BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Ядуурлын эдийн засгийн бодит жишээ нь бид юм

Өнөө жилийн Нобелийн эдийн засгийн салбарын шагналыг Америкийн М.Крайнер, Францын Э.Дюфло, 


Энэтхэгийн Абиджит Банерджи нар хүртсэн юм. Тэднийг ядуурлын эдийн засгийг судалж, ядууралтай тэмцэх боломжийг өсгөсөн гэж үнэлээд байгаа. Ердөө хоёрхон аравны дотор эдний туршилт, шинэ хандлага хөгжиж буй орнуудын эдийн засгийг өөрчилчихөж. Нобелтнуудын бүтээлийг сөхөөд харахаар ядуу орны асуудал ядуудаа биш, азгүй түүх сэтгэлгээнээс улбаатай гэсэн утга бүхий өгүүлбэрүүд дурайж байна. Ядуу эдийн засагт өссөн үеийнхэн амьдралаа боломжтой болгох арга замыг жижиг үйлдвэрлэл эрхлэх биш, өндөр цалинтай төрийн албаар төсөөлдөг гэнэ. Ингээд анзаарахаар бидэнд дэндүү ойрхон дүгнэлт санагдаад байгаа юм. Хачин танил зураг гэчихэд огт хэтрүүлсэн болохгүй.

Азгүй түүхээс нь эхэлье. Өнгөрсөн түүхээ харахаар агуу, баатарлаг, дэлхийн талыг эзэлсэн, хэдэн зуун дамнасан хүчирхэг өв соёлтой энэ тэр гээд яривал өнгөлөг, гэгээлэг өнцөг, давтагдашгүй онцгой тал монголчуудын түүхэнд бий л дээ. Гэхдээ Их Монголын сүр яаж бөхлөө. Хувийн жаргал, алдар нөлөөгөө хөөсөн алтан ургийн хаад ноёдын хоёр, гурван зуун жилийн толхилцоон монголчуудыг өөдийн нар харуулаагүй. Дэлхийг байлдан дагуулсан их гүрэн ингэж задарна гэдэг азгүй түүх мөнөөсөө мөн. За тэгээд Галдангийн дайн, Манжийн эрхшээлд орсон он цагууд байна. Шалтгаан нь Их Монголын мөхлөөс нэг их ялгараад байх юмгүй. Ихэс ноёдын тэмцэл, зөрчилдөөнөөр монголчууд Манжийн эрхшээлд зуун дамнан гундуу аж төрцгөөсөн. Азгүйгээр барах уу гунигтай түүх.

Тэгж байтал Үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөн өрнөж овоо сэхэх нь үү гэтэл мөн л азгүй түүх үргэлжилсэн. Өмнөд Монгол, урианхайн хязгаараа алдсан он жилүүдийг азгүй гэхээс өөр яаж тодотгохов. Нэн шинэ түүх гээд яривал Оросын нөлөөнд аж төрсөн дал гаруй жил бий. Төдийгөөс өдий хүртэлх түүхэндээ бусдын нөлөөнд аж төрөөгүй он цаг их л бага харагдаж байгаа биз. Ийм түүхтэй ард түмэн колонийн сэтгэлгээтэй болдог гэж эрдэмтэн судлаачид онцолсон нь олонтаа. Колонийн сэтгэлгээтэй үндэстэн өөрсдөө юм хийх дургүй, бусдын хийснийг гоё сайхан гэж биширдэг онцлогтой.

Яг нарийндаа колонийн дарангуйлал, боолын нийгмийг колоничлогдож, боолчлогдож явсан нөхөд унагаагүй, өндөр боловсролтой цөөн сэхээтнүүд нэгдэж байж унагасан байдаг. Дэлхийн түүхийг сөхөөд харахад бодит үнэн нь ерөөсөө л энэ. Сэхээтнүүд тэмцэж байж боолын нийгмийг унагах үед харин боолчууд “Тэгээд бид юу хийх юм бэ” гэж бухимдацгааж байсан нь хүн төрөлхтний түүхийн гашуун үнэний нэг. Колонийн сэтгэлгээ гэж энэ л дээ. Ядуу эдийн засагт өссөн үеийнхэн амьдралаа боломжтой болгох арга замыг жижиг үйлдвэрлэл эрхлэх биш, өндөр цалинтай төрийн албаар төсөөлдөг гээд байгаагийн углуурга шалтгаан нь энэ.

Колонийн сэтгэлгээнд орчихсон үндэстэнд ажиглагддаг өөр нэг тод шинж тэмдэг бидэнд хачин тод байна аа. Тэр шинжийг нь судлаачид хошин шогийн хандлага, сэтгэхүй гэж тодотгодог юм билээ. Дарлалаа мартагнаж, зовлонгоо нимгэлэхийн тулд ийм сэтгэхүй нь түлхүү ажилладаг гэнэ л дээ. Хошин шогийн хандлага гэдгийг нь илүү тодруулж тайлбарлая. Хэр баргийн асуудлыг тоодоггүй, чухалд авч үздэггүй, маазруулаад өнгөрөөдөг хандлага, сэтгэхүйг колоничлолоос улбаатай гэж тодотгоод байгаа юм. Захын жишээ гэхэд л саарал жагсаалтад орсон энэ өдрүүдэд “Хар жагсаалтад ч орж магадгүй юм биш үү” гэх мэт мааздуу сэтгэгдэл коммент сошиал талбарт хөвөрч байгаа.

Япончуудад улс нь саарал жагсаалтад орлоо гэсэн мэдээ яаж тусах бол. Лав л бидэн шиг маазрахгүй. Бидэнтэй цуг саарал жагсаалтад орсон Исланд, Пакистанд гэхэд иргэд нь хариуцлага алдсан улстөрчдөдөө шахалт шаардлага үзүүлээд эхэлсэн талаарх мэдээг дэлхийн мэдээллийн агентлагууд онцолж байна. Гэтэл манайд хариуцлага алдсан улстөрчдөөсөө ял нэхэх нь бүү хэл сошиал орчинд маазарсан шигээ сууцгааж буй нь колоничлогдож, дарлагдаж, бусдаас хамаатай амьдарсаар ирсэн он жилүүдээс улбаатай болж таарах нь.

Давтаад онцлоход бусдын хараа, нөлөөн дор аж төрсөн он жилүүд монголчуудад өндөр цалинтай төрийн алба руу зүтгэх хандлагыг бий болгочихож. Зүгээр сууж байгаад дажгүй цалинтай ажил хийх цагаан гартнууд олширсон нь цаанаа ийм учиртай. Дэлхийн хөгжилтэй улсуудын туулж ирсэн зам, түрийвч зузаан, нөлөө, алдартай хүмүүсийн амьдарч ирсэн он жилүүдийг харахаар хөдөлмөрлөж, хөлсөө урсгаж, бүтээж байж өндөрлөгт хүрсэн байдаг. Ер нь хөгжлийн жам нь тийм. Үйлдвэрлэж хөдөлмөрлөсөн улс л хөгждөг бичигдээгүй хууль хүн төрөлхтний өнгөрсөн өнөөгийн түүхэнд үйлчилсээр ирсэн. Энэ хууль цаашид ч үргэлжилнэ.

Яг нарийндаа мал маллах ч хөдөлмөр. Гэхдээ өглөө хашаанаас нь тууж гаргаад орой хашихыг хөдөлмөр гэж ойлгоход хэцүү. Мал аж ахуй нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл явуулж байж л хөдөлмөр шингэсэн эдийн засаг болно. Мал аж ахуйгаас гарсан сүү, арьс гээд бүх түүхий эдээ үйлдвэрлэлд шилжүүлж чадвал Орос, Хятад гэж “өлсгөлөн”, аварга зах зээл хоёр талд маань байна. Махаа, сүүгээ, арьс ширээ боловсруулж бүтээгдэхүүн болгоод гаргавал хөдөө аж ахуйн салбарт нөлөөгөөрөө уул уурхайн дараа жагсах өндөр боломж бий. Ингэхийн тулд хөдөлмөрлөхөөс өөр сонголт бидэнд байхгүй. Жижиг, дунд үйлдвэрлэлээ хөгжүүлж байж улсаараа боссон түүх манай тивд гэхэд Япон, Солонгос байна. Жижиг, дунд үйлдвэрлэл өнөөхөндөө эсгий таавчигаар л хэмжигдэж явааг хэн хүнгүй мэднэ.

Гэхдээ нэг үеэ бодвол гоо сайхны бүтээгдэхүүн, жимсний шүүс гэх мэтээр нэр төрөл нь өсч эхэлсэн олзуурхал бий. Шинжлэх ухааны академийн аль хүрээлэнгийн билээ эрдэмтэд литигээр цагны зай хийлээ гэж дуулдсан. Ийм түвшинд хүрээд ханаад зогсох биш дэлхийн брэнд үйлдвэрлэгчдэд зай нийлүүлэх боломжийг судалж хайгаад төсөл хэрэгжүүлэхэд болохгүй юмгүй. Манайханд ийм амбиц дутагдаад байгаа нь тод анзаарагддаг. Геологийн тогтцоороо газрын ховор элементийн хэд хэдэн том орд нээгдэх боломжтой, Монгол Улсын эрдэмтэд ийм амбицтайгаар төсөл хэрэгжүүлээд эхэлбэл дэлхий лав чихээ дэлдийлгэж, нүдээ бүлтийлгэхгүй. Боломжоо олж хараад хөдөлж эхэлсэн ухаалаг нөхдүүд л гэж харна.

Эцэст нь хэлэхэд ядуурлын эдийн засагт өсч төрж амьдарч яваа, колоничлолын сэтгэлгээтэй иргэдтэй улс үндэстэнд нэг том зовлон бий. Төр засгийнх нь эрх мэдлийг зөв улстөрчид атгадаггүй, поп улстөрчид бүхний дээр залардаг гэсэн зовлон. Бүр тодруулж хэлбэл, өнөө маргаашаа аргацаасан хандлагатай, зүгээр сууж, маазарч яваад өндөр цалин авах сонирхолтой колонийн сэтгэлгээтэй сонгогчид хөгжлийн гарц ярьсан, хөдөлмөрлөж байж хөгжил ирдгийг ухуулсан зөв хүмүүсийг УИХд сонгодоггүй. Цалинг чинь өсгөнө, халамжийг чинь нэмнэ, баячуудын хөрөнгийг хурааж өрийг чинь дарж өгнө, Оюу толгойгоос олж байгаа мөнгөний төчнөөн хувийг хувь хишиг болгож тараана гэсэн поп улстөрчдийг сонгосоор ирсэн нь ийм учиртай. Поп улстөрчдийг сонгосны балаг их. Сүүлийн жишээ гэхэд л улсаараа саарал жагсаалтад орчихлоо.

Учир мэдэх нэг эрхэм “Монголчууд муу хүмүүс биш. Мэдлэг мэдээлэл хомс, чанаргүй хүмүүс. Мэдлэг, мэдээлэлтэй цөөнх нь баг болж нэгдэж чадвал нийгэм урагшилж, хөгжих боломж уг нь бий” гэж хэлсэн нь санаанаас гардаггүй юм. Магадгүй, үндэстнээ колонийн сэтгэлгээнээс гаргах ганц түлхүүр энэ байх. Энэ шийдлийг ухаж сэтгэвэл ирэх сонгуульд элит хэсгийнхэн нэгдэж нийлж, нэг баг болж, хүчтэй нөлөөтэй ажиллаж чадвал бага ч гэсэн эерэг үр дүн гарч мэдэх л юм.

Ц.Баасансүрэн    

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

Ядуурлын эдийн засгийн бодит жишээ нь бид юм
Бусад мэдээ ▼

1
07-11
Цагдаагийн алба хаагчид монгол дээлээр жигдэрчээ

2
07-11
Налайх дүүрэгт шинэчлэгдэж буй авто замын эхний ээлжийн 3.5 километрийн зорчих хэсгийг нээлээ

3
07-11
Үер усны дараа гэдэсний халдварт өвчнөөс сэргийлэх зөвлөмжүүд

4
07-11
Төвийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, зүүн аймгуудын ихэнх нутгаар усархаг бороо орно

5
07-11
Өчигдөр нийт 681 хүнд шинжилгээ хийхэд коронавирусийн халдвар илрээгүй

6
07-11
Фото: Үндэсний их баяр наадмын торгон агшин

7
07-11
Гурван тэрбум төгрөгөөр нээлт хийгээгүй, наадаагүй

8
07-11
Х.Баттулга: Бидний өвөг дээдсийн оюун ухааны бяд, баларшгүй соёл, давтагдашгүй өв дэлхий даяар оршсоор байна

9
07-10
Баяр наадмын үеэр Мэргэжлийн Хяналтын улсын байцаагч нар хяналт тавьж ажиллана

10
07-10
Засгийн газраас өндөржүүлсэн бэлэн байдлын хугацааг 31-нийг хүртэл сунгалаа

11
07-10
Дотоодын аялагчид өдөрт 2000 тонн хог хаядаг

12
07-10
Сураггүй алга болсон Сөүл хотын захирагч нас барсан байдалтайгаар олджээ

13
07-10
Зөвлөгөө: Машины мотор ус залгисан үед авах арга хэмжээ...

14
07-10
Нүд тайлсан хүний яриа (Орчин цагийн үлгэр)

15
07-10
Үерийн улмаас найман хүн амь насаа алджээ

16
07-10
ОХУ-ын Холбооны Хурал "Монгол, ОХУ-ын найрсаг харилцаа, иж бүрэн стратегийн түншлэлийн тухай гэрээ"-г баталжээ

17
07-10
Усархаг, дуу цахилгаантай бороо орох тул үер, усны аюулаас сэрэмжлүүлж байна

18
07-10
ХӨСҮТ, Дархан-Уул аймгийн лаборторид хийсэн 328 шинжилгээний хариу "сөрөг" гарчээ

19
07-09
Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр

20
07-09
МУИС-ийн багш, доктор, профессор М.Баярсайхан: Амьтны үр төлийн нэр

21
07-09
Гадаад байгаа иргэдийн татан авалтыг эрчимжүүлнэ

22
07-09
Наадмын өдрүүдэд Эрүүл мэндийн байгууллагуудын ажиллах цагийн хуваарь

23
07-09
Бээжин, Тяньжиньд хамгийн ойрхон “их элсэн сав газар”-ыг цөлжилтөөс ангижруулж буй тухай тэмдэглэл

24
07-09
АТГ: 2020 оны хагас жилийн ажлын тайланг танилцуулж байна

25
07-09
13 машин мөргөлдөж, 3 айлын хашааг дайрсан ноцтой осол гарчээ

26
07-09
Төв аймгийн Эрдэнэ сумын нутагт нас биед хүрсэн 19 минжийг нутагшуулжээ

27
07-09
Хариуцлагагүй ажилласан албан хаагчдыг олон нийтэд зарлана

28
07-09
Эмэгтэй хүн бүрийн мэдэх ёстой гоо сайхны 17 нууц

29
07-09
Аз жаргалтай амьдралын нууц

30
07-09
Японы ерөнхий сайд ард түмнээсээ уучлал хүслээ

31
07-09
"Бие даагчид ба Сонгууль 2020"

32
07-09
"Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай” хуулийн төслийг өргөн барилаа

33
07-09
"Долдугаар сарын 16,17-ныг амралтын өдөрт шилжүүлэхгүй"

34
07-09
Израиль улс Палестиний хүүхдүүдийн нүүрийг хүчлээр түлжээ

35
07-09
Үндэсний их баяр Наадамд хурдан морь уралдуулах цагийн хуваарь, хөтөлбөр

36
07-09
Зургаан жилийн ял авсан Б.Отгонбаатар гэж хэн бэ?

37
07-09
Эмэгтэй гишүүдэд дайх үг

38
07-09
Тусгай хамгаалалттай бүсэд хүн амиа алдав

39
07-09
Төмсний үнэ тэнгэрт хадаж, төгрөгийн ханш газарт унасаар...

40
07-09
Аварга Э.Оюунболд энэ жилийн наадмыг өнжинө

41
07-09
Шинэ сайд нар Ерөнхийлөгчийн сонгууль өнгөртөл “яндан хөөлөх” үү?

42
07-09
Зуурмагийн миксер 13 автомашин мөргөж, 5 хүн гэмтсэн ноцтой осол ГАРЛАА

43
07-09
Оросын сэтгүүлчийг Чехийн тусгай албанд мэдээлэл дамжуулсан хэрэгт сэжиглэж байна

44
07-09
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн өчигдөр, өнөөдөр

45
07-09
Мөнгө угаах гэмт хэргээр шүүхэд шилжүүлсэн есөн хэрэг байгаа аж

46
07-08
Т.Доржханд сайдуудаас асуусан асуултны хариулт

47
07-08
Баяр наадмын төсөвт 1.6 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөжээ

48
07-08
С.Чулуун "Би хулгай хийдэг биш, эмхэлдэг цэгцэлдэг судлаач"

49
07-08
ОХУ-аас ирсэн хоёр хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 227 боллоо

50
07-08
Х.Баттулга : Энэ их өрийг дарах уран ухаан, арга залийг Ч.Хүрэлбаатар та мэргэжлийн хүний хувьд бодож шийднэ биз

51
07-08
Танилц: Шинэ томилогдсон Засгийн газрын сайдуудын намтар...

52
07-08
Эрүүл мэндийн сайдаар Б.Цогтбаатарын оронд Т.Мөнхсайханыг томилуулахаар танилцууллаа

53
07-08
"Жи Тайм" сүлжээний гэгдэх эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдаан дахин хойшлов

54
07-08
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай үүргийн онгоцоор 258 иргэн ирнэ

55
07-08
Бразилын Ерөнхийлөгчийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ

56
07-08
Гэр шатаж, хоёр хүн нас баржээ

57
07-08
"Челси" гуравдугаар байр руу орж, "Лестер" дөрөв рүү ухарлаа

58
07-08
У.Хүрэлсүх жинхэнэ мэргэжлийн, технократуудын Засгийн Газар байгуулахыг зорьжээ

59
07-08
Ц.Нямдоржийг Ерөнхий Сайдын зөвлөхөөр томилжээ

60
07-08
Их Британи, Хятад хоёр Хонконгчуудыг булаацалдаж эхэллээ

61
07-08
Н.Номтойбаярын нийтийн албанд ажиллах эрхийг 5 жил хасч, 5.5 жил хорих ял оноолоо

62
07-08
Ж.Эрдэнэбатын хэрэг парламентад ямар жишиг тогтоох бол?

63
07-08
АН хаашаа нүүх вэ?

64
07-07
АНУ Хятадын нийгмийн сүлжээний хавсралтуудыг хориглох асуудлыг “судалж байна”

65
07-07
Сөүлээс 172 иргэн эх орондоо ирлээ

66
07-07
ОХУ-аас орж ирсэн ТАВАН хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 225 боллоо

67
07-07
Наадмаар ТАВ ХОНОГ амарч, долдугаар сарын 16-нд ажил ЦУГЛАНА

68
07-07
ЧУУЛГАН: Засгийн газрын бүтцийг УИХ-ын чуулганаар эцэлсэн баталлаа

69
07-07
Наадам хийх газар судлаад судлаад олдсон нь л Ерөнхийлөгчийн гэр бүлийнхний амралт юм гэнэ

70
07-07
У.Хүрэлсүх: Ирэх 4 жилд 2.9 тэрбум долларын өр төлнө

71
07-07
Ерөнхийлөгч Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Эрчим хүчний яамыг нэгтгэх санал хүргүүлжээ

72
07-07
У.Хүрэлсүхийн удирдсан Засгийн Газар 14 яам, 17 сайдтай байна

73
07-07
Байгаль Орчны Сайд асан У.Барсболд таалал төгсчээ

74
07-07
Токиогийн олимп болох эсэх нь тодорхойгүй байна

75
07-07
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх наадмаас өмнө танхимаа бүрдүүлнэ

76
07-06
Өнөөдөр Дээрхийн Гэгээнтэн 14-р Далай багшийн мэлмий гийж лагшин мэндэлсний 85 насны ойн өдөр

77
07-06
Сураггүй алга болсон эмэгтэйг уулнаас эсэн мэнд олжээ

78
07-06
Ерөнхий сайд байхдаа өөртөө лиценз олгосон Ж.Эрдэнэбатад 6 жилийн хорих ял оноолоо

79
07-06
УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбатад ял тулгажээ

80
07-06
Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд хоёр Засгийн газрын ийм хувилбарууд дээр “ярилцаж” байна

81
07-06
Амралтын өдрүүдэд гурван хүн зам тээврийн ослоор амиа алджээ

82
07-06
ОХУ-д 21 сая гаруй хүнд коронавирусний шинжилгээ хийжээ

83
07-06
ОХУ: 40 эмч коронавирусын улмаас нас баржээ

84
07-06
Бухимдал, гомдол дагуулсан 2020 оны ЭЕШ

85
07-06
НӨАТ-ын хоёрдугаар улирлын урамшуулал олгоно

86
07-06
Наадмын дараа төсөв тодотгоно

87
07-03
Ж.Чинбүрэн: Би сайд болох гэж хэн нэгний үүдийг сахиж элдэв хов жив хийж явсангүй, хийх ч үгүй!

88
07-03
П.Цагаан: Алтанхуяг аа, гудамжны чавганц уу чи

89
07-03
В.Путин Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан ажлын хэсэгтэй уулзана

90
07-03
Haaдмaap xaмгaaлaлтaд aжиллax цaгдaa нapт мoнгoл бaaтpын дээл өмcгөнө

91
07-03
ЭМЯ: Нэмж халдвар илрээгүй, хоёр хүн эдгэрч эмнэлэгээс гарлаа

92
07-03
УИХ-ын Халдашгүй байдлын дэд хорооны даргаар Н.Энхболд томилогдов

93
07-03
Д.Лүндээжанцан УИХ-ын даргын зөвлөх болно

94
07-03
Хүүхдийн паркийн үйл ажиллагаa хэвийн явагдаж эхлэлээ

95
07-03
Баяр наадмын талбайд хуушуур хийх болон худалдаа эрхлэх зөвшөөрөл олгохгүй

96
07-03
Мексик халдвараар нас барсан хүний тоогоор Испанийг давжээ

97
07-03
Тусгай үүргийн хоёр онгоцоор 420 иргэн эх орондоо ирлээ

98
07-03
У.Хүрэлсүх : Бид ард түмнийхээ итгэлийг зүтгэлээр хариулах учиртай

99
07-03
2020 оны нэгдүгээр улиралд 428.1 тэрбум төгрөгийн "ногоон зээл" олгожээ

100
07-03
"МИАТ-ийн тусгай үүргийн онгоцны хөдөлгүүр гэмтсэнээс Бээжинд буулт хийжээ