BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Холион бантан

Улс төрд мөнх байдаг зүйл нь гагцхүү эрх ашиг. Хэний эрх ашиг хөндөгдөхөөс, хэн яаж нүүхээс улс төрийн шатрын өрөг өөрчлөгдөж байдаг. Хар, цагаанаар 


талцаж тоглодог хөлөгт тоглоом улс төрийн өрөг дээр бол хар нь хараа, цагаан нь цагаанаа “идэх” нь ч хэвийн л зүйл. Эрх баригч МАН бол үүний тод жишээ. Нэггүй мянга, нимгэнгүй зузаан байдаггүй гэж үзвэл МАН өнөөдөр УИХ-д 65-уулаа сонгогдсоны хэргээ гаргаж, олон жил дуншсан “Эцэг" хуулийн өөрчлөлтийг баталж чадлаа. Өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд 64 кноп гэдэг даанч дээ гэмээр үлбэгэр сул байсан ч сөрөг хүчний долоон гишүүний хажууд хороо цэрэг л гэсэн үг.

Гэвч энэ удаагийн парламентад улс төрийн шатрын өрөг дээр хар, цагаанаар бус цагаан нь цагаантайгаа өрсөлдөж буйд л асуудлын учиг байсан юм. Одоо ч байгаа. Ямар боловч 19 жилийн дараа Үндсэн хуулийн дордуулсан гэх заалтуудын заримыг нь өөрчилсөн ч эрх баригчдын хөл хөөрцөг болоод байгаа шиг сайн зүйл заалтууд орсон уу гэдгийг цаг хугацаа шүүнэ.

Үндсэн хууль гэдэг нийгмийн зөвшилцлийн гэрээ. Энэ гэрээ бодит амьдралд хэрхэн бууж байгаагаас Монголын ирээдүй ихээхэн шалтгаална. Үнэндээ, УИХ-ын 62 гишүүний ергөн мэдүүлсэн хуулийн төсөл орвонгоороо өөрчлөгдөж, хэлэлцүүлгийн шатанд шинэ заалтууд нэлээд нэмэгдсэн. Гэсэн ч яг өнөөдрийн түвшинд засаглалын хямралыг арилгах “Эцэг” хуулийн өөрчлөлт болж чадсангүй.

Гүйцэтгэх засаглал, шүүх эрх мэдлийн хариуцлагыг нэмэгдүүлж, нутгийн удирдлагын тогтолцоог оновчтой болгосон гэж өнгөн дээрээ ярьж буй ч бодит байдалд “бай”-гаа хэр онов гэдэг олон асуулт дагуулж байна. Ерөнхий сайд УИХ-аас хамаарахгүйгээр танхимаа өөрөө бүрдүүлэх, сайд нараа томилох, чөлөөлөх эрхтэй болсон ч мөнөөх сайдууд нь УИХ-д тангараг ергөнө.

Хэдийгээр гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн УИХ-аас хамаарахгүй болж байгаа мэт харагдавч үгэнд, арганд орохгүй Ерөнхий сайдыг УИХ-ын 19 гишүүн огцруулахаар гарын үсэг зураад хууль тогтоох байгууллагаар хэлэлцүүлэх эрх нь бүрэн нээлттэй хэвээр байна. Энэ нь гүйцэтгэх засаглалын эрх мэдэл нэмэгдсэн гэж буй ч тогтвортой байдал нь хэврэг хэвээр байгаагийн илрэл.

Өнгөрсөн 20 гаруй жилд бид 14 Засгийн газар сольж, засаглалын хямрал үүсгэсэн гэж ярьдаг. Үүнийг арилгалаа гэж буй ч гүйцэтгэх засаглалын “эрх мэдэл” УИХ-д хадгалагдаж байгаа цагт бидний жишээ татаад байдаг энэ хямрал алга болохгүй. Угтаа бол Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт холион бантан болж, ор нэр төдийхөн болж хувирав.

Гүйцэтгэх засаглалтай холбоотой Үндсэн хуульд орсон заалтууд:

39.1. Засгийн газар Ерөнхий сайд, гишүүдээс бүрдэнэ. Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно

39.3. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ. Ерөнхий сайд энэ асуудлыг Ерөнхийлөгчтэй долоо хоногийн дотор зөвшилцөж чадаагүй бол Улсын Их Хуралд өөрөө өргөн мэдүүлнэ.

39.4. Засгийн газрын гишүүнийг Улсын Их Хурал, Ерөнхийлөгчид танилцуулснаар Ерөнхий сайд томилж, чөлөөлж, огцруулна. Засгийн газрын гишүүн Улсын Их Хуралд тангараг өргөнө.

43.1. Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг албан ёсоор тавивал Улсын Их Хурал гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонх уг саналыг дэмжсэн бол Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоол баталсанд тооцож, шинэ Ерөнхий сайдыг гуч хоногийн дотор томилно.

Үүнээс гадна УИХ дахь Ардчилсан намын зөвлөлөөс сонгуулийг холимог тогтолцоогоор явуулах заалтыг Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төсөлд тусгавал хэлэлцүүлэгт оролцохоо удаа дараа мэдэгдээд байсан билээ.

Уг заалтыг МАН бүлгийн хурлаараа дэмжсэн ч эцсийн мөчид хэлснээсээ буцав. Энэ бол бүлгийн шийдвэрийг эрс эсэргүүцдэг, санал зөрдөг, өөр эрх ашигт үйлчилдэг гишүүд байна гэсэн үг. Нөгөө талаар шатрын өрег дээр хар нь цагааныг “иддэг" дүрмээр бус хар нь хараа, цагаан нь цагаанаа “иддэг” үйл явц өрнөсөөр байгаагийн илрэл юм.

УИХ-ын гишүүн З.Нарантуяа энэ талаар “Өнгөрсөн долоодугаар сараас эхэлж хэлэлцсэн Үндсэн хууль маань ард түмний эрх ашигт нийцэж чадсангүй. Үндсэн хуульд оруулах өөрчлөлтийн амин чухал асуудлын нэг сонгуулийн тогтолцоо байсан. Монгол Улсын төсвийн орлого ингэж их давсан, гадаад орчин таатай үед хоёр их наяд төгрөгийн алдагдалтай төсөв батлаад сууж байна.

Төсвийн бүх зардлыг хянаад үзвэл улсын эдийн засгийг солонгоруулах буюу улс орныхоо томоохон бүтээн байгуулалт руу зарсан төсөв алга. Бүгд сум, баг, дүүрэг, жалгаар нь тараасан, орон нутгийн төсвөөр шийдэх боломжтой зүйлийг хүртэл төсөв рүүгээ чихсэнд туйлын харамсалтай байна.

Энэ бол тогтолцооны гажиг. Жалга, тойрогтоо нэр олох гэж хуваадгийн хар гай. Тийм учраас мажоритар, пропорционалийг хольсон сонгуулийн холимог тогтолцоог хуульчлах нь дэвшил байсан. Энэ саналыг АН гаргаж МАН-ынхан зөвшилцөөд дэмжсэн. Гэтэл МАН-ын 41 гишүүн зөвшилцлөөсөө ухарч, эсрэг санал егсөнд харамсаж байна. УИХ-ын гишүүдэд Монголын хөгжлийг бодох ухаан алга байгаагаас харахад Монгол төрийн босго намхан болжээ” гэлээ

Ялсан намд ямба, ял хоёул эн тэнцүү ногддог. 2000-2004 онд үнэмлэхүй олонх байхдаа МАН Засгийн газраа дөрвөн жил тогтвортой ажиллуулсан. Ийн 12 жилийн дараа aрд түмэн дахин тэдэнд итгэл хүлээлгэж, парламентад 65 суудалтай болгосон нь төр улсын бодлого тогтвортой явах ёстой гэсэн иргэдийн илгээлт байлаа.

Цаг үеэ дагаад хувьсан өөрчлөгдсөн, бүхэл бүтэн үе солигдсон энэ нам ямартай нийгмийн хүлээлт болсон Үндсэн хуульд “гар хүрлээ”. Түүхэнд Г.Занданшатарын удирдсан парламент Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан гэж сайн, муугаараа хэлүүлж, он цагтаа үлдэнэ. Гишүүд нь ирэх оны төсвөөр барьцаалж, Үндсэн хуулийг батлах кноп үнэд хүрсэн гэх дэл сул яриа бий ч ард түмний эрх ашиг нэгдүгээрт байх үүргээ ухамсарласан гэж найдъя.

Монгол Улсын Үндсэн хууль 70 зүйлтэй, энэ удаа 19 зүйг 36 заалтад өөрчлөлт оруулж батлахдаа орхигдоод байсан ёс зүй, хариуцлагын тогтолцоог бага ч атугай суулгаж өгсөн үү гэдгийг хэрэгжиж эхэлснээс хойш мэднэ. Нэг нам санал өгөх 64 товчлууртай байж болох ч Үндсэн хууль бол бүх ард түмний гэрээ учраас нийтийн эрх ашиг туссан байх ёстой юм.

С.Батзаяа

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин

Холион бантан
Бусад мэдээ ▼

1
07-03
Ж.Чинбүрэн: Би сайд болох гэж хэн нэгний үүдийг сахиж элдэв хов жив хийж явсангүй, хийх ч үгүй!

2
07-03
П.Цагаан: Алтанхуяг аа, гудамжны чавганц уу чи

3
07-03
В.Путин Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг боловсруулсан ажлын хэсэгтэй уулзана

4
07-03
Haaдмaap xaмгaaлaлтaд aжиллax цaгдaa нapт мoнгoл бaaтpын дээл өмcгөнө

5
07-03
ЭМЯ: Нэмж халдвар илрээгүй, хоёр хүн эдгэрч эмнэлэгээс гарлаа

6
07-03
УИХ-ын Халдашгүй байдлын дэд хорооны даргаар Н.Энхболд томилогдов

7
07-03
Д.Лүндээжанцан УИХ-ын даргын зөвлөх болно

8
07-03
Хүүхдийн паркийн үйл ажиллагаa хэвийн явагдаж эхлэлээ

9
07-03
Баяр наадмын талбайд хуушуур хийх болон худалдаа эрхлэх зөвшөөрөл олгохгүй

10
07-03
Мексик халдвараар нас барсан хүний тоогоор Испанийг давжээ

11
07-03
Тусгай үүргийн хоёр онгоцоор 420 иргэн эх орондоо ирлээ

12
07-03
У.Хүрэлсүх : Бид ард түмнийхээ итгэлийг зүтгэлээр хариулах учиртай

13
07-03
2020 оны нэгдүгээр улиралд 428.1 тэрбум төгрөгийн "ногоон зээл" олгожээ

14
07-03
"МИАТ-ийн тусгай үүргийн онгоцны хөдөлгүүр гэмтсэнээс Бээжинд буулт хийжээ

15
07-03
2020 оны нөөцийн мах бэлтгэх, нийлүүлэх ажлыг нийслэл хот амжилттай зохион байгууллаа

16
07-02
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад бараалхлаа

17
07-02
Аялалд явахдаа мартаж болохгүй зүйл

18
07-02
БНСУ-аас 420 иргэн эх орондоо ирнэ

19
07-02
Эрхэм хэрэглэгчдийн анхааралд

20
07-02
Гадаадад байгаа Монголчуудаа эх оронд нь авчиръя

21
07-02
Жилээр биш сараар тоологдох настай УИХ, засаглал байгуулагдсан уу?

22
07-02
И.К.Азизов: ОХУ-ын Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт бүх салбарыг хамарч байгаа учир мэдэгдэхүйц өөрчлөлт авчирна

23
07-02
Д.Нямхүү: Өнөөдөр нэг хүн эдгэрч, ХӨСҮТ-өөс дараагийн сувилалд шилжлээ

24
07-02
Монгол Улс ФАТФ-ын саарал жагсаалтаас гарлаа

25
07-02
Өнөөдөр Замын-үүдийн боомтоор 300 монгол иргэн орж ирнэ

26
07-02
Зарим үйлчилгээний газруудыг үе шаттайгаар нээнэ

27
07-02
Ж.Эрдэнэбатыг шүүх хурал үргэлжилж байна

28
07-02
МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийг Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томиллоо

29
07-02
Т.Доржханд: Ерөнхий сайд аа дэд сайд, төрийн нарийн бичиг, зөвлөхүүдийн орон тоог цомхотгож өгөөч

30
07-02
Наадам хийж болно оо, 3 тэрбумыг “цацах” арай их биш үү

31
07-02
Ч.Хүрэлбаатар: Төсвийн орлого 1.2 их наяд төгрөгөөр тасарчихсан явж байна

32
07-02
70, 80-аад оны дур булаам рокерууд

33
07-02
В.Путин 80 нас хүртлээ ОХУ-ыг удирдахаар боллоо

34
07-02
“Гашуун Сухайт Авто Зам” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Б.Баяндэлгэрт хоёр тэрбум төгрөгийн хэрэг үүсэх үү

35
07-02
Э.Оюунболд цолноосоо “зуурч”, Н.Батсуурь, Ц.Содномдорж нар цол, чимгээ харуулдсаар наадамлах нь

36
07-02
Онцгой дэглэмийн бэлтгэлгүй ЭЕШ эхэллээ

37
07-02
С.Амарсайхан: Түүхэн цаг үеийг хамтдаа бүтээлцсэн та бүхэндээ талархал илэрхийлье

38
07-02
Герман улс Европын Холбоог даргалж эхэллээ

39
07-02
ХБИ-ий хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжиж 50 хувийн хөнгөлөлттэй зээл олгож байна

40
06-30
МҮОХ-ны Ерөнхийлөгчийг наймдугаар сард тодруулна

41
06-30
Ж.Азжаргал: Бүртгэлийн цахим картгүй унаач хүүхдийг уралдаанд оролцуулахгүй

42
06-30
Коронавирусийн хоёр дахь давалгаа айсуй, сонгуульдаж дууссан бол ажилдаа ор

43
06-30
УОК-ын хуралдаанаар хөл хориог сунгах эсэхийг хэлэлцэнэ

44
06-30
25 тэрбумын хохиролтой “ЖИ ТАЙМ”-ын шүүх хуралдааныг шууд дамжуулна

45
06-30
Амь аврагдсан 11 настай хүүгийн ээж цагдаагийн алба хаагчдад талархал илэрхийллээ

46
06-29
Ерөнхийлөгчийн хэвлэлийн төлөөлөгчөөр О.Батхандыг томилжээ

47
06-29
Д.Нямхүү: 19 хоногийн дараа гурав дахь шинжилгээгээр коронавирус илэрлээ

48
06-29
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Туул голд хоёр хүн живжээ

49
06-29
Ч.СОДНОМЦЭРЭН:НИЙТ 164 ХЭСЭГТ ХЯНАЛТЫН ТООЛЛОГО ХИЙХЭД ЯМАР НЭГ ЗӨРЧИЛ ГАРСАНГҮЙ

50
06-29
Зам тээврийн ослын улмаас гурван хүний амь нас хохирчээ

51
06-29
С.Эрдэнэболд:Сүхбаатар дүүрэгт хяналтын тооллого хийлээ,тоонууд мөргөж байна

52
06-29
Хотын дарга хамгийн өндөр санал авсан нэр дэвшигчдийн гуравдугаарт бичигджээ

53
06-26
Танзанид ховор үнэт чулуу олборлосон “нинжа” саятан болжээ

54
06-26
С.Жавхлан гомдсондоо нутгийнхандаа дуугаа сонсгохгүй, дахин очихгүй хэмээ ам алдлаа

55
06-26
БНАСАУ-ын шийдвэрийг БНСУ сайшаажээ

56
06-26
Б.Жаргалсайхан: Би бүх бурууг АН-д тохож байна

57
06-26
СЕХ: УИХ-ын сонгууль хуулийн дагуу хүчин төгөлдөр боллоо

58
06-26
Т.Бат-Оргил: МАН хар хайрцгаар луйвар хийж төрийн эрхийг булаан авлаа

59
06-26
Ард түмэндээ гомдоорой!

60
06-26
УИХ-ын гишүүний үнэмлэхийг энэ сарын 29-нд олгоно

61
06-26
Ард түмнээр дүнгээ тавиулсан МАН-ын гишүүд

62
06-26
Ялсан МАН-ын зовлон яг одоо эхэллээ

63
06-26
Үнэмлэхүй ялалтыг буухиалсан “буруутан” нь тогтолцоо

64
06-23
"Тавиул" дарга нар

65
06-23
Монголчууд түүхэн сонголт хийх үү

66
06-22
Санхүүгийн ухаалаг хэрэглээг таны гарт

67
06-22
Өрөн дээр өр нэмж 126.4 сая ам.доллар зээлэхээр болж

68
06-22
Өнөөдөр нар буцах өдөр тохиож байна

69
06-22
УИХ-ын ээлжит сонгуулийн сурталчилгаа өнөөдөр өндөрлөнө

70
06-22
Өнөөдрөөс ГУРАВ ХОНОГ архи, согтууруулах ундаа худалдахгүй, түүгээр үйлчлэхгүй

71
06-22
Путины өгүүллэгийн тухайд

72
06-22
Танай нам, манай нам гэж талцсаар танхил үрсээ хөсөр хаяжээ, монголчууд

73
06-20
Орос танкууд дэлхийн топ-5-д оржээ

74
06-20
Хямралыг даваад, хуримтлуулж чадвал сайн л хэрэг

75
06-20
“Одоо боллоо”-нуудыг түр хаая

76
06-19
"Энэтхэгийн соёлын өдөр" өдөрлөгт урьж байна

77
06-18
Цагаан арьст залууг аварч байгаа хар арьст залуугийн зураг цахим орчинд хурдацтай тархжээ

78
06-17
Энэтхэг-Хятадын хилийн маргаантай бүсэд болсон мөргөлдөөний үеэр Энэтхэгийн талаас 20 цэрэг амь үрэгджээ

79
06-17
Нийгмийн халамжийн сангийн зарцуулалт

80
06-17
Хөдөлмөр эрхлэлтийн статистик мэдээ

81
06-17
Сэлбэг, материал худалдан борлуулах тухай

82
06-17
АНУ-ын ерөнхийлөгч цагдаагийн байгууллагад шинэчлэлт хийх захирамж гаргана

83
06-17
Хөдөлмөрт бэлтгэх, ур чадвар олгох

84
06-17
Умард Солонгосын тал хоёр Солонгосын хамтарсан төлөөлөгчийн газрын байрыг дэлбэлжээ

85
06-17
Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлт, гарааны бизнесийг дэмжих хөтөлбөр

86
06-17
Нийслэлийн ИТХ-ын дарга Р.Дагва Элчин сайд Майкл Клеческиг хүлээн авч уулзлаа

87
06-16
Алтаа ухуулаад авдрандаа хаягдсан “Шүрэн гал”

88
06-15
Д.Нямхүү: Өнөөдөр 10 хүн эдгэрч эмнэлгээс гарлаа

89
06-15
Оросын шүүх АНУ-ын иргэнд тагнуулын хэргээр 16 жилийн хорих ял оноолоо

90
06-15
Израйль улс хорио цээрийн дэглэмийг нь зөрчсөн Америк тэрбумтны хүүг нутаг дэвсгэрээсээ хөөжээ

91
06-15
Малчдын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөр

92
06-15
Ахмад мэргэжилтний зөвлөх үйлчилгээ

93
06-15
Өвөр Монголоос бал чулууны арвин нөөц илэрчээ

94
06-15
Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний ажлын байр дэмжих хөтөлбөр

95
06-15
БГД-ийн нэгдсэн эмнэлгийн дарга З.Балдандугар 30 хүн ажлаас халсан уу?

96
06-15
Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих чиглэлээр 6 хөтөлбөр батлан хэрэгжүүлж байна

97
06-15
Ажлын байрыг дэмжих хөтөлбөр

98
06-15
Цахим хилээ хамгаалах нь жинхэнэ хил хязгаараа манахтай ижил ач холбогдолтой

99
06-15
Эдийн засгийн хямрал дөнгөж эхэлж байгааг анхааруулжээ

100
06-14
XX зууны хувьсгалч Че Гевара өнөөдөр 92 нас хүрэх байлаа