BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Холион бантан

Улс төрд мөнх байдаг зүйл нь гагцхүү эрх ашиг. Хэний эрх ашиг хөндөгдөхөөс, хэн яаж нүүхээс улс төрийн шатрын өрөг өөрчлөгдөж байдаг. Хар, цагаанаар 


талцаж тоглодог хөлөгт тоглоом улс төрийн өрөг дээр бол хар нь хараа, цагаан нь цагаанаа “идэх” нь ч хэвийн л зүйл. Эрх баригч МАН бол үүний тод жишээ. Нэггүй мянга, нимгэнгүй зузаан байдаггүй гэж үзвэл МАН өнөөдөр УИХ-д 65-уулаа сонгогдсоны хэргээ гаргаж, олон жил дуншсан “Эцэг" хуулийн өөрчлөлтийг баталж чадлаа. Өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд 64 кноп гэдэг даанч дээ гэмээр үлбэгэр сул байсан ч сөрөг хүчний долоон гишүүний хажууд хороо цэрэг л гэсэн үг.

Гэвч энэ удаагийн парламентад улс төрийн шатрын өрөг дээр хар, цагаанаар бус цагаан нь цагаантайгаа өрсөлдөж буйд л асуудлын учиг байсан юм. Одоо ч байгаа. Ямар боловч 19 жилийн дараа Үндсэн хуулийн дордуулсан гэх заалтуудын заримыг нь өөрчилсөн ч эрх баригчдын хөл хөөрцөг болоод байгаа шиг сайн зүйл заалтууд орсон уу гэдгийг цаг хугацаа шүүнэ.

Үндсэн хууль гэдэг нийгмийн зөвшилцлийн гэрээ. Энэ гэрээ бодит амьдралд хэрхэн бууж байгаагаас Монголын ирээдүй ихээхэн шалтгаална. Үнэндээ, УИХ-ын 62 гишүүний ергөн мэдүүлсэн хуулийн төсөл орвонгоороо өөрчлөгдөж, хэлэлцүүлгийн шатанд шинэ заалтууд нэлээд нэмэгдсэн. Гэсэн ч яг өнөөдрийн түвшинд засаглалын хямралыг арилгах “Эцэг” хуулийн өөрчлөлт болж чадсангүй.

Гүйцэтгэх засаглал, шүүх эрх мэдлийн хариуцлагыг нэмэгдүүлж, нутгийн удирдлагын тогтолцоог оновчтой болгосон гэж өнгөн дээрээ ярьж буй ч бодит байдалд “бай”-гаа хэр онов гэдэг олон асуулт дагуулж байна. Ерөнхий сайд УИХ-аас хамаарахгүйгээр танхимаа өөрөө бүрдүүлэх, сайд нараа томилох, чөлөөлөх эрхтэй болсон ч мөнөөх сайдууд нь УИХ-д тангараг ергөнө.

Хэдийгээр гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн УИХ-аас хамаарахгүй болж байгаа мэт харагдавч үгэнд, арганд орохгүй Ерөнхий сайдыг УИХ-ын 19 гишүүн огцруулахаар гарын үсэг зураад хууль тогтоох байгууллагаар хэлэлцүүлэх эрх нь бүрэн нээлттэй хэвээр байна. Энэ нь гүйцэтгэх засаглалын эрх мэдэл нэмэгдсэн гэж буй ч тогтвортой байдал нь хэврэг хэвээр байгаагийн илрэл.

Өнгөрсөн 20 гаруй жилд бид 14 Засгийн газар сольж, засаглалын хямрал үүсгэсэн гэж ярьдаг. Үүнийг арилгалаа гэж буй ч гүйцэтгэх засаглалын “эрх мэдэл” УИХ-д хадгалагдаж байгаа цагт бидний жишээ татаад байдаг энэ хямрал алга болохгүй. Угтаа бол Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт холион бантан болж, ор нэр төдийхөн болж хувирав.

Гүйцэтгэх засаглалтай холбоотой Үндсэн хуульд орсон заалтууд:

39.1. Засгийн газар Ерөнхий сайд, гишүүдээс бүрдэнэ. Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно

39.3. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ. Ерөнхий сайд энэ асуудлыг Ерөнхийлөгчтэй долоо хоногийн дотор зөвшилцөж чадаагүй бол Улсын Их Хуралд өөрөө өргөн мэдүүлнэ.

39.4. Засгийн газрын гишүүнийг Улсын Их Хурал, Ерөнхийлөгчид танилцуулснаар Ерөнхий сайд томилж, чөлөөлж, огцруулна. Засгийн газрын гишүүн Улсын Их Хуралд тангараг өргөнө.

43.1. Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулах саналыг албан ёсоор тавивал Улсын Их Хурал гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонх уг саналыг дэмжсэн бол Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоол баталсанд тооцож, шинэ Ерөнхий сайдыг гуч хоногийн дотор томилно.

Үүнээс гадна УИХ дахь Ардчилсан намын зөвлөлөөс сонгуулийг холимог тогтолцоогоор явуулах заалтыг Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төсөлд тусгавал хэлэлцүүлэгт оролцохоо удаа дараа мэдэгдээд байсан билээ.

Уг заалтыг МАН бүлгийн хурлаараа дэмжсэн ч эцсийн мөчид хэлснээсээ буцав. Энэ бол бүлгийн шийдвэрийг эрс эсэргүүцдэг, санал зөрдөг, өөр эрх ашигт үйлчилдэг гишүүд байна гэсэн үг. Нөгөө талаар шатрын өрег дээр хар нь цагааныг “иддэг" дүрмээр бус хар нь хараа, цагаан нь цагаанаа “иддэг” үйл явц өрнөсөөр байгаагийн илрэл юм.

УИХ-ын гишүүн З.Нарантуяа энэ талаар “Өнгөрсөн долоодугаар сараас эхэлж хэлэлцсэн Үндсэн хууль маань ард түмний эрх ашигт нийцэж чадсангүй. Үндсэн хуульд оруулах өөрчлөлтийн амин чухал асуудлын нэг сонгуулийн тогтолцоо байсан. Монгол Улсын төсвийн орлого ингэж их давсан, гадаад орчин таатай үед хоёр их наяд төгрөгийн алдагдалтай төсөв батлаад сууж байна.

Төсвийн бүх зардлыг хянаад үзвэл улсын эдийн засгийг солонгоруулах буюу улс орныхоо томоохон бүтээн байгуулалт руу зарсан төсөв алга. Бүгд сум, баг, дүүрэг, жалгаар нь тараасан, орон нутгийн төсвөөр шийдэх боломжтой зүйлийг хүртэл төсөв рүүгээ чихсэнд туйлын харамсалтай байна.

Энэ бол тогтолцооны гажиг. Жалга, тойрогтоо нэр олох гэж хуваадгийн хар гай. Тийм учраас мажоритар, пропорционалийг хольсон сонгуулийн холимог тогтолцоог хуульчлах нь дэвшил байсан. Энэ саналыг АН гаргаж МАН-ынхан зөвшилцөөд дэмжсэн. Гэтэл МАН-ын 41 гишүүн зөвшилцлөөсөө ухарч, эсрэг санал егсөнд харамсаж байна. УИХ-ын гишүүдэд Монголын хөгжлийг бодох ухаан алга байгаагаас харахад Монгол төрийн босго намхан болжээ” гэлээ

Ялсан намд ямба, ял хоёул эн тэнцүү ногддог. 2000-2004 онд үнэмлэхүй олонх байхдаа МАН Засгийн газраа дөрвөн жил тогтвортой ажиллуулсан. Ийн 12 жилийн дараа aрд түмэн дахин тэдэнд итгэл хүлээлгэж, парламентад 65 суудалтай болгосон нь төр улсын бодлого тогтвортой явах ёстой гэсэн иргэдийн илгээлт байлаа.

Цаг үеэ дагаад хувьсан өөрчлөгдсөн, бүхэл бүтэн үе солигдсон энэ нам ямартай нийгмийн хүлээлт болсон Үндсэн хуульд “гар хүрлээ”. Түүхэнд Г.Занданшатарын удирдсан парламент Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулсан гэж сайн, муугаараа хэлүүлж, он цагтаа үлдэнэ. Гишүүд нь ирэх оны төсвөөр барьцаалж, Үндсэн хуулийг батлах кноп үнэд хүрсэн гэх дэл сул яриа бий ч ард түмний эрх ашиг нэгдүгээрт байх үүргээ ухамсарласан гэж найдъя.

Монгол Улсын Үндсэн хууль 70 зүйлтэй, энэ удаа 19 зүйг 36 заалтад өөрчлөлт оруулж батлахдаа орхигдоод байсан ёс зүй, хариуцлагын тогтолцоог бага ч атугай суулгаж өгсөн үү гэдгийг хэрэгжиж эхэлснээс хойш мэднэ. Нэг нам санал өгөх 64 товчлууртай байж болох ч Үндсэн хууль бол бүх ард түмний гэрээ учраас нийтийн эрх ашиг туссан байх ёстой юм.

С.Батзаяа

Эх сурвалж: Үндэсний шуудан сонин

Холион бантан
Бусад мэдээ ▼

1
12-09
Оросын уран гулгагчид тэргүүлэв

2
12-09
В.Зеленский: Украиныг томоохон тоглогчдын шатрын хөлөг болгохыг хүсэхгүй байна

3
12-09
Оны хамгийн алдартай жүжигчдийг тодруулжээ

4
12-09
Попорч болохгүй сэдэв буюу Нийгмийн даатгалын сан

5
12-09
Ч.Батзаяа: Улс орныг тусламж дэмжлэг бус чөлөөт өрсөлдөөн хөгжүүлнэ

6
12-09
Зөрчил маргаантай хэдий ч НАТО-гийн эв нэгдэл хэвээрээ

7
12-09
2019 ирээдүйн шинжлэх ухаан технологийн үзэсгэлэн Тайвпэйд нээлтээ хийв

8
12-09
"Ерөнхийлөгчийн хориг үндэслэлгүй"

9
12-07
“Буян” Жагаа, В.Жириновский нар Москвад уулзжээ

10
12-07
Оны хамгийн алдартай жүжигчдиийг тодруулжээ

11
12-07
“Монгол тулгатны 100 эрхэм”-ийн ээлжит гол дүр, нэрт туульч О.Цагаанзам Монголд иржээ

12
12-07
Хөгжилгүй гэсэн гайхшралд өгөх нэг тайлбар

13
12-07
“Тээвэрлэгч” Э.Оргил дипломат паспорт “угаадаг” байжээ

14
12-07
Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг суллах талаар ЕТГ-аас прокурорт ханджээ

15
12-07
Монголд дундаж давхарга байхгүй

16
12-06
Шуурхай: “Эко Алтан заамар”-т дахин осол гарч, 26 настай залуу амиа алджээ

17
12-06
5000 жилийн өмнө торго үйлдвэрлэж байсныг нотлов

18
12-06
Ю.Кручкин: Монголын сайд, дарга нар автобусаар явж, амьдрал мэдрэх хэрэгтэй

19
12-06
Гажуудсан ардчиллыг төлөвшүүлсэн тэрбумтангуудад баяртай гэж зоригтой хэлцгээе

20
12-06
Ким Жон Уныг дахиж шоолбол Трампын хочийг “сэргээнэ” гэж сүрдүүллээ

21
12-06
Улсын тусгай хэрэгцээний талбайн хэмжээ, хилийн заагт өөрчлөлт оруулах тухай асуудлыг дэмжлээ

22
12-06
АНУ-ын эрх баригчид Оросын хакерын талаар мэдээлэл өгсөн хүнд таван сая долларын шан амлажээ

23
12-06
​Худалдааны дайныг эцэслэх гол хэлэлцээрт тохиролцоонд хүрч чадахгүй байна

24
12-06
“МАН гэр хороололд засаглаж чаддаггүй”

25
12-06
Гэрийнхээ ойролцоо явж байсан охидыг хээр аваачин хүчирхийлсэн хэрэг гарчээ

26
12-06
Нийт нутгийн 30 гаруй хувьд зудын эрсдэл их байна

27
12-06
Хятадуудад 60 жилээр газраа өгсөн Сэлэнгийнхэн “Атар-60” баяр тэмдэглэх нь ИЧГЭВТЭР биш гэж үү?

28
12-06
Улаан бурхан өвчний улмаас 140 мянган хүн нас баржээ

29
12-06
Мисс М.Цэвэлмаа шилдэг 10 авьяастны нэг боллоо

30
12-06
Орост хилийн зурвасыг хуурамчаар хийж, дүрвэгсэдийг залилж байсан этгээд баривчлагджээ

31
12-06
Машин жолоодоод баригдсан хүүхдүүд удаа дараа хулгай хийснийг тогтоожээ

32
12-06
Дээдсүүдийг хуурч баясгадаг муу аргыг манай дарга нар сайн эзэмшсэн байлаа

33
12-06
Шүүгч бус хүнийг Дээд шүүхийн шүүгчээр зүтгүүлэхийн цаана хэний эрх ашиг нуугдаж байна вэ?

34
12-06
Д.Одбаяраас болж Солонгост байгаа Монголчууд "талхнаасаа салаад" дууслаа

35
12-06
Гучин жилийн өмнө хулгайлсан их буугаа буцаан өгч, уучлалт хүсчээ

36
12-06
“Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2020 онд баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” хэлэлцүүлгийг батлав

37
12-06
Долоо хоногийн хугацаанд зам тээврийн ослоор найман хүүхэд гэмтжээ

38
12-06
Цагаан баавгайнууд Оросын тосгонд орж иржээ

39
12-06
Б.Батзориг: Албан бичгээр, аман яриагаар манайхан бүгд хандсан

40
12-06
Увсын цэргүүд хилийн зөрчил илрүүлжээ

41
12-06
Улаанбаатар ба Улаан-Үд

42
12-06
"Ойлгое, хүндэлье" аянд Говь-Алтай аймгийн 500 гаруй залуус нэгдлээ

43
12-06
Дорнод аймгийн Гаалийн газрын дарга Б.Винтовт шийтгэл оногдуулжээ

44
12-06
Монгол Улс бүс нутгийн эрчим хүчний интеграцид бодитой оролцох боломж бүрдлээ

45
12-06
Сонгууль 2020: Өдөр тутмын сониноор дамжуулан амлалт өгөхийн учир

46
12-06
Тойм: Монгол улс Сэлэнгэ мөрөн дээр усан цахилгаан станц байгуулахаас татгалзах уу?

47
12-06
Сонгуулийн буухианы өмнөх МАН-ынханы “ХАР ТАМГА”

48
12-06
С.Баяр, С.Баярцогтын залгамжлагчаар У.Хүрэлсүх, Л.Оюун-Эрдэнэ хоёр тодров

49
12-06
Д.Цогтбаатар сайд аа, Монгол улсын гадаад нэр хүнд өдрөөс өдөрт унасаар байна

50
12-05
Хятад иргэдийн олон тооны гадаад паспорт болон Монгол Улсад оршин суух үнэмлэхийг гаалийн шалгалтаар илрүүллээ

51
12-05
Олон тооны Хятад иргэдийн бичиг баримтыг “Таван толгой шин” ХХК-ийн ажилтан оруулж ирсэн гэв

52
12-05
Б.Махбалд холбогдох эрүүгийн хэрэгт бүх насаар нь хорих ял төлөвлөжээ

53
12-05
Пабло Эскобарын дүү нугардаг дэлгэцтэй гар утас бүтээснээ зарлажээ

54
12-05
Олон тооны хятад иргэний гадаад паспорт болон Монгол Улсад оршин суух үнэмлэхийг хилээр оруулсныг илрүүлжээ

55
12-05
БНСУ руу явуулна гэж залилан мэхлэх явдал гарч болзошгүйг анхаарууллаа

56
12-05
Ж.Батзандан: Б.Содномдаржаа Т.Чимгээ нарыг суллахгүй бол бүх нийтийн жагсаал, улс төрийн тэмцэл зохион байгуулна

57
12-05
Ким Жон Ун эхнэрийн хамт цагаан морьд хөлөглөн ууланд гарчээ

58
12-05
Эрмитаж Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхэд бэлэг бэлджээ

59
12-05
Ерөнхий сайдын албан ёсны айлчлалын бүрэлдэхүүн болон оролцсон арга хэмжээнүүд

60
12-05
СӨХ-г мэргэжлийн байгууллагаар солих уу

61
12-05
Түүхийн хосгүй үнэт, дурсгал борлуулах гэж байсныг Тагнуулын ерөнхий газраас шуурхай илрүүлжээ

62
12-05
Нийслэлийн төсвөөр гадаргын ус хуримтлуулах төв байгууллаа

63
12-05
Сүхбаатар дүүргийн ЗДТГ-ын дарга Р.Энхболд халсан ажилтандаа НАЙМАН САЯ төгрөг өгөхөөр болжээ

64
12-05
Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит тэтгэлэг хүртсэн 30 оюутан

65
12-05
Энэ оны эхний 10 сарын хугацаанд Хятадаас Монголд $662 саяын цахилгаан эрчим хүч нийлүүлжээ

66
12-05
“Өвлийн идэш” өгсөн Ч.Улаан сайдад талархая

67
12-05
Орчин цагийн үлгэр жишээ хотыг Умард Солонгост босгосон нь

68
12-05
Мэдэгдэл

69
12-05
Сингапурт Т.Ганбаяр, О.Пүрэв нар Индонез, БНСУ-ын тулаанчдыг ялав

70
12-05
ДЦС-2 ТӨХК-ийн захирал С.Бямбаахүүд яллах дүгнэлт үйлджээ

71
12-05
​Канадын Ерөнхий сайд сэтгэгдлээ илэрхийлснээсээ болж Трампын өмнө эвгүй байдалд оржээ

72
12-05
БНСУ-ын эмнэлэгт 60 хувийн хөнгөлөлттэй үнээр шинжилгээнд хамрагдах эрхтэй боллоо

73
12-05
ОХУ-тай уул уурхай, боловсрол зэрэг салбарт хамтран ажиллана

74
12-05
Зөвшөөрөлгүй автомашины худалдаа эрхэлсэн иргэн, аж ахуйн нэгжийн газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгожээ

75
12-05
ЕБС, цэцэрлэгийн хүүхдийн хоолны үйлчилгээнд юуг хориглодог вэ?

76
12-05
Германд баривчлагдсан Э.Оргил хар тамхины бүлэглэлтэй юу?

77
12-05
Орон сууцны конторууд иргэдийн мөнгийг завшжээ

78
12-05
Афганистанд Японы нэртэй эмч халдлагад өртөж, амиа алджээ

79
12-05
Нийслэлийн нэгдүгээр сургуулийн захирлаар Монгол Улсын зөвлөх багш З.Бат-Эрдэнийг томиллоо

80
12-05
Намаа самарч хаясан Л.Энхболд нутагтаа очих нүүргүй явна

81
12-05
Б.Махбалд холбогдох хэргийн шүүх хурал баасан гарагт болно

82
12-05
Ц.Амгаланбаатарт 500 сая төгрөг амлаж, Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг гүтгэсэн гэх гүтгэлэг

83
12-05
Яриад шоронд, “идээд” ордонд залардаг юм байна

84
12-04
Хонхорын замд ноцтой зам тээврийн ослууд гарчээ

85
12-04
“Глобал удирдагч” дээд сургууль ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙГЭЭР эм зүйн мэргэжлээр элсэлт авчээ

86
12-04
1 200 000 төгрөгний цалинтай сайжруулсан түлш савлах 500 ажлын байр зарлагдлаа

87
12-04
Сонгуулийн тогтолцоог өөрчлөх нь зөв үү?

88
12-04
Ослоос хамгаалдаг малгай бүтээжээ

89
12-04
"Guitar Night 2020" Шинэ жилийн цэнгүүнд урьж байна

90
12-04
Путин бүх ухаалаг утас, компьютер дээр Оросын аппликэйшн суулгасан байх ёстой гэсэн хууль батлав

91
12-04
Өмнөд Солонгосын бас нэг поп дуучин нас барлаа

92
12-04
Хөгжлийн банк гадаад валютын нөөцийг экспортын өсөлтөөр дэмжинэ

93
12-04
Баянзүрх дүүрэг 2019 оны шилдгүүдээ тодруулна

94
12-04
“CREATIVE STUDENT” тэтгэлэгт хөтөлбөрийн II шат амжилттай өндөрлөлөө

95
12-04
1993-онд Монголоос-Америк хүртэл аялсан Банхар нохойн түүх

96
12-04
Шинжааны Уйгаруудыг хамгаалах хуулийн төслийг АНУ-ын конгресс дэмжлээ

97
12-04
Улсын дээд шүүхийн шүүгчид Б.Амарбаясгаланг нэр дэвшүүлжээ

98
12-04
“Багануур”, “Шивээ-Овоо”-гийн уурхайн машин техникийг шинэчлэхээр тохиролцлоо

99
12-04
Жилд 120 сая гаруй шоо метр бохир усыг байгальд асгадаг

100
12-04
Мишээлийг олоорой