BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Алтаа ухуулаад авдрандаа хаягдсан “Шүрэн гал”

Шүрэн гал. Шарын гол гэдэг нэрний гарвал энэ үгтэй холбоотой тухай нутгийнхан домог хүүрнэх нь бий. Домогт эрт цагт Шарын голын


хөндийд амьдарч байсан хүмүүс газрын хэвлийгээс ил гарсан нүүрс шатахыг хараад шүрэн гал гэж нэрийдэж, улмаар шүрэн гал гэдэг үг цагийн уртад хувирч Шарын гол гэх болсон тухай өгүүлдэг. Уурхай түшсэн энэ сум нийт албан ёсны бүртгэлтэй найман мянга гаруй хүн амтай ч бичил уурхайчид нөхөрлөлийн зохион байгуулалтад орсноор бүртгэлгүй хүн амтайгаа нийлээд даруй 3000-аар нэмэгдсэн байна.

Салхи зөөлөн сэвэлзэх төдийд шороо бужигнаж, улаан тоос тэнгэрт хадна

Хаврын сүүл, зуны эхэн сар уг нь нялх ногоо хэнзэлж, хүн малын зоо тэнийдэг үе.  Гэвч ногоо хэнзлэх хөрс байтугай хатаж, шарласан шар өвснөөс өөр ургамалгүй, улаан тоос. Үнэндээ л, овоолсон шороон дунд уул уурхайн хүнд нөхцөл байдалд ёстой л нөгөө “баялгийн хараал” туссан гэмээр газар угтаж авлаа. Салхи зөөлөн сэвэлзэх төдийд шороо бужигнаж, улаан тоос тэнгэрт хадна. Хориодхон жилийн өмнө энэ нутаг уул, ус нь тэгширч, байгалийн сайхан цогцолсон газар байж. Харамсалтай нь, уул уурхай ашиглах лиценз олгож, алт олборлосноос хойш голын ус нь ширгэж, ургамал мод нь хатах болжээ. Уул уурхай олборлолт хэрээс хэтэрч, хүн, мал харангадах аюул нүүрлэсэн төрх биднийг угтсан юм. Учир нь уул, уурхайн компаниуд энэ нутгийн хүн, малын ундны усны гол хэрэгцээг хангадаг томоохон голуудын эхэнд бууж, алт олборлож эхлээд багагүй хугацааг үдэж. Усны ундарга дээр алт олборлосноор гол ширгэж, голын доод хэсгээр амьдардаг малчид сүүлийн жилүүдэд ундны усгүй болсон гэнэ. Зарим жил улаан хүрэн өнгийн уухад хэцүүхэн ус урсдаг аж.

Шарын голын төвд нь шахуу албан ёсны гурван ААН, уул уурхайн ашиглалтын лиценз эзэмшиж алт олборлож байгаа аж. Үүн дээр нэмээд иргэдийн бичил уурхайн нөхөрлөл гээд ашиглаж байгаад оригдуулсан орд газруудыг бүлэг нөхөрлөлийн хүрээнд ашигладаг байна. Эдгээр нь хариуцлагатай уул уурхайн хүрээнд нөхөн сэргээлтийг хийж байгаа, хийдэг гэдэг ч  нүдэнд харагдаж, гарт баригдахаар нөхөн сэргээлтийг хийгээгүй гэдгийг нутгийн иргэд хэлж байгаа юм.

Тэгвэл хариуцлагагүй уул уурхайн хэргийн эзэд хэн бэ.  Нөхөн сэргээлт хийдэггүй, хаа сайгүй газар сэндийлээд орхидог уурхайн эзэд, мөн нинжа нар л хариуцлагагүй уул уурхайн хэргийн эзэд. Энд яг ямар ямар компаниуд олборлолт явуулдаг талаар тодруулахад ямар компани зөвшөөрөлтэй, зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулж байгаа, эсэх нь тодорхойгүй байв.

УИХ-ын гишүүн Б.Баттөмөр “2020 он гэхэд нийт газар нутгийнхаа 25 орчим хувийг тусгай хамгаалалтад авна гэсэн байгаа. Өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд байгалийг баялгийн ашиглах нэрийдлээр нэлээд сүйтгэсэн. Одоо үргэлжилж байна. Зөвшөөрөлтэй зөвшөөрөлгүй алт ухаж байгаа маш олон хүн байна. Дархан-Уул аймгийн Шарын гол бол нүд халтирмаар болчихсон байна” хэмээж байв.

Харин Шарын гол сумын засаг дарга Д.Амарсанаа “Авсралийн эрдэмтдийн багтай хамтран уул уурхайн нөлөөлөл, тухайн орчинд амьдарч байгаа иргэдэд хэрхэн нөлөөлж байна вэ гэсэн судалгааг хийж үзсэн. Тэгэхэд тоосжилт, дуу чимээ, тунхайн орчинд амьдарч байгаа айл өрх, мал, сүрэгт сөргөөр нөлөөлж байна гэсэн судалгаа гарсан” гэдгийг жилийн өмнө хэлж байсан юм.

“...Алтны уурхай илэрсэнээс хойш  байгалийн тэнцвэрт байдал алдагдаж байна...”

Шарын гол сумын иргэн З.Алтанцэцэг “Шарын гол суманд 50 гаруй жил ажиллаж амьдарч байна. Шарын голын  уурхайнуудыг эрх мэдэл бүхий хүмүүс ашиглаж байна. Байгалийн баялгийг маань хэдхэн цөөхөн эрх мэдэл бүхий хүмүүс ашиглаж байгаад харамсаж байна. Алтны уурхай илэрсэнээс хойш  байгалийн тэнцвэрт байдал алдагдаж байна. Тоосжилт ихтэй, эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй,  сумын төвөө тойроод 10 гаруй уурхай байна. Хамгийн чухал асуудал нь бэлчээрийн хомсдолд орж, том том гол горхиуд маань ширгэж үгүй болж байна. Эргээд нөхөн сэргээлт огт хийдэггүй. Насаараа уурхайд ажилласан хүмүүсийн амьдрал нь доройтоод эздүүд нь баяждаг” гэв.

Шарын гол сумын иргэн С.Бадамсүрэн “Хөрсгүй болж, тоосжилт ихтэй байгаа нь компаниудын хууль бус үйл ажиллагаатай шууд холбоотой шүү дээ. Үүнд бид хяналт тавих эрхтэй. Гэтэл биднийг тэд огт оруулдаггүй. Үйл ажиллагаагаа танилцуулдаггүй. Сумын төвийн айлууд өвөлдөө түүхий нүүрс түлдэг учраас Улаанбаатараас дутахааргүй утаа ихтэй байдаг. Дээрээс нь олон алтны бичил уурхайтай болохоор нөхөн сэргээлт хийж байна гэж ярьдаг хэдий ч нүдэнд харагдаж, гарт баригдсан зүйлгүй. Эрүүл газар огт байхгүй болсон. Энд тэндгүй л алтны уурхай гээд сэндийчсэн шороон овоолго бий болсон. Гол ус ширгээд, шилбээр татсан өвстэй байсан хөндий байхгүй болсон. Одоо бүр бэлчээргүй болж байна. Малчид бэлчээрийн хомсдолд орж байна” гэв.

Шарын гол сумын иргэн С.Болдбаатар “Шарын голд 20 жил амьдарч байна. Энэ хугацаанд гадна дотны олон компани ажилласан. Нөхөн сэргээлт тааруухан байдаг. Буянтийн хөндий гээд хэдхэн жилийн өмнө их сайхан хөндий байсан. Одоо шороон овоолго болчихсон, мод бут, гол ус нь ширгээд байгалийн тэнцвэрт байдал алдагдаж байна. Сүүлийн жилүүдэд газрын гарц муудсанаас мал бэлчээргүй болж, тамир тэнхээ нь муудаж, ихээр хорогдох болсон тул малчид малаа цөөлж эхэлсэн” гэсэн юм.

Хориодхон жилийн өмнө ой модтой, голын усанд нь загас, жараахай дураараа шумбаж байсан Шарын голд нарийн урсацтай гол, энхэл донхол газар, овоолсон шороо л үлджээ. Алтыг нь аваад авдрыг нь хаяна гэгчээр газрын хөрсийг орвонгоор нь эргүүлж, юу ч үгүй сэндийлсэн харагдана. Алтнаас үнэтэй газар нутаг, өв сан тэнд бий. Ахиад 20 жил газрыг нь ухахад энэ нутагт юу үлдэх бол гэх бодол голыг минь зурна.

Б.Намуунтамир

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Алтаа ухуулаад авдрандаа хаягдсан “Шүрэн гал”
Бусад мэдээ ▼

1
08-03
100 айлд үйл ажиллагаа явуулдаг 20 гаруй үйлдвэрийн үйл ажиллагааг зогсоожээ

2
08-03
Биткоины ханш 12 мянган долларт хүрлээ

3
08-03
Хятадын эдийн засаг ба нааштай төлөв

4
08-03
Монголбанк, Хятадын Ардын банк хооронд байгуулсан своп хэлцлийг гурван жилээр сунгажээ

5
08-03
“Ковид-19” Монголд нийтдээ 2.5 их наяд төгрөгийн төсвийн дарамт бий болгоод байна

6
08-03
Барилгын салбарын 2020 оны "Шилдэг аж ахуйн нэгж, байгууллага”-ыг шалгаруулна

7
08-03
ОХУ иргэдээ вакцинжуулах ажлыг ирэх аравдугаар сард эхлүүлнэ

8
08-03
2020-2021 оны хичээлийн жилийн цахимаар бүртгэнэ

9
08-03
Наймдугаар сарын өрнийн зурхай

10
08-03
Цар тахлын үеэрх гадаадын зээл тусламжууд юунд зарцуулагдсан бэ

11
08-03
Киргизстан улсын алдааг Монголчууд давтаж болохгүй

12
08-03
Турк улсад суугаа монгол иргэдийн АНХААРАЛД

13
08-03
Хөххотын шинэ нисэх онгоцны буудалтай танилцаарай

14
08-03
"Лацио"-ийн Иммобиле "Алтан гутал" хүртлээ

15
08-03
“Ковид-19” цар тахал нийтдээ 2.5 их наяд төгрөгийн төсвийн дарамт бий болгоод байна

16
08-03
Элэгний хавдар үүсэхэд хамгийн их нөлөөлдөг 6 зүйл

17
08-03
Хоёр эхнэртэй хуулийн талаар хэлэхэд...

18
08-03
Эх дэлхий юу, их мөнгө үү?

19
08-03
Тэрүнофүжи Г.Ган-Эрдэнэ түрүүлж, эзэн хааны цом гардлаа

20
08-03
Тэр эргэн ирлээ

21
08-03
Маск, бакцин хоёр мань мэтийг аврана

22
08-03
Үерийн улмаас эвдрэл үүссэн Чойр чиглэлийн зам, Бөхөгийн голын гүүрийг бүрэн засварлаж дуусжээ

23
08-03
Улсын онцгой комиссын гишүүдийг шалгуулахаар АТГ-т ханджээ

24
08-03
Төмсний үнэ буурахгүй байна

25
08-03
БШУЯ: Оюутнуудыг гадаадад сургах асуудлаар сөрөг мэдээлэл гаргахгүй байхыг анхааруулав

26
08-03
Ардын хувьсгалын 100 жилийн ойгоор бага ял авсан хүмүүс ерөнхийлөгчийн зарлигаар инээгээд л суллагдана

27
08-03
SocialPay дижитал хэтэвч гадаадад төлбөр тооцоо хийх боломжтой анхны аппликэйшн боллоо

28
08-03
С.Содномдорж: Үүрэг нуурт үлэмж биет хоёр удаа үзэгдсэн

29
08-03
Ашигтай ажилласан нийслэлийн өмчит үйлдвэрийн газрууд 368.8 сая төгрөгийг нийслэлийн төсөвт төвлөрүүлнэ

30
08-03
Д.Нямхүү: Гурван хүний биеийн байдал хүнд байна

31
08-03
Амралтын өдрүүдэд мотоциклийн ослоор хоёр хүн амиа алджээ

32
08-03
Тэрүнофүжи Г.Ган-Эрдэнэ нагоя башёд түрүүлэв

33
08-03
Дархан-Сүхбаатар чиглэлийн замын хажуу үерт урсаж эвдрэл үүсээд байна

34
08-03
Өмнөд Солонгост коронавирусийн халдвар тараасан сүмийн тэргүүнийг баривчилжээ

35
08-03
Дарангуйллын сүүдэр дэхь Монгол орон

36
08-03
Парламент хүчирхийллийн эсрэг тэмцэнэ

37
08-03
С.Баяр ял шийтгүүлсэн нь 34 хувь уу, долоон хаус уу?

38
08-03
Д.Трамп цахим санал хураалтыг эсэргүүцлээ

39
08-03
Сергей Диордица: Цар тахлын дараа бид шинэ хэв маягаар амьдрах хэрэгтэй болно

40
08-03
Цахим ажил, цалинтай чөлөө үргэлжлэх үү?

41
08-01
ЭНЭ ДОЛОО ХОНОГИЙН ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ

42
08-01
МҮОНРТ суурь хураамжтай холбоотой мэдэгдэл гаргажээ

43
08-01
Найзыгаа аварахаар үхэл рүү явсан түүх...

44
08-01
Сүүлийн таван жилийн хугацаанд мотоциклын ослоор 600 гаруй хүн нас баржээ

45
08-01
Тарваганы мах нэвтрүүлэхийг завдсан гурван зөрчил илрүүлжээ

46
08-01
ШАР ХӨВИЙН ЗЭРЭГЛЭЭ /өгүүллэг/

47
08-01
Хууль бус томилгоог эсэргүүцэх хөдөлгөөнөөс Ерөнхий сайд У. Хүрэлсүхэд хандаж МЭДЭГДЭЛ гаргажээ

48
08-01
Дүүжин тээврийн ашиглалтын өмнөх захиргаа” ОНӨТҮГ байгуулав

49
08-01
"Урт цагаан"-ыг дамлан түрээсэлж хөлжиж байсан 30 түрээслэгчидтэй цаашид гэрээ байгуулахгүй

50
08-01
15.00 цаг боллоо. Та усаа уусан уу?

51
08-01
Гималайн нуруун дахь сөргөлдөөний цаана

52
08-01
Дэлхийн хамгийн том аяллын хөлөг "Symphony Of the Seas"

53
08-01
Шадар сайд Я.Содбаатар, түүний шууд удирдлагад байдаг мэргэжлийн хяналтын газар анхаарна уу?

54
08-01
Мадам Тюссогийн музей Лондоны төвийн нэгэн гудамжинд зарим үзмэрээ дэлгэв

55
08-01
"Apple Inc" компаний Стив Джобсын хүүхдүүддээ үлдээсэн сүүлийн захиа

56
08-01
Улаанбаатар-Баруун-Уртын чиглэлд бага оврын онгоц нисгэнэ

57
08-01
Д.Трамп шуудангаар санал хураалт явуулахыг дахин шүүмжилжээ

58
08-01
"Нүгэл"

59
08-01
Эмзэг бүлгийн хүүхдүүдийг цэцэрлэгт нэмж бүртгэнэ

60
08-01
Зайсангийн тансаг зэрэглэлийн орон сууцнууд дулаангүй болно

61
08-01
Цар тахлын үеэр Өмнөд Солонгосын иргэд их хэмжээний бэлэн мөнгөө ариутгалын явцад устгажээ

62
08-01
БНСУ-аас 260 иргэн эх орондоо ирнэ

63
08-01
Д.Нямхүү: Таван хүн эдгэрч, 306 хүнд шинжилгээ хийхэд коронавирус илрээгүй

64
07-31
Чехээс ирсэн охины шинжилгээний хариу сөрөг гарчээ

65
07-31
Сэрэмжлүүлэг: Амралтын өдрүүдэд үргэлжилсэн их аадар бороо орно

66
07-31
Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэг: “Ардчиллын бүдгэрэл. Дарангуйллын шохоорхом өгөөш”

67
07-31
Ө.Энхтүвшин, миний хөгшин одоо болио!

68
07-31
COVID-19: ОХУ-д 28 сая гаруй тест хийжээ

69
07-31
Улаанбаатар хотыг дөрвөн “дэд төв”-тэй болгоно

70
07-31
Кыргызстан улс Коронавирусээр нас барсан хүмүүсийг дурсан "гашуудах өдөр" зарлажээ

71
07-31
Вагонд нуугдаж хил нэвтэрсэн Хятад улсын иргэнийг саатууллаа

72
07-31
Орон нутгийн сонгуульд оролцох нам, эвслүүд ирэх сарын 16-наас өмнө бүртгүүлнэ

73
07-31
Ноолуур Дорнодод 20 мянга, Баян-Өлгийд 51 мянган төгрөгөөр худалдаалагдаж байна

74
07-31
Шинэ шөл ууж гэдэс чанахад учир бий...

75
07-31
Нислэгийн үеэр нас барсан иргэний талаар УОК мэдээлэл өглөө

76
07-31
Эрүүл мэндийн сайд Т.Мөнхсайхан НББ хорооны дарга М.Оюунчимэгтэй уулзлаа

77
07-31
Хариуцлагагүй эздэд хариуцлага тооцох хэрэгтэй байна

78
07-31
ХХААХҮ-ийн сайдад хаяглав

79
07-31
Д.Трамп сонгуулийг хойшлуулахыг санал болгожээ

80
07-31
Онцгой үеийн түр томилгоонууд

81
07-31
Уул уурхайтай холбогдсон сайдыг шалгах явцад Ганнам дүүргийн гурван хаус илэрсэн үү?

82
07-31
"COVID-19"-ийн үеийн зөрчлүүд

83
07-31
Японы нисгэгчид Хятадын дайралтаас айж байна

84
07-30
Шинэ Зеланд: Вирусээс хамгаалах ухаалаг төхөөрөмж зохион бүтээжээ

85
07-30
Бид яг ХЭНД бухимдаад байна вэ ?

86
07-30
БШУЯ: Их, дээд сургуулийн төлбөр НЭМЭГДЭХГҮЙ

87
07-30
Суутан болох сурагчаас…

88
07-30
Португалын эрдэмтэд коронавирусийг идэвхигүйжүүлдэг даавуун амны хаалт бүтээжээ

89
07-30
Хойд Солонгос халдвар бүртгэгдээгүй гэж мэдэгдлээ

90
07-30
Д.Дамба-Очирыг албадан ирүүлж, цагдан хорих шийдвэр гаргалаа

91
07-30
Ричард Гир орон гэргүй хүний дүрд хувирчээ

92
07-30
Дампуурсан үйлдвэрийн складны автобусаар Улаанбаатарыг дүүргэх “бохир шахаа” хэнийх вэ

93
07-30
"Би чадна"-чууд

94
07-30
Ө.Энхтүвшинг Франц улсад суух Элчин сайдаар томилно

95
07-30
#ДархлаагааДэмжье

96
07-30
УОК-т нийт 7.4 тэрбум төгрөгийн хандив цугларчээ

97
07-30
"Салхитын мөнгөний орд"-ын гэх хэрэгт холбогдсон шүүгч нарт хоёр жил хорих ял оноолоо

98
07-30
Муудаж үнэр орсон их хэмжээний бог малын гүзээг чингэлэгт хадгалж байжээ

99
07-30
Зам тээврийн ноцтой осол гарч дөрвөн хүн нас баржээ

100
07-30
Ч.Сайханбилэг: Би Х.Баттулгыг буусан өдөр очно