээр...

53
08-11
Минск хотод болсон эмх замбараагүй байдлын үеэр нэг хүн амь үрэгджээ

54
08-10
"Прага-Улаанбаатар" чиглэлийн нислэгээр ирэх иргэдийн зардлыг Чехийн Засгийн газар хариуцна

55
08-10
Алдартай улс төрчдийн залуугийн төрх

56
08-10
Эмээлтийн товчоогоор мансууруулах ургамал нэвтрүүлэх гэж байгаад баригджээ

57
08-10
БНСУ пуужингийн довтолгооноос эсэргүүцэн хамгаалах системийг хөгжүүлж байна

58
08-10
Хүүхдээ юунд сургах вэ?

59
08-10
Хөшөө тийш урсах улсын мөнгө уйлдаггүй

60
08-10
Гадаадад гар утсаараа төлбөр тооцоо хийдэг боллоо

61
08-10
Жаред Лето мөрөөдлийн дүрдээ тоглоно

62
08-10
БНСУ-д хүчтэй аадар бороо орсны улмаас 31 хүн амиа алджээ

63
08-10
Орон сууц, нийтийн аж ахуйн салбарын удирдах ажилтны УУЛЗАЛТ, СЕМИНАР амжилттай боллоо

64
08-10
Путиныг эсэргүүцсэн жагсаал Орос улс даяар 35 дахь хоногтоо үргэлжилж байна

65
08-10
Цар тахалын үед сонгуулиа хийсэн Азийн орнуудаас Монгол улс хамгийн их ирцтэй байна

66
08-10
БЗД-т 104 байршилд хүүхдийн тоглоомын талбай, тохижилт, ногоон байгууламжийн ажил хийв

67
08-10
Архангайд осолдсон гэр бүлийн том охин нь БНСУ-д шархаа даалгүй нас баржээ

68
08-10
Ливан улсыг Францын мэдэлд буцаахыг хүсжээ

69
08-10
А.Амбасэлмаа: 621 хүний шинжилгээний хариу сөрөг гарлаа

70
08-10
Сангийн сайд Хүрэлбаатар Ганнам дүүрэгт байшингүй гэв

71
08-10
Олон улсад хүчний тэнцвэр алдагдаж байна

72
08-10
Бид яагаад үргэлж өөрсдөөсөө хулгайлдаг юм бэ?

73
08-10
Их Британи:Монгол, Европт гацсан 2500 иргэнээ хэзээ авах вэ?

74
08-10
Д.Баярхүү: Гуравдагч хөрш ба Монголын гадаад орчил

75
08-10
Б.Жаргалсайхан: Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нар шоронгоос үхэж л гарна

76
08-10
О.Анужин: Тайзан дээрээ бүжиглэж, үзэгчдийг баярлуулах нь надад илүү үнэ цэнтэй

77
08-10
Г.Жанчив: Би харахад ШОГЧ, хөгжилтэй юм шиг хэрнээ их уяхан, мэдрэмтгий хүн

78
08-10
"Токио-2020" олимп зохион байгуулахыг Япончуудын гуравны нэг нь эсэргүүцжээ

79
08-10
УИХ-ын гишүүд хаана, ямар ажил амжуулж байна вэ?

80
08-10
“Ганнамын монгол сайд” маань Ч.Хүрэлбаатар болж таарсан уу, Ерөнхий сайд аа?!

81
08-10
Хятадад тарваган тахлын улмаас нас барсан дахин нэг тохиолдол бүртгэгджээ

82
08-08
ЭНЭ ДОЛОО ХОНОГИЙН ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ

83
08-08
"ХӨСҮТ-д тусгаарлагдаж байгаа нэг хүний биеийн байдал маш хүнд байна"

84
08-08
А.Амбасэлмаа: Коронавирусний халдвар нэмж илрээгүй

85
08-08
Бейрут хотод жагсаал болжээ

86
08-08
Монгол Улс иргэдээ зохион байгуулалттай нэвтрүүлсээр байна

87
08-08
МҮОХ-ны ерөнхийлөгч, дэд ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид зарлагдлаа

88
08-08
Хэрэглээний зээлийн эргэн төлөлтийг он дуустал хойшлууллаа

89
08-08
"Нас барсан иргэнээс Covid-19-ын шинж тэмдэг илрээгүй"

90
08-07
Гашуунсухайтын Цагаан хад боомтод нүүрс тээврийн 2 жолооч амиа алдлаа

91
08-07
Халдвар аваад эдгэрсэн 183 хүний тусгаарлан, ажиглах хугацаа дууссан байна

92
08-07
Бейрут: Засгийн газраа эсэргүүцсэн иргэд эмх замбараагүй байдал өдөөжээ

93
08-07
Баянхошууны замд айлын гэр мөргөж хүний амь хохироосон ноцтой осол гарчээ

94
08-07
Гейтс: Цаг уурын өөрчлөлт COVID-19 вирусээс ч илүү хор хөнөөлтэй

95
08-07
Таван хүний аминд хүрч байсан “Эко Алтан заамар”-т дахин осол гарч хүний амь эрсэджээ

96
08-07
Ливаны нийслэлд “атомын бөмбөг” маягийн дэлбэрэлт болсноос 70 гаруй хүн амь үрэгдэж, хэдэн мянган хүн шархджээ

97
08-07
Ээжийгээ скочоор хүлж, амийг нь хөнөөгөөд, хувцасны шүүгээнд хийчихээд, өөрөө зургаан давхраас үсэрч амиа хорлосон бололтой

98
08-07
Ангела Меркелийг шийтгэсэн нь буюу Америкийн цэргийг гаргах шийдвэр

99
08-07
Нийслэлийн 129 дүгээр цэцэрлэгийн багш нар өлсгөлөн зарлана

100
08-07
Богдхан уулын тусгай хамгаалалттай газрыг хятадын хоёр компанид заржээ