BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

М.Намсрай: Цагаан сар энэ сарын 25-нд болно

Монголын үндэсний чөлөөт зурхайчдын нэгдсэн холбооны ерөнхийлөгч, шар зурхайч Мэргэд сонгоол Минчиндоржийн Намсрайтай ярилцлаа.


-Чингисийн шар зурхайн ухааныг олон жил судалж, олон ном, цаг тооны бичиг гаргасан тантай Цагаан сарын өмнө ярилцдаг уламжлал тогтжээ. Учир нь Цагаан сарын баяр Азийнхаас нэг сараар зөрөх нь?
 
-Ази даяараа Цагаан сарын баяраа нэг өдөр хийнэ. Тухайлбал, нэгдүгээр сарын 25-нд цагаан төмөр хулгана жилийн хаврын тэргүүн сарын шинийн 1 тохиож байна.
 
Монголын нууц товчооны дөрөвдүгээр бүлгийн 141 дүгээр зүйл, 1201 оны тахиа жилээр эхэлж байгаа нь жирийн хэрэг биш аж. Чингис хааны их үйлсийн эхлэл, 1189 оны тахиа жилийг заахын зэрэгцээ “Тахиа жилд Түмэн хөдөлнө” гэдгийг тодотгож өгсөн байна.
 
 
1201 оны цагаагчин тахиа жил, 1921 оны цагаагчин тахиа жилүүдээс түүхэн давтамжийг олж судлан, өвөг дээдсийнхээ үр хойчдоо өвлүүлэн үлдээсэн Төрийн тооллын залгамж холбоог таслуулчихалгүй зон олондоо чадахынхаа хэрээр хүргэх гэж ийн танай сонинд ярилцлага өгдөг юм. Судалгаагаа алслан үзэхүйд Хүннү их гүрний хойч мэргэн “Тунхөх”, “Хөлтгэгээн”-ий гэрээс бичгээс, хад чулууны толион дээрхи эрт галавын дурсгал дотроос төрөлх Монгол тоолол жил тутам олдсоор байгааг бахархан дурьдая. Хэн ч үгүйсгэж чадахгүй ийм гайхамшигт өвтэй билээ. 
 
Гэвч гай зовлонгоос салж
Гарц орцоо олох
Гахай жилдээ төр түмнээрээ цаг тооллоо бүтэн сараар алдаж байна.  
Уг нь өвөг монгол тооллоор Намрын дунд сарын хуучдын 17-ны өдөр 2019 оны есдүгээр сарын 15 байтал аравдугаар сарын 15 буюу намрын сүүл сарын хуучдын 17-нд хурим найраа хийж будилсан, бид.
Их эзэн Чингис хааны төрсөн өдөр гэж эндүүрдэг Өвлийн тэргүүн сарын шинийн 1 нь ч яалаа!
Уг нь өвөг монгол тооллоор Өвлийн тэргүүн сарын шинийн 1-ний өдөр нь аравдугаар сарын 28 байтал арваннэгдүгээр сарын 27 болгосон нь Өвлийн дунд сарын шинийн 2 байв.
 
-Ингэж будилах шалтгаан юу вэ?
 
-Би өөрийн үзэл бодол, итгэл үнэмшлээ гэхээс илүү эх сурвалж, архив, археологи, түүхэн баримт дээр үндэслэж, үнэн зөв хариулахыг хичээдэг.
 
 
Хүн төрөлхтөний хувь заяа цаг хугацааны эрхэнд байгалийн хуулиар явдгийг ахуй амьдралаараа мэдэрсэн бидний өвөг дээдэс байгалиас барих барьц нь Сарны явдал юм байна гэж ухаараад аривдал хомсдолын шинж тэмдгийг танин мэдлэг болгож “…Шинийн нэгний сар
 
 
Шил дээр гараад шингэдэг
Арван тавны сар
Агаар тэнгэртээ дүүрэн” хэмээн хэлц үг, дуу хуур, үлгэр домог болгон хойч үедээ өвлүүлсэнийг дэлхийг эзэгнэж явсан аугаа хаадууд маань Эзэнт гүрнийхээ хэмжээгээр хуульчилан баталгаажуулж, засаглах эрхээ хангаж байв. Хаан төрийн тооллыг буруу хийвэл цаазтай байжээ.
Манай хаадын тооллыг Манжийн хаан, шашны бодлоготойгоо сайтар холбож, Монголыг эрхшээлдээ хэрхэн авсанаа…
Хуй салхи шиг дошгин Монголчуудыг
Хоттой хонь шиг номхон болгож чадлаа.
Буутай цэргээр мануулаад болдоггүй энэ улсыг
Гуутай бурханаар мануулсан чинь болж байна шүү! гэж бичиж үлдээсэн нь түүхэн бичлэгт байна.
 
 
-Төгс буянтын зурхайг төвд зурхай гэж та олон жил хэлж байна. Гэхдээ баримт баталгаа гэвэл юу өгүүлэх бол?
 
-Өнөөдөр бидний барьж буй Төгс буянт хэмээх төвд зурхайн зохиогч нь дээд Монголын их эрдэмт Сүмбэ хамба Ишбалжир “Миний мэндэлсэн орон газар нь зүүн зүгийн их амгалантай, Андуу зүгийн Богд Лувсандагва илтэд адистадлагдсан Зонхов хэмээх урт нурууны дээд хэсэг, Хөх нуурын баруун этгээд, их Хатан голын хөвөөнөө, баруун тийш эрчилсэн, дун хэлбэртэй, өчүүхэн толгойн урд хот мандал мэт Толь нэртэй тал газар бөлгөө. Гэтэлгэгч (модон) бичин жилийн наймдугаар сарын 15-ны (Намрын дунд сарын 15-ны цагаан тэргэлд) нар ургахуй, луу цагт нярайлсан дунд зэргийн биетэй хөвгүүн” гэж өөрийгөө тодорхойлжээ.
Үзэл бодлынхоо тухай “Хожмын цагт Хөх нуурт шимнусын хувилгаан Халх цогт хаан (Цогт тайжийг хэлж байна) ба Хамын Вэри хаан болон Үйзангийн Занва хаан хэмээх гурван хаан гараад, шар малгайтны шашныг оргүй болгохыг хичээсэн цагт Банчин их эрдэнэ Лувсанчойнжин, Содномчойнпэл түшмэл тэргүүтэн Төвдийн 13 түмт төгс буянтны их лам хуваргуудын хийдийн их аймгийг өргөжээ гэх буюу. Цогтын үлдсэн цэргийг Хэргэлийн хөлдүү мөсөн дээр хөөн дарахуйд… Цогт ноёныг нэгэн тарваганы нүхнээс олж бариад, өнө ёсны, шашны дайсны нэгэн холбоотныг тийн дарав” гэж бичиж үлдээснийг төвд зурхайг баримтлагч, доктор Л.Тэрбишийн “Сүмбэ Ишбалжирын өөрийн намтар оршвой” номноос уншиж болно. Бэлээхэн хаадын маань зарлигтай, хаан төрийн тооллыг Их Монгол Эзэнт гүрний эрхэнд байсан бүх улс орон өөрийн мэт хэрэглэсээр байхад монголчууд бид өөрсдөө харь төвдийн тооллыг баримталж, өдөр нь, сар нь байнга тасарч, давхардаж, зөрж байдаг, үзэл суртлын хорлон сүйтгэгч Манжийн хааны захиалгат зурхайгаар хэдий болтол будилж, хаа хүртэл явах гэсэн юм бэ гэж би үргэлж хэлдэг билээ.
 
-Тэгэхээр энэ жил Монголын цагаан сар яг хэдэнд болох нь зөв юм бэ?
 
-Их Монголын цагаан сар 2020 оны нэгдүгээр сарын 25-нд болно. Жаран жилд ганц олдох
Эрдэнийн зүйлээр бөөлжөөд байдаг
Эрүү цагаан (төмөр) хулгана жилийнхээ
Буяны их өглөгийг
Бүгдээрээ хүртэцгээе!
 
-За өдөр судрын хувьд бид маргаантай, зөвтэй буруутай шинэлж ирлээ. Гэхдээ хүний төрсөн жилийн төөрөг, гарсан өдрийн гариг суудал өөрчлөгдөхгүй биз дээ?
 
-Эм хүн эр хүний эсрэг хүйс мөн. Энэ чанараараа эм хүн “усан” дээр төрдөг. Эр хүн “гал” дээр төрдөг. Үүгээрээ эсрэг тэсрэгийн нэгдэл, арга билгийн ухаан гэдэг төгс ойлголт гарч ирнэ. Монгол шар зурайг зохиосон өвгөд маань мөнх суудал бүтээж, монгол зурхай зохиохдоо эрийг “хийморь” гэж, эмийг “амь бүтээгч” гэж үзээд эр эм хүмүүсийн “амьдралын үндэс-хишиг” гэж шатрын хөлөгний эх болсон 8 х 8=64 нүдийг орчих хөдөлгөөний талбар болгон авч энэ алаг эрээн хавтгай дээр амьдрал тэмцэл өрнүүлж эр нь хиймориос, эм нь аминаас адилхан хишиг рүү зүтгэн тэмүүлж байгаагаар зохиожээ.
 
-Харин мэнгэний тухайд?
 
-Есөн мэнгэ бол тасралтгүй дараалах нэгж тооны гайхамшигт цогц хэлбэр юм. Есөн нүдэнд байгаа аль ч тоог дараалан тоолоход “дэс алдагдана” гэж байхгүй. Орчил хөдөлгөөний төв цэг дээр “бие мэнгэ” байрлуулж “амь мэнгэ”-ийг шороон дээр бүтээж “хишиг” мэнгийг уулан дээр гаргаж, “хийморь” мэнгэнээс гал дүрэлзэж байгаагаар хэн ч эвдэх, өөрчлөх аргагүй мөнх зохиомжийг бодож олсон байна. “Бие мэнгэ” голлосон агшинд таны бие эвгүйрхэж, “амин мэнгэ” голлоход нас буянд тань цөв сууж, “буяны мэнгэ” голлохлоор гарзын үүд нээгдэж, “хийморь мэнгэ” төвлөрч ахуйд үйлс бүтэмж нэг л базаахгүй болж, есөн мэнгэний ер бусын үйлчлэл тасралтгүй ээлжлэн: “тэмээ туйлж, морь үргэж, тэрэг эвдэрч, барс архирч”, “амьдрал” хэмээх алаг эрээн шатрын хөлөг дээр та хүүд цодлуулж, тэмээнд дуглуулж, бусдад нь шаглуулж өчүүхэн ч амсхийх чөлөөгүй амьдрахдаа “МАД”-луулчихгүй л хичээнэ. Монгол зурхай бол уран бэрийн ухаан. Харин есөн мэнгэ бол уран бэрийн нүүдэл. Есөн мэнгийг жилийн, сарын, өдрийн гэж үзнэ. Аль ч мэнгэ голлох нь нэн эвгүй ч жилийн мэнгээр насны шинж, сарын мэнгээр огторгуйн (ирж байгаа хулгана жилийн) шинж, өдрийн мэнгээр ажил үйлсийн шинжийг тодорхойлж болно.
 
 
 
Х.Монголхатан
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

М.Намсрай: Цагаан сар энэ сарын 25-нд болно
Бусад мэдээ ▼

1
02-22
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

2
02-22
Цагдаа, цэргийн бие бүрэлдэхүүн өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжив

3
02-22
Солонгосоос Монгол руу 5 дахин бага шимтгэлтэй гадаад гуйвуулга хийдэг боллоо

4
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

5
02-22
Нийслэлд битүүнээс шинийн гуравныг дуустал нийтийн тээвэр үйлчлэхгүй

6
02-22
Эх орондоо буцах хүсэлт гаргасан БНХАУ-ын 54 иргэнийг явууллаа

7
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

8
02-22
Ямар хосууд илүү таарамжтай вэ

9
02-22
Японы Кумамото хотод 20 настай сувилагч эмэгтэйгээс коронавирус илэрчээ

10
02-22
Хулгана жилийн СУУДЛЫН ЗАСАЛ ба ЗҮГ МӨР гаргах...

11
02-22
Түймэр мэт л тархаж буй Корона вирусээс хайртай хүмүүсээ хамгаалья!

12
02-22
УИХ-ын дарга АНУ-д айлчлахаар төлөвлөжээ

13
02-22
Хүн төрөлхтнийг мөхөөж чадах шумбагч онгоцууд

14
02-22
ОХУ Хятадаас хүнсний бүтээгдэхүүн оруулахыг хориглолоо

15
02-22
Эх орондоо буцах хүсэлт гаргасан БНХАУ-ын 54 иргэнийг явууллаа

16
02-22
Хөөрөг зөрүүлэн мэндлэх ёс

17
02-22
Ирландын гэмт хэрэгтэн 55 сая еврогийн үнэтэй хөрөнгөө алджээ

18
02-22
Хятадад эдгэрсэн өвчтөнүүдээс коронавирус дахин илэрсэн нь тодорхой болжээ

19
02-22
Шинэ коронавирусийн 3,000 оношлуурыг өнөөдөр хүлээн авна

20
02-22
Хотоос гарах, орох хөдөлгөөнийг ням гаригт хаана

21
02-22
БНСУ-д коронавирусний халдварын 142 шинэ тохиолдол илэрчээ

22
02-22
Монгол хэл 1600 жилийн настай

23
02-22
Аяга кофены ард А.Энхманлай, АТГ-ын хэлтсийн дарга Х.Хашбаатар нар юу тохиров?

24
02-22
Таван өнгийн хадагний билэгдэл

25
02-22
Цагаан сарын түүх

26
02-22
Гахай жилийн онцлох 10 үйл явдал

27
02-22
В.Путин: Надад аугаа Орос орон хэрэгтэй

28
02-22
​Жулиан Ассанж: Трамп нэг болзолтойгоор намайг өршөөнө гэж амлаж байсан

29
02-21
XVII жарны “Хотол төгс” хэмээх төмөр хулгана жилийн шинийн нэгний өглөө зүг, мөр гаргах зурхай

30
02-21
“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

31
02-21
WSJ5 Victoria's Secret-ийн 55 хувийг 1,1 тэрбум доллараар зарна

32
02-21
Нийслэлийн ойгоос энэ онд 5100 шоо м мод бэлтгэнэ

33
02-21
Дотоод хэргийн их сургуулийн сонсогчдыг бэлэн байдалд шилжүүлэв

34
02-21
Урт цагаан үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсооно

35
02-21
2021 оноос Оросын сурагчид хиймэл оюун ухаан судална

36
02-21
Приус машиныг өндөрлөхийн ач тус болон хохирол?

37
02-21
365 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэжээ

38
02-21
Талийгаачийн амь насыг Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржоос нэхлээ

39
02-21
“Rio Tinto” компани арбитрын шүүхэд ханджээ

40
02-21
Нийтийн тээврийн паркийг 100 хувь шинэчлэхээр төсөвт суулгажээ

41
02-21
Британид амиа алдсан цагаачдын хэрэгт Вьетнамын долоон иргэнийг буруутгажээ

42
02-21
Үндэсний шигшээ баг 23 спортын төрөлтэй болов

43
02-21
Хубэй мужид коронавирусээр халдварласны улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

44
02-21
Трампын айлчлалд бэлтгэн ядуусын хорооллоо ханаар тусгаарлав

45
02-21
БНСУ-аас ирэх 100 монгол иргэнийг тусгаарлах тухай мэдээллийг үгүйсгэлээ

46
02-21
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу?

47
02-21
280 сая төгрөгийн хохирол учруулсан 13 зөрчлийг илрүүлжээ

48
02-21
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд "Эрдэнэс бонд" эзэмшүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурлаа

49
02-21
Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэргийн шүүх хурал хойшилжээ

50
02-21
Албаны машин унаад алт ухахдаа тултал доош орсон ИТХ-ын төлөөлөгч баригджээ

51
02-21
Коронавирээс дутахгүй аюултай нөхцөлд алаг үрс амиа алдсаар байх уу

52
02-21
Хүнсний улаан буудай, хуурай сүүний импортыг нэмэгдүүлэхээр болов

53
02-21
Цагдаагийн пост мөргөсөн ослын улмаас нэг хүн нас баржээ

54
02-21
Шалгалтад хамрагдсан 39 объектоос 310 зөрчлийг илрүүлжээ

55
02-21
Тээврийн цагдаагийн албанаас сэрэмжлүүлж байна

56
02-21
Ч.Улаан сайдад хариуцлага тооцох цаг нь болсон

57
02-21
Хятадын нэгэн шоронд 200 хоригдол коронавирусээр халдварлажээ

58
02-21
Урт цагааны үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсоохоор болов

59
02-21
Хилийн боомтуудын амрах хуваарь

60
02-21
Талийгаач Болормаагийн аав Сүхээ: Орой хуралтай гээд гарсан хүүхдээ маргааш нь нас барсан байхад нь оллоо

61
02-21
Зүүнбаянгийн төмөр замыг барихын тулд 1 сая ажлын байр бий болгох мөнгийг салхинд хийсгэх гэж байна

62
02-21
А.Батцэцэг гурван жил дарааллан тивээсээ Медаль зүүлээ

63
02-21
Говь-Алтай аймгийн Засаг дарга В.Рэнцэндоржийг ажлаас нь чөлөөллөө

64
02-21
Д.Трамп ерөнхийлөгчөөр сонгогдсоноос хойш 7 сая орчим ажлын байр бий болжээ

65
02-21
Солонгос улсад сүүлийн 2 хоногт COVID-н 53 тохиолдол нэмэгдсэн шалтгаан...

66
02-21
Африкийн Лесото улсын ерөнхий сайд эхнэрээ захиалж алуулсан хэрэгт ял сонсоно

67
02-21
Монгол хүнийг модоор зорж, тѳмрѳѳр хийгээгүй учир..

68
02-21
COVID-19: Хубэйд вирусийн улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

69
02-21
Айсуй сонгуулийн чимээ: Дорноговь, Говьсүмбэр

70
02-21
Тэд ирж болох ч интернет орчинд “томрох”-ыг илүүд үзэв

71
02-21
М.Энхсайханд "бүх насаар нь хорих" зүйлчлэлтэй ял тулгажээ

72
02-21
Борис Жонсон ВВС-д дайн зарласан нь

73
02-21
Сэргэдэггүй хийморийн балаг эрчүүдийн амиа алдах шалтгаан болсоор байх уу

74
02-21
Баянгол Дүүргийн засаг дарга С.Одонтуяа сонгуулийн хууль зөрчиж, сонгогчдод мөнгө, бараа материал тараах гэж байна

75
02-20
Путин: Засгийн газрыг огцруулах талаар Медведевтэй урьдчилан ярилцчихсан байсан

76
02-20
Сар шинийн битүүн, 1, 2, 3-нд орон нутгийн замыг түр хаана

77
02-20
БНАСАУ-д хөл хорионы хугацааг 30 хоног болгожээ

78
02-20
"Эрдэнэт үйлдвэр"-ийн Оёдлын цех амны хаалт үйлдвэрлэж байна

79
02-20
Б.Очирхуяг: МУИС-ийн 700 гаруй багш 7 хоногт 4800 гаруй оролтод зориулсан цахим хичээлийн материалыг бэлтгэж байна

80
02-20
Зургаан аймаг Цагаан сараар иргэдийн хөдөлгөөнийг хязгаарлах шийдвэр гаргаад байна

81
02-20
Хийн хоолойг Монголоор дамжуулах ТЭЗҮ-ийг боловсруулах Оросын талын ажлын хэсэг байгуулагджээ

82
02-20
Хот руу орж, гарч байгаа автомашины хөдөлгөөнийг бүрэн автомат системээр бүртгэж эхэллээ

83
02-20
Зөвлөгөө: Шинэ коронавирусээс бид зөв сэргийлж чадаж байна уу?

84
02-20
Тэтгэврийн зээлийг 6 сарын хугацаатай олгож эхэллээ

85
02-20
Ялахгүй гэсэн сонгуулиасаа ялж гарах нь улс төр юм

86
02-20
Гайхамшигтай эрдэнийн чулуу алмаазын тухай сонирхолтой баримтууд

87
02-20
Дундаж давхарга "гоожиж" байна

88
02-20
"Газрын тос боловсруулах үйлдвэр"-ийн барилга угсралтын ажил энэ хавар эхэлнэ

89
02-20
“Иx xapш жил тoxиoж бaйгaa хүмүүс aнзaaргaгүй явж бoлoxгүй “

90
02-20
ТӨБЗГ-ын дарга З.Мэндсайхан: ОХУ-аас шилжүүлэн авсан орон сууцыг оршин суугчдад нь үнэгүй хувьчилана

91
02-20
“Аэросити” хот төсөл нь Улаанбаатарын эдийн засгийн том боломж

92
02-20
БНХАУ зогсоогоод байсан нүүрс тээвэрлэлтийн сүлжээнийхээ 70 хувийг сэргээжээ

93
02-20
Венесуэлд хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгджээ

94
02-20
Гүүгл байгальд ээлтэй "модон" хорооллын төслөө танилцууллаа

95
02-20
Коронавирусийн халдвараас урьдчилан сэргийлэх ажлыг эрчимжүүлэв

96
02-20
Тэнгэр мэднэ

97
02-20
“Амгалан дулааны станц” ХХК-ийг төрийн өмчит компани болголоо

98
02-20
"Урт цагаан" энэ хаврын улстөрийн хамгийн халуун цэг болно

99
02-20
Монголын хөлбөмбөгчид Катарт 14 хоногийн бэлтгэл хийнэ

100
02-20
Маккартизмын сүүдэр Цагаан ордныг бүрхсэн үү