BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Рашаан булаг ширгэхийн хэрээр амины ус ховордоно

Уулын бэл, хяр зэрэг өндөрлөг хэсэгт буусан хур тунадасны ус газрын ан цаваар нэвчин орж, хүндийн хүмний үйлчлэлээрээ газрын налууг даган хөрс 


чулуулгын үе давхаргаар урсч явсаар аль нэгэн нам дор газар юмуу гуу жалгын хавьд нэвчин гарч ирдэг хурын усны нэгэн хэсгийг булаг гэдэг. Газрын гүнээс үүдэлтэй булаг ч байдаг. Тиймээс булгийг газрын доорх усанд багтааж судалсаар ирсэн юм. Олон булаг орчлонгийн эх гэдэг Монгол ардын сайхан сургаал бий. Тиймээс л булгийг монголчууд Рашаан булаг гэж дээдэлж хүндэлж нэрлэдэг байсан. Рашаан гэдэг үг эмчилж, эдгэрүүлж, эрүүл саруул болгодог гэсэн ойлгоцыг юуны түрүүнд хүний ой санамжид төрүүлдэг. Булаг усыг эм тан гэж ойлгодог ойлголтоо монгол хүн бүр хойч үеийнхэндээ дадал заншил болгон үлдээж, байгаль дэлхийгээ хамгаалж ирсэн. Гэтэл сүүлийн үед рашаан гэдэг үгийг хасч бичиж, хэлж заншсан учраас ялангуяа өнөө үеийнхэн булгийг хаа сайгүй байдаг жирийн л нэгэн ус гэж ойлгож бузарлаж бохирдуулдаг болсноор бүхний эх үндэс болох булаг шанд ширгэж хатаж байгаа нь нүднээ илхэн. Үүнийг дэлхийн дулааралтай холбон ярьдаг нь ч үнэн ч бас ашиглалт хамгаалалтын буруугаас болж байгааг үгүйсгэж болохгүй.
 
Оросын нэг эрдэмтэн хүйтэн ус эмчилгээнд хэрхэн нөлөөлдөг явцыг (механизм) маш үнэмшилтэйгээр тайлбарлажээ. Тухайлбал, хүйтэн усанд орох юмуу хөл гараа дүрэхэд юуны түрүүнд тархи мэдэрч тэр хэсгийг дулаацуулан цусан хангамжийг сайжруул гэдэг үүргийг зүрхэнд өгдөг, Зүрх тэр даруйд хүчтэй ажиллаж тухайн хэсгийн судсыг тэлүүлж, цусан хангамжийг нь онцгой ихэсгэдэг. Арьсны гадарга дахь бичил судсууд хүргэл тэлж цусан хангамж нь сайжирч дулаацдаг гэжээ. Тэр үнэн. Цасаар нүүр гараа угаамагц улайж халууцаад явчихдаг. Ийм маягаар цусны эргэлтийг сайжруулж, бие эрхтэнийг эрүүлжүүлдэг байна. Тиймээс л монголчууд ес эхлэнгүүт харз усанд ордог. Тэгэхдээ магнайгаа эхэлж хүйтэн усаар заавап шавшдаг нь шүтлэг биш толгойн хэсгийнхээ судсыг тэлүүлж цус харвалтаас хамгаалдаг мэргэн ухаан байжээ.Энэ зөвхөн монголчуудынх бишээ. Бусад орны иргэд ялангуяа оросууд мөстэй усанд байнга л орж харагддаг.
 
 
Манай ард түмэн рашаан булгийихаа орчмыг талхалж дагшруулахгүй, тостой зүйлээр бохирдуулдаггүй байсан нь учиртай. Тослог бодис усан дээгүүр нимгэн хучаас давхарга үүсгэн агаарын солилцоогүй болгож үхмэл байдалд оруулдаг.
 
Гэтэл одоо сав суулга, хир буртагтай эд зүйл төдийгүй машин тэргээ угааж, голыг зугаа маягаар машинаараа гаталж булингартуулах нь жирийн л үзэгдэл болжээ АНУ-д зэрлэгээр амьдардаг нэгэн бүлэг хүмүүс гол дээр ирэнгүүт л хөл гараараа голыг булингартуулахад загаснууд тэр дорхноо үхэж тэдгээрийг түүж идэж амьдардаг юм билээ Булингар усны амьтад ялангуяа загасны амьсгалын эрхгэн болох заламгайг дор нь бөглөдгөөс л хялбархан үхүүлдэг байна. АНУ-д гол, түүний ай савд орох бүртээ татвар төлж, зөвшөөрөл авч, тэгээгүй тохиолдолд өндөр торгууль оноож, хүн ардаа журам дэглэмтэй байлгаж, торгуулийн хүмүүжүүлэх ач холбогдлыг өндөрт тавьдаг хууль журмыг манайд хэрэгжүүлж яагаад болохгүй гэж.
 
 
Хөрс ургамлын олон үе давхаргаар шүүгдэж гардаг болохоор булгийн ус ихээхэн цэвэр, цэнгэг, хүйтэн байдаг. Тэрхүү цэнгэг усанд усны молекулын цахилгаан (+ ба -) туйлт холбоог саармагжуулагч цэнэг хэсгүүд (өөрөөр ууссан давс) бага байдаг учраас хир, буртаг, өөх тос зэргийг угааж зайлуулах цахилгаан таталцлын хүч, үйлчлэх чадвар нь сайн хэвээрээ байдаг.
 
 
Энэ чанарыг нь ашиглаж монголчууд хүйтэн булгийн усыг ууж, ялангуяа элэг цөсөө угааж цэвэрлэж, ходоодныхоо хүчил шүлгийг саармагжуулан тэнцвэржүүлж бас түүнд орох зэргээр элдэв өвчин эмгэгээ илааршуулдаг байсан. Тиймээс л тэдгээрийг рашаан хэмээн нэрлэж, хайрлан шүтэж хамгаалдаг байжээ.
Би 1952 онд Булган аймгийн Намнан сумын бага сургуулийг төгссөн. Тэр үед черта, чоно тарвагачлах, лапта зэрэг тоглоомоор нааддаг байлаа. Гэтэл тэдгээр нь заавал газарт зураас гаргадаг тоглоом. Бүх хүүхэд завсарлаж, тоглох болоход газар зурах хүүхэд олдохгүй ээж нь өөд болсон Калинин (Болдбаатар) гэдэг ганцхан хүү газар зурдаг байв. Учир нь, тэр үед газар зурвал ээж нь өөд болдог гэсэн сургаал их тархсан байлаа. Ганц зурааснаас газар дэлхийн эвдрэл үүсдэг гэсэн ойлголтыг монголчууд тэгж хойч үедээ хүргэж. байгаль дэлхийгээ хамгаалдаг байжээ. Ингэж орчлон ертөнцийг хамгаалахуйц ончтой сургаал үг зөв нэршлийг уул усандаа өгч, байгаль дэлхийгээ хамгаалж байж дээ, манай өмнөх үеийнхэн. СГЗ, сэтгүүлч, зохиолч Г.Галсан гуай Улаанбаатар орчимд байсан 30 гаруй рашаан бүгд алга болжээ гэж бичсэн байна лээ. Саяхан хүртэл Дондогдулам, Ганц мод, Яргайт, Улиастайн гээд олон рашаан байсан. Гэтэл одоо ганц Дамбадаржаагийн рашаан үлдсэн ч тэр нь нийтийн усан хангамжийн эх үүсгэвэр болж, бузарлагдаж бохирдсоор рашаан шинж чанараа алдсан байна. Үүнийг тэрлэсний учир гэвэл, урд үеийнхнийхээ уламжлалт ёсыг ухаарч ойлгоод улс орны дэвшилт санаа, санаачилгыг нэвтрүүлж, ус булгаа хамгаалж байгаасай гэсэн юм шүү, хүүхдүүд минь.
 
 
Химийн ухааны магистар Д.Мөнхзул.
Өндөр насган Г.Туваанжав /2019.09.25

Рашаан булаг ширгэхийн хэрээр амины ус ховордоно
Бусад мэдээ ▼

1
12-16
The HU хамтлаг “Папа Роач”-ийн Жэйкоби Шаддиxтай хамтарсан ШИНЭ бүтээлээ цацлаа

2
12-16
Галзуу чоно айлын хот руу дайрчээ

3
12-16
С.Амарсайхан: Иргэд төлбөрөө төлөхгүй гэвэл урсгал зардал танах, ажлын байрны цомхотгол зэрэг асуудлыг ярихаас аргагүй

4
12-16
Төр үүргээсээ зугтаж иргэдийн “гараар могой бариулж” байна

5
12-16
60, 70, 80 оныхон үхэж байж МОНГОЛ хөгжинө...

6
12-16
УИХ-ын сонгуульд 20.5 тэрбум төгрөг зарцуулна

7
12-16
Загварын ертөнцийн өвөрмөц төрхтэй моделиуд

8
12-16
“Зимбабве бол Монгол шиг хүссэнээрээ Засгийн газраа огцруулж, хүчирхийлэл үйлддэг улс биш”

9
12-16
Хөххот-Бээжин чиглэлийн өндөр хурдны галт тэрэг туршилтын аяллаа хийлээ

10
12-16
Тэнэг хүн аз жаргалтай...

11
12-16
$145 саяын хөрөнгийг үүрд цоожлоод нас барсан хүний шарилыг булшнаас нь гаргаж шалгуулна

12
12-16
Нүүдэл Шийдэл: Улсаас мөнгө хулгайлах нь мал хулгайлахаас 2-3 дахин хөнгөн шийтгэлтэй байна

13
12-16
Эрүүгийн болон Зөрчлийн хуульд ямар өөрчлөлт оруулах вэ?

14
12-16
“Эрдэнэт” үйлдвэр найман залууд амины орон сууц гардуулав

15
12-16
Бусдын гэрт нэвтэрч хулгай хийдэг 40 гаруй үйлдэлтэй этгээдүүдийг саатуулжээ

16
12-16
Дуучин Т.Баясгалан нэр дэвших гэнэ

17
12-16
СХД-ийн багш нар “башийж” гэнэ

18
12-16
БЗД-ийн Өвөлжилтийн бэлтгэл 96,4 хувьтай байна

19
12-16
“Монос” хүнсний үйлдвэрт гал гарч, нэг хүн түлэгджээ

20
12-16
Хятадын хоёр дипломатчийг тагнуулын ажиллагаа явуулсан шалтгаанаар АНУ-аас албадан гаргажээ

21
12-16
Иргэдийн дундаж цалин 1.1 сая төгрөг

22
12-16
Индианчуудыг хоморголон устгасныг хүлээн зөвшөөрнө хэмээн сүрдүүлжээ

23
12-16
Алдарт Пабло Неруда ба дуучин Э.Энхтөр

24
12-16
Х.Нямбаатар гишүүн хариуцлага хүлээх үү

25
12-16
Сэтгэл гутралыг эмчлэх бодис мөөгөнд олджээ

26
12-16
Шударга гишүүн Т.Аюурсайхан дүүргийн нам булаах гэж оролдоод шившигээ тарив

27
12-16
Ямайкийн мисс дэлхийн гоо бүсгүйгээр шалгарчээ

28
12-16
Авлигачид цагаадаж байна

29
12-16
Идэрхэн “Эрдэнэт” гялалзаж байна

30
12-16
Малгайгүй өвөлжвөл "мангар" болохын цондон

31
12-16
Хууль зөрчиж зээл олгосон гэх Төрийн банк яг жинхэнэдээ ямар байна вэ?

32
12-16
Алина Загитова спортын замналаа түр зогсоож байгаагаа мэдэгджээ

33
12-16
Бүртгэлгүй дугаар дамлан худалдаалдаг бүлэглэлийн мөрөөр...

34
12-16
Сонгуулийн хуулийн 50+26 хувилбар дэмжигдвэл МАН-аас гадна МАХН-д ашигтай

35
12-16
Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх Б.Энх-Амгалан гэж хэн бэ?

36
12-16
Н.Номтойбаяр, Б.Махбал нарын хэрэг буцаж, Г.Дэнзэн хариуцлагаас мултрав

37
12-16
Ядруухан бөгөөд архинд орчихсон ахындаа зочлох ямархан байдаг билээ дээ

38
12-14
АНУ-ын дээд шүүх Дональд Трампын татварын хэргийг хянан хэлэлцэнэ

39
12-14
Ч.Улаан сайдын толгой махнаас биш гурилаас болж “өнхрөх үү”

40
12-14
"Бөртэ чоно - 2019" тэргүүн наадмын шагналын эзэд тодорлоо

41
12-14
Цагдаа хөнөөсөн Б.Энхбаяр, Т.Лундаа нарын 13, 20 жил хорих ялыг хэвээр үлдээлээ

42
12-14
Д.Одбаяр одоо юу яриад байна аа?

43
12-13
Хөхүүрийн айраг исгэх уламжлал, зан үйлийг ЮНЕСКО-гийн соёлын биет бус өвд бүртгэжээ

44
12-13
Дагавар охиноо удаа дараа хүчирхийлж, жирэмслүүлсэн этгээдийг цагдан хорилоо

45
12-13
Д.Баярсайхан: Суданд НҮБ-ын хамгийн шилдэг нь Монгол цэргүүд байдаг

46
12-13
Азтай хүмүүс бусдаас юугаараа өөр болохыг эрдэмтэд тогтоожээ

47
12-13
Марк Цукерберг, эхнэр Присцилла Чан хоёр хөрөнгийнхөө 99 хувийг буяны үйлсд хандивлана

48
12-13
Хариултаа хадгалъя, хялбар аргаар хуримтлалтай болъё

49
12-13
Д.Дорлигжав нарт холбогдох 4 сая ам.долларын хэрэг хэрэгсэхгүй болжээ

50
12-13
Монголын Үндэсний Сайтын Хөгжлийн Нэгдсэн Холбоо оны шилдгүүдээ тодрууллаа

51
12-13
Хүмүүс юуны талаар хамгийн олон удаа “Google”-ээс хайсан бэ

52
12-13
Б.Ганхуяг: Төр сайн менежер байж болохыг "Эрдэнэс-Тавантолгой" компани харуулсан

53
12-13
Нар руу илгээсэн NASA-гийн хөлөг анхны мэдээллээ ирүүллээ

54
12-13
У.Хүрэлсүх хүсвэл нэг цагийн дотор ЦЭГЦЭЛНЭ!

55
12-13
Тойргоо бус бизнесээ тордогч Ж.Ганбаатар

56
12-13
Зөвшөөрөлтэй барилгуудын жагсаалтыг нийтэд ил болгожээ

57
12-13
Choibalsan.mn сайт шилдэг орон нутгийн сайтаар шалгарч Лайк цомоор шагнууллаа

58
12-13
Төрийн банк шилдгийн шилдэг картаар үйлчлэгч байгууллагуудаа тодрууллаа

59
12-13
Дуучин Б.Амархүү давж заалдах хүсэлт хүргүүлжээ

60
12-13
Алтан баззерын эзэн- 2 настай бөмбөрчин хүүгийн үзүүлбэр

61
12-13
МCS-ийн банк байгуулах саналыг Ерөнхийлөгч Х.Баттулга тас эсэргүүцсэн үү

62
12-13
Хойд Солонгостой хийх хэлэлцээрт уян хатан хандана гэв

63
12-13
Гол мөрөн дээгүүр зорчихгүй байхыг онцгойлон анхаарууллаа

64
12-13
ЗУЛЫН 25 буюу 12 сарын 21нд ТҮМЭН ЗУЛ ӨРГӨХ ЁСЛОЛ МЭГЗЭМИЙН АЯЛГУУТ УНШЛАГА болно

65
12-13
НДС-гийн алдагдлыг буруутай хүмүүсээр төлүүлэх ажлын хэсэг байгуулжээ

66
12-13
Н.Номтой баяр ба нийгэм..

67
12-13
ЭЦГ-аас дуучин Т.Баясгаланг НӨХРИЙНХ НЬ ХАМТ шалгаж байна

68
12-13
Хорт хавдраар өвдсөн нэг ойтой Г.Хулан охинд туслах аянд нэгдэцгээе!

69
12-13
У.Хүрэлсүх "хөл" -өө цэвэрлэж эхлэв үү!

70
12-13
Өмнөд Солонгосын засгийн газар хууль бус цагаачдад тус улсаас гарч явах хугацаа өгчээ

71
12-13
Хар тамхины хэрэгт холбогдсон Нигери, Монгол Улсын иргэдэд 3-6 жилийн ял оноолоо

72
12-13
Идэх боломжтой кофены аягыг үйлчилгээнд туршиж эхэллээ

73
12-13
Хотын захирагч С.Амарсайхан авто зам ашигласны төлбөрийг эргэн харж хуулийн хүрээнд шийдвэрлэхээ илэрхийллээ

74
12-13
Канадад -50 хэм хүрч хүйтэрч болзошгүйг анхааруулжээ

75
12-13
Энэтхэг иргэншил олгох шинэ хуулийн төслийг баталжээ

76
12-13
Хуульч сайдыг “загнасан” нь

77
12-13
Ичиножёо 30 кг туржээ

78
12-13
Унтаад босоход л нэг татвар нэмэгдчихсэн байх юм

79
12-13
Д.Одбаяр Өмнөд Солонгосын талтай шүүхдэнэ

80
12-12
Археологичид II Рамзесын хөшөөний хэсгийг олжээ

81
12-12
Мэргэжлийн худалдагчийн ур чадварын уралдаан боллоо

82
12-12
Хархорум хотын 800 жилийн ойг ЮНЕСКО-той хамтарч тэмдэглэнэ

83
12-12
Беларусь улстай сүүний эрчимжсэн аж ахуйн төсөл хэрэгжүүлнэ

84
12-12
Н.Номтойбаяр: Г.Батхүү агсан тархины цус харвалтаар нас барсан...

85
12-12
АНУ Ираны эсрэг авсан хоригоо өргөтгөжээ

86
12-12
Иргэншлийг нь худалдаж авч болох орнууд

87
12-12
Монголын мөнх цэвдэг эрчимтэй хайлж байна

88
12-12
Гүнбилэг кино зохиол бичих хэрэгтэй болжээ

89
12-12
Засгийн газар чөмгөө дундалж, ясаа цайтал ажиллах л хэрэгтэй боллоо доо

90
12-12
Айдас төрүүлсэн “ард түмэнч”, дарамт болсон “эх оронч”

91
12-12
Түүхэн барилгыг түүж нураахын дон

92
12-12
Д.Лүндээжанцан нарын “Хар Үндсэн хууль”

93
12-12
“50 гуя, 26 хүзүү” хувилбарыг өөрчилнө

94
12-11
Ц.Элбэгдорж: Хийн хоолойг Монголын нутгаар дамжуулах тухай төслийг Оросууд “судалъя” гэвэл “үгүй” гэсэн үг

95
12-11
Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх “зэрэг нэмэх”-ээр болсон гэв үү?

96
12-11
Фракцтайгаа, хагаралтайгаа, задралын ирмэгт үлдсэн АН

97
12-11
Саид Моллаи иран биш азербайжан хүн

98
12-11
Жагсаалтаас хасагдах ЖДҮ-чин Ж.Энхбаяр

99
12-11
Асашёорюү Д.Дагвадорж төмс тарина

100
12-11
Бид уг нь шударга байсан юмаа